Σύνδεση συνδρομητών

Βαγγέλης Κούμπουλης

Βαγγέλης Κούμπουλης

Θεολόγος με ειδίκευση στην εκκλησιαστική ιστορία και το κανονικό δίκαιο, ΜΔΕ πολιτικών επιστημών και ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

URL Ιστότοπου: http://1 E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου 2026 11:30

Η Ελλάδα απέναντι στην Τουρκία

Άγγελος Συρίγος, Ελλάδα και Τουρκία: 50 ερωτήματα και απαντήσεις, Πατάκη, Αθήνα 2026, 408 σελ.

Σε μια κρίσιμη ιστορική συγκυρία, όπου η διεθνής τάξη πραγμάτων κλονίζεται από βαθιές ανακατατάξεις και η ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου εισέρχεται σε φάση γενικευμένης γεωπολιτικής ρευστότητας, το νέο βιβλίο του Άγγελου Συρίγου πρωτίστως προσφέρει έναν υπεύθυνο, νηφάλιο οδικό χάρτη για την αποτελεσματική υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.

 

Στον δημόσιο βίο μιας χώρας που βιώνει διαρκώς την υπαρξιακή ανασφάλεια των γεωγραφικών της συνόρων, η συζήτηση για την εξωτερική πολιτική και ιδίως για τις σχέσεις με τη γειτονική Τουρκία υποφέρει παραδοσιακά από δύο αντικρουόμενες, αλλά εξίσου παραλυτικές παθολογίες. Από τη μία πλευρά, δεσπόζει ένας θορυβώδης, αυτάρεσκος και συνθηματολογικός πατριωτισμός, ο οποίος αρκείται σε ανέξοδους νομικισμούς, υποκαθιστώντας τη στρατηγική σκέψη με την αυταπάτη ότι το δίκαιο επιβάλλεται από μόνο του στον διεθνή χώρο. Από την άλλη πλευρά, ενδημεί ένας αφηρημένος, σχεδόν μεταφυσικός διεθνισμός της αδράνειας, ο οποίος αντιμετωπίζει τη διπλωματία ως έναν διαρκή συμβιβασμό καλών προθέσεων, πεπεισμένος πως η κατανόηση και η επίκληση της καλής γειτονίας μπορούν να κατευνάσουν έναν δομικό και διαχρονικό αναθεωρητισμό.

Ανάμεσα σε αυτές τις δύο συμπληγάδες, η ψύχραιμη, επιστημονικά τεκμηριωμένη και στρατηγικά προσανατολισμένη ανάλυση αποτελεί συνήθως ένα σπάνιο είδος. Αυτό ακριβώς το δυσαναπλήρωτο κενό έρχεται να καλύψει με τρόπο υποδειγματικό το νέο βιβλίο του Άγγελου Συρίγου, επιβεβαιώνοντας τη δεσπόζουσα θέση του συγγραφέα στο πεδίο του διεθνούς δικαίου και της εξωτερικής πολιτικής στη σύγχρονη Ελλάδα.

Η επιλογή της μαιευτικής μεθόδου, η διάρθρωση δηλαδή του τόμου μέσα από πενήντα καίρια ερωτήματα και ισάριθμες διεξοδικές απαντήσεις, αποδεικνύεται εκδοτικά και παιδαγωγικά ευφυής. Ο Άγγελος Συρίγος, αξιοποιώντας τη μακρά διδακτική του εμπειρία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο αλλά και την πολύτιμη παρακαταθήκη των προηγούμενων αντίστοιχων εγχειρημάτων του σε συνεργασία με τον καθηγητή Ευάνθη Χατζηβασιλείου, κατορθώνει να υπερβεί τη δυσκολία της εκλαΐκευσης χωρίς να διολισθήσει στο παραμικρό σε επιστημονικές εκπτώσεις. Η μελέτη των ελληνοτουρκικών σχέσεων ενέχει πάντα τον ορατό κίνδυνο της υπερβολικής τεχνικοποίησης. Έννοιες όπως η υφαλοκρηπίδα, η αποκλειστική οικονομική ζώνη, τα χωρικά ύδατα, το εύρος του εναέριου χώρου, τα όρια της περιοχής πληροφοριών πτήσεων και οι κανόνες εναέριας κυκλοφορίας συχνά κουράζουν και αποπροσανατολίζουν τον μη ειδικό αναγνώστη. Αντιθέτως, ο συγγραφέας κατορθώνει να αποσαφηνίσει κάθε τεχνικό και νομικό όρο με κρυστάλλινη διαύγεια, αναλύοντας τις έννοιες με τέτοιο τρόπο ώστε ο αναγνώστης να καθίσταται ουσιαστικός κοινωνός των πραγματικών δεδομένων, απαλλάσσοντας οριστικά τον δημόσιο διάλογο από τις απλουστεύσεις και τους επικίνδυνους μύθους.

 

Μοιάζουμε ή δεν μοιάζουμε;

Το βιβλίο δεν ξεκινά απότομα από τις θαλάσσιες ζώνες ή τα νομικά κείμενα, αλλά χτίζει μεθοδικά το ανθρωπογεωγραφικό, κοινωνιολογικό και ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε η σχέση των δύο λαών. Ο Συρίγος ανοίγει τη συζήτηση θέτοντας με επιστημονικό θάρρος τα βαθύτερα εκείνα ερωτήματα που συχνά ψιθυρίζονται αλλά σπάνια απαντώνται με αυστηρότητα, όπως το αν και κατά πόσο μοιάζουμε ή διαφέρουμε από τους Τούρκους, ποιες είναι οι πραγματικές ιστορικές συγγένειες και ποιες οι αγεφύρωτες πολιτισμικές αποστάσεις. Μέσα από αυτή τη διαδρομή, αποδομεί με ευκολία τις ρηχές εξισώσεις που εξαντλούν τις σχέσεις των δύο κοινωνιών σε κοινές γαστρονομικές συνήθειες, σε καθημερινές εκφράσεις ή σε κοινά μουσικά ακούσματα. Αντίθετα, αναδεικνύει πώς η σύγχρονη τουρκική κοινωνία διαμορφώθηκε ιστορικά μέσα από τη στρατιωτικοποίηση, τη διάχυτη μνήμη της αυτοκρατορικής απώλειας, το σύνδρομο των Σεβρών και την καλλιεργημένη ιδεολογία της εθνικής ανασφάλειας, στοιχεία που συγκροτούν μια κρατική και κοινωνική ψυχοσύνθεση εντελώς διαφορετική από τη δυτική και ευρωπαϊκή πολιτική κουλτούρα της Ελλάδας.

