Τεύχος 147

Νικόλας Σεβαστάκης, Καταγωγή. Μυθιστόρημα, Πατάκη, Αθήνα 2023, 384 σελ.

Δεκαετία του 1990, ο νεαρός Άρης προσπαθεί να μεγαλώσει –  προσπαθώντας να καλύψει κενά γνώσης και ιδίως τα κενά της οικογενειακής ιστορίας, που του τα αφηγήθηκαν παραποιημένα. Ένα επίκαιρο μυθιστόρημα μαθητείας, της μαθητείας που συνιστά η βουτιά από την άγνοια στη γνώση, το ξεχείλισμα επτασφράγιστων αφηγήσεων που είχαν χαντακωθεί για χρόνια στη σιωπή.

Η Συνθήκη της Λωζάνης και η Υποχρεωτική Ανταλλαγή των Πληθυσμών

Jay Winter, 24 Ιουλίου 1923. Η μέρα που τελείωσε ο Μεγάλος Πόλεμος. Η στοχοποίηση των αμάχων στον πόλεμο, μετάφραση από τα αγγλικά: Ανδρέας Κίκηρας, επιστημονική επιμέλεια: Έλλη Λεμονίδου, Πεδίο, Αθήνα 2023, 400 σελ.

 Η Συνθήκη της Λωζάνης ναι μεν θεμελίωσε μια σταθερή ειρήνη, έχει όμως και δύο βαθιά προβληματικά στοιχεία. Αφενός, αντιστράφηκαν οι Συνθήκες και τους όρους στη συγκυρία τους επέβαλε η δύναμη που είχε αποφασιστικότητα και στρατιωτική ισχύ, δηλαδή το τουρκικό κράτος. Αφετέρου, οδήγησε στην υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών και το κριτήριο στη βάση του οποίου πραγματοποιήθηκε η απόμειξη ήταν η θρησκεία, σβήνοντας τη συνείδηση, τις πολιτισμικές πρακτικές, τις πολιτικές επιλογές. Η υποχρεωτική μεταφορά πληθυσμών, ιδίως, «παραβίασε όλες τις αποδεκτές αρχές του διεθνούς δικαίου, όπως και όλες τις ανθρωπιστικές παραδόσεις της Ευρώπης». Τεύχος 147

Jennifer Richard, Ο Διάβολος μιλάει όλες τις γλώσσες, μετάφραση από τα γαλλικά: Λίζυ Τσιριμώκου, Ποταμός, Αθήνα 2023, 366 σελ.

Ιδού ο Βασίλι/Μπάζιλ Ζαχάροφ (Μούγκλα, Τουρκία, 1849 - Μόντε Κάρλο, 1936), λίγο πριν την τελευτή του: «Δεν είχε ποτέ εμπιστοσύνη σε κανέναν, αλλά είχε διατηρήσει επί μακρόν τα αναγκαία μέσα προκειμένου να αντιμετωπίσει κάθε πιθανή επίθεση. Δεν είχε πλέον εμπιστοσύνη στον εαυτό του – αυτό ήταν το δράμα με το οποίο ερχόταν αντιμέτωπος. Δίχως προστατευτικό κέλυφος, αιχμάλωτος ενός αδύναμου σώματος, δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει κανέναν εχθρό. Καθώς ο κίνδυνος βρισκόταν τώρα μέσα στον ίδιο του τον εαυτό, οι σωματοφύλακες δεν του πρόσφεραν καμία βοήθεια. […] Δεν αναγνώριζε πια τον εαυτό του». 

Ο Richard Landes για τον αντισημιτισμό στις ισλαμικές κοινότητες της Δύσης. Τεύχος 147

Ο Λουδοβίκος Σαλβατώρ υπό τας φιλύρας

Την εποχή της Welt Politik, το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, που βρίσκει τα αναγκαία ιδεολογικοπολιτικά της στηρίγματα στον εθνικισμό, τον αντισημιτισμό και τον μιλιταρισμό, έχει ενδιαφέρον να δούμε ποια θέση έχουν οι δυο αντιμαχόμενες μεταξύ τους όψεις του μηδενισμού που διέκρινε ο Νίτσε: ο θετικός μηδενισμός ως δύναμη που αντιπαλεύει τον αντιδραστικό με σκοπό να απομειώσει την εντεινόμενη εξαθλίωση ηθών και θεσμών και ο αντιδραστικός μηδενισμός που μάχεται τον θετικό, με πρόταγμα τη γενικευμένη εξολόθρευση που υπαγορεύουν οι οικονομικοί ανταγωνισμοί στο πεδίο του πολιτικού, κατά το « γαία πυρί μειχθήτω».

Είναι εντυπωσιακό πώς το κόμμα και οι προοπτικές του κάνουν τους ανθρώπους όχι να παραβλέπουν την πραγματικότητα αλλά, συχνά, να χειροκροτούν μια πραγματικότητα που, αν δεν είναι υποτιμητική για τη νοημοσύνη αγωνιστών ιδεολόγων, έχει τουλάχιστον γκροτέσκο χαρακτηριστικά. Ο νέος πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Στέφανος Κασσελάκης, ως προερχόμενος από βαθιά άγνοια όχι τόσο της αριστερής κουλτούρας όσο μιας οποιασδήποτε συλλογικής διαδικασίας, ήταν ένας χαρακτήρας καρικατούρας όσο μιλούσε στα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματός του, στις 11 και 12 Νοεμβρίου 2023, στην ουσία διαβάζοντας και προσπαθώντας να παίξει λόγια που μάλλον δεν γνώριζε το νόημά τους.

Κυκλοφόρησε το Books' Journal, τχ. 147, Νοέμβριος 2023. Τα πλήρη περιεχόμενα: