Τεύχος 40

Βασίλι Γκρόσμαν, Ζωή και πεπρωμένο, μετάφραση από τα ρωσικά: Γιώργος Μπλάνας, Γκοβόστης, 956 σελ.  

Πενήντα χρόνια μετά το θάνατο του Βασίλι Γκρόσμαν (1905-1964), η συγκλονιστική του εποποιία κυκλοφορεί επιτέλους στα ελληνικά. Από τα γερμανικά στρατόπεδα εξόντωσης στα σοβιετικά στρατόπεδα εργασίας και από τα φλεγόμενα ερείπια του Στάλινγκραντ στα ανακριτικά γραφεία της μεταπολεμικής Μόσχας, άνθρωποι ζουν, πεθαίνουν, ερωτεύονται, ελπίζουν, καταρρέουν, ενώ γύρω τους στενεύει ο κλοιός του ολοκληρωτισμού.

Αν ο σιδηρόδρομος είναι το πιο αντιπροσωπευτικό τεχνολογικό επίτευγμα της νεωτερικότητας, μια αεικίνητη αμαξοστοιχία που περιπλανιέται χωρίς προορισμό στη λευκή απεραντοσύνη μιας νέας εποχής των παγετώνων, είναι το ιδανικό σκηνικό για τη συντέλεια του σύγχρονου κόσμου: αυτή είναι η κεντρική ιδέα του Transperceneige, του εικονογραφημένου αφηγήματος του Ζακ Λομπ και του Ζαν Μαρκ Ροσέτ, που μετέφερε στον κινηματογράφο ο Μπονγκ Τζουν Χο το 2013, τριάντα χρόνια μετά την πρώτη του δημοσίευση στο ιστορικό περιοδικό (A Suivre).

Jacques Lob, Jean-Marc Rochette, Benjamin Legrand, Le Transperceneige. Intégrale, Casterman, Paris 2013, 252 σελ.

Στις 14 Μαρτίου 2014, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας (ECRI) ολοκλήρωσε την τετραήμερη επίσκεψη επαφής στην Ελλάδα εν όψει της σύνταξης έκθεσης που αναμένεται να δημοσιευθεί στις αρχές του 2015. Αφού συναντήθηκε με μη κυβερνητικές οργανώσεις, ανεξάρτητους φορείς και κυβερνητικούς παράγοντες, ολοκλήρωσε τις επαφές της με τον αρμόδιο για τις σχέσεις με το Συμβούλιο της Ευρώπης (ΣτΕ) Υπουργό Εξωτερικών Ευάγγελο Βενιζέλο στον οποίο έθεσε σειρά από συγκεκριμένες ερωτήσεις. Ο Υπουργός έδωσε τις συνηθισμένες απαντήσεις των ελληνικών αρχών, οι οποίες φυσικά ελάχιστα έπεισαν το ECRI. Κατ’ αποκλειστικότητα μεταφέρουμε κύρια αποσπάσματα από τα πρακτικά της συνάντησης.

Συνέντευξη στην Καρολίνα Μέρμηγκα

Την άνοιξη του 2009, στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας, στην τελετή αποφοίτησης των τελειόφοιτων των κλασικών σπουδών, εκφωνήθηκε ο καθιερωμένος λόγος από τον καθιερωμένο επισκέπτη. Ο ομιλητής εκείνης της χρονιάς μίλησε για τη σημασία τού να είναι κανείς, σήμερα, «κλασικιστής»^[1]: «Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής χάνεται –σχεδόν όλα. Αλλά μερικά από όσα διασώζονται σημαίνουν κάτι. Σημαίνουν κάτι πολύ αληθινό σε πολύ αληθινούς ανθρώπους, που έχουν μάθει για τον πόνο από κάτι περισσότερο από ένα βιβλίο ή μια βραδιά στον κινηματογράφο.

Όταν ο μαρξισμός-λενινισμός συναντιέται με τον λαϊκισμό και τη 17 Νοέμβρη

Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ελλάδα της κρίσης, στο επίπεδο των ιδεών και των νοοτροπιών. Ο «κοινός νους» όλο και περισσότερο αναπαράγει εκφράσεις και πεποιθήσεις που παραπέμπουν σε μια ατμόσφαιρα πολέμου. Εμφύλιου πολέμου. Παράλληλα, ένα τοξικό νέφος μίσους και μισαλλοδοξίας ισοπεδώνει κάθε απόπειρα ψύχραιμης συζήτησης. Το ζούμε όλοι, το βιώνουμε καθημερινά. Επιφανείς μελετητές της ελληνικής ιστορίας, με βαθιά γνώση των ιστορικών διαδρομών της, όπως ο Γ. Β. Δερτιλής, προειδοποιούν ότι οδεύουμε προς τον τέταρτο εμφύλιο στα χρονικά της ελληνικής νεωτερικότητας και αναρωτιούνται δραματικά: Ποιο μίσος θα σας ξεσκίσει στον εμφύλιο πόλεμο που ετοιμάζετε πάλι, πανηγυρίζοντας;^[1]