Ιδιαίτερα διεισδυτική, πρωτότυπη και απαλλαγμένη από στερεότυπα είναι η εξέταση των δημογραφικών παραμέτρων, ενός ζητήματος που συχνά αντιμετωπίζεται με συναισθηματισμό και καταστροφολογία. Ο συγγραφέας δεν παρασύρεται από την τρομολαγνεία που συνήθως συνοδεύει τη σύγκριση των απόλυτων πληθυσμιακών αριθμών μεταξύ των δύο χωρών. Χρησιμοποιώντας σύγχρονα δημογραφικά δεδομένα και στατιστικούς δείκτες, αναλύει με απόλυτη νηφαλιότητα τις τάσεις γήρανσης και υπογεννητικότητας που απειλούν και τις δύο κοινωνίες, καταδεικνύοντας ότι ακόμη και η τουρκική δημογραφική δυναμική αρχίζει να εμφανίζει σοβαρά σημάδια κάμψης κάτω από τον κρίσιμο δείκτη αναπλήρωσης πληθυσμού. Αυτή η προσέγγιση προσφέρει μια εξαιρετικά ρεαλιστική ματιά στη βάση της εθνικής ισχύος, υπενθυμίζοντας διαρκώς ότι η γεωπολιτική αντιπαράθεση δεν κρίνεται αποκλειστικά στις διπλωματικές αίθουσες ή στους στρατιωτικούς εξοπλισμούς, αλλά πρωτίστως στην κοινωνική συνοχή, στην εκπαίδευση, στη δημογραφική αντοχή και στην οικονομική ευρωστία των κρατών.

Περνώντας στον σκληρό πυρήνα της γεωπολιτικής διαμάχης, το έργο προσφέρει μια υποδειγματική, σχεδόν χειρουργική ανατομία του τουρκικού αναθεωρητισμού, παρακολουθώντας την εξέλιξή του από τη δεκαετία του 1970 μέχρι και τις μέρες μας. Ο Συρίγος αποδεικνύει τεκμηριωμένα ότι η τουρκική εξωτερική πολιτική δεν συγκροτείται από σπασμωδικές, αποσπασματικές ή συγκυριακές προκλήσεις που οφείλονται αποκλειστικά στην προσωπικότητα του εκάστοτε ηγέτη στην Άγκυρα. Αντιθέτως, πρόκειται για ένα συνεκτικό, βαθιά ριζωμένο και διαρκώς κλιμακούμενο πρόγραμμα σταδιακής αμφισβήτησης και ανατροπής του status quo που εγκαθίδρυσε η Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 και συμπλήρωσε η Συνθήκη των Παρισίων του 1947.

Με σπάνια αναλυτική ακρίβεια, ο συγγραφέας αποδομεί το περίφημο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», αποκαλύπτοντας ότι δεν πρόκειται για μια απλή ρητορική υπερβολή ή για ένα εσωτερικής κατανάλωσης επικοινωνιακό πυροτέχνημα, αλλά για τη θεσμοποιημένη αποτύπωση μιας μακρόπνοης ναυτικής και γεωστρατηγικής επιδίωξης. Η Τουρκία, υιοθετώντας αυτό το δόγμα, επιχειρεί να ανατρέψει τη φυσική γεωγραφία, να εγκλωβίσει την Ελλάδα στα στενά ηπειρωτικά της όρια και να ακυρώσει πλήρως τη γεωγραφική συνέχεια και τα νόμιμα δικαιώματα του ελληνικού νησιωτικού χώρου. Ο Συρίγος εξηγεί πώς η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο σε περιοχές συγκυριαρχίας ή τουρκικής ζώνης επιρροής, καταπατώντας κάθε έννοια διεθνούς νομιμότητας.

Στο ζήτημα της αιγιαλίτιδας ζώνης και των χωρικών υδάτων, ο συγγραφέας αναλύει τις νομικές διαστάσεις της δυνατότητας επέκτασης στα δώδεκα ναυτικά μίλια, καταδεικνύοντας ταυτόχρονα την απόλυτη παρανομία του τουρκικού casus belli υπό το πρίσμα του καταστατικού Χάρτη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος απαγορεύει ρητά ακόμη και την απειλή χρήσης βίας. Ο Συρίγος ξεκαθαρίζει ότι η άσκηση ενός κυριαρχικού δικαιώματος που απορρέει ρητά από τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας δεν μπορεί να τίθεται υπό την προαίρεση της γειτονικής χώρας, αναλύοντας παράλληλα με σύνεση τις πολιτικές και στρατηγικές παραμέτρους που απαιτούνται για την αποτελεσματική υλοποίηση μιας τέτοιας απόφασης.

Αντίστοιχα, στο πολυσυζητημένο θέμα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης, το βιβλίο αναδεικνύει τις θεμελιώδεις ρυθμίσεις της διεθνούς έννομης τάξης, αποδομώντας με ακλόνητα νομικά επιχειρήματα την αυθαίρετη τουρκική θεωρία περί «ειδικών περιστάσεων» που επιχειρεί να εξαφανίσει τη θαλάσσια επήρεια των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, των Δωδεκανήσων και του Καστελλορίζου. Ο συγγραφέας εξηγεί με παραδείγματα από τη διεθνή νομολογία πώς αντιμετωπίζονται παρόμοιες περιπτώσεις παγκοσμίως, αποδεικνύοντας ότι οι τουρκικές θέσεις αποτελούν πρωτοφανή παρέκκλιση από το διεθνές εθιμικό και συμβατικό δίκαιο, κατασκευασμένες επί τούτω για να εξυπηρετήσουν επεκτατικές βλέψεις.

