Ημερολόγιο Γεφύρας

Παραθέτω αυτούσια τη χθεσινή ανάρτηση στο Facebook του φίλου μουΈκτορα Ιωάννου, που παλεύει κάποιους μήνες τώρα με τον καρκίνο, και πλέον είμαι σίγουρος πως θα τον νικήσει. Κι αν δεν ήμουν πάντα σίγουρος εγώ, ασφαλώς ήταν πάντα σίγουρος εκείνος, από την αρχή. Παρόλο που αιφνιδιάστηκε, γιατί πάντα αιφνιδιάζεσαι. Νά τι γράφει: [§] Πέρασαν οι μέρες που δεν τα είπαμε. Είχα φύγει για το χειρουργείο, το οποίο σχεδόν είχα καταφέρει να το πάρω αψήφιστα. Η τελευταία μου εικόνα ήταν όταν είδα τον χειρουργό να σκάει μύτη με την πειρατική μπαντάνα, ενώ εγώ ανατρίχιαζα από την παγωμένη ατμόσφαιρα του χειρουργείου και τον ρωτούσα: «Γιατρέ, τι έγινε; ο μαυρογένης ο πειρατής θα με ανοίξει;» Ο γιατρός χαμογέλασε νευρικά και παρατήρησα ότι πηγαινοερχόταν πέρα-δώθε χωρίς να ζυγώνει προς το μέρος μου, γεγονός που απέδωσα στην ύστατη αυτοσυγκέντρωση που επιδίωκε πριν ξεκινήσει η όλη διαδικασία. Λίγο μετά ο αναισθησιολόγος μού έλεγε ότι ήλπιζε να μη με αναστάτωνε η αγκαλιά τόσων γυναικών που με κρατούσαν αγκαλιά ενώ ήμουν γυμνός από τη μέση και πάνω, και κάπου εκεί… έσβησαν τα φώτα. Το χειρουργείο τελικά κράτησε 11,5 ώρες. Οι δικοί μου απ’ έξω πρέπει να βίωσαν μεγάλο εφιάλτη όταν για μισή μέρα περίμεναν και περίμεναν και περίμεναν. Τελικά όταν βγήκε ο γιατρός έξω, τους καθησύχασε πως όλα είχαν πάει καλά κι απλά τα κατάφερα γιατί είχα καλή φυσική κατάσταση, οπότε μπόρεσαν και οι γιατροί να καθαρίσουν από μέσα μου ό,τι περισσότερο γινόταν. Μέσα σε όλα αυτά μού έσπασαν κι ένα πλευρό για να καταφέρουν να μπούνε καλύτερα στον οισοφάγο. Φυσικά τελειώνοντας ο εφιάλτης των δικών μου, κάπου εκεί ξεκινούσε ο δικός μου στη ΜΕΘ, όπου δεν είχα συναίσθηση από το παραμικρό. Η μόνη εικόνα που έχω ήταν όταν με πρωτοξύπνησαν που είδα τη γυναίκα μου και τον αδελφό μου και ρωτούσα γεμάτος αγωνία τον αδελφό μου: «Πέτρο, θα ζήσω; Πέτρο, θα ζήσω;» Το επόμενο που θυμάμαι ήταν τον Πέτρο σε κάποια φάση να μου ζητάει να του σφίξω το χέρι για να δει αν έχω δύναμη και να τον ακούω να λέει στη γυναίκα μου: «Έχει δύναμη ακόμα ο άτιμος!» Στη συνέχεια βρέθηκα, δυο μέρες μετά, στο δωμάτιο της κλινικής συνδεδεμένος με 8 σωλήνες διάσπαρτους στο σώμα (σαν κλώνος του ρόμποκοπ), συρραπτικά σε διάφορα σημεία του κορμιού μου και με την αγωνία πότε θα απαλλαγώ από όλα αυτά μαζί με τους φρικτούς πόνους.  Τριγύρω ήταν η γυναίκα μου, οι γονείς μου και ο αδελφός μου ο Πέτρος με τη γυναίκα του την Έφη, που προσπαθούσαν με κάθε τρόπο είτε να με ηρεμήσουν είτε να με κάνουν να γελάσω (η Έφη βέβαια έκανε ένα παραπάνω αφού κάθε φορά που μου βάζανε τη μάσκα κι ένιωθα να πνίγομαι στεκόταν απέναντί μου σαν γκουρού και προσπαθούσε να μού ρυθμίσει τις ανάσες) και ο φίλος μου ο Δημοσθένης. Δεν υπάρχουν κατάλληλες λέξεις, λόγια για να τους ευχαριστήσω όλους γιατί ο καθένας με τον τρόπο του, από το ξεκίνημα αυτού του αγώνα μου, έβαλε και το δικό του λιθαράκι για να μπορέσω να φτάσω εδώ και να έρθει η μέρα που θα κατάφερνα έστω να μπω στο χειρουργείο. Είδα διάφορα από τις μορφίνες. Στον τοίχο της κλινικής πότε εμφανιζόταν μπροστά μου ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι και πότε η Τζοκόντα, και οι δύο με ματωμένα μάτια, μέχρι που μια μέρα είδα έναν ματωμένο ήλιο να ξεπροβάλλει μπροστά μου και κάπου εκεί σταμάτησε η ιστορία με τα οράματα (στις διάφορες γυμνές απεικονίσεις δεν θα αναφερθώ, για να μην παρεξηγηθούμε κιόλας). Στην κλινική είχα γίνει κάτι σχεδόν σαν ατραξιόν, γιατί ήμουν αυτός που άντεξε το χειρουργείο της μισής μέρας (φυσικά μετά μού εξήγησαν τους σοβαρούς κινδύνους θνησιμότητας που υπήρχαν κι ευτυχώς ούτε γνώριζα κάτι αλλά ούτε και είχα μπει στη γνωστή ανόητη διαδικασία να ψάξω στο ίντερνετ). Ωστόσο μια μόλυνση ανέβασε τον πυρετό στο 39,5 και κάπου εκεί τα χρειάστηκα όταν ένιωσα το περιβόητο φτερούγισμα στην καρδιά κι άρχισε να μου κόβεται η ανάσα, όπου είπα μέσα μου: «Μάγκα μου, ήρθε το τέλος…» Ο γιατρός μου βέβαια ήταν απόλυτα ψύχραιμος και μου εξήγησε ότι η μόλυνση προήλθε από μία από τις παροχές που μόλις είχαν αφαιρέσει, και ότι σε ένα 24ωρο θα άρχιζα να γίνομαι καλύτερα. Κάπου εδώ θα ήθελα να αναφερθώ στους χειρουργούς μου Κωνσταντίνο Μπαλλά και Θεόδωρο Μεταξά. Κάθε μέρα περνούσαν να με δούνε 2 φορές κι όταν λέμε περνούσαν όχι με τη μορφή που οι περισσότεροι θα νομίσουν (αυτήν της ξεπέτας) αλλά ιδιαίτερα ο Μπαλλάς με τον οποίο είχα και περισσότερο θάρρος, μπορούσε να καθίσει μαζί μου για να συζητήσουμε ακόμα και για μια μπούρδα που θα μου ερχόταν στο μυαλό. (Η πιο χαρακτηριστική ήταν η εξής: «Γιατρέ, μετά από τόσα σημεία που με άνοιξες… μόνο Έκτορα θέλω να με λένε»). Την παραμονή της αναχώρησής μου από την κλινική κι ενώ είχε έρθει η ώρα να φύγει ο γιατρός μου για διακοπές… παρ’ όλα αυτά πέρασε πάλι να με δει. Ήξερα ότι τον περίμενε σίγουρα η οικογένειά του, και σε κάποια φάση τού είπα: «Γιατρέ, πήγαινε… καλές διακοπές να έχεις…» και κάπου εκεί έσκυψε πάνω από το κρεβάτι μου, με αγκάλιασε και με φίλησε λέγοντάς μου: «Γεια σου, ρε φίλε!» Ακόμα ανατριχιάζω όταν το θυμάμαι γιατί αναπόφευκτα συγκινήθηκα όπως και η γυναίκα και η μητέρα μου που ήταν στο δωμάτιο, ενώ διέκρινα τον γιατρό που έφευγε να έχει βγάλει τα γυαλιά για να σκουπίσει κι εκείνος τα μάτια του, γιατί από το ξεκίνημα της ιστορίας μου έμοιαζε να το έχει πάρει σχεδόν προσωπικά και ήταν μία μεγάλη νίκη και για εκείνον όλο ετούτο. Ό,τι και να πω δεν είναι αρκετό για να ευχαριστήσω τους ανθρώπους αυτούς, όπως και το νοσηλευτικό προσωπικό της κλινικής, το οποίο πάντοτε ερχόταν με ένα διάπλατο χαμόγελο στο στόμα μπαίνοντας στο δωμάτιο. Τώρα είμαι στη φάση της ανάρρωσης. Έχω ακόμα δρόμο μπροστά μου, μια που για να επανέλθει το σώμα και η ψυχή μου μετά από ένα τέτοιο σοκ θέλουν το χρόνο τους (ιδιαίτερα τις πρώτες μέρες η ψυχολογία μου θύμιζε γυναίκα αδιάθετη που μπορεί να συγκινηθεί με το παραμικρό… βέβαια ίσως φταίει και η επισκληρίδιος που ήταν καρφωμένη στην πλάτη μου για μια εβδομάδα, αλλά για να σάς πω και την αλήθεια: τα είδα όλα από το φόβο μου. Δεν μπορώ να χρησιμοποιήσω την έκφραση ότι τα έκανα πάνω μου γιατί θα ήταν πολύ απλοϊκό και σίγουρα ήταν κάτι πολύ παραπάνω αυτό που ένιωσα), όμως πιστεύω ότι άρχισα να μπαίνω σε καλό μονοπάτι… ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΑΚΟΜΑ!!! Χίλιες ευχές για όλους σας!!! ΥΓ1: Προς το παρόν θα συνεχίσω να στέλνω στις μουσικές στον φίλο μου τον Δημοσθένη για να τις «σηκώνει» και να σας κρατάω συντροφιά. ΥΓ2: Ξέρω… ξέρω. Το πρόγραμμα θα είχε παλιότερα περισσότερη τζαζ, αλλά η χημειοθεραπεία μού επανέφερε στο νου τις ροκιές… όλα θα φτιάξουν σιγά-σιγά!!! ΥΓ3: Το να καταφέρνεις να ξυπνήσεις από τέτοιο χειρουργείο και να κινδυνεύεις να σε σκοτώσουν οι ηλίθιοι ποδηλάτες της πόλης επάνω στο πεζοδρόμιο είναι μία άλλη ιστορία που θα την αναλύσω πολύ αργότερα. Tα φιλιά μου και καλό απόγευμα προς το παρόν.

