Σύνδεση συνδρομητών

Μακάριος Δρουσιώτης

Εμφάνιση άρθρων Books' Journal βάσει ετικέτας

Αλέξης Ηρακλείδης, Το Κυπριακό Πρόβλημα: 50+1 ερωτήσεις και απαντήσεις, Θεμέλιο 2025, 182 σελ.

Ο Αλέξης Ηρακλείδης έχει στο ενεργητικό του δύο ακόμα βιβλία αναφοράς για το Κυπριακό. Η προσέγγισή του είναι πάντα τεκμηριωμένη, ψύχραιμη, αποδεσμευμένη από εθνικά στερεότυπα – και δεν φοβάται να αμφισβητήσει το επίσημο εθνικό αφήγημα. Με την ίδια τόλμη είναι γραμμένο και το πιο πρόσφατο σχετικό βιβλίο του, χρήσιμο εργαλείο για νέους ερευνητές που ξεκινούν να μελετούν το Κυπριακό αλλά και για όσους ευρύτερα θέλουν να λάβουν μια ολοκληρωμένη γνώση για το τι «γέννησε» το πρόβλημα και πώς εξελίχθηκε μέχρι σήμερα.

 

Ο Αλέξης Ηρακλείδης έχει πάθος με την Κύπρο και το Κυπριακό – σε μεγάλο βαθμό, σχέση βιωματική. Υπό μία έννοια, μοιραζόμαστε κοινά βιώματα: και οι δύο γεννηθήκαμε με το Κυπριακό σε εξέλιξη. Ζήσαμε και οι δύο, σε διαφορετικές ηλικίες και συνθήκες, την τουρκική εισβολή του 1974 και όλες τις έκτοτε προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού. Επομένως, και για τους δυο μας το Κυπριακό δεν είναι μόνο θέμα ακαδημαϊκής συζήτησης και έρευνας. Ωστόσο, σε ό,τι αφορά τις εκτιμήσεις για το Κυπριακό, διαφέρουμε: ο Ηρακλείδης είναι συνήθως ο απαισιόδοξος, εγώ ο αισιόδοξος. Μέχρι στιγμής, δυστυχώς, επιβεβαιώνεται η απαισιοδοξία του Ηρακλείδη.

Με την έξυπνη μέθοδο των 50 + 1 ερωτήσεων, ο αναγνώστης μαθαίνει όλους τους σημαντικούς ιστορικούς σταθμούς του Κυπριακού και διαβάζει, ταυτόχρονα, μια οξυδερκή ανάλυση των διαφόρων φάσεων της εξέλιξής του. Τα δύο σημαντικότερα χαρακτηριστικά του βιβλίου είναι: (α) η κριτική προσέγγιση, ιδιαίτερα στην πολιτική διαχείριση του προβλήματος από την ελληνοκυπριακή και την ελληνική ηγεσία και τα πολιτικά συστήματα και (β) η απομυθοποίηση και η αποδόμηση διαφόρων βεβαιοτήτων που συναντούμε στο ελληνοκυπριακό αφήγημα όπως, π.χ., ότι για όλα φταίνε οι Άγγλοι και οι Αμερικανοί, ότι ο εκάστοτε εκπρόσωπος των Ηνωμένων Εθνών είναι φιλότουρκος και εχθρικός στις ελληνοκυπριακές θέσεις, ότι για τις αποτυχίες λύσης φταίνε πάντα και μόνο η Τουρκία και οι Τουρκοκύπριοι.

Στη συνέχεια, θα επικεντρωθώ σε τρία θέματα που αναδεικνύονται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του Ηρακλείδη, τα οποία θεωρώ εξαιρετικά σημαντικά: Τις χαμένες ευκαιρίες επίλυσης του Κυπριακού· τον μαξιμαλισμό· και την κρισιμότητα των σχέσεων Αθηνών-Λευκωσίας.

 

Χαμένες ευκαιρίες

Ο Ηρακλείδης ξεδιπλώνει τις χαμένες ευκαιρίες του Κυπριακού διαχρονικά. Εγώ θα αναδείξω τις ευκαιρίες που χάθηκαν μετά τη Συμφωνία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι το 1999.

Το Ελσίνκι ήταν μια συμφωνία η οποία άλλαξε δραματικά το παιχνίδι. Ήταν “game changer”. Άλλαξε τους όρους διαπραγμάτευσης και διαμόρφωσε ένα νέο ισοζύγιο δυνάμεων σε διπλωματικό επίπεδο υπέρ της ελληνοκυπριακής και της ελληνικής πλευράς. Η σαφής διατύπωση ότι η λύση του Κυπριακού δεν ήταν προϋπόθεση για την ένταξη αλλά και συνολικά η ενταξιακή πορεία της Κύπρου λειτούργησε ως καταλύτης για τις πρωτοβουλίες επίλυσης του Κυπριακού που ακολούθησαν. Και τις οποίες, δυστυχώς, η ελληνοκυπριακή ηγεσία κατά κύριο λόγο δεν αξιοποίησε για να φτάσουμε στον τελικό στόχο της ενωμένης, ευρωπαϊκής Κύπρου.