Η πραγμάτευση του καθεστώτος των νήσων του Ανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων, καθώς και της ανυπόστατης τουρκικής θεωρίας περί «γκρίζων ζωνών», αποτελεί ένα από τα πλέον καθοριστικά και αδιάσειστα τμήματα του βιβλίου. Ο Συρίγος, συνδυάζοντας την εξαντλητική ιστορική έρευνα των διεθνών κειμένων με την αυστηρή ερμηνεία των κανόνων του δικαίου, κονιορτοποιεί τον ισχυρισμό της Άγκυρας περί αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας επί νήσων, νησίδων και βραχονησίδων. Παράλληλα, αποδομεί πλήρως την όψιμη τουρκική απόπειρα διασύνδεσης της κυριαρχίας των νησιών με την υποχρέωση αποστρατιωτικοποίησής τους. Παραθέτοντας τα άρθρα της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923, της Σύμβασης του Μοντρέ του 1936 και της Συνθήκης των Παρισίων του 1947, ο συγγραφέας αποδεικνύει τη νομική αυτοτέλεια της ελληνικής κυριαρχίας και τεκμηριώνει αδιάσειστα το αναφαίρετο δικαίωμα της νόμιμης άμυνας της χώρας, όπως αυτό κατοχυρώνεται ρητά στο άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ, απέναντι σε μια διαρκή και ορατή απειλή εισβολής.

Εκείνο όμως που καθιστά το έργο πραγματικά ξεχωριστό και αναδεικνύει το ήθος του συγγραφέα είναι η παντελής απουσία εθνικού ναρκισσισμού και παρηγορητικής αυταρέσκειας. Ο Άγγελος Συρίγος δεν διστάζει να ασκήσει δριμεία μεν αλλά και νηφάλια αυτοκριτική στην ελληνική πλευρά, αναλύοντας τις χρόνιες αμφιταλαντεύσεις, την αναβλητικότητα, τους στρατηγικούς δισταγμούς και τις ψευδαισθήσεις που χαρακτήρισαν την ελληνική εξωτερική πολιτική καθ' όλη τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης. Επισημαίνει ότι η Ελλάδα για δεκαετίες επέλεξε συχνά μια στάση αντιδραστική αντί για προληπτική, επαναπαυόμενη στην ηθική υπεροχή των θέσεών της και αφήνοντας την πρωτοβουλία των κινήσεων στην απέναντι πλευρά.

 

Η στρατηγική της ισχύος

Η βασική φιλοσοφική και πολιτική παραδοχή του βιβλίου συνοψίζεται σε μια σκληρή αλλά απολύτως αναγκαία αλήθεια: το διεθνές δίκαιο δεν αποτελεί από μόνο του στρατηγική, ούτε επιβάλλεται αυτόματα στον διεθνή χώρο. Το δίκαιο παρέχει την αναγκαία νομιμοποιητική βάση και τα διπλωματικά επιχειρήματα, αλλά παραμένει ανενεργό και κενό περιεχομένου εάν δεν υποστηρίζεται από απτή, αξιόπιστη εθνική ισχύ και από τη σαφή, αταλάντευτη πολιτική βούληση προάσπισής του. Πρόκειται για ένα θεμελιώδες αξίωμα της ρεαλιστικής σχολής σκέψης, το οποίο στην Ελλάδα συχνά παρακάμπτεται χάριν μιας βολικής νομικιστικής αυταπάτης.

Αυτή η ρεαλιστική θεώρηση της ισχύος διατρέχει ολόκληρο το βιβλίο και λειτουργεί ως αναγκαία υπενθύμιση απέναντι σε όσους θεωρούν ότι η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή στο ΝΑΤΟ αρκεί από μόνη της για να εγγυηθεί αυτόματα τα σύνορα και την εδαφική μας ακεραιότητα. Ο συγγραφέας επισημαίνει με ρεαλισμό τα όρια της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, εξηγώντας ότι οι ευρωπαίοι εταίροι αντιλαμβάνονται την ασφάλεια μέσα από το πρίσμα των δικών τους ξεχωριστών γεωπολιτικών προτεραιοτήτων, ιστορικών δεσμών και ισχυρών οικονομικών συμφερόντων. Συνεπώς, η Ελλάδα οφείλει να αντιλαμβάνεται τη συμμαχική της ένταξη ως ισχυρό πολλαπλασιαστή ισχύος αλλά όχι ως βολικό υποκατάστατο της δικής της αυτόνομης αποτρεπτικής ικανότητας.

Η ανάλυση επεκτείνεται και στο ζήτημα της προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, ενός θέματος που συχνά προβάλλεται στον ελληνικό δημόσιο διάλογο ως πανάκεια. Ο Συρίγος απομυθοποιεί τις υπεραπλουστεύσεις, εξηγώντας διεξοδικά τι σημαίνει πρακτικά ένα συνυποσχετικό, ποιο είναι το ακριβές και μοναδικό αντικείμενο που αναγνωρίζει η Ελλάδα ως επιδεχόμενο δικαστικής κρίσης –η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ– και ποιους σοβαρούς κινδύνους εγκυμονεί η τουρκική προσπάθεια να εισαχθούν στη διαδικασία θέματα κυριαρχίας, αποστρατιωτικοποίησης και εναέριου χώρου. Με αυτόν τον τρόπο, αποτρέπει τη δημιουργία ανεδαφικών προσδοκιών και προειδοποιεί για την ανάγκη απόλυτης προετοιμασίας απέναντι στις τουρκικές μεθοδεύσεις.

Η γραφή του Συρίγου, ρέουσα, ακριβόλογη και πυκνή, καθιστά την ανάγνωση συναρπαστική ακόμα και στις πιο περίπλοκες νομικές λεπτομέρειες. Δεν πρόκειται απλώς για ένα πανεπιστημιακό βοήθημα ή για μια εγκυκλοπαιδική παράθεση θέσεων, αλλά για ένα ολοκληρωμένο εγχειρίδιο στρατηγικής αυτογνωσίας. Ο συγγραφέας καταφέρνει να συνδυάσει την αυστηρότητα του ακαδημαϊκού δασκάλου με την οξυδέρκεια του ενεργού πολιτικού που γνωρίζει εκ των έσω τους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων. Αυτή η διπλή ιδιότητα προσδίδει στο βιβλίο έναν έντονα πραγματιστικό χαρακτήρα, μακριά από θεωρητικούς ιδεαλισμούς και αποστειρωμένες αναλύσεις γραφείου.