Πέντε βιβλία Επιστημονικής Φαντασίας σήμερα (όχι της λεγόμενης «σκληρής», που έχει ένα πολύ ειδικό κοινό — ένα κοινό, μάλιστα, που αδιαφορεί για προτάσεις βιβλίων), προφανώς ένα κι ένα για τη σχετική ησυχία της παραλίας όλα τους, αλλά ασφαλώς και για τις αμμοθίνες του σπιτιού μας. Η βιβλιογραφία του είδους είναι μεγάλη, η πίεση από τα άλλα υποείδη του Φανταστικού, και κυρίως από τη Fantasy, έντονη ακόμη και στην Ελλάδα, αλλά αυτά τα πέντε ξεχωρίζουν σχετικώς εύκολα φέτος, για διαφορετικούς λόγους το καθένα. Ενδιαφέρον έχει ότι τουλάχιστον από αυτά μεταφέρθηκαν ήδη στην τηλεόραση και στον κινηματογράφο, ενώ άλλα δύο ακολουθούν.

• James Patterson, Η εξέγερση των ζώων (Εκδόσεις Bell, μετάφραση Σταύρος Νικολάου). Ο Πάτερσον δεν χρειάζεται επαίνους και συστάσεις — για την ακρίβεια, ούτε καν πληροφορίες για το ογκώδες έργο του: τον ξέρουν όλοι. Ενδιαφέρον είναι πως συνεργάζεται συχνά με το επιτελείο του, σαν τον Αλέξανδρο Δουμά (αν και είναι πολύ καλύτερος από τον Αλέξανδρο Δουμά, πατέρα και γιο μαζί): παρέχει την πρώτη ιδέα και ένα μεγάλο draft, και ο εκάστοτε συν-συγγραφέας που επιλέγει αναλαμβάνει να το τελειώσει και να το φινίρει. Υπέροχο. Στην Εξέγερση δούλεψε μαζί με τον επί πολλά χρόνια συνεργάτη του Michael Ledwidge. Να σημειωθεί ότι το βιβλίο μεταφέρθηκε στην τηλεόραση (η σειρά, 13 επεισοδίων, ξεκίνησε ήδη να προβάλλεται στις ΗΠΑ, από το CBS). Τα ζώα επαναστατούν, και λογικά έχουν τους λόγους τους.

• Dan T. Sehlberg, Μόνα (Εκδόσεις Διόπτρα, μετάφραση Αύγουστος Κορτώ). Νευρολογία, επιστήμη των υπολογιστών, κυβερνοδιάστημα, ψηφιακοί ιοί που μπορούν να ρίξουν ολόκληρα συστήματα, να καταστρέψουν βάσεις δεδομένων σε μεγάλες διεθνείς τράπεζες, αλλά να μολύνουν μέχρι και ανθρώπους, κυνηγητά σε Μέση Ανατολή, Ισραήλ, Γάζα, Γαλλία (αλλά και στη Θεσσαλονίκη), μυστικές υπηρεσίες, Μοσάντ, Χεζμπολάχ, Αλ Κάιντα, CIA και FBI, βόμβες και χάκερ, τρομοκράτες και πράκτορες — αυτό το υβριδικό βιβλίο Επιστημονικής και πολιτικής Φαντασίας με στοιχεία αστυνομικού και κατασκοπικού θρίλερ τα έχει όλα. Από την εποχή του Νευρομάντη του Γουίλιαμ Γκίμπσον πολλά έχουν αλλάξει στο χώρο (για την ακρίβεια: όλα), αλλά η δίψα για πληροφορίες και για κατίσχυση επί του αντιπάλου που τις κατέχει είναι ολόιδια. Ωραίο κυβερνοθρίλερ, έχει μαζέψει πολλές θετικές κριτικές.

• Dave Eggers, Ο Κύκλος (Εκδόσεις Κέδρος, μετάφραση Ιλάρεια Διονυσοπούλου). Σαφώς το πιο πολυσυζητημένο μυθιστόρημα για το Διαδίκτυο, μιας και συμπυκνώνει στο μύθο του —χωρίς να παύει να είναι ένα γρήγορο, γεμάτο πραγματικούς χαρακτήρες βιβλίο, με πολλή δράση, αγωνία και ανατροπές—, όλους τους φόβους που έχουν ποτέ διατυπωθεί για το Ίντερνετ και πώς κάποιος, ή κάποιοι, ή μια κολοσσιαία εταιρεία, μπορούν να το χρησιμοποιήσουν για να διεισδύσουν στην καθημερινότητα, στον ιδιωτικό χώρο των χρηστών (εντέλει όλων μας), και να το διαστρέψουν, μεταβάλλοντάς το από ένα μέσο ελευθερίας σε κάτι τρομερό και αδυσώπητο: σε αλυσίδες. Ο Eggers ενδιαφέρεται κατά κύριο λόγο για τα ανθρώπινα δικαιώματα, και είναι ο ιδρυτής του σπουδαίου εκδοτικού οίκου McSweeney’s, που μεταξύ άλλων εκδίδει δύο σπουδαία περιοδικά. Το βιβλίο θα μεταφερθεί στον κινηματογράφο με πρωταγωνιστές τον Τομ Χανκς και την Έμμα Γουότσον.

• ΑΑVV, Ο άχρηστος πλανήτης και άλλα σοβιετικά διηγήματα Επιστημονικής Φαντασίας (Εκδόσεις Η Άγνωστη Καντάθ, εισαγωγή και μετάφραση Γιάννης Στολτίδης). Μια ανθολογία που έλειπε, και που ασφαλώς πρέπει να έχουν στη βιβλιοθήκη τους όσοι ασχολούνται με τη SF: εφτά βασικά διηγήματα της σοβιετικής σχολής ΕΦ, από τους δημιουργούς του ταρκοφσκικού Στάλκερ μέχρι τη σπουδαία Όλγα Λαριόνοβα, επιλεγμένα από εκατοντάδες άλλα για να περιγράψουν συνοπτικά όλες τις τάσεις και τα παρακλάδια που αναπτύχθηκαν κατά τον αιώνα που μας πέρασε στην ΕΣΣΔ, μαζί με μία εισαγωγή 15 σελίδων που θέτει τα βασικά θέματα και περιγράφει τη διαδρομή της ρωσικής-σοβιετικής λογοτεχνίας του είδους (ρίζες και επιρροές, προεπαναστατική περίοδος, σοσιαλιστικός ρεαλισμός, χρυσή εποχή). Η Άγνωστη Καντάθ του Μανώλη Πιτέλη εξακολουθεί να επιτελεί πολιτιστικό έργο, αργά και με μόχθο.