Μοναδική ευκαιρία συνολικής επίλυσης του Κυπριακού ήταν το Σχέδιο Άναν, το 2004. Η ευκαιρία αυτή οδηγήθηκε σε αποτυχία ως αποτέλεσμα του «Όχι» της ελληνοκυπριακής πλευράς στο δημοψήφισμα του Απριλίου 2004. Κατά τον Ηρακλείδη, το Σχέδιο Άναν «ήταν όχι μόνο το πλέον λεπτομερές σχέδιο για επίλυση του Κυπριακού που έχει κατατεθεί αλλά και το πλέον λεπτομερές και πολυσέλιδο σχέδιο που έχει προταθεί για την επίλυση οποιασδήποτε διένεξης στην ιστορία του ΟΗΕ από το 1945 μέχρι σήμερα» (σ. 116).

Εδώ χρειάζεται να θυμηθούμε την περίοδο πριν και μετά το δημοψήφισμα του 2004 όπου στην Κύπρο, όσοι υποστηρίξαμε το «Ναι» στο Σχέδιο Άναν ζήσαμε ένα κλίμα μακαρθισμού, εκφοβισμού και τρομοκρατίας – κλίμα που έφτασε και στην Ελλάδα. Αυτό το κλίμα το επέτρεψε και το ενθάρρυνε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Τάσσος Παπαδόπουλος. Δεν είναι τυχαίο ότι μετά το συντριπτικό «Όχι» ξεκίνησε μια εκστρατεία δολοφονίας χαρακτήρων και εξόντωσης πολιτικών αντιπάλων, δημιουργώντας κλίμα ενός νέου εθνικού διχασμού, χαρακτηρίζοντας όσους στήριξαν το «Ναι», «νενέκους», «ελληνόφωνους» και πληρωμένους από τους Αμερικανούς και τους Άγγλους.

Το διχαστικό κλίμα που δημιουργήθηκε μαζί με τη δαιμονοποίηση του απορριφθέντος σχεδίου δηλητηρίασαν την κοινωνία και την ιδέα της επανένωσης στο πλαίσιο μιας συμβιβαστικής λύσης διζωνικής-δικοινοτικής ομοσπονδίας. Δημιούργησε επίσης τεράστιο χάσμα εμπιστοσύνης μεταξύ της ελληνοκυπριακής και της τουρκοκυπριακής κοινότητας, ενίσχυσε την καχυποψία και εμπέδωσε την πεποίθηση ότι οι Ελληνοκύπριοι δεν θέλουν λύση επανένωσης και συμβιβασμού.  Μια μεγάλη ευκαιρία είχε χαθεί.

Αλλά η ήττα-έκπληξη του Τάσσου Παπαδόπουλου στις προεδρικές εκλογές του 2008, η άνοδος του Δημήτρη Χριστόφια, γενικού γραμματέα του ΑΚΕΛ στην προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας και η ταυτόχρονη παρουσία του Μεχμέτ-Αλί Ταλάτ στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων δημιούργησαν νέα συγκρατημένη αισιοδοξία.

Λίγους μήνες μετά την εκλογή Χριστόφια, τον Σεπτέμβριο του 2008, ξεκίνησαν συνομιλίες ανάμεσα στους δύο ηγέτες που οδήγησαν το 2012 στις λεγόμενες «συγκλίσεις Χριστόφια-Ταλάτ».  Όπως σωστά σημειώνει ο Αλέξης Ηρακλείδης στο βιβλίο του, «επρόκειτο αναμφίβολα για μεγάλη ευκαιρία» (σ. 124).  Αλλά, δυστυχώς, οι γνωστοί κύκλοι στη Λευκωσία και στην Αθήνα ξεκίνησαν να υποσκάπτουν εκ νέου την προσπάθεια στην κοινή γνώμη. Ο δε Πρόεδρος Χριστόφιας κωλυσιεργούσε, πιεζόμενος όπως φαίνεται και από τον ρωσικό παράγοντα ο οποίος διαχρονικά ήταν πολέμιος της λύσης του Κυπριακού.

Η κωλυσιεργία και η αποτυχία προόδου διεύρυνε το χάσμα και ενίσχυσε την καχυποψία της τουρκοκυπριακής πλευράς απέναντι στους Ελληνοκυπρίους. Το 2010, οι Τουρκοκύπριοι εξέλεξαν τον σκληροπυρηνικό εθνικιστή Έρογλου ως ηγέτη - κι έτσι χάθηκε ακόμα μια ευκαιρία ουσιαστικής προόδου για λύση.

Μια ακόμα ευκαιρία έλαμψε το 2017 στο Κραν Μοντανά της Ελβετίας. Οι συνομιλίες των Προέδρων Αναστασιάδη και Ακιντζί, το 2015-17, οδήγησαν στη δραματική συνάντηση του Κραν Μοντανά η οποία, με κύρια ευθύνη Αναστασιάδη-Κοτζιά-Χριστοδουλίδη, ναυάγησε. Οι συνομιλίες και η συνάντηση στο Κραν Μοντανά είχαν μια σημαντική διαφορά από τις προηγούμενες: για πρώτη φορά συμμετείχε στην προσπάθεια λύσης η ΕΕ, μάλιστα στο υψηλότερο επίπεδο (ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ στη Γενεύη κι οι αντιπρόεδροι Τίμερμανς και Μογκερίνι στο Κραν Μοντανά). Αυτή η πρωτόγνωρη εμπλοκή της ΕΕ ήταν αποτέλεσμα και των καταλυτικών ενεργειών του τότε Κύπριου Ευρωπαίου Επιτρόπου, Χρήστου Στυλιανίδη.