Σε μια κρίσιμη ιστορική συγκυρία, όπου η διεθνής τάξη πραγμάτων κλονίζεται από βαθιές ανακατατάξεις και η ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου εισέρχεται σε φάση γενικευμένης γεωπολιτικής ρευστότητας, το έργο αυτό συνιστά μια ανεκτίμητη συνεισφορά στον εθνικό προβληματισμό. Προσφέρει στον πολίτη τα απαραίτητα εργαλεία για να κατανοήσει την επικαιρότητα πέρα από τις κραυγές των μέσων ενημέρωσης, στον φοιτητή μια στέρεη επιστημονική βάση και στον ασκούντα την πολιτική έναν υπεύθυνο, νηφάλιο οδικό χάρτη για την αποτελεσματική υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων. Ο Άγγελος Συρίγος παραδίδει ένα έργο αναφοράς, αποδεικνύοντας ότι ο αληθινός πατριωτισμός δεν κραυγάζει, αλλά μελετά, αναλύει με ψυχραιμία, αναγνωρίζει τις πραγματικότητες της ισχύος και προετοιμάζεται μεθοδικά για τις προκλήσεις του μέλλοντος.

Δευτέρα, 17 Αυγούστου 2026 10:27

Η Μεγάλη Ιδέα

Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης, Περί «της Μεγάλης εκείνης της πατρίδος Ιδέας». Η εθνική ιδεολογία των Ελλήνων τον 19ο αιώνα, Μίνωας, Αθήνα 2025, 240 σελ.

Μια από τις πλέον ολοκληρωμένες και μεθοδολογικά συγκροτημένες συμβολές στη μελέτη της ελληνικής εθνικής ιδεολογίας. Το έργο δεν περιορίζεται σε μια ανασύνθεση γνωστών ιστορικών εξελίξεων, αλλά επιδιώκει τη συστηματική ερμηνεία της ιδεολογικής συγκρότησης του ελληνικού κράτους κατά τον «μακρό» 19ο αιώνα, εντάσσοντας την ελληνική εμπειρία στη διεθνή συζήτηση περί εθνικισμού.

Η Μεγάλη Ιδέα δεν συνιστά απλώς ένα πολιτικό πρόγραμμα εξωτερικής επέκτασης, αλλά τον κεντρικό άξονα της εθνικής ιδεολογίας των Ελλήνων κατά τον 19ο αιώνα. Με αυτή την έννοια, η Μεγάλη Ιδέα δεν είναι μια επιμέρους πτυχή της πολιτικής ιστορίας, αλλά το ερμηνευτικό κλειδί για την κατανόηση του ελληνικού κράτους, της κοινωνίας του και των διεθνών του επιλογών έως το 1922. Με αυτή την καταστατική παραδοχή, ο καθηγητής Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης αναδεικνύει εύστοχα ότι το όραμα της Μεγάλης Ελλάδας δεν υπήρξε απλώς μια μεγαλοϊδεατική ρητορική, αλλά μια βαθιά εσωτερικευμένη ιδεολογία που διαπότισε τον δημόσιο λόγο, την εκπαίδευση, την πολιτική και τη συλλογική φαντασία.

Η μεθοδολογική τοποθέτηση του έργου εντάσσεται σαφώς στο ρεύμα της νεωτερικής ερμηνείας του εθνικισμού. Ο συγγραφέας συνομιλεί συστηματικά με κορυφαίους θεωρητικούς, όπως ο Ernest Gellner, ο Eric J. Hobsbawm και ο Benedict Anderson, υιοθετώντας την άποψη ότι ο εθνικισμός αποτελεί κατεξοχήν προϊόν της νεωτερικότητας, μια «κοσμική θρησκεία» που αναδύεται μετά τη Γαλλική Επανάσταση και εξαπλώνεται στην Ευρώπη κατά τον 19ο αιώνα. Ωστόσο, ο Πλουμίδης δεν υιοθετεί άκριτα τον μοντερνισμό, αλλά επισημαίνει τις αντιρρήσεις των παραδοσιοκρατικών σχολών, αναγνωρίζοντας ότι η συζήτηση περί της προνεωτερικής ύπαρξης εθνικών ταυτοτήτων παραμένει ανοιχτή και γόνιμη.

 

Ρήγας και Φιλική Εταιρεία

Η ιστορική αφήγηση ξεκινά από τον ύστερο 18ο αιώνα και τη διαμόρφωση του ελληνικού εθνικού κινήματος στο πλαίσιο του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Κεντρική θέση κατέχει η μορφή του Ρήγα Βελεστινλή, τον οποίο ο συγγραφέας παρουσιάζει όχι ως απλό προάγγελο της εθνικής ιδεολογίας, αλλά ως τον πρώτο που διατύπωσε ένα συνεκτικό πολιτικό πρόγραμμα εθνικής και ταυτόχρονα βαλκανικής απελευθέρωσης. Η ανάγνωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς απομακρύνει τον Ρήγα από μια μονοδιάστατη εθνική ερμηνεία και τον εντάσσει σε ένα ευρύτερο επαναστατικό και διαφωτιστικό πλαίσιο.

Το όραμα του Ρήγα για μια πολυεθνική δημοκρατία, που θα περιλάμβανε τους λαούς της Βαλκανικής υπό ένα κοινό πολιτικό καθεστώς, αποκαλύπτει την αρχική συνύπαρξη εθνικιστικών και υπερεθνικών στοιχείων στον ελληνικό πολιτικό στοχασμό. Η επισήμανση αυτή αποτελεί ένα από τα σημαντικά πλεονεκτήματα του έργου, καθώς αναδεικνύει την πολυπλοκότητα της ιδεολογικής συγκρότησης του ελληνικού εθνικισμού, ο οποίος δεν υπήρξε εξαρχής αποκλειστικός ή μονοδιάστατος.

Η μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη πραγματοποιείται με την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας το 1814, η οποία παρουσιάζεται ως ο κατεξοχήν φορέας διάδοσης και υλοποίησης της εθνικής ιδέας. Ο Πλουμίδης αναλύει διεξοδικά τη δομή, τη λειτουργία και τη σύνθεση της Εταιρείας, επισημαίνοντας ότι αυτή αποτέλεσε προϊόν της εμπορικής και μορφωμένης μεσαίας τάξης της ελληνικής διασποράς. Η διαπίστωση αυτή εντάσσεται στη γενικότερη θεωρητική θέση ότι ο εθνικισμός γεννήθηκε ως ιδεολογία της αστικής τάξης και στη συνέχεια διαχύθηκε στα ευρύτερα λαϊκά στρώματα.

