Τεύχος 39

«Τον ρώτησα κάποτε αν τον αγαπούσε

η μητέρα του. "Αστειεύεσαι;”, μου

είπε.

“Από τη στιγμή που έγινα τριών ετών

και μπορούσα να μιλήσω, με

λάτρεψε!"»

                                         Edna O Brien

Το 2010, ο πιο χαρισματικός και παραγωγικός εν ζωή αμερικανός πεζογράφος ανακοίνωσε ότι μετά από 31 βιβλία «παραιτείται». Εκατομμύρια θαυμαστών του σε όλο τον κόσμο πένθησαν και απόρησαν. Πώς μπορεί να πετάξει τη γραφομηχανή του ένας άνθρωπος που έζησε για τις λέξεις, με τις λέξεις, από τις λέξεις; Οι δυο διάσημοι συνοδοιπόροι του στα γράμματα, o Τζον Απντάικ και ο Σωλ Μπέλλοου συνέχισαν να γράφουν  μέχρι τελικής πτώσεως.

Η ζωή της Αντέλ (σσ.κείμενο για την οποία παρουσιάστηκε στο προηγούμενο τεύχος) δεν μου προκάλεσε εντύπωση τόσο για τις τολμηρές ερωτικές σκηνές –στα 2013 τα έχουμε ξεπεράσει αυτά– όσο για την επιμονή του σκηνοθέτη γύρω από σκηνές στοματικής απόλαυσης. Μακαρονάδες, στρείδια, γλυκά, τσιγάρα, δάκρυα και βλέννα από το κλάμα, κρασί, μπύρα, σωματικά υγρά ερωτικών παρτενέρ εναλλάξ έβρισκαν το δρόμο τους προς το στόμα της Αντέλ και των υπολοίπων χαρακτήρων του έργου σε βαθμό που σχεδόν δυσκολεύτηκα να το παρακολουθήσω. Με έκανε να αναρωτηθώ αν ο σκηνοθέτης είχε κάποια φροϋδική νεύρωση ή αν είχα εγώ.

Είμαστε πρώτοι παγκοσμίως σε κατά κεφαλήν συνταγματολόγους. Και σε σεισμολόγους, αν και αυτό είναι άσχετο – παλιοκαιρισμένη αναφορά στην εποχή εκείνη που το πανελλήνιο τσακωνόταν με το γνωστό του πάθος και την τεκμηριωμένη επιστημονική του επάρκεια σε λεωφορεία και ταξί, σε καφενεία και μπρος στις οθόνες, για το ΒΑΝ και τον Παπαζάχο και πώς τους έλεγαν τους άλλους. Τέλος πάντων.

Τρεις θέσεις για την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αναφορικά με τον αποκλεισμό των ομόφυλων ζευγαριών από το σύμφωνο συμβίωσης στην Ελλάδα

Επάνοδος στο παλαιότερο έργο, κριτική αξιολόγηση και επαναπόδοσή του στο σήμερα, ώστε να επαναναγνωσθεί και να επανεκτιμηθεί: η συγκεντρωτική έκδοση τεσσάρων ποιητικών συλλογών, εξαντλημένων σήμερα,  του Χάρη Βλαβιανού, δίνει το στίγμα της ποιητικής του, όπως αποτυπώθηκε στη νεότητά του και εκδιπλώνεται ως σήμερα. Είναι το αποτύπωμα ενός ποιητή που προσπαθεί να δραπετεύσει από την προσωπικότητα και από το συναίσθημα, που ξεκινάει από το προσωπικό τραύμα, αλλά καταλήγει να εκφράσει μια ευρύτερη, βαθύτερη ευαισθησία του ανθρώπινου που δοκιμάζεται στον καιρό του.

Σοφία Τάχου-Ηλιάδου, «Μέρες» της ΟΠΛΑ στη Θεσσαλονίκη. Τα χρώματα της βίας (1941-1945), Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2013, 322 σελ.

Η ιστορία της ΟΠΛΑ Θεσσαλονίκης μέσα από το αρχείο του Ν. Τσιρώνη, προσώπου που στρατεύθηκε στην ένοπλη τιμωρό των δωσιλόγων οργάνωση του ΚΚΕ. Μεγάλο μέρος της αφήγησης αφιερώνεται στους πρώτους και σημαντικότερους στόχους της οργάνωσης, τον Αθανάσιο Χρυσοχόου, ως εκπρόσωπο του κατοχικού κράτους στην πόλη, και τον Γεώργιο Πούλο, ως το βαρύ χαρτί του ελληνικού δωσιλογικού πάνθεου. Αλλά το βιβλίο έχει μεγαλύτερες φιλοδοξίες από το να αφηγηθεί ήδη συζητημένες ιστορίες.

Saul Friedländer, Η ναζιστική Γερμανία και οι Εβραίοι (δύο τόμοι). Τόμος Α’: Τα χρόνια των διώξεων 1933-1939. Τόμος Β’: Τα χρόνια της εξόντωσης 1939-1945, μετάφραση από τα αγγλικά: Ήλια Ιατρού, επιμέλεια: Άννα Μαραγκάκη, επίμετρο: Ρίκα Μπενβενίστε, Πόλις, Αθήνα 2013, 1.378 σελ.

Κυκλοφορεί και στην Ελλάδα, με καθυστέρηση, το βιβλίο ορόσημο για την ιστοριογραφία της γενοκτονίας των Εβραίων, αλλά επίσης και για την ιστορία του ναζισμού, που τις βλέπει αξεδιάλυτα δεμένες. Μετά τον Φριντλέντερ κανείς δεν θα μπορέσει πια να υποστηρίξει σοβαρά πως η γενοκτονία αυτή κατείχε μια ήσσονα θέση στη ναζιστική πολιτική.

Το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει κάποιος στην προσπάθεια να γράψει για τον Νέλσον Μαντέλα είναι να εξηγήσει πώς ένας άνθρωπος που ξεκίνησε ως κάτι σαν Αφρικανός Μάλκολμ Χ κατέληξε σε κάτι ανάμεσα σε Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και σε Γκάντι. Δεν είναι εύκολο, γιατί δεν μπορεί κανείς να αποκωδικοποιήσει την ψυχολογική κυρίως μετάλλαξη ενός ανθρώπου υπό τις συνθήκες που έγινε η μετάλλαξη αυτή. Μετά το θάνατό του, στις 5 Δεκεμβρίου 2013, τα διεθνή ΜΜΕ κατακλύστηκαν από, τρόπον τινά, «αγιογραφίες» του εκλιπόντος, ενώ ακόμα και προσωπικότητες των mainstreammedia που πίστευαν ότι η Νότιος Αφρική είναι περιοχή και όχι χώρα, κατέκλυζαν τα socialmedia με tweets για τον χαμό του.

Ένα μυθιστόρημα του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, που γράφεται και δημοσιεύεται σε συνέχειες στo Books’ Journal. Οι κεντρικοί χαρακτήρες είναι η ιστορικός Έλλη Ιωάννα Φραντζάκη που ερευνά τη Γερμανία του Αδόλφου Χίτλερ και, παραλλήλως, τη δολοφονία του Τζον Φιτζέραλντ Κέννεντυ, και ο εικαστικός Δαβίδ Φοίβος Βαλλάσης. Η εικονογράφηση, σε κάθε συνέχεια, είναι της ζωγράφου Ελεάννας Μαρτίνου.