Ο Ηρακλείδης παρουσιάζει λεπτομερώς στοιχειοθετημένα όσα συνέβησαν στο Κραν Μοντανά, περιγράφοντας και το ρόλο των πρωταγωνιστών. Ο χώρος δεν επιτρέπει λεπτομερή ανάλυση του ναυαγίου του Κραν Μοντανά.[1] Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι, ενώ ο Πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης δεσμεύτηκε ότι θα ήταν «Πρόεδρος λύσης» (το σύνθημά του στις προεδρικές εκλογές του 2013 ήταν: «Η λύση θέλει ηγέτη»), υπαναχώρησε και, σε συντονισμό με τον πρώην Έλληνα υπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά στην Αθήνα και τον νυν Κύπριο πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη στη Λευκωσία, οδήγησε την προσπάθεια σε αδιέξοδο. Τι ακριβώς συνέβη το περιγράφει η φράση Ευρωπαίου αξιωματούχου: “Nikos missed a great opportunity” (ο Νίκος έχασε μια μεγάλη ευκαιρία).

Μια ακόμα μεγάλη ευκαιρία για λύση είχε χαθεί. Μετά το ναυάγιο στο Κραν Μοντανά, μάλιστα, η φράση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, «Καλή Τύχη στους Κύπριους στο Νότο και στο Βορρά», προσγείωσε όλους στη σκληρή πραγματικότητα.

 

Μαξιμαλισμός

Δύσκολα κάποιος θα διαφωνήσει ότι ο μαξιμαλισμός και η εμμονή σε αυτόν, ειδικά όταν αγνοεί την πραγματικότητα, είναι καταστροφικός για τα εθνικά συμφέροντα. Παρακολουθώντας μέσα από το βιβλίο του Αλέξη Ηρακλείδη τον τρόπο διαχείρισης του Κυπριακού από την κυπριακή πολιτική ηγεσία και το πολιτικό σύστημα μπορούμε να βγάλουμε τα εξής συμπεράσματα:

Πρώτον: η ανικανότητα ορθής ανάγνωσης και ανάλυσης των εξελίξεων, του συσχετισμού δυνάμεων (πολιτικών και στρατιωτικών) και του σύνθετου πλέγματος των διεθνών και περιφερειακών σχέσεων συνήθως οδηγεί σε εθνικές τραγωδίες. Ανατρέχοντας στη δική μας ιστορία, αρκεί να αναφερθούμε στη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και την κυπριακή τραγωδία του 1974.

Δεύτερον: Η πάροδος του χρόνου χωρίς λύση χειροτερεύει το πρόβλημα και, στην περίπτωση της Κύπρου, «τσιμεντώνει» τη διχοτόμηση και την τουρκοποίηση των κατεχομένων, απομακρύνοντας μια συμβιβαστική λύση επανένωσης με την επιστροφή εδαφών. Αρκεί να θυμηθούμε χαρακτηριστικά ότι, το 2004, στο Σχέδιο Άναν, ήταν δεδομένη η επιστροφή της Μόρφου και της Αμμοχώστου. Το 2017 έγινε σκληρή προσπάθεια για να συμπεριληφθεί τελικά η Μόρφου στα εδάφη που θα επιστρέφονταν. Σήμερα, σχεδόν δέκα χρόνια μετά, στον ορίζοντα προβάλλει για πρώτη φορά η ισχυρή πιθανότητα να χαθεί οριστικά και η Αμμόχωστος. Την ίδια ώρα, η αλλοίωση του δημογραφικού και πολιτισμικού χαρακτήρα των κατεχομένων συνεχίζεται, οι ελληνοκυπριακές περιουσίες εξακολουθούν να είναι αντικείμενο εκμετάλλευσης και δεν έχει φύγει ούτε ένας τούρκος στρατιώτης. Μια απλή επίσκεψη στα κατεχόμενα αρκεί για να πείσει και τον πλέον δύσπιστο.

Τρίτον: Ο σημαντικός γεωπολιτικός ρόλος της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής είναι δεδομένος και δεν μπορεί ούτε να αγνοηθεί ούτε να αμφισβητηθεί. Ονειρώξεις περί απομόνωσης και αποκλεισμού της Τουρκίας μέσω διαφόρων τύπου τριμερών συνεργασιών είναι και αφελείς και επικίνδυνες.

Τέταρτον: Στο εθνικό μας αφήγημα, η έννοια του συμβιβασμού, δηλαδή η εξεύρεση λύσης η οποία να εξυπηρετεί τα συμφέροντα και τις ανάγκες και των δύο μερών, έχει δαιμονοποιηθεί. Χαρακτηρίζεται μέχρι και αντεθνική, προδοτική. Ταμπού που, αν δεν ξεπεραστεί, δύσκολα μπορεί να γίνει το άλμα προς τη λύση. Η ελληνική ιστορία, άλλωστε, διδάσκει ότι όσες φορές ο ελληνισμός αποδέχτηκε ένα συμβιβασμό, ακόμα και επώδυνο, όπως η Συμφωνία της Λωζάνης, κέρδισε και επιβίωσε. Όσες φορές έμεινε εγκλωβισμένος στους εθνικούς μαξιμαλισμούς, πλήρωσε βαρύ τίμημα και συρρικνώθηκε, με κορυφαίο παράδειγμα την τραγωδία και τη διχοτόμηση της Κύπρου.

Ο Ηρακλείδης αναδεικνύει ακόμα την περιπλοκότητα στις σχέσεις Αθηνών-Λευκωσίας συμπεραίνοντας πως η ειλικρινής συνεργασία είναι καθοριστική για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις και να επιτύχουν εθνικοί στόχοι. Όσες φορές η Λευκωσία προσπάθησε να παρασύρει την Αθήνα σε λάθος και επικίνδυνα μονοπάτια, όπως την περίοδο του Μακαρίου πριν την τουρκική εισβολή ή όσες φορές η Αθήνα υπονόμευσε τη Λευκωσία όπως την περίοδο της χούντας, τα αποτελέσματα ήταν καταστροφικά.