Ωστόσο, η Φιλική Εταιρεία δεν υπήρξε απλώς ένας οργανωτικός μηχανισμός. Ο συγγραφέας την προσεγγίζει ως έναν ιδεολογικό χώρο, όπου συνυφάνθηκαν διαφορετικά ρεύματα σκέψης: ο ιακωβινισμός, ο ρομαντισμός, ο τεκτονισμός και ο θρησκευτικός συμβολισμός. Η σύνθεση αυτή προσέδωσε στο εθνικό κίνημα έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, που συνδύαζε την επαναστατική δράση με τη μυστικιστική και συμβολική φόρτιση.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη θρησκευτική διάσταση της εθνικής ιδεολογίας. Ο Πλουμίδης επισημαίνει ότι η Ορθοδοξία αποτέλεσε βασικό στοιχείο της εθνικής ταυτότητας και λειτούργησε ως ισχυρός συνεκτικός παράγοντας. Η χρήση θρησκευτικών συμβόλων, η έντονη παρουσία του σταυροφορικού λόγου και η σύνδεση της εθνικής απελευθέρωσης με τη χριστιανική πίστη προσέδωσαν στο εθνικό κίνημα έναν βαθύ συναισθηματικό χαρακτήρα. Η εθνική ιδέα δεν παρουσιάζεται απλώς ως πολιτικό αίτημα, αλλά ως ηθική και σχεδόν μεταφυσική επιταγή.

Η ανάλυση της Φιλικής Εταιρείας αποκαλύπτει επίσης τις αντιφάσεις του ελληνικού εθνικισμού. Από τη μία πλευρά, το όραμα παραμένει πολυεθνικό και οικουμενικό, εμπνευσμένο από το παράδειγμα του Ρήγα. Από την άλλη, η πρακτική της Εταιρείας οδηγεί σταδιακά σε έναν πιο στενό και αποκλειστικό εθνικισμό, που εστιάζει στην απελευθέρωση των ελληνικών πληθυσμών και στη συγκρότηση ενός εθνικού κράτους.

Η ένταση αυτή μεταξύ οικουμενικότητας και εθνικής αποκλειστικότητας αποτελεί ένα από τα κεντρικά ερμηνευτικά σχήματα του Πλουμίδη. Ο συγγραφέας δείχνει ότι ο ελληνικός εθνικισμός δεν υπήρξε ποτέ πλήρως συνεκτικός ή ομοιογενής, αλλά διαμορφώθηκε μέσα από αντιφάσεις, συγκρούσεις και προσαρμογές στις ιστορικές συνθήκες.

Η Επανάσταση του 1821 παρουσιάζεται ως το καθοριστικό σημείο καμπής, όπου η εθνική ιδέα αποκτά μαζικό χαρακτήρα και μετατρέπεται σε πολιτική πραγματικότητα. Ωστόσο, ο Πλουμίδης αποφεύγει να παρουσιάσει την Επανάσταση ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα μιας γραμμικής εξέλιξης. Αντιθέτως, τονίζει τον ρόλο των συγκυριών, των διεθνών εξελίξεων και των εσωτερικών αντιθέσεων, αναδεικνύοντας την ιστορική πολυπλοκότητα του γεγονότος.

Η ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1830 σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας φάσης, κατά την οποία ο εθνικισμός αποκτά θεσμική μορφή και μετατρέπεται σε κυρίαρχη ιδεολογία. Η Μεγάλη Ιδέα αναδύεται σε αυτό το πλαίσιο ως το συνεκτικό στοιχείο που συνδέει το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον, προσφέροντας ένα αφήγημα συνέχειας και προοπτικής.

Το πρώτο μέρος της μελέτης του Πλουμίδη καταλήγει, έτσι, στη διαπίστωση ότι η ελληνική εθνική ιδεολογία δεν ήταν ένα στατικό ή μονοσήμαντο φαινόμενο, αλλά ένα δυναμικό σύστημα ιδεών που εξελίχθηκε μέσα στο χρόνο. Η Μεγάλη Ιδέα εμφανίζεται ως το αποτέλεσμα μιας μακράς ιστορικής διεργασίας, στην οποία συνέβαλαν διαφορετικοί παράγοντες: ο Διαφωτισμός, η Επανάσταση, η θρησκεία, οι κοινωνικές δομές και οι διεθνείς εξελίξεις.

Η διατύπωση της Μεγάλης Ιδέας από τον Ιωάννη Κωλέττη το 1844 αποτελεί, στη συλλογιστική του  Πλουμίδη, το κατεξοχήν σημείο καμπής, κατά το οποίο η εθνική ιδεολογία αποκτά ρητή, πολιτικά θεσμοποιημένη μορφή. Δεν πρόκειται απλώς για μια ρητορική στιγμή εντός της Εθνοσυνέλευσης, αλλά για τη συγκρότηση ενός συνεκτικού ιδεολογικού πλαισίου που επρόκειτο να καθορίσει τη φυσιογνωμία του ελληνικού κράτους για δεκαετίες. Η Μεγάλη Ιδέα, ως έννοια, λειτουργεί εδώ όχι μόνο ως πολιτικό πρόγραμμα, αλλά ως ορίζοντας προσδοκιών, ως ένα συμβολικό κεφάλαιο που προσδίδει νόημα στη συλλογική ύπαρξη.

 

Ο ελληνικός εθνικισμός

Ο Πλουμίδης αναλύει με ιδιαίτερη οξύτητα τη διττή φύση αυτού του ιδεολογικού σχήματος. Από τη μία πλευρά, η Μεγάλη Ιδέα αντλεί από το βυζαντινό παρελθόν, προβάλλοντας την Κωνσταντινούπολη ως το κατεξοχήν σύμβολο ιστορικής συνέχειας και πολιτισμικής ακτινοβολίας. Από την άλλη, ενσωματώνει στοιχεία του ευρωπαϊκού φιλελευθερισμού και της νεωτερικής πολιτικής σκέψης, επιδιώκοντας να εναρμονίσει το εθνικό όραμα με τις αρχές της λαϊκής κυριαρχίας και της πολιτικής ελευθερίας. Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδεολογικό υβρίδιο, στο οποίο η αναφορά στο παρελθόν δεν λειτουργεί ως απλή αναβίωση, αλλά ως εργαλείο νομιμοποίησης ενός σύγχρονου πολιτικού σχεδίου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση της έννοιας της «εκπολιτιστικής αποστολής», της λεγόμενης l’action civilisatrice, που ο Πλουμίδης εντοπίζει στον λόγο της ελληνικής εθνικής ιδεολογίας. Η ιδέα ότι οι Έλληνες, ως φορείς ενός ανώτερου πολιτισμού, έχουν την ιστορική ευθύνη να διαχύσουν τα πολιτισμικά τους πρότυπα στους λαούς της Ανατολής, συνδέεται άμεσα με τα ευρωπαϊκά αποικιακά αφηγήματα του 19ου αιώνα. Η ενσωμάτωση αυτού του σχήματος στον ελληνικό εθνικισμό αποκαλύπτει όχι μόνο τη σχέση του με τον ευρωπαϊκό λόγο, αλλά και τη φιλοδοξία του να τοποθετηθεί ισότιμα εντός αυτού.