• Andy Weir, Άνθρωπος στον Άρη (Εκδόσεις Παπαδόπουλος, μετάφραση Κώστας Χαρβάτης). Ένα μυθιστόρημα που σε συγκινεί με την ιστορία της έκδοσης και της ασύλληπτης επιτυχίας του, καθώς ήταν αυτοέκδοση του συγγραφέα (geekμε μανία με το διάστημα) και κατέληξε να γίνει ταινία υψηλού προϋπολογισμού (γυρίστηκε και σε 3D) με σκηνοθέτη τον κολοσσό Ρίντλεϊ Σκοτ: θα κάνει πρεμιέρα (με τον τίτλο Η διάσωση) τέλη Νοεμβρίου, πρωταγωνιστεί ο Ματ Ντέιμον και θα είναι σίγουρα μία από τις μεγάλες επιτυχίες του χειμώνα. Στο βιβλίο, με πολύ χιούμορ, περιγράφονται οι περιπέτειες του αστροναύτη Μαρκ Γουάτνι, που ξυπνά τραυματισμένος και μόνος στον Άρη: τα υπόλοιπα μέλη της διαστημικής αποστολής στον πλανήτη τον θεώρησαν νεκρό και τον εγκατέλειψαν και οι πιθανότητές του να επιζήσει είναι ανύπαρκτες. Όμως δεν θα το βάλει κάτω. Η συνέχεια επί των σελίδων: είναι ένα συναρπαστικό βιβλίο, ένας μοντέρνος Ροβινσώνας Κρούσος.

Φυσικά και το πρόβλημα δεν είναι τα γιοτ και τα λογής δώρα, μια παράδοση χιλιετιών που δεν θα σπάσει ξαφνικά σήμερα, το πρόβλημα είναι ένα, και είναι απλό να περιγραφεί: το πρόβλημα είναι πως δεν φαίνεται να υπάρχουν στον ορίζοντα οι πολιτικές εκείνες δυνάμεις, και κυρίως οι πολιτικές συμμαχίες, που θα αντιμετωπίσουν με σοβαρότητα τη δριμεία αντίδραση της συντήρησης απέναντι στις μεταρρυθμίσεις. Στις μεταρρυθμίσεις, κυρίως, και όχι στα μέτρα, γιατί στα δεύτερα είμαστε συνηθισμένοι: μόνο αυτά ξέρουμε. Όμως τα μέτρα δεν συνιστούν θεραπεία. Είναι σαν να καλύπτεις με ταπετσαρία έναν τοίχο που μούλιασε από τα νερά και έσκασε το χρώμα του, αντί να φτιάξεις τα υδραυλικά. Και οι αντιδράσεις που θα ξεσηκωθούν από τις συντηρητικές συνιστώσες του ελληνικού λαού, αυτές δηλαδή που έφεραν τα πράγματα εδώ που τα έφεραν (θυμόζω πως έχουμε κοινοβουλευτική δημοκρατία, όχι μοναρχία), θα είναι σοκαριστικές, και θα τσακίσουν το Μνημόνιο πριν εφαρμοστεί καν θεωρητικά. Γι’ αυτό χρειάζονται ισχυρές συμμαχίες και, πάνω απ’ όλα, βούληση. Σε κάθε περίπτωση: η Ελλάδα είτε θα ενηλικιωθεί, άρα και θα αναπτυχθεί, είτε θα πεθάνει, μόνη και λούμπεν, σαν πρεζάκι. Αν το πρώτο γίνει υπό τον Τσίπρα, δεν μας πέφτει λόγος να σκάμε: ας γίνει με τον Τσίπρα. Αν είμαστε σίγουροι πως κάτι τέτοιο είναι αδύνατον, ας πάψουμε για μια φορά στη ζωή μας να το φωνάζουμε, γιατί δεν έχει κάποια αξία αυτό, και ας πούμε στα σοβαρά, και όχι παρέα με μια Άμστελ ή ένα μολτ, τι εννοούμε, τι θέλουμε, τι προτείνουμε: ποιον προτείνουμε. Αλλιώς θα το κάνει (κουτσά, στραβά και εν πολλοίς άδικα για όσους δεν είναι κρατικοί υπάλληλοι) ο Τσίπρας. Ή δεν θα το κάνει.

Αν δούμε τα social media σαν ένα πανί, σαν μια άσπρη τεντωμένη οθόνη με λάμπες από πίσω της, η δική μας στάση ως απλών χρηστών, ή ως «δικτυωμένων» πολιτών, μιας και δεν είμαστε πολλά παραπάνω, ούτε θα μπορούσαμε να είμαστε άλλωστε, είναι οι σκιές αυτού του θεάτρου στενόχωρων αντεγκλήσεων, πνιγηρών διαξιφισμών και λεκτικής πολιτικής βίας που παίχτηκε επί πέντε γεμάτα χρόνια σε όλη την ψηφιακή επικράτεια, αυτήν που αντικατέστησε εδώ και δεκαπέντε χρόνια εκείνη του δημόσιου βίου που κατά κύριο λόγο απαιτούσε φυσική παρουσία. Πίσω από την άσπρη τεντωμένη οθόνη, εκτός από τις λάμπες, υπήρχαν οι πραγματικές κούκλες, οι υλικές φιγούρες των ρόλων: αυτές έδιναν την όντως μάχη, με όλες τις φάλαγγες των σπαστών χεριών τους του Καραγκιόζη και του Χατζηαβάτη. Και, παραπέρα, ή: από πάνω, υπήρχαν κι αυτοί που κουνούσαν τους σπάγκους που κινούν τις κούκλες, και που έκαναν και τις φωνές τους. Και εμείς ήμαστε ταυτόχρονα και το κοινό που παρακολουθούσε αυτό το θέατρο των λέξεων, χειροκροτώντας, βρίζοντας, γελώντας και προτρέποντας σε ακόμη περισσότερη βία και οι σκιές στην άσπρη τεντωμένη οθόνη. Και, με τόση δουλειά, είμαστε πια κουρασμένοι. Και πικραμένοι βέβαια. (Γιατί ο πόλεμος τελείωσε με ανακωχή). Περισσότερο το πρώτο, περισσότερο κουρασμένοι δηλαδή, επειδή η χαρά, μολονότι πιο αδύναμο συναίσθημα, έχει τον κύριο λόγο τώρα: θα καταλαγιάσει κάποια στιγμή, είναι αναπόφευκτο, μα τώρα κάπως, όσο γίνεται, σηκώνει το κεφάλι της και δεν αφήνει την πίκρα να φανεί περισσότερο. Κι έτσι, μένει η κούραση. Αυτή κυρίως. Είμαστε κουρασμένοι από το θέατρο, από τις φωνές,το γιουχάισμα, τις επευφημίες, τη διπλή προσπάθεια να παίζουμε με τα μούτρα κολλημένα στην άσπρη τεντωμένη οθόνη και να παρακολουθούμε μαζί. Το αντέξαμε, δεν γινόταν αλλιώς, το αντέξαμε όλο αυτό, και το όφελος είναι πελώριο (είναι η χώρα, και οι ζωές, και η μεγάλη πατρίδα των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που γεννιέται και κρίνεται γύρω από ένα νόμισμα: περί αυτού πρόκειται), αλλά: μένει η κούραση· μένει μια πίκρα· και πρέπει, κάποια στιγμή, και να ξεβάψουμε από τα πρόσωπά μας την μπογιά. Κανείς δεν θα μας χειροκροτήσει.

Σήμερα, αλλά και κάθε μέρα που θα ζούμε υπό το Μνημόνιο 3, είναι μια καλή ευκαιρία να σκεφτόμαστε τα θύματα της Marfin, τα παιδιά που κάηκαν το 2010. Μαζί μ’ αυτά, οφείλουμε να θυμόμαστε και δύο ιστορικές κινηματογραφικές αίθουσες που κάηκαν ολοσχερώς το 2012. Θύματα τα μεν των εκδηλώσεων μίσους της βαθιάς συντήρησης κατά την ψήφιση του Μνημονίου #1, θύματα τα δε παρόμοιων εκδηλώσεων μίσους της ίδιας βαθιάς συντήρησης κατά την ψήφιση του Μνημονίου #2. Να θυμόμαστε και να τιμούμε ανθρώπους, και, ναι, να θυμόμαστε και να τιμούμε επίσης τα πράγματα που φτιάχνουν: τίποτε δεν γεννιέται από μόνο του· σε καθετί που σπάζει είμαι και εγώ μέσα: η ψυχή μου. Να θυμόμαστε και να τιμούμε λοιπόν τα πράγματά μας, τους ανθρώπους μας. Την περιουσία μας, έμψυχη και μη. [§] Ο δρόμος που ανοίγεται μπροστά μας είναι μακρύς και σκολιός. Και η ίδια βαθιά συντήρηση θα θελήσει να αρπάξει και άλλους ανθρώπους, και να ποδοπατήσει και άλλα πράγματά μας. Θα θελήσει, η ίδια βαθιά συντήρηση, να κάψει. Ο δρόμος θα είναι μακρύς, φίλοι, και σκολιός. Αλλά: ανοίγεται.