Οι σχέσεις Αθηνών-Λευκωσίας είχαν σκαμπανεβάσματα. Δεν υπάρχει αμφιβολία, όμως, ότι η «χρυσή εποχή» ήταν η περίοδος Σημίτη-Κληρίδη. Ήταν περίοδος επιτυχιών, με επιστέγασμα την πλήρη ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, χωρίς η λύση του Κυπριακού να αποτελεί προϋπόθεση. Αυτή την περίοδο πετύχαμε την ιστορική συμφωνία του Ελσίνκι το 1999, που έφερε ουσιαστική εμπλοκή της ΕΕ στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού και οδήγησε στην ανάληψη της πρωτοβουλίας για λύση από τα Ηνωμένα Έθνη. Με τους αριστοτεχνικούς χειρισμούς Σημίτη-Κληρίδη πετύχαμε την καταλυτική απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Κοπεγχάγη το 2002 που επισφράγισε την άνευ όρων ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ. Η διαφύλαξη των σχέσεων Αθηνών-Λευκωσίας σήμερα είναι ακόμα πιο αναγκαία λαμβάνοντας υπόψη και τις δύσκολες γεωπολιτικές συνθήκες καθώς και τον πραγματικό κίνδυνο μονιμοποίησης της διχοτόμησης της Κύπρου.

Με εξαίρεση εκείνη την περίοδο, όμως, στην ελληνοκυπριακή πλευρά κυριάρχησαν η απουσία στρατηγικής και πραγματισμού – υπό τις ηγεσίες του Μακάριο ή του Σπύρου Κυπριανού αλλά και του Νίκου Αναστασιάδη και του Νίκου Χριστοδουλίδη. Η πολιτική των καθυστερήσεων και της κωλυσιεργίας, της αφελούς θέσης ότι η «μη λύση είναι λύση» (την οποία υιοθέτησαν ο Κώστας Καραμανλής και μαζί του ο Πέτρος Μολυβιάτης και ο Ιωάννης Βαληνάκης αλλά σε νεότερη εκδοχή και οι Αναστασιάδης - Κοτζιάς - Χριστοδουλίδης), η πρόταξη επιμέρους διευθετήσεων αντί της συνολικής λύσης, αργά ή γρήγορα, θα μονιμοποιήσουν το διχοτομικό στάτους κβο και θα επιβάλουν μια «νέα πραγματικότητα». Με τα λόγια του Χρήστου Στυλιανίδη:

Είναι επικίνδυνη αφέλεια να πιστεύει κάποιος ότι, ειδικά με όσα δραματικά συμβαίνουν στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Ουκρανία, το σημερινό νόθο στάτους κβο στην Κύπρο μπορεί να διατηρηθεί και να κατοχυρώσει την επιβίωση του Ελληνισμού στην Κύπρο.  Αργά ή γρήγορα, η Λευκωσία θα βρεθεί μπροστά σε σκληρά διλήμματα. Η Κύπρος, και ιδιαίτερα ο κυπριακός ελληνισμός, δεν θ’ αντέξουν ακόμα μια χαμένη ευκαιρία. Οι πρωταγωνιστές στη Λευκωσία έχουν τον πρώτο λόγο, έχουν και την ευθύνη. (Τα Νέα, 30/12/2025)

Η πιο πάνω εκτίμηση είναι ακόμα πιο επίκαιρη σήμερα που ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ κάνει μια ύστατη προσπάθεια επανέναρξης και θετικής κατάληξης συνομιλιών για λύση μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Δεν είναι υπερβολή η θέση ότι μια νέα αποτυχία θα είναι ενδεχομένως η ταφόπλακα του οράματος για μια ενωμένη ευρωπαϊκή Κύπρο.



[1] Για μια λεπτομερή καταγραφή των γεγονότων στο Κραν Μοντανά, βλ. Μακάριος Δρουσιώτης, Έγκλημα στο Κραν Μοντανά (Λευκωσία: Αλφάδι, 2021).

16 Νοεμβρίου 2026

·    Το βιβλίο του Μακάριου Δρουσιώτη Κράτος Μαφία, αφορμή για τη διερεύνηση σοβαρών πιθανών αδικημάτων

 

Στη δημοσιότητα δόθηκε το πρωί της Τρίτης (16/06) η λεπτομερής ανακοίνωση της κυπριακής Αρχής κατά της Διαφθοράς για το αποτέλεσμα της έρευνας που διεξήγαγε με αφορμή όσα κατήγγελλε το βιβλίο του Μακάριου Δρουσιώτη Κράτος Μαφία. Στο πόρισμα αποδίδονται πιθανές ποινικές ευθύνες σε 15 φυσικά και νομικά πρόσωπα, ανάμεσα στους οποίους βρίσκεται και ο τέως Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης.

 

Σύμφωνα με τον κυπριακό Τύπο (Φιλελεύθερος, Πολίτης), ο τέως Πρόεδρος εμπλέκεται σε πολλές υποθέσεις: από τη σύλληψη της Ελένας Ριμπολόβλεβα, την υπόθεση Focus, έως ζητήματα παραχώρησης γης από την Αρχιεπισκοπή, τα Pandora Papers και τα χρυσά διαβατήρια. Στο πόρισμα καταγράφονται ισχυρισμοί για ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα που αφορούν κατάχρηση εξουσίας και εμπορία επηρεασμού.