Ο τρόπος με τον οποίο αντέδρασε η ελληνική κυβέρνηση στη στιγματισθείσα ως απάνθρωπη από δυνάμεις του λιμενικού αντιμετώπιση των μεταναστών που έχασαν τη ζωή τους στο Φαρμακονήσι προσπαθώντας να περάσουν στον "παράδεισο", είναι απαράδεκτη. Η απόπειρα προκαταβολικής αθώωσης πιθανών υπευθύνων και υποβάθμισης του συμβάντος, σε συνδυασμό με τις κατηγορίες του επιτρόπου για τα ανθρώπινα δικαιώματα του Συμβουλίου της Ευρώπης, Νιλς Μούιζνιεκς, και με την προτροπή πολλών, μεταξύ άλλων της επιτρόπου Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ Σεσίλια Μάλστρομ αλλά και φορέων όπως η Διεθνής Αμνηστεία, που ζητούν να γίνει ανεξάρτητη έρευνα, αποδεικνύει κάτι που το γνωρίζουμε καλά, όχι μόνο όσοι αντιπολιτεύονται την κυβέρνηση, αλλά και όσοι, χωρίς να είναι δεξιοί ή πολιτικοί "πελάτες" της, τη στηρίζουν - και σε αυτούς χρειάζεται να συγκαταλεγούν, μεταξύ άλλων, το λογικό ΠΑΣΟΚ, στελέχη και πολίτες που έχουν συναίσθηση της κατάστασης της χώρας. Αποδεικνύει ότι η κυβέρνηση Σαμαρά, σε μεγάλο βαθμό, στηρίζεται σε ένα εθνοκεντρικό, χαμηλής ποιότητας και αδυναμίας να κατανοήσει τι παίζεται με την περίπτωσή μας προσωπικό.

Δεοντολογικός και αληθειακός σχετικισμός:

Οι φιλοσοφικές κατηγορίες του όντος και του δέοντος δεν αποτελούν θεωρητικές κατασκευές με ισχνό πραγματιστικό υπόβαθρο. Ούτε υπάρχουν ως λεκτικές οντότητες χωρίς συγκεκριμένο νοηματικό περιεχόμενο. Ο χώρος της φιλοσοφίας, στον οποίον κυρίως ενδημούν, όχι μόνον τις φιλοξενεί, αλλά και καθορίζεται απ' αυτές και από τη σχέση τους.

Ανδρέας Ανδριανόπουλος, Οι περιπέτειες του φιλελευθερισμού στην Ελλάδα, πρόλογος: Πάσχος Μανδραβέλης, Αρμός, Αθήνα 2013, 272 σελ. 

Στο παρόν βιβλίο, ο Ανδριανόπουλος θίγει πολλά θέματα. Το ένα σημαντικότερο από το άλλο. Αναγκαστικά επέλεξα να  επικεντρώσω σε τρεις θεματικές ενότητες. Η πρώτη αναφέρεται στις εμπειρίες που αποκόμισε από την συμμετοχή του ως υπουργός σε διάφορες κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας (ΝΔ). Η δεύτερη σχετίζεται με τα αίτια της οικονομικής κρίση στην χώρα μας και τις προτάσεις που έχει καταθέσει για την έξοδο απ’ αυτήν.  Τέλος, στην τρίτη ενότητα, συνοψίζει και σχολιάζει τις ιδέες και τα επιχειρήματα για τις μεγάλες ιδεολογικές αλλαγές που προκάλεσαν τις τελευταίες δεκαετίες, και συνεχίζουν να καθοδηγούν σε πλείστες όσες χώρες του κόσμου, τις προσπάθειες για οικονομική και κοινωνική πρόοδο, σε συνδυασμό με την διατήρηση των ατομικών ελευθεριών. Θα αρχίσω από την τελευταία ενότητα.

Η συγγραφή βιβλίων δεν γίνεται ευκολότερη με την πάροδο του χρόνου. Όταν ο ξυλουργός φτιάχνει το εικοστό τραπέζι του, το φτιάχνει ευκολότερα απ' το πρώτο. Όταν η κομμώτρια κουρεύει για πεντηκοστή φορά, κουρεύει ευκολότερα απ' την πρώτη. Δεν συμβαίνει το ίδιο με το εικοστό βιβλίο. Η συγγραφή είναι σαν να οδηγείς αυτοκίνητο με το ένα πόδι στο γκάζι και το άλλο στο φρένο. Με τα χρόνια, το πόδι στο γκάζι γίνεται διστακτικότερο και το πόδι στο φρένο βαραίνει. Εγώ προσπαθώ να μη γράφω ποτέ το ίδιο βιβλίο δυο φορές.