Η απειλή της ισλαμιστικής τρομοκρατίας για την Ευρώπη

Μια από τις επιπτώσεις που έχουμε ήδη παρατηρήσει και είναι πιθανό να ενταθεί στο άμεσο, αλλά κυρίως στο μεσοπρόθεσμο διάστημα, είναι αυτή στην ισλαμιστική τρομοκρατία και ριζοσπαστικοποίηση. Η αξιοποίηση άλλωστε τρομοκρατικών ομάδων ή ανθρώπων με ποινικό υπόβαθρο για την πραγματοποίηση επιθέσεων αποτελεί μια επιλογή του ασύμμετρου δόγματος του Ιράν και δεν πρέπει να τη βγάζουμε από την εξίσωση. Επίσης, τόσο ο πόλεμος με το Ισραήλ, όσο και η στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ, αν και περιορισμένη, είναι εξαιρετικά πιθανό να επηρεάσουν τη ριζοσπαστικοποίηση μουσουλμανικού πληθυσμού, τόσο στην ευρύτερη περιοχή όσο και σε χώρες της Δύσης.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις επηρέαζαν άλλωστε διαχρονικά την τρομοκρατία. Η δε εξωτερική πολιτική των χωρών της Δύσης και κυρίως οι στρατιωτικές επεμβάσεις των ΗΠΑ αποτελούν συχνά εργαλείο προπαγάνδας των ισλαμιστικών τρομοκρατικών οργανώσεων, τόσο για να ριζοσπαστικοποιήσουν και να στρατολογήσουν, όσο και για να προσπαθήσουν να αιτιολογήσουν τις επιθέσεις τους.

Η διάσταση των γεωπολιτικών επιπτώσεων της τρομοκρατίας αναδεικνύεται έντονα και από την ετήσια έκθεση της EUROPOL για την κατάσταση της τρομοκρατίας στην Ευρώπη, που δημοσιεύτηκε στα τέλη Ιουνίου.

Σύμφωνα με την έκθεση, η τζιχαντιστική τρομοκρατία παρέμεινε η κυρίαρχη απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, όπως άλλωστε προκύπτει και από τη δραστηριότητα των τρομοκρατικών οργανώσεων το 2024. Είκοσι τέσσερις από τις πενήντα οκτώ επιθέσεις (κάποιες από αυτές απετράπησαν) σχετίζονται με την τζιχαντιστική τρομοκρατία, μία αύξηση δέκα επιθέσεων συγκριτικά με τις δεκατέσσερις του 2023. Ενώ παρέμεινε και η πλέον θανάσιμη μορφή τρομοκρατίας, καθώς οδήγησε σε πέντε θανάτους και δεκαοκτώ τραυματισμούς. Επίσης, συνελήφθησαν 289 κατηγορούμενοι για τζιχαντιστική τρομοκρατία.

Μια από τις πλέον ανησυχητικές διαστάσεις της ισλαμιστικής τρομοκρατίας στην Ευρώπη αποτελεί η εμπλοκή όλο και μεγαλύτερου αριθμού νέων ανθρώπων, με ομάδες ανηλίκων να συντονίζονται μέσω διαδικτυακών εφαρμογών, να ριζοσπαστικοποιούνται και να προετοιμάζουν επιθέσεις, αναδεικνύοντας τον κρίσιμο ρόλο της τεχνολογίας. Αξίζει να σημειωθεί πως, σε επίπεδο προπαγάνδας, τόσο η Αλ Κάιντα, όσο και ο ISIS, προσπαθούσαν να παρακινήσουν υποστηρικτές της ισλαμιστικής τρομοκρατίας να πραγματοποιήσουν επιθέσεις στο πλαίσιο μεγάλων γεγονότων, ώστε να αποκτήσουν προβολή και υποστήριξη.

Η σημαντικότερη όμως διάσταση που προκύπτει από την έκθεση είναι η παράμετρος των γεωπολιτικών εξελίξεων. Οι ισλαμιστικές τρομοκρατικές οργανώσεις εργαλειοποιούν συστηματικά τον πόλεμο στη Γάζα και το Παλαιστινιακό ζήτημα για να προκαλέσουν βία και επιθέσεις, δίνοντας έμφαση σε ισραηλιτικούς και εβραϊκούς στόχους (πρεσβείες, διπλωματικές αποστολές, χώροι λατρείας, μνημεία, επιχειρήσεις, πολιτιστικά γεγονότα κ.ά.). Ο τελευταίος γεωπολιτικός λόγος ανησυχίας σύμφωνα με τη EUROPOL είναι η κατάσταση στη Συρία και η θέληση, αλλά και η ικανότητα της κυβέρνησης της HTS, να αντιμετωπίσει την τρομοκρατία. Προβληματισμός που, δυστυχώς, είδαμε να επιβεβαιώνεται με την πρόσφατη επίθεση στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία στην Δαμασκό.

Μια τάση που παρατηρήθηκε και στην ακροαριστερή και αναρχική, όσο και στην ακροδεξιά βίαιη σκηνή, είναι η ενίσχυση του αντισημιτισμού, σε συνδυασμό με την αντιιμπεριαλιστική και την αντιδυτική ρητορική μίσους. Επιπρόσθετα, είδαμε την ενίσχυση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, αλλά και θεωριών συνωμοσίας που συνδυάζουν τη «Λευκή Υπεροχή» με τον αντισημιτισμό.

Τέλος, η έκθεση αναδεικνύει και μια ιδιαιτέρως ανησυχητική πτυχή που είναι η ριζοσπαστικοποίηση, κυρίως λόγω της εντατικής προπαγάνδας της Aλ Κάιντα και του ISIS, σημαντικού αριθμού ιδιωτών που δεν ήταν ενταγμένοι στην βάση υποστήριξης των τρομοκρατικών οργανώσεων στο διαδίκτυο.

Όπως είναι εμφανές, η ισλαμιστική τρομοκρατία είναι μια δυναμική απειλή, με τις οργανώσεις να αξιοποιούν κάθε παράθυρο ευκαιρίας τόσο για να μεταδώσουν την προπαγάνδα τους, όσο και για να στρατολογήσουν ή να προκαλέσουν και να προετοιμάσουν επιθέσεις. Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, αλλά και το Παλαιστινιακό, τοποθετημένο στον άξονα «Μακρινός» (ΗΠΑ) και «Κοντινός» (Ισραήλ) εχθρός, αποτέλεσε διαχρονικό μέσο προπαγάνδας, που σε αυτή τη φάση αξιοποίησε και ο ISIS, ενώ δεν το είχε πράξει στο παρελθόν. Η εμπλοκή των ΗΠΑ εντείνει το μισαλλόδοξο υπόστρωμα βίας, καθώς οι οργανώσεις συνδυάζουν τον αντιαμερικανισμό με τον αντισημιτισμό. Το Ιράν, τέλος, έχει στο ασύμμετρο δόγμα του τις τρομοκρατικές επιθέσεις. Βραχυπρόθεσμα λοιπόν η απειλή της τρομοκρατίας γίνεται εντονότερη, κυρίως από μοναχικούς δρώντες που μπορούν να παρακινηθούν μέσω διαδικτύου. Ενώ, μεσοπρόθεσμα, είναι σίγουρο πως αυτή η κατάσταση θα εντείνει την ισλαμιστική ριζοσπαστικοποίηση, τόσο σε μουσουλμανικές χώρες, όσο και στη Δύση.