Οι υποθέσεις στις οποίες εμπλέκεται ο Νίκος Αναστασιάδης αναλυτικά:

 

Η Ριμπολόβλεβα

Ο πρώην Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας αναφέρεται στους ισχυρισμούς περί συντονισμένης επιχείρησης που φέρεται να οργανώθηκε με σκοπό τη σύλληψη της  Ελένα Ριμπολόβλεβα στην Κύπρο, στο πλαίσιο των διαφορών που ανέκυψαν από τη διαδικασία αναφορικά με τους οικονομικούς όρους του διαζυγίου της με τον Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ.

Ο τέως Πρόεδρος κ. Αναστασιάδης, είχε στενή σχέση με τον αποβιώσαντα ιδρυτή και συνεταίρο της Δικηγορικής Εταιρείας Ανδρέας Νεοκλέους και Σία Δ.Ε.Π.Ε, ο οποίος ήταν ο νομικός σύμβουλος του κ. Ριμπολόβλεφ στην Κύπρο.

Ο Νίκος Αναστασιάδης φέρεται να ενήργησε ως πρόσωπο που έλαβε ή αποδέχτηκε αθέμιτο πλεονέκτημα / undue advantage, προκειμένου να ασκήσει ή να προτείνει ότι θα ασκήσει, ανάρμοστη (αθέμιτη) επιρροή / improper influence στη διαδικασία λήψης αποφάσεων δημόσιων λειτουργών.

 

Κρατική γη στην Αρχιεπισκοπή

Ο δημοσιογράφος Μακάριος Δρουσιώτης προβάλλει στο βιβλίο του τον ισχυρισμό ότι η αγορά ακινήτου στη Λεμεσό από την Άντρη Αναστασιάδη, σύζυγο του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας, από την Αρχιεπισκοπή Κύπρου, εντασσόταν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο σχέσεων μεταξύ του τότε Προέδρου και της Αρχιεπισκοπής.

Σύμφωνα με τον ισχυρισμό, τον Απρίλιο του 2014 δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Φιλελεύθερος συμβόλαιο αγοράς ακινήτου της Αρχιεπισκοπής από την τέως Πρόεδρο. Το ακίνητο βρισκόταν στη Λεμεσό, και, κατά τον Δρουσιώτη, η τιμή αγοράς ήταν χαμηλή για την περιοχή και το μέγεθος του ακινήτου. Ο Δρουσιώτης συνδέει την αγορά αυτή με τη σχέση του τότε Προέδρου με τον εκδημήσαντα στο μεταξύ Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο Β΄. Υποστηρίζει ότι ο Αρχιεπίσκοπος υπέβαλλε συχνά οικονομικά αιτήματα προς τον τότε Πρόεδρο και ότι ο τελευταίος συνήθως τα ικανοποιούσε. Στο πλαίσιο αυτό, ο Δρουσιώτης αναφέρεται και σε προηγούμενη απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, με την οποία εγκρίθηκε η παραχώρηση προς την Αρχιεπισκοπή κρατικής γης μεγάλης αξίας στην Αγία Νάπα. Η παραχώρηση έγινε ως αποζημίωση για Εκκλησιαστική γη στην Έγκωμη, η οποία είχε απαλλοτριωθεί από το Κράτος. Κατά τον Δρουσιώτη, η παραχώρηση κρατικής γης στην Αρχιεπισκοπή ήταν παράνομη ή αντικανονική, επειδή, όπως υποστηρίζει, η Αρχιεπισκοπή δεν δικαιούνταν κρατική γη ως αντάλλαγμα, αλλά μόνο χρηματική αποζημίωση.

 

Υπόθεση Focus 

Το πόρισμα καταγράφει ισχυρισμούς του Δρουσιώτη σχετικά με χρηματοδοτήσεις μέσω της Focus Maritime, που φέρονται να συνδέονται με ποσά προς πολιτικά πρόσωπα και κόμματα μετά την οικονομική κρίση του 2013 και την κατάρρευση της Λαϊκής Τράπεζας.

Σύμφωνα με τον Δρουσιώτη, δημοσιεύματα του 2014 έκαναν λόγο για χρηματοδότηση πολιτικών κομμάτων, μεταξύ αυτών και του ΔΗΣΥ, με συνολικό ποσό 500.000 ευρώ, εκ των οποίων ο ίδιος ισχυρίζεται ότι επίσημα δηλώθηκαν μόνο 50.000 ευρώ, ενώ το υπόλοιπο ποσό διοχετεύθηκε μέσω ενδιάμεσων εταιρειών.

Όπως αναφέρει, αρχικά είχε δοθεί εντολή για μεταφορά 500.000 ευρώ προς τον ΔΗΣΥ, η οποία στη συνέχεια ακυρώθηκε και αντικαταστάθηκε από δύο νέες συναλλαγές: 50.000 ευρώ προς το κόμμα και 450.000 ευρώ προς εταιρεία στην Ελλάδα. Το ποσό των 450.000 ευρώ, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς Δρουσιώτη, κατέληξαν μέσω άλλων εταιρειών σε κυπριακή εταιρεία-«κέλυφος».

Ο δημοσιογράφος υποστηρίζει επιπλέον ότι πέραν των 500.000 ευρώ, καταβλήθηκαν ακόμη 100.000 ευρώ, τα οποία δεν τεκμηριώνεται ότι κατέληξαν στον ΔΗΣΥ, πιθανολογεί ωστόσο ότι διοχετεύθηκαν σε ιδιωτικά πρόσωπα.