Η διερεύνηση των «μηχανισμών» της εθνικής ιδεολογίας, στο τρίτο κεφάλαιο του βιβλίου, συνιστά μία από τις πιο γόνιμες συμβολές του έργου. Ο Πλουμίδης δεν περιορίζεται στην περιγραφή των ιδεών, αλλά εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους αυτές μετατρέπονται σε πολιτική πράξη και κοινωνική πραγματικότητα. Η έννοια του «Ιανού» του φιλελευθερισμού και του εθνικισμού λειτουργεί εδώ ως κεντρικό ερμηνευτικό εργαλείο: ο ελληνικός εθνικισμός εμφανίζεται με δύο πρόσωπα, το ένα στραμμένο προς τις αξίες της ελευθερίας και της αυτοδιάθεσης, το άλλο προς πρακτικές αποκλεισμού, επιθετικότητας και ανταγωνισμού.

Η ανάλυση αυτή επιτρέπει στον συγγραφέα να αναδείξει τις εσωτερικές αντιφάσεις της ελληνικής εθνικής ιδεολογίας. Η επιδίωξη της εθνικής ολοκλήρωσης συνεπάγεται συχνά τη σύγκρουση με άλλους εθνικισμούς, ιδίως στα Βαλκάνια, όπου η γεωπολιτική πραγματικότητα δεν επιτρέπει εύκολες λύσεις. Η περίπτωση του Επτανησιακού ζητήματος ή της ελληνοβουλγαρικής αντιπαράθεσης στη Μακεδονία δείχνει ότι η Μεγάλη Ιδέα δεν ήταν ένα απλό όραμα, αλλά ένα πεδίο ανταγωνισμών και συγκρούσεων.

Η έννοια της «Τουρκομάχου Ελλάδας», που αναλύεται επίσης στο ίδιο κεφάλαιο, αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο ο εθνικός λόγος συγκροτεί την ταυτότητά του μέσα από την αντιπαράθεση με τον «Άλλο». Η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν αποτελεί απλώς έναν πολιτικό αντίπαλο, αλλά έναν συμβολικό εχθρό, η ύπαρξη του οποίου ενισχύει τη συνοχή της εθνικής κοινότητας. Με αυτόν τον τρόπο, η εθνική ιδεολογία αποκτά έναν έντονα συγκρουσιακό χαρακτήρα που ενισχύει τη δυναμική της αλλά ταυτόχρονα περιορίζει τις δυνατότητες συνεννόησης.

Ιδιαίτερα εύστοχη είναι και η ανάλυση των φοβικών μηχανισμών που συνοδεύουν την ανάπτυξη του ελληνικού εθνικισμού, όπως η σλαβοφοβία και η αλβανοφοβία. Ο Πλουμίδης δείχνει ότι οι φόβοι αυτοί δεν αποτελούν απλώς αντιδράσεις σε εξωτερικές απειλές, αλλά ενσωματώνονται στον ίδιο τον πυρήνα της εθνικής ιδεολογίας, διαμορφώνοντας τον τρόπο με τον οποίο το έθνος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του και τους άλλους.

Το τέταρτο κεφάλαιο, αφιερωμένο στην κοινωνική διάσταση του ελληνικού εθνικισμού, αποτελεί ίσως το πιο πρωτότυπο μέρος του βιβλίου. Ο συγγραφέας επιχειρεί να δείξει ότι η εθνική ιδεολογία δεν είναι ένα αφηρημένο σύστημα ιδεών, αλλά ένα κοινωνικά προσδιορισμένο φαινόμενο, το οποίο συνδέεται άμεσα με τις ταξικές δομές και τις οικονομικές συνθήκες της εποχής. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει μια βαθύτερη κατανόηση της λειτουργίας της Μεγάλης Ιδέας, όχι μόνο ως πολιτικού προγράμματος αλλά και ως κοινωνικού μηχανισμού.

Η ανάλυση της Ένωσης της Επτανήσου το 1864 αποκαλύπτει τις κοινωνικές εντάσεις που συνοδεύουν την εθνική ολοκλήρωση. Η ένταξη των Ιονίων Νήσων στο ελληνικό κράτος δεν αποτελεί απλώς μια εθνική επιτυχία, αλλά και μια διαδικασία που επηρεάζεται από το αγροτικό ζήτημα και τις ταξικές αντιθέσεις. Αντίστοιχα, η ελληνοβουλγαρική διαμάχη στη Μακεδονία αναδεικνύεται ως ένα πεδίο όπου οι εθνικές και οι κοινωνικές συγκρούσεις αλληλοσυμπλέκονται, αποκαλύπτοντας την πολυπλοκότητα της ιστορικής πραγματικότητας.

Η κοινωνική διάσταση του εθνικισμού, όπως την παρουσιάζει ο Πλουμίδης, επιτρέπει να δούμε τη Μεγάλη Ιδέα όχι μόνο ως ιδεολογία των ελίτ, αλλά και ως ένα φαινόμενο που διαπερνά ολόκληρη την κοινωνία. Η διάχυση της εθνικής ιδέας σε όλα τα κοινωνικά στρώματα εξηγεί τη μακροβιότητά της και τη βαθιά της επίδραση στη συλλογική συνείδηση.