Ψηφίστηκε λοιπόν κι αυτό το Μνημόνιο. Με τις αναμενόμενες απώλειες από την πλευρά της Κυβέρνησης. Και πάμε σε Εκλογές σε ένα μήνα από τώρα, μετά τις οποίες και πάλι θα συγκυβερνήσουν ο Τσίπρας με τον Καμμένο (ακόμη και αν ο δεύτερος αναστείλει προεκλογικά τη λειτουργία των ΑΝΕΛ) και ενδεχομένως και με το Ποτάμι, εάν κριθεί απολύτως απαραίτητο από τον για δεύτερη φορά μέσα σε οκτώ μήνες πρωθυπουργό. Στην αντιπολίτευση, που δεν δείχνει σημάδια λογικής ώστε να συμπηχθεί σχηματίζοντας εύκολα αυτοδύναμη Κυβέρνηση, θα βρίσκονται δύο κόμματα φιλοευρωπαϊκά, με όχι ισχυρές ηγεσίες, και τα δύο με ελαφρώς καλύτερα ποσοστά σε σχέση με τις Εκλογές του Ιανουαρίου. Και, από την άλλη, τρία αντιευρωπαϊκά-αντιδυτικά, το ένα εκ των οποίων αρκετά συντηρητικό, με μέλη που έχουν παιδεία και καλές δουλειές και το τελευταίο που θέλουν είναι η διάρρηξη των σχέσεών μας με την ΕΕ και τις ΗΠΑ, και με τα άλλα δύο, τη Δραχμή και τους ναζί, σε αγαστή συνεργασία κρετίνων. (Και ο Λεβέντης, Θεέ μου... Και ο Λεβέντης, για όνομα του Θεού. Το πρώτο πραγματικό ξόμπλι της Μεταπολίτευσης). Στόχος όσων δεν είναι γραφικοί, εγκληματίες ή ποινικοί, ένας και μοναδικός: να μείνει η Ελλάδα στην Ένωση — για να μην πω «στη συμμαχία». Μοναδικός δρόμος για να επιτευχθεί αυτό είναι η κατά γράμμα εφαρμογή του Μνημονίου, πάση θυσία (με μη διακηρυγμένο δευτερεύοντα στόχο τηνελάφρυνση των όρων μετά από ένα χρόνο), δηλαδή:  ο ανοιχτός πόλεμος με τα συμφέροντα, είτε τα οργανωμένα, είτε του καθενός μας. Είναι απολύτως απίθανο να γίνει κάτι τέτοιο χωρίς φιλελεύθερη πολιτική που θα υποστηρίζεται από φιλελευθέρους. Το άνοιγμα της αγοράς, οι ιδιωτικοποιήσεις, η ελάφρυνση του Δημοσίου είναι οι τρεις πυλώνες που πάνω τους θα χτιστούν όλα τα άλλα, το ασφαλιστικό, τα εργασιακά θέματα, οι φορολογικές αλλαγές. Οι φόροι δεν είναι λύση, είναι μια απάτη που κρατά λίγο και γεννά τέρατα, φτώχεια, λιτότητα, ανεργία και «μνημόνια». Απαιτείται ισχυρή Κυβέρνηση Εθνικής Σωτηρίας.

Βλέπουμε παλιές ταινίες αυτή την εποχή. Όπως και με τα βιβλία, κάθε φορά βλέπεις ένα καλό φιλμ με άλλα μάτια, και ποτέ δεν χάνεις. Βλέπουμε φίλους που φεύγουν και μας αποχαιρετούν σε δείπνα και σε μπαρ. Θα είναι καλά εκεί: θα προκόψουν, θα γλιτώσουν, θα ξεκουραστούν. Βλέπουμε τους απέναντι που έχουν καλύτερο σπίτι από μας, γωνιακό, φάτσα στη θάλασσα κι αυτό αλλά σε καινούρια πολυκατοικία, και με φυσικό αέριο. Τους βλέπουμε κατά το δυνατόν κρυφά, και με συστολή — αλλά δεν λένε να φύγουν οι χριστιανοί, για να πάρουμε εμείς το σπίτι τους. Βλέπουμε τους άδειους λογαριασμούς μας στο onlineσύστημα της Πειραιώς, και τους κόκκινους αριθμούς στα πεδία της πιστωτικής κάρτας. Αν τα συνδυάσεις με τα χρέη που δεν φαίνονται, είτε ρυθμισμένα με τις 100 δόσεις, είτε αυτά τα υπέρογκα ποσά που χρωστάμε στο ΤΕΒΕ, σου’ρχεται απελπισία. Βλέπουμε τις τρομερές προσπάθειες των ανθρώπων να κάνουν τέχνη. Η δύναμή τους σε παραλύει. Βλέπουμε τις τρομερές προσπάθειες των ανθρώπων να μεταναστεύσουν. Η ανάγκη τους σε παραλύει, σε πληγώνει, σε σκοτώνει. Βλέπουμε ωραίες φωτογραφίες στο Facebook από φίλους και γνωστούς που παραθερίζουν. Κακά τα ψέματα, είναι όλες λίγο-πολύ μαγικές, ή έστω: εξωπραγματικές — στην αμεριμνησία του θέρους κατοικεί η ομορφιά. Βλέπουμε τις ράχες των αδιάβαστων βιβλίων στο αυτοσχέδιο ράφι που στήσαμε πάνω στο καλοριφέρ του σαλονιού — στις ράχες των αδιάβαστων βιβλίων κατοικεί μια λαχτάρα ιδιαίτερη, σχεδόν παιδική, σχεδόν παραμυθένια. Βλέπουμε ο ένας τον άλλο· και βλέπουμε τον Αρσέν με τη Φαντομά να μεγαλώνουν. Να μεγαλώνουν συγκινητικά και, κατά κάποιον τρόπο, γελαστά. Βλέπουμε και κάνουμε χίλια δυο. [§] Αλλά προς Θεού, δεν βλέπουμε τη Ζωή Κωνσταντοπούλου. Μην παρασύρεστε τόσο. Σε λίγο θα γίνει trendκαι ο σχολιασμός των ξερατών του Μιχαλολιάκου.

H κυβέρνηση των Τσίπρα-Καμμένου δεν μπορεί να εφαρμόσει το νέο Μνημόνιο. Πρέπει επειγόντως να πάμε σε μία κυβέρνηση συνεργασίας, που θα είναι ακριβώς Εθνικής Σωτηρίας, γιατί δεν πρέπει να παρασυρόμαστε από τα αισθήματα ανακούφισης και χαιρεκακίας που μας κατακλύζουν: τα πράγματα εξακολουθούν να είναι αδιανοήτως σοβαρά και, για να μη γελιόμαστε, τραγικά. Δόθηκε στη χώρα μία τελευταία ευκαιρία. Είναι όμοια με αυτήν που της δόθηκε με το Μνημόνιο #1 και με το Μνημόνιο #2: απλώς προστέθηκαν κάποιες δεκάδες επιπλέον δισεκατομμύρια πάνω σ’ αυτά, ή μάλλον θα αφαιρεθούν από όλους μας οσονούπω — όταν το καταλάβουμε θα δούμε πως αυτό το πράγμα δεν αντέχεται. Αλλά: τέταρτη ευκαιρία δεν θα υπάρξει: άπαξ και το Grexitμπήκε στο τραπέζι, όχι απλώς δεν θα φύγει, αλλά θα ανακουφίσει όλο τον κόσμο. Μπροστά στην πολυκέφαλη λαίλαπα που θα σηκωθεί σε ένα-δυο μήνες, με τη μορφή κινητοποιήσεων, απεργιών, σκληρής διεκδίκησης «κεκτημένων», λυσσώδους προσπάθειας εξαίρεσης λογής-λογής συντεχνιών, η Ελλάδα θα ζει υπό ένα μόνιμο καθεστώς Δεκεμβριανών — και εννοώ αυτά τού ‘08: με φωτιές, σπασίματα, βία και παράλυση των πάντων. Δύο πράγματα πρέπει να γίνουν: να συνειδητοποιήσουμε ότι χωρίς μεταρρυθμίσεις ζωή δεν υπάρχει, και να τις εφαρμόσουμε — και για να εφαρμοστούν απαιτείται κυβέρνηση που να νιώθει και που να μπορεί. Μια κυβέρνηση που δεν θα έχει απέναντί της έναν Σαμαρά ή έναν Τσίπρα, αλλά τους παρανοϊκούς δραχμιστές και τους ναζί. Αν δεν τα επιτύχουμε αυτά, τα τωρινά βάναυσα μέτρα θα φαντάζουν τότε, εν τω μέσω της ύστατης αποτυχίας μας, ό,τι και το μέιλ Χαρδούβελη μπροστά στο τσουνάμι που μας θα μας πλήξει μέσω του Αριστερού Μνημονίου αύριο. [§] (Αυτό το αύριο δεν θα το αναγνωρίσουμε: θα είναι κατιτί αναπάντεχο. Να είμαστε προετοιμασμένοι, και να διαβάζουμε βιβλία: όχι μόνο για ν’ ανοίξει το μυαλό μας, αλλά για να κάνουμε, πάν’ απ’ όλα, το κορόιδο).