Από την πλευρά τους, οι Λειτουργοί Επιθεώρησης αναφέρουν ότι δεν εντόπισαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ποσό 450.000 ευρώ κατέληξε σε προσωπικούς λογαριασμούς του τέως Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη.

Ωστόσο, καταλήγουν ότι προκύπτει ενδεχόμενο τέλεσης του αδικήματος της κατάχρησης εξουσίας, επικαλούμενοι μεταξύ άλλων επαφές του τέως Προέδρου με τον τότε Γενικό Εισαγγελέα κατά τη διάρκεια της έρευνας, με αίτημα τον τερματισμό των ανακρίσεων.

 

Τραπεζικές μίζες

Η Αρχή εξέτασε και τον ισχυρισμό για φοροδιαφυγή του Νίκου Αναστασιάδη και του Δικηγορικού Γραφείου Νίκος Χρ. Αναστασιάδης & Συνεταίροι. Οι Λειτουργοί Επιθεώρησης κατέληξαν ότι υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις που καταδεικνύουν ενδεχόμενες πράξεις διαφθοράς.

Στον Νίκο Αναστασιάδη καταλογίζονται ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες και το αδίκημα της εμπορίας επηρεασμού. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στο πόρισμα, ο Νίκος Αναστασιάδης, ενώ κατείχε το αξίωμα του βουλευτή και ταυτόχρονα τη θέση του Προέδρου του Δημοκρατικού Συναγερμού (ΔΗΣΥ), καταχράστηκε την επιρροή που δυνατό να ασκούσε σε άλλα πρόσωπα στη λήψη αποφάσεων και, ενεργώντας ως πωλητής επιρροής (influence peddler), επιδίωξε την παραπλανητική κατηγοριοποίηση συναλλαγής με τη Λαϊκή Τράπεζα, προκειμένου να αποκρυβεί η πραγματική φύση και ο δικαιούχος αυτής.

Συγκεκριμένα, εκμεταλλευόμενος την πρακτική των Τραπεζών να καταβάλλουν προμήθεια για πελάτες που παραπέμφθηκαν στην Τράπεζα από διαμεσολαβητές, έλαβε ποσά από την Λαϊκή Τράπεζα για υποστήριξη στην προεκλογική του εκστρατεία στις προεδρικές εκλογές του 2013, με πρόσχημα τις εν λόγω προμήθειες, οι οποίες κατηγοριοποιήθηκαν παραπλανητικά στα λογιστικά βιβλία της τράπεζας ως «introducer fees», ήτοι προμήθεια για πελάτες που παραπέμφτηκαν στην Τράπεζα. Λαμβάνοντας τα σχετικά ποσά τα οποία αποτελούν παράτυπο πλεονέκτημα, ο Νίκος Αναστασιάδης θα κατηγορηθεί για παθητική εμπορία επιρροής.

 

Χρυσά διαβατήρια

Στο πόρισμα καταγράφονται ισχυρισμοί περί ξεπλύματος χρήματος από τον τέως Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Αναστασιάδη, και τη δικηγορική εταιρεία Νίκος Χρ. Αναστασιάδης & Συνεταίροι, μέσω οφ σορ, και απόκρυψης των πραγματικών δικαιούχων, καθώς και ισχυρισμοί για παραπλανητικές δηλώσεις σχετικά με τη μη ενεργό συμμετοχή του στο γραφείο μετά το 1997.

Οι Λειτουργοί Επιθεώρησης εξέτασαν δημοσιεύματα των OCCRP (2019) και ICIJ (Pandora Papers, 2021), τα οποία έκαναν λόγο για διακίνηση χρημάτων μέσω υπεράκτιων δομών και πιθανή εμπλοκή του δικηγορικού γραφείου σε συναλλαγές υψηλού κινδύνου.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, το δικηγορικό γραφείο φέρεται να λειτουργούσε ως διαμεσολαβητής (introducer) για κυπριακές τράπεζες, λαμβάνοντας σημαντικές προμήθειες, μέρος των οποίων κατευθυνόταν μέσω εταιρειών στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους. Παράλληλα, σημειώνεται ότι ο Νίκος Αναστασιάδης διατηρούσε εποπτικό ρόλο στο γραφείο έως το 2013, παρά τις δημόσιες αναφορές περί «σιωπηλής συμμετοχής».

Το πόρισμα αναφέρει επίσης περίπτωση πληρωμής 250.000 ευρώ από τη Λαϊκή Τράπεζα, η οποία, σύμφωνα με μαρτυρίες, φέρεται να εμφανίστηκε ως προμήθεια μέσω εικονικών τιμολογίων και υπεράκτιας εταιρείας, ενώ εξετάζεται ως ενδεχόμενη πολιτική χρηματοδότηση.

Στο συμπέρασμα του πορίσματος αναφέρεται ότι οι ενέργειες αυτές ενδέχεται να συνιστούν κατάχρηση εξουσίας ή απόπειρα κατάχρησης εξουσίας, λόγω πιθανής χρήσης θεσμικής επιρροής για προσωπική δικαίωση και προστασία της δημόσιας εικόνας.

Οι Επιθεωρητές καταλήγουν ότι υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για ενδεχόμενες πράξεις διαφθοράς.

 

Τα Pandora Papers

Στο πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς για τα Pandora Papers καταγράφονται ισχυρισμοί περί νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μέσω υπεράκτιων εταιρειών, καθώς και περί απόκρυψης πραγματικών δικαιούχων και παραπλανητικών δηλώσεων σχετικά με τον ρόλο του τέως Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη στη δικηγορική εταιρεία Νίκος Χρ. Αναστασιάδης & Συνεταίροι.