Στο επίπεδο της συνολικής αποτίμησης, το έργο του Πλουμίδη διακρίνεται για την ικανότητά του να συνδυάζει την εμπειρική έρευνα με τη θεωρητική ανάλυση. Η χρήση πρωτογενών πηγών, η εκτενής βιβλιογραφική τεκμηρίωση και η σαφής δομή του κειμένου καθιστούν το βιβλίο αξιόπιστο και χρήσιμο εργαλείο για τον μελετητή της νεοελληνικής ιστορίας. Ταυτόχρονα, η ενσωμάτωση της ελληνικής περίπτωσης στο διεθνές πλαίσιο του εθνικισμού προσδίδει στο έργο μια ευρύτερη σημασία.

Υπάρχπυν, ωστόσο, και ορισμένες αδυναμίες. Σε ορισμένα σημεία, η θεωρητική προσέγγιση ενδέχεται να υπερβαίνει την ιστορική ανάλυση, οδηγώντας σε μια σχετική αφαιρετικότητα. Επιπλέον, η έμφαση στη νεωτερικότητα του εθνικισμού, αν και τεκμηριωμένη, μπορεί να αφήνει σε δεύτερο πλάνο τη σημασία των προνεωτερικών πολιτισμικών στοιχείων, τα οποία συνέβαλαν επίσης στη διαμόρφωση της ελληνικής ταυτότητας.

Αναμφίβολα πάντως, το βιβλίο αποτελεί σημαντική συμβολή στη μελέτη της ελληνικής εθνικής ιδεολογίας. Η Μεγάλη Ιδέα αναδεικνύεται ως σύνθετο και πολυδιάστατο φαινόμενο, το οποίο δεν μπορεί να περιοριστεί σε απλουστευτικές ερμηνείες. Ο Πλουμίδης καταφέρνει να φωτίσει τόσο τις ιδεολογικές της καταβολές όσο και τις κοινωνικές και πολιτικές της προεκτάσεις, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της λειτουργίας της.

Με το έργο αυτό, ο Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης προσφέρει όχι μόνο μια εις βάθος ανάλυση της ελληνικής εθνικής ιδεολογίας, αλλά και ένα πολύτιμο εργαλείο σκέψης για την κατανόηση της σχέσης μεταξύ ιδεών και ιστορίας. Το Περί «της Μεγάλης εκείνης της πατρίδος Ιδέας» αναδεικνύεται έτσι σε ένα από τα σημαντικότερα πρόσφατα έργα για τη νεοελληνική ιστορία, επιβεβαιώνοντας ότι η μελέτη του εθνικισμού παραμένει ένα από τα πιο γόνιμα και επίκαιρα πεδία της ιστορικής επιστήμης.

Παρασκευή, 29 Μαϊος 2026 14:03

Η πολιτική χρήση του Κάφκα

Λυκούργος Κουρκουβέλας, Φραντς Κάφκα. Πολιτική και κουλτούρα στη μεταπολεμική εποχή, Πεδίο, Αθήνα 2024, 304 σελ.

Μερικές αναφορές στον Φραντς Κάφκα είναι αναμφισβήτητες. Υπήρξε ένας από τους πιο σημαντικούς λογοτέχνες του 20ού αιώνα. Είναι ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της γερμανικής λογοτεχνίας της Πράγας. Δικαίως θεωρείται ο σπουδαιότερος μοντερνιστής γερμανόφωνος πεζογράφος. Από εκεί και πέρα, λέει ο Λυκούργος Κουρκουβέλας, ο Κάφκα στον οποίο σήμερα αναφερόμαστε είναι και προϊόν όχι μόνο της θεωρίας της λογοτεχνίας αλλά και ιδεολογικών και πολιτικών διαξιφισμών. Γι’ αυτό αναδείχτηκε σε σύμβολο της καλλιτεχνικής ελευθερίας και της αυτονομίας της τέχνης στη Δύση απέναντι στην ιδεολογική χειραγώγηση. Ο μοντερνισμός τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου ταυτίστηκε με τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Γι’ αυτό ο Κάφκα έγινε ένας ιδανικός «πρεσβευτής» της δυτικής πολιτισμικής υπεροχής.

Παρασκευή, 01 Μαϊος 2026 01:06

Βυζάντιο: άνθρωποι σε κίνηση

Μαρίλια Λυκάκη, Αιχμάλωτοι στο Βυζάντιο. Συμβολή στη μελέτη του ζητήματος των αιχμαλώτων πολέμου (6ος–11ος αιώνας), Ασίνη, Αθήνα 2024, 390 σελ.

Sverrir Jakobsson, Οι Βάραγγοι. Στην άγια φωτιά του Θεού, μετάφραση: Πασχάλης Ανδρούδης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Αθήνα 2025, 288 σελ.

Αν επιχειρήσει κανείς να διαβάσει παράλληλα δύο πρόσφατες μελέτες που, εκ πρώτης όψεως, κινούνται σε διαφορετικά πεδία της μεσαιωνικής ιστορίας, διαπιστώνει ότι στην πραγματικότητα συνομιλούν γύρω από έναν κοινό άξονα: τη διαχείριση της ανθρώπινης κινητικότητας σε έναν κόσμο βίας, πίστης και θεσμικής ευρηματικότητας. Δεν αποτελούν απλώς δύο επιτυχημένες μονογραφίες. Μαζί, συνθέτουν μια ευρύτερη εικόνα του Βυζαντίου ως μηχανισμού που μετατρέπει τη μετακίνηση ανθρώπων —εκούσια ή ακούσια— σε πολιτική, οικονομική και συμβολική ισχύ.

Ο καθηγητής Ιστορίας Eugene Rogan για τον Αραβικό Κόσμο. Συνέντευξη στον Βαγγέλη Κούμπουλη

Να το πούμε απλά: ο αμερικανός ιστορικός Γιουτζίν Ρόγκαν (Eugene Rogan) δεν μοιάζει καθόλου στη στερεότυπη εικόνα που θα μπορούσε να έχει ο καθένας για τους καθηγητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Εκτός δηλαδή από ένας επιστήμονας με στιβαρή γνώση του αντικειμένου του, αποτέλεσμα και της σχεδόν τριακονταετούς ενεργού παρουσίας του στο Πανεπιστήμιο και ως δάσκαλος και  ως συγγραφέας, ταυτόχρονα είναι κι ένας αληθινά “jolly good fellow”. Από τις πιο διασκεδαστικές στιγμές της συναναστροφής που είχαμε μαζί του ήταν όταν έγινε αναφορά στην παλαιά κωμική σειρά του BBC, Yes Minister / Yes, Prime Minister, που, όπως αποδείχτηκε, υπήρξε αδυναμία και των δυο μας: η σάτιρα της πολιτικής εξουσίας και της δημόσιας διοίκησης διασκεδάζει και τους σπουδαίους καθηγητές, το ακαδημαϊκό έργο των οποίων είναι βαθύ και δεν αφήνει περιθώρια για πλάκα.