Ενώ αγωνιούμε για το αν θα μας ξημερώσει το ’16 με ένα από τα δύο βασικά νομίσματα του πλανήτη ή με κάτι υποσχετικές μονάδες σε κάποιον παράλληλο λογαριασμό, ο Αλί στέκεται στην ουρά για να πλυθεί. Κρατάει κι ένα άδειο πλαστικό μπουκάλι στην τσέπη, το πασπατεύει· σκοπεύει να το γεμίσει κι αυτό. Έχει να κάνει μπάνιο πέντε μέρες. Τρώει ό,τι του δίνουν, χωρίς να ρωτάει αν έχει μαγειρευτεί χοιρινό εκεί μέσα. Λογικά, δεν είναι αμαρτία, και δεν είναι ώρα τώρα για να αηδιάζει. Ο ήλιος καίει, και οι σκιές είναι κοντές: μεσημέρι. Η θάλασσα ακούγεται δελεαστική πέρα δεξιά, αλλά δεν τη χωνεύει, σχεδόν τη μισεί. Πώς γίνεται να μισείς ένα στοιχείο της γης; Νά που γίνεται. Δέκα δικοί του ακόμη, αν μετράει καλά. Τα γυαλιά του είναι ραγισμένα, και για την ακρίβεια δεν είναι καν τα δικά του γυαλιά· τα βρήκε εντελώς τυχαία, στη βάρκα. Δεν ρώτησε ποιου ήταν· ούτε όμως τα ζήτησε κάποιος όταν τα πρωτοφόρεσε. Και ούτε θέλει να το σκέφτεται άλλο. Πέντε ακόμη. Οι σκιές μάκρυναν ένα μέτρο περίπου. Κοντεύει δωδεκάμισι. Καθαρίζει τα ξένα γυαλιά με μια άκρη του πουκαμίσου του, ακούγοντας περισσότερο με τα δάχτυλα το φακό να τρίζει. Ένας ακόμη. Η σειρά του τώρα. Βγάζει το πουκάμισο. Πλένεται. Το φορά πάλι χωρίς να σκουπιστεί. Πάει να φύγει. Θυμάται ξαφνικά το μπουκάλι, ζητά συγγνώμη από τον επόμενο στη σειρά, τον σπρώχνει λίγο στην άκρη και το γεμίζει. Φεύγει ικανοποιημένος. [§] ΕΚΔΟΧΕΣ: [§] Πίνει το νερό το βράδυ, δακρυσμένος, αναθυμούμενος έναν παλιό του έρωτα. [§] Το νερό τού χύνεται, σε έναν καβγά. [§] Ποτίζει ένα σκύλο που ήταν δεμένος στον ήλιο. [§] Του το ζητά ένας άλλος μετανάστης, που μοιάζει άρρωστος, και του το δίνει. [§] Το προσφέρει σε έναν ντόπιο, που διψάει. [§] Κάτι άλλο, οτιδήποτε. [§] Αν βρίσκετε πολύ γλυκερές όλες αυτές τις εκδοχές, μπορείτε να ξεχάσετε ολωσδιόλου το μπουκαλάκι με το νερό. Μπορείτε επίσης να ξεχάσετε τα σπασμένα ξένα γυαλιά. Μπορείτε να ξεχάσετε και την ουρά στη βρύση. Μπορείτε να ξεχάσετε και το χοιρινό, βέβαια. Αλλά εκείνος, ο Αλή, ο ιερός Αλή, θα βρίσκεται εκεί, όσο εμείς περιμένουμε να μάθουμε τι μας μέλλει, αν θα συνεχίσουμε να τον υποδεχόμαστε, ή αν…

Μια συζήτηση με τον Χριστόδουλο Λιθαρή σήμερα (την οποία κάναμε στο inbox, και τη μεταφέρω εδώ αυτολεξεί), για την Επιστημονική Φαντασία ως υποείδος του Φανταστικού. Αποφύγαμε τεχνηέντως την πολιτικολογία, αν και μάλλον θα μας ήταν εύκολο να υποκύψουμε σ’ αυτήν, αλλά καλά θα κάνει ο αναγνώστης να ακολουθεί τον Χ.Λ. στο Facebook, για τα πολιτικά του σχόλια (αλλά και για το σύνολο των αναρτήσεών του, είναι ξεχωριστές — ακόμη κι αν δεν είναι παρά μια φωτογραφία). Στο τέλος, κι αφού κάνει μία αναγκαστικά πολύ σύντομη ανασκόπηση, μας δίνει και έναν κατάλογο βασικών βιβλίων του είδους. Τον ευχαριστώ, και από δω, θερμά.

Χ.Λ.: Γεια σου Κυριάκο!

Κ.Α.: Καλησπέρα! Συγγνώμη που άργησα στο ραντεβού, με πήρε ο ύπνος! Πάμε;

Πάμε - μια χαρά είσαι από ώρα!

Οκέι!

Είμαι στη διάθεσή σου!

Λοιπόν, ήθελα από καιρό να κάνουμε αυτή την κουβέντα, έχω τόσα να σε ρωτήσω. Ευχαριστώ πάρα πολύ που δέχτηκες.

Ευχαριστώ για την πρόταση, χαρά μου να τα πούμε!

Και να πω εδώ πως, όταν σου το πρότεινα, είχες επιφυλάξεις, είπες, «Νιώθω πιο άνετα στο ημίφως και όχι επί σκηνής».

Οι μεταφραστές δουλεύουμε πίσω από τις κουρτίνες! Και προσπαθούμε να αποδώσουμε τη μαγεία μετά.

Χαχά, σωστά. Μεταφραστής λοιπόν. Έψαξα το προφίλ σου στη βάση της Βιβλιονέτ και είδα πως δουλεύεις από το 1993: WalterM. Miller, Jr., Η παράσταση, εκδόσεις Alien. Το είχα αγοράσει αυτό το βιβλίο, αλλά δεν το θυμάμαι.

Ναι, η μεταφραστική καριέρα μου ξεκίνησε από τότε, από το χώρο της Επιστημονικής Φαντασίας που λατρεύω.

Την ίδια χρονιά, κυκλοφορεί και το Παιχνίδι του Κρόνου, του PoulAnderson, από τη Μέδουσα. Δύο βιβλία, σε σύνολο πόσων; Πόσα έχεις μεταφράσει συνολικά μέχρι τώρα;

Η νουβέλα εκείνη αφορούσε τη σύγκρουση ανθρώπου-μηχανής, το κατά πόσο μπορούμε να αντικατασταθούμε από το δημιούργημά μας. Αυτά τα «ρηχά» θέματα! Έχω μεταφράσει αρκετά, δεν τα μετράω!

«Ρηχά», ναι! Είναι υποείδος τής ΕΦ τα κείμενα με ρομπότ;

Ναι, ένα από τα προσφιλέστερα. Έχει και βαθιές ιστορικές ρίζες — από τον Τάλω, το πρώτο «ρομπότ» της ελληνικής μυθολογίας. Είναι πολύ χρήσιμο ως σύμβολο για να μιλήσεις για θέματα ταυτότητας, ύπαρξης, κοινωνικής διαστρωμάτωσης, εκμετάλλευσης. Κι επίσης να βάλεις θέματα δημιουργού-δημιουργήματος, και φρανκεσταϊνικές αφηγήσεις!