Οι Λειτουργοί Επιθεώρησης εξετάζουν στοιχεία από τη διεθνή δημοσιογραφική έρευνα των ICIJ (Pandora Papers) και επισημαίνουν ότι το δικηγορικό γραφείο φέρεται να λειτουργούσε ως διαμεσολαβητής για τη διαχείριση υπεράκτιων δομών και την εξυπηρέτηση πελατών υψηλής οικονομικής επιφάνειας, μέσω οφ σορ εταιρειών.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, εξετάζονται περιπτώσεις πολιτογραφήσεων ρώσων επενδυτών, στις οποίες το δικηγορικό γραφείο είχε ρόλο στη διαδικασία υποβολής αιτήσεων, ενώ εγείρονται ζητήματα ως προς τη διαφάνεια, την επαλήθευση της προέλευσης κεφαλαίων και τη διαδικασία έγκρισης.

Παράλληλα, καταγράφεται ότι ο Νίκος Αναστασιάδης, πριν την εκλογή του στην Προεδρία, φέρεται να είχε προσωπική εμπλοκή σε διαδικασίες που αφορούσαν πελάτες του γραφείου, καθώς και επαφές με κυβερνητικούς αξιωματούχους για υποθέσεις πολιτογραφήσεων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην υπόθεση πολιτογράφησης του Λεονίντ Λεμπέντεφ και της οικογένειάς του, όπου εξετάζονται διαδικασίες έγκρισης και τροποποιήσεις πολιτικής, καθώς και καταγγελίες για παραλείψεις σε έγγραφα και πιθανή απόκρυψη στοιχείων.

Επιπλέον, γίνεται αναφορά σε περίπτωση καταβολής οικονομικού οφέλους μέσω υπεράκτιων δομών, η οποία φέρεται να σχετίζεται με εισοδήματα που παρουσιάστηκαν ως προμήθειες, καθώς και σε ισχυρισμούς για εικονικά τιμολόγια και πιθανή πολιτική χρηματοδότηση.

Στο τελικό συμπέρασμα, οι Επιθεωρητές καταλήγουν ότι προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις για ενδεχόμενα αδικήματα όπως κατάχρηση εξουσίας, εμπορία επιρροής, ψευδορκία και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, χωρίς όμως να αποδίδεται οριστική ποινική ευθύνη, αλλά να παραπέμπονται τα ζητήματα για περαιτέρω εξέταση από τον Γενικό Εισαγγελέα.

 

Το ακίνητο στη Δρομολαξιά

Το πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς εξετάζει καταγγελίες για αθέμιτες παρεμβάσεις του τέως Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη σε υπόθεση εκμετάλλευσης ακινήτου στη Δρομολαξιά, υπέρ ιδιωτικής εταιρείας. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς, στην προώθηση των συμφερόντων της εταιρείας φέρεται να είχε ενεργό ρόλο και ο τότε βουλευτής Γιώργος Βαρνάβα. Οι Επιθεωρητές απορρίπτουν τη θέση του κ. Βαρνάβα ότι δεν είχε εμπλοκή.

Το πόρισμα καταλήγει ότι προκύπτουν ενδεχόμενες ευθύνες για κατάχρηση εξουσίας ή απόπειρα κατάχρησης εξουσίας από τον τέως Πρόεδρο, με την επισήμανση ότι οι ενέργειές του δεν εντάσσονταν στις θεσμικές του αρμοδιότητες, όπως αυτές καθορίζονται από το Σύνταγμα.

Ποια πρόσωπα διώκονται συνολικά

Με βάση τον πίνακα στο τέλος της Έκθεσης (σελ. 64-67), τα πρόσωπα διώκονται για τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά που εντόπισαν οι Λειτουργοί Επιθεώρησης. Η πιο σύντομη και ουσιαστική περίληψη είναι η εξής:

1. Νίκος Αναστασιάδης (τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας)

Κατηγορείται σε επτά περιπτώσεις συνολικά, οι οποίες συνδέονται με:

• Την υπόθεση Ριμπολόβλεφ, όπου φέρεται να υπήρξε μεσολάβηση και επιρροή προς κρατικούς λειτουργούς και θεσμούς για σκοπούς που σχετίζονταν με τη σύλληψη της Έλενας Ριμπολόβλεβα και τις σχετικές διαδικασίες.

• Την υπόθεση Focus, όπου φέρεται να είχε γνώση ή/και ωφελήθηκε από χρηματοδότηση του ΔΗΣΥ μέσω της Focus Maritime και στη συνέχεια να παρενέβη στην ποινική διερεύνηση της υπόθεσης.

• Την υπόθεση των Pandora Papers / offshore εταιρειών, όπου φέρεται να χρησιμοποίησε το αξίωμά του για να εξυπηρετήσει ιδιωτικά συμφέροντα της δικηγορικής του εταιρείας και πελατών της.

• Την υπόθεση του ακινήτου στη Δρομολαξιά, όπου φέρεται να παρενέβη υπέρ ιδιωτικής εταιρείας σε θέμα κρατικής διαχείρισης τουρκοκυπριακής περιουσίας.

2. Στάθης Λεμής

(συνεταίρος της δικηγορικής εταιρείας Νίκος Χρ. Αναστασιάδης & Συνεταίροι)

Κατηγορείται ότι συμμετείχε στη διαχείριση δομών offshore εταιρειών και συναλλαγών που συνδέονται με την υπόθεση Pandora Papers και την απόκρυψη πραγματικών δικαιούχων ή/και χρηματικών ροών.