Πέμπτη, 12 Μαρτίου 2026 07:58

Η Γερμανία μετά την ενοποίηση

Άνγκελα Μέρκελ, Ελευθερία. Αναμνήσεις 1954-2021, μετάφραση από τα γερμανικά: Έμη Βαϊκούση, Μεταίχμιο, Αθήνα 2024, 752 σελ.

Wolfgang Schäuble, Η ζωή μου στην πολιτική, μετάφραση από τα γερμανικά: Μαριάννα Χάλαρη, Κλειδάριθμος, Αθήνα 2024, 720 σελ.

Katja Hoyer, Πέρα από το τείχος. Ανατολική Γερμανία 1949-90, μετάφραση από τα αγγλικά: Νίκος Ρούσσος, Αθήνα 2024, 448 σελ.

Κάθε φορά που η παγκόσμια πολιτική αλλάζει τροχιά, η Ευρώπη στρέφει το βλέμμα της στη Γερμανία. Στα μέσα της δεκαετίας του 2020, με τον Ντόναλντ Τραμπ ξανά στην προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών και τη γενικευμένη αστάθεια του διεθνούς συστήματος, η ερώτηση «τι κάνει η Γερμανία;» επιστρέφει με επίμονη βαρύτητα. Η πολιτική, οικονομική και ηθική επιρροή του Βερολίνου πάνω στην ήπειρο έχει καταγραφεί τόσο έντονα τις τελευταίες δεκαετίες, ώστε κάθε κρίση μοιάζει να απαιτεί την τοποθέτησή του. Τρία βιβλία (της καγκελαρίου Μέρκελ, του υπουργού Οικονομικών Σόιμπλε και μιας νέας ιστορικού) πιστοποιούν μια σταθερή βεβαιότητα: η Γερμανία, παρά την πειθαρχία και τη σιωπή της, εξακολουθεί να παίζει το ρόλο του μετρονόμου.

Πέμπτη, 04 Δεκεμβρίου 2025 00:32

Η δυστυχία να είσαι ανάπηρος

Η 3η Δεκεμβρίου ήταν παγκόσμια ημέρα αναπηρίας στη χώρα και στην πόλη στην οποία είναι πολύ δύσκολο να είναι κανείς ανάπηρος, ξεκινώντας από το πώς μπορεί (που δεν μπορεί) να κινηθεί.

Τετάρτη, 12 Νοεμβρίου 2025 00:13

Δολοφονίες, ποινές, αποφυλακίσεις

Στις 5 Δεκεμβρίου 2014 δολοφονήθηκε άγρια ένας άνθρωπος. Χωρίς λόγο. Δολοφόνοι του ήταν δύο νεαροί Ρουμάνοι. Κίνητρό τους ήταν η επιθυμία τους να αποσπάσουν χρήματα από το θύμα: όταν το θύμα αρνήθηκε να τους τα δώσει, τον σκότωσαν. Συνελήφθησαν ένα μήνα μετά. Προφυλακίστηκαν. Ο εισαγγελέας πρότεινε την καταδίκη χωρίς ελαφρυντικά των δύο Ρουμάνων και οι ένορκοι υιοθέτησαν την πρόταση. Οι Ματασαρεάνου και Γκαϊτάν τιμωρήθηκαν με την ποινή της ισόβιας κάθειρξης και με επιπλέον τέσσερα χρόνια φυλάκιση για απόπειρα ληστείας. Οι συνήγοροι υπεράσπισης των δύο καταδικασθέντων άσκησαν έφεση και η υπόθεση εκδικάστηκε σε δεύτερο βαθμό στο Μικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών. Το Μάρτιο του 2021, οι καταδικασθέντες κηρύχθηκαν ξανά ένοχοι, αλλά τους αναγνωρίστηκε το ελαφρυντικό του πρότερου σύννομου βίου, παρά την αντίθετη εισαγγελική πρόταση. Η αρχική ποινή των ισοβίων μειώθηκε σε 15 έτη κάθειρξη και τα 4 χρόνια φυλάκιση για απόπειρα ληστείας ελαττώθηκαν στους 18 μήνες. Το 2022 οι δύο νεαροί αποφυλακίζονται υπό όρους.

Δευτέρα, 06 Οκτωβρίου 2025 23:38

Ο Χαρούμενος ξανά στο πεζοδρόμιο

Μέρα παραιτήσεων η σημερινή. Παραιτήθηκε ο πέμπτος κατά σειρά γάλλος πρωθυπουργός της δεύτερης προεδρίας Μακρόν, παραιτήθηκαν πατήρ και υιός Πετράκης από τους πάγκους της ΑΕΛ και του Παναιτωλικού αντίστοιχα, παραιτήθηκε και ένας σουλατσαδόρος των «ορεινών» εδράνων της Βουλής που τα τελευταία δύο χρόνια πληρωνόταν χωρίς να δουλεύει παριστάνοντας τον βουλευτή.

Παρασκευή, 29 Αυγούστου 2025 22:47

Η μπελ επόκ των αθηναϊκών καφενείων

Δημήτριος Λαμπίκης, Παλαιαί Φιλολογικαί Ημέραι, εισαγωγή – επίμετρο: Διονύσης Ν. Μουσμούτης, Όταν, Αθήνα 2024, 432 σελ.

Ο Δημήτρης Λαμπίκης δημοσιεύει τις αναμνήσεις του από τη λογοτεχνική ζωή της πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα – της Αθήνας της μπελ επόκ. Πρόκειται για υλικό που συγκεντρώθηκε φροντίδι του εκδότη του περιοδικού Ιστορία Εικονογραφημένη, Διονύση Μουσμούτη. Δημοσιευμένο υλικά αρχικά σε ογδόντα συνέχειες στην εφημερίδα Πολιτεία, το διάστημα 6 Νοεμβρίου 1927 - 15 Φεβρουαρίου 1928, ανοίγει ένα παράθυρο σε μια εποχή που τη γνωρίζουμε περισσότερο από τη μυθική αίγλη της.

Σελίδα 1 από 5