Είχε βγει και ένα ελληνικό μυθιστόρημα που λεγόταν Τάλως, θυμάμαι, τότε από τα Bell, που είχαν προκηρύξει ένα διαγωνισμό. Δυστυχώς, ξεχνώ τον συγγραφέα.

Του Στυλιανού Μωυσείδη, ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο.

Μπράβο, ναι. Ο Ασίμωφ ήταν που το συμμάζεψε το θέμα με τα ρομπότ; Ήθελε συμμάζεμα;

Ναι. Συχνά ως τότε το ρομπότ στη συμβατική επιστημονική φαντασία ήταν απειλή, σύμβολο του ξένου. Ο Ασίμωφ πρόσθεσε ορθολογισμό, το έκανε συνεργάτη, συνοδοιπόρο μιας ανθρωπότητας, ακόμα και καλοκάγαθο κηδεμόνα. Και μετά ήρθε ο Φίλιπ Ντικ! Που πρόβαλε στο σύμβολο του ρομπότ απανθρωποποίηση, συναισθήματα, υπαρξιακό ανγκστ και ρόλο ψυχολόγου και παρηγορητή.

Με το Ηλεκτρικό πρόβατο;

Ναι, με το Ηλεκτρικό πρόβατο, και με πολλά άλλα έργα του, μυθιστορήματα και διηγήματα.

Κατάλαβα, ναι. Δυστυχώς δεν έχω καθόλου πρόχειρα όλα αυτά τα βιβλία, εννοώ δεν τα θυμάμαι καλά γιατί πέρασαν χρόνια από τότε που τα διάβασα για τελευταία φορά (είναι ενδιαφέρον, παρεμπιπτόντως, και παρήγορο που λέμε «πρωτοδιαβάζω» αλλά όχι «τελευταιοδιαβάζω», συγγνώμη για την ανοησία αυτή), και ειδικά το έργο τού Φίλιπ Ντικ, τον οποίο φυσικά αγαπώ πολύ, αν και δεν θυμάμαι καλά-καλά γιατί. Θυμήθηκα όμως εκείνους τους κανόνες του Ασίμωφ, που δεν έπρεπε να ξεχνά κανένας συγγραφέας ΕΦ. Αλλά θα ήθελα να μέναμε και στον Ντικ, πάλι.

Ο Ντικ είναι ανεξάντλητος! Στο Ηλεκτρικό πρόβατο, το θέμα δεν είναι απλώς αν ένα ρομπότ μπορεί να γίνει άνθρωπος, αλλά αν ο άνθρωπος μπορεί να χάσει την ανθρωπιά του. Αν ο ανθρώπινος πολιτισμός μπορεί να βυθιστεί σε μια εντροπική κατηφόρα απ’ όπου δεν μπορεί να βγει. Στα σίξτις στις ΗΠΑ, όπου όλα ήταν ρευστά, όπως και σε όλο τον κόσμο, η έννοια της προόδου δεν ήταν δεδομένη, το βέλος του χρόνου μπορούσε να γυρίσει πίσω.

Αλλά μετά κάποια στιγμή τρελαίνεται ο Ντικ, σωστά; Μιλούσε με τον Θεό, ήταν πολύ σίγουρος γι’ αυτό, κατέγραφε τις εμπειρίες του — ήταν το LSD;

Ναι, ο Ντικ ήταν ανέκαθεν ανοιχτός στην ερμηνεία της πραγματικότητας από λογοτεχνικής σκοπιάς. Η χρήση ουσιών που έκανε τον έσπρωξε σε μια πιο μεταφυσική και θεολογική θεώρηση και στην πραγματική του ζωή, η οποία πέρασε στα βιβλία του. Δεν είναι πολλοί οι συγγραφείς που μπορούν να ισχυριστούν ότι μίλησαν με τον Θεό. Δυστυχώς δεν μπορούμε να τεκμηριώσουμε την ακρίβεια των ισχυρισμών τους, θα ήταν πολύ ενδιαφέρον. :p

Πάντα λέω να ξαναδιαβάσω Φίλιπ Ντικ, και όλο το αναβάλλω, από ανοησία ή βαρεμάρα, ή από αυτή την ανάγκη να διαβάζω καινούρια πράγματα — λες και ο Ντικ είναι παλιός… Με ποια βιβλία του να καταπιαστώ για να τον δω εκ νέου;

Ο Άνθρωπος στο Ψηλό Κάστρο (δική μου μετάφραση, με μεγάλη χαρά). Μια εναλλακτική ιστορία όπου τον Β΄ Παγκόσμιο τον έχουν κερδίσει οι δυνάμεις του Άξονα και ο κόσμος όλος είναι στη σκιά της σβάστικας. Επίσης το Ηλεκτρικό πρόβατο. Τα Τρία στίγματα του Πάλμερ Έλντριτς. Το Έρευνα στο σκοτάδι είναι επίσης εξαιρετικό, μια ιστορία γεμάτη μαύρο χιούμορ για μια παρέα ναρκομανών στην οποία έχει διεισδύσει ένας μυστικός αστυνομικός, ο οποίος παθαίνει διχασμό προσωπικότητας ανάμεσα στις δύο ιδιότητές του. Πικρό μυθιστόρημα. Και ό,τι άλλο βρεις δικό του!

Ναι. Τι βιβλία! Σαν παραμυθένιες (και κάπως σκοτεινές) χώρες που επισκέφτηκες μικρός και θέλεις να πας να τις ξαναδείς μεγαλώνοντας. Βλέπω πως ο Άνθρωπος στο Ψηλό Κάστρο ξανακυκλοφόρησε από τον Τόπο, ωραία. Δεν το είχα προσέξει. Και, άσχετο, θυμήθηκα επίσης πως ο Φίλιπ Ντικ πέρασε μία περίοδο ακραίας φτώχειας, κατά την οποία τόσο αυτός όσο και η γυναίκα του την έβγαζαν καταναλώνοντας σκυλοτροφή.

Από τους λίγους που μπορούν να κάνουν αστεία την εμπειρία τού να αγοράζεις αλογίσιο κρέας, ένας είναι ο Φίλιπ Ντικ! (Ήταν αλογίσιο κρέσς για την ακρίβεια, όχι σκυλοτροφή). Τώρα το Ψηλό Κάστρο γίνεται και μίνι σειρά στην τηλεόραση. Η μεταθανάτια καριέρα του είναι εξίσου πετυχημένη με την προθανάτια. Εντελώς φιλιπντικικό.

Ποπό, ελπίζω να παιχτεί και στην Ελλάδα, δεν κατεβάζω σειρές και ταινίες. Και, ναι, μετά θάνατον ενέπνευσε ένα σωρό δημιουργούς και έβγαλε πολλά λεφτά για την κινηματογραφική βιομηχανία. Είναι ένας από τους κορυφαίους, σωστά; Από τους κορυφαίους σύγχρονούς μας (εξαιρέσει των ζώντων) αλλά και γενικά. Να θυμίσουμε λίγο, εδώ, τις περιόδους στις οποίες χωρίζεται η ΕΦ;

Ας το θέσω έτσι το είδος του Φανταστικού έχει βαθιές ρίζες στη λογοτεχνία και το έπος, ξεκινώντας από τον Γιλγαμές και την Οδύσσεια και τον Λουκιανό, και πολύ μετά περνώντας στη Μαίρη Σέλεϊ με τον εμβληματικό Φρανκενστάιν, το γοτθικό μυθιστόρημα, και μετά στην εποχή του Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον και του Ιουλίου Βερν και του Χ. Τζ. Γουέλς. Η σύγχρονη Επιστημονική Φαντασία ως genre αναγνωρίσιμο είναι από τη δεκαετία του 1920 και μετά, όταν εμφανίστηκαν στις ΗΠΑ τα πρώτα περιοδικά του είδους, Amazing, Astounding κλπ., και μετά έρχονται ο Ισαάκ Ασίμωφ και ο Ρόμπερτ Χάινλαϊν και ο Άρθουρ Κλαρκ και οι άλλοι. Μέσα στο corpus της, που περιλαμβάνει χιλιάδες συγγραφείς, διηγήματα και μυθιστορήματα, υπάρχουν υποείδη: όπερα του διαστήματος, κυβερνοπάνκ, εναλλακτική ιστορία, steampunk, σκληρή επιστημονική φαντασία (που ασχολείται με επιστήμες όπως η φυσική, η αστρονομία κλπ.), μαλακή Επιστημονική Φαντασία (που ασχολείται με ιστορία, τέχνη, γλωσσολογία). Να μην κάνω διάλεξη όμως!

Δεν θα μας πείραζε καθόλου και να έκανες!

Χα χα! Οι φαν έχουμε μια τάση να κάνουμε ιστορική ανασκόπηση όταν μας δοθεί η ευκαιρία, επειδή ειδικά η λογοτεχνική ιστορία του είδους δεν είναι και τόσο γνωστή στην Ελλάδα.

Ναι λοιπόν, τα περιοδικά, εκείνα τα παλπ περιοδικά τού ’20 και του ’30, που εν πολλοίς γέννησαν και τη Χρυσή της Περίοδο, μαζί με ένα πολύ πιο σκοτεινό είδος, τον Τρόμο, ή τον «κοσμικό» Τρόμο, με τον Λάβκραφτ και άλλους. Ωραίες εποχές!

Συγγενικό είδος και το horrorfiction, συχνά γραμμένο από τους ίδιους που έγραφαν και Επιστημονική Φαντασία. Ο Lovecraft πια είναι αναγνωρισμένη συγγραφική μορφή και δικαίως.

Ναι, βέβαια — τον αγαπώ πολύ. Κι ας ήταν τόσο παράξενος τύπος. Μάλλον δεν θα κάναμε παρέα.

Εννοώ, δεν θα δεχόταν αυτός. Εγώ θα ’κανα ό,τι μπορούσα για να ’μαι στον κύκλο του!

Καλά νόμιζα ότι οι Μικροί Κόσμοι σου είχαν μια επιρροή από Λάβκραφτ!

Πού το θυμήθηκες! Δεν ήξερα πως το ξέρει κάποιος. Ναι, μάλλον έχει. Πρέπει να έχω βάλει και μότο από αυτόν, δεν το έχω πρόχειρο. Τι συγγραφέας! Και τι επιστολογράφος.

Τώρα για παρέα με τον Λάβκραφτ αυτό είναι άλλο πράγμα, κάποιοι βγάζουν τους δαίμονές τους στη φόρα, όπως και τις προκαταλήψεις τους. Έγραφε τόσες επιστολές, που αναρωτιέμαι τι θα έκανε αν είχε Facebook τότε.

Ναι, σωστά, αλλά βέβαια ήταν και άλλες εποχές, και αλλιώς μεγαλωμένοι εκείνοι οι άνθρωποι — εδώ σύγχρονοί μας και αντιμετωπίζουν τους ξένους σαν μιάσματα. Τι να πεις.

Να πούμε ότι κάθε τι που βγάζει τον πραγματικό εαυτό κάποιων στη φόρα ίσως είναι καλό!

Συμφωνώ απολύτως… Κάποτε είχα διαβάσει πως ο Λάβκραφτ επινόησε το Ίντερνετ, λέει, ή εν πάση περιπτώσει τα chainmail, ξέρω γω, καθώς αντέγραφε τις επιστολές του, τις έστελνε σε δεκάδες παραλήπτες, εκείνοι τις κοινοποιούσαν σε τρίτους κ.ο.κ., και έτσι μαζευόταν ένας πελώριος όγκος — πελώριος.

Η επιστημονική φαντασία πάντα (ή συνήθως) τα προβλέπει αυτά. Στο διήγημα «ALogicNamedJoe» του MurrayLeinster, το κάθε νοικοκυριό έχει μια κονσόλα που είναι συνδεμένη με κεντρική βάση δεδομένων για επικοινωνία και πληροφόρηση. Βέβαια δεν είχε προβλέψει ο Λάινστερ πόσες εικόνες από γατάκια θα στέλναμε. Και νομίζω ότι το σέλφι δεν το πρόβλεψε κανείς!

Χαχαχά, καταπληκτικό! Πάμε όμως πάλι πίσω, αν θες, στην πιο «καθαρή» ΕΦ. Ξεκινά λοιπόν στις αρχές του 20ού αιώνα, γνωρίζει μία Χρυσή Εποχή, πραγματικά λαμπρή, με πελώριους δημιουργούς, και φτάνει πλέον ώς τις μέρες μας, αφού περνά από το κυβερνοπάνκ και το στιμπάνκ κλπ. κλπ., στις μέρες μας. Σήμερα πώς είναι η σκηνή; Προσωπικά την έχω χάσει.

Το 2014 κυκλοφόρησαν στις ΗΠΑ νομίζω γύρω στα 400 καινούρια μυθιστορήματα Επιστημονικής Φαντασίας. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να έχει κανείς μια συνοπτική εικόνα αυτού του φαινομένου.

Τετρακόσια σε μια χρονιά! Μάλιστα. Αυτά είναι. Οπότε, αν το κρίνω καλά, προφανώς υπάρχει ένα κοινό που στηρίζει το είδος, και σίγουρα δεν είναι όλοι κοντά στα 50, υπάρχουν και πολλοί πιτσιρικάδες. Όπως υπάρχει και μεγάλη ζήτηση για σενάρια. Ή κάνω λάθος, επειδή βλέπω πολλές ταινίες βασισμένες σε κόμικς;

Θα έλεγα ότι τώρα είναι η χρυσή εποχή για τους φαν του Φανταστικού, γιατί υπάρχουν τόσα βιβλία, σειρές, κόμικς, ταινίες και παιχνίδια (RPG και στον υπολογιστή) και cosplay!

Ντρέπομαι, δεν ξέρω καν τι είναι το cosplay.

Το να ντύνεσαι με κοστούμια αγαπημένων σου χαρακτήρων από κόσμους του Φανταστικού: Σταρ Τρεκ, Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, Avengers. Κάποτε ήταν ενασχόληση μιας μικρής ομάδας φαν, τώρα έχουν διαδοθεί σ’ όλο τον κόσμο.

Ναι, αν ήθελα κάτι πάρα πολύ, θα ήταν να επισκεφτώ ένα ComiCon, αν και όχι… μασκαρεμένος. Να δω από κοντά όλον αυτό το χαμό.

Είναι εμπειρία! Ένας άλλος κόσμος.

Έχεις πάει;

Απ’ ό,τι μου λένε, δεν έχω πάει.

Χαχαχά!

Υπάρχουν και στην Ελλάδα ομάδες που ασχολούνται με cosplay, αλλά είπαμε: εγώ συνήθως είμαι στα παρασκήνια.  Όπως καταλαβαίνεις, μόνο αν η μέρα είχε 124 ώρες θα μπορούσε να τα προλάβει κανείς όλα αυτά. Και μετά θέλεις άλλες τόσες για όλη την υπόλοιπη καθημερινότητα.

Να ρωτήσω κάτι άλλο. Έχει χαθεί όλη η, πώς να την πω; η τρυφερότητα, ας πούμε, της παραλογοτεχνίας; Εννοώ, και εξηγούμαι: παραλογοτεχνία, όχι με την έννοια που λέμε «παραπολιτική», αλλά με την υπακοή σε κανόνες. Ας πούμε, στο νουάρ χάθηκε αυτό, οι σύγχρονοι συγγραφείς τούς αμέλησαν απολύτως, θέλοντας να κάνουν πιο μέινστριμ τα έργα τους. Όμως το νουάρ έχει κανόνες, έχει νόρμες, όπως και κάθε είδος. Δεν μπορεί ο ντετέκτιβ σου να είναι παίκτης του γκολφ και να πίνει PepsiDiet, ξέρω γω. Το ίδιο, αν δεν κάνω λάθος, συνέβη και με πολλά υποείδη τής ΕΦ.

Υπάρχουν οπαδοί της παράδοσης και οπαδοί της ρήξης. Είναι πλατύ ποτάμι με πολλά ρεύματα μέσα του.

Θα ήθελα πολύ να είχα μία, μερική έστω, εποπτεία, αλλά δεν γίνεται — όπως λες κι εσύ, δεν προλαβαίνουμε τίποτε. Δεν διαβάζω καν τα καινούρια Hugo και Nebula.

Το καινούριο μπορεί να συνυπάρχει με το παλιό. Υπάρχουν σήμερα βιβλία, π.χ., militarysciencefiction που θα μπορούσαν να έχουν γραφτεί πριν από 30 ή 40 χρόνια. Και, παράλληλα, νέες φωνές που ακολουθούν τον δικό τους δρόμο. Στην Ελλάδα έχουμε το πρόβλημα της μικρής κλίμακας. Δεν έχουν εκδοθεί σημαντικοί συγγραφείς από τη δεκαετία του ’80 ακόμα, πόσο μάλλον οι σημερινοί. Γιατί η αγορά είναι μικρή.

Κατάλαβα. Ναι… Γυρνώ σε σένα: υπήρξες υπεύθυνος στη δεύτερη περίοδό του περιοδικού ΕΦ Απαγορευμένος Πλανήτης (πολύ αγαπημένες και οι δύο περίοδοί του) και είσαι αρχισυντάκτης των Φανταστικών Χρονικών της ΑΛΕΦ. Γενικά είσαι, παρασκήνιο-ξεπαρασκήνιο, ένας γκουρού του χώρου στην Ελλάδα. Να μιλήσουμε λίγο και για τα δύο: για την Ελλάδα ως χώρα πρόσληψης της ΕΦ, και για τα περιοδικά της.

Ευχαρίστως. Να πω καταρχάς ότι ο Απαγορευμένος Πλανήτης στην α΄ περίοδο με αρχισυντάκτη τον Δημήτρη Αρβανίτη ήταν μια αποκάλυψη όταν βγήκε το 1987, με τα διηγήματά του, τα πληροφοριακά άρθρα, και την έλλογη άποψη για την Επιστημονική Φαντασία. Ήμουν απλός αναγνώστης τότε και αργότερα ανέλαβα υπεύθυνος για τη β΄ περίοδο. Το Παρά Πέντε στήριξε από την αρχή τα κόμικς και την επιστημονική φαντασία. Εξέδωσε Φίλιπ Ντικ, Τόμας Ντις, Νόρμαν Σπίνραντ, σημαντικούς συγγραφείς με άποψη και περιεχόμενο. Και ο Απαγορευμένος Πλανήτης στα χρόνια πριν το Ίντερνετ πρόσφερε ενημέρωση και γνωριμία με την Επιστημονική Φαντασία, με ιδιαίτερη έμφαση στα διηγήματα, με ισορροπία σε όλες τις εποχές του είδους — είχαμε ένα θεματικό τεύχος για τη Χρυσή Εποχή, ένα άλλο με θέμα «Εξωγήινοι και Συνομωσίες» κλπ. Τα Φανταστικά Χρονικά είναι μια έκδοση της Αθηναϊκής Λέσχης Επιστημονικής Φαντασίας. Εκεί η έμφαση είναι στην αρθρογραφία, με κείμενα γραμμένα από φαν ειδικά για το περιοδικό, για όλα τα θέματα του Φανταστικού, για βιβλία, σειρές, ταινίες, ειδήσεις. Είχαμε κάνει και ολόκληρο τεύχος αφιέρωμα στον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, πήραμε συνεντεύξεις από ξένους συγγραφείς και editor, ζητήσαμε και έγραψαν άρθρα φαν απ’ όλο τον κόσμο για μας. Για μένα, η πιο αγαπημένη μου στιγμή στην ενασχόλησή μου με το Φανταστικό. (Δεν είμαι πια αρχισυντάκτης, αποχώρησα λόγω έλλειψης χρόνου, δυστυχώς, αλλά οι τωρινοί υπεύθυνοι είναι καλοί φίλοι από την ΑΛΕΦ και το περιοδικό είναι εξαιρετικό). Κι αν μπορώ να προσθέσω κάτι για την Αθηναϊκή Λέσχη Επιστημονικής Φαντασίας. Η ΑΛΕΦ είναι μια ομάδα από φαν με σκοπό την προώθηση και την ενημέρωση για το Φανταστικό. Βρεθήκαμε για πρώτη φορά για να φτιάξουμε τη λέσχη 11 άτομα στις 14 Φεβρουαρίου του 1998. Από τότε η δραστηριότητά μας είναι συνεχής, κάνουμε εκδηλώσεις, ομιλίες, παρουσιάσεις βιβλίων, προβολές ταινιών, αναγνώσεις διηγημάτων. Διοργανώνουμε το Συγγραφικό Εργαστήριο για συγγραφείς του Φανταστικού, το Διεθνές Φεστιβάλ ταινιών SFF-Rated, και εκδίδουμε το περιοδικό Φανταστικά Χρονικά. Και το διασκεδάζουμε!

Όμορφα πράγματα, να ’στε καλά όλοι εκεί που ασχολείστε. Θέλει χρόνο, αλλά κυρίως θέλει γνώση. Ωραία, και από βιβλία, από Οίκους; Δεν έχουμε πια τους δυο-τρεις που δούλεψαν πάρα πολύ πάνω στο είδος τις δεκαετίες τού ’80 και του ’90, αλλά πάλι υπάρχουν κάποιοι, σωστά; Έχω δύο βασικούς αυτή τη στιγμή στο μυαλό μου.

Υπάρχουν εξειδικευμένοι εκδοτικοί Οίκοι που υπηρετούν το Φανταστικό και εκδίδουν τίτλους του είδους: Φανταστικός Κόσμος, Άγνωστη Καντάθ, JemmaPress, Anubisκαι άλλοι. Και μέινστριμ εκδότες βγάζουν επίσης τίτλους του Φανταστικού. Εκδίδουν επίσης και Έλληνες συγγραφείς, όπως ο Κλειδάριθμος που έχει βγάλει Μιχάλη Μανωλιό και Ντίνο Κέλλη. Και αρκετοί άλλοι πέρα από αυτούς που ανέφερα.

Οπότε πάμε κατευθείαν στο Φανταστικό σαν κυρίως είδος, φεύγουμε από την ΕΦ, σωστά; Έχω στο νου μου, ας πούμε, τη fantasy, που έχει εδώ και χρόνια μία άνθηση στην ελληνική αγορά, ακόμη και πριν το GameofThrones.

Η φάνταζι τα πάει μια χαρά. Ο RobertJordan (εκδ. Φανταστικός Κόσμος), ο R.A. Salvatore (εκδ. Anubis), ο GeorgeR. R. Martin (εκδ. Anubis), πριν γίνει καν σειρά νομίζω, ο RaymondFeist (εκδ. η Άγνωστη Καντάθ) έχουν πιστούς αναγνώστες.

Ευτυχώς! Ωραία νέα.

Δεν οφείλεται μόνο στην επιτυχία του κινηματογραφικού Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, αλλά σε μια αίσθηση περιπέτειας και ηρωισμού που βρήκε ανταπόκριση στο κοινό.

Α, ναι, βέβαια, πριν το Got ήταν ο LOTR.

Ο Τόλκιν ήταν ο γενάρχης αυτού του είδους, και ασύγκριτος βέβαια.

Αν και πολύς κόσμος έχει αυτοκτονήσει προσπαθώντας να διαβάσει το Σιλμαρίλιον, πώς το λένε.

Να έχουμε και καλά νέα πού και πού, έτσι για αλλαγή.

Χαχά, ορθόν! …Να γυρίσουμε όμως πάλι σε σένα; Τι βιβλία έχεις μεταφράσει τελευταία, τι μεταφράζεις τώρα;

Πρόσφατα εκδόθηκαν οι Ανθρώπινες Μύγες του HansOlavLahlum από τις εκδ. Φανταστικός Κόσμος. Και μεταφράζω το δεύτερο βιβλίο της σειράς, το SatellitePeople. Ένα αστυνομικό μυθιστόρημα του κλασικού τύπου: μυστήριο κλειδωμένου δωματίου. Ανήκει περισσότερο στην παράδοση της Άγκαθα Κρίστι και όχι του νουάρ, ένα εγκεφαλικό παζλ όπου πρέπει να συνταιριάξεις τα στοιχεία για να φτάσεις στο τέλος του λαβύρινθου. Μια από τις ωραίες στιγμές της νορβηγικής σχολής!

Υπέροχα! Έχω ήδη στα χέρια μου τις Μύγες, ανυπομονώ από τώρα για το δεύτερο της σειράς. Να τελειώσουμε με κάτι που θα περίμεναν μάλλον πολλοί, περισσότερο ίσως νέοι αναγνώστες; Έναν κατάλογο με βιβλία ΕΦ για κάποιον σχετικώς αμύητο;

Ωραία ιδέα.

Θα περιμένω! Πάω να κάνω έναν ακόμη νες.

Ιδού:

Isaac Asimov, Γαλαξιακή αυτοκρατορία.

Philip K. Dick, Το ηλεκτρικό πρόβατο.

Ursula K. Le Guin, Ο Αναρχικός των δύο κόσμων.

William Gibson, Νευρομάντης.

Harlan Ellison, Το πουλί του θανάτου.

Norman Spinrad, Ο Τζακ Μπάρον και η αιωνιότητα.

Arthur Clarke, 2001 Οδύσσεια του διαστήματος.

Μιχάλης Μανωλιός Αγέννητοι αδελφοί.

Douglas Adams, Γυρίστε το Γαλαξία με οτοστόπ.

Frank Herbert, Dune.     

Χριστόδουλε, σε υπερευχαριστώ! Και για την κουβέντα, και για όλα.

Κι εγώ σε ευχαριστώ πολύ, Κυριάκο! Ήταν ωραία συζήτηση!