3. Φάνος Φιλίππου

(συνεταίρος της ίδιας δικηγορικής εταιρείας)

Κατηγορείται ότι:

• Υπέβαλε ψευδή ένορκη δήλωση στο πλαίσιο αίτησης πολιτογράφησης πελάτη της εταιρείας.

• Ενεπλάκη στη διαχείριση υπεράκτιων εταιρειών και δομών που συνδέονται με ενδεχόμενη νομιμοποίηση εσόδων.

4. Δικηγορική Εταιρεία Νίκος Χρ. Αναστασιάδης & Συνεταίροι

Η Έκθεση θεωρεί ότι η εταιρεία χρησιμοποιήθηκε:

• Για διαχείριση offshore δομών και αιτήσεων πολιτογράφησης.

• Για ενέργειες που ενδεχομένως διευκόλυναν απόκρυψη πραγματικών δικαιούχων και οικονομικών συμφερόντων.

5. Ρίκκος Ερωτοκρίτου

(τέως Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας)

Κατηγορείται ότι:

• Επηρέασε τον χειρισμό αστυνομικού φακέλου που αφορούσε την Έλενα Ριμπολόβλεβα.

• Παρενέβη ώστε ο φάκελος να μη διαβιβαστεί κανονικά στον Γενικό Εισαγγελέα και να επιστραφεί στην Αστυνομία.

• Στην υπόθεση Focus, φέρεται να παρενέβη προς ανακριτές για τον τρόπο διερεύνησης της υπόθεσης.

6. Χάρης Σολωμωνίδης

(πρώην Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου)

Κατηγορείται ότι:

• Εξέδωσε διατάγματα υπέρ εταιρειών που εκπροσωπούσε η δικηγορική εταιρεία Ανδρέας Νεοκλέους & Σία.

• Η σύζυγός του εργαζόταν στην εν λόγω εταιρεία.

• Φέρεται να αποκόμισε ή να επιδίωξε όφελος μέσω της σχέσης αυτής.

7. Ανδρέας Νεοκλέους & Σία ΔΕΠΕ

Κατηγορείται ότι:

• Επωφελήθηκε από την έκδοση δικαστικών διαταγμάτων στην υπόθεση Ριμπολόβλεφ.

• Ενδέχεται να συμμετείχε σε αθέμιτη συναλλαγή με δημόσιο λειτουργό μέσω της σχέσης με τον Δικαστή Σολωμωνίδη.

8. Παναγιώτης Νεοκλέους

Κατηγορείται ότι:

• Συνέταξε και υπέβαλε το παράπονο κατά της Έλενας Ριμπολόβλεβα.

• Είχε επικοινωνίες και συνεργασία με κρατικούς λειτουργούς αναφορικά με τον χειρισμό της υπόθεσης.

• Φέρεται να συμμετείχε σε ενέργειες που επηρέασαν την πορεία της ποινικής διαδικασίας.

9. Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ

Κατηγορείται ότι:

• Ενδεχομένως συμμετείχε σε σχήμα άσκησης επιρροής μέσω ενδιάμεσων προσώπων προς δημόσιους λειτουργούς σχετικά με την υπόθεση της πρώην συζύγου του.

10. Ανδρέας «Κυριάκος» Χατζηκυριάκος

Κατηγορείται ότι:

• Ενήργησε ως ενδιάμεσος («influence peddler») μεταξύ Ριμπολόβλεφ και κρατικών αξιωματούχων.

11. Ευθύμιος Μπουλούτας

(πρώην Διευθύνων Σύμβουλος Λαϊκής Τράπεζας)

Κατηγορείται ότι:

• Συμφώνησε ή διευκόλυνε χρηματοδότηση προς τον ΔΗΣΥ μέσω του μηχανισμού των «introducer fees».

• Συμμετείχε σε οικονομικές διευθετήσεις που παρουσιάζονταν ως τραπεζικές προμήθειες ενώ φέρεται να είχαν πολιτικό σκοπό.

12. Νίκος Κουγιάλης

(πρώην Υπουργός Γεωργίας)

Κατηγορείται ότι:

• Ως μέλος αρμόδιας επιτροπής εισηγήθηκε και υποστήριξε την παραχώρηση κρατικής γης στην Αρχιεπισκοπή με διαδικασία που κρίθηκε ελλιπώς τεκμηριωμένη και πιθανώς επιζήμια για το δημόσιο συμφέρον.

13. Γιώργος Βαρνάβας

(τέως βουλευτής)

Κατηγορείται ότι:

• Χρησιμοποίησε την πολιτική του θέση για να διευκολύνει την προώθηση αιτήματος ιδιωτικής εταιρείας αναφορικά με το ακίνητο στη Δρομολαξιά και την τουρκοκυπριακή περιουσία.

14. Εύα Ρωσσίδου-Παπακυριακού

(τέως Προϊσταμένη ΜΟΚΑΣ)

Κατηγορείται ότι:

• Διεξήγαγε πλημμελώς τη διερεύνηση των αποκαλύψεων OCCRP.

• Ενδέχεται να απέφυγε ή να παρέλειψε ουσιώδεις ανακριτικές ενέργειες.

15. Ιωάννης Σωτηριάδης

(ανώτερος αξιωματικός Αστυνομίας)

Κατηγορείται ότι:

• Επέτρεψε ή διευκόλυνε χειρισμούς στον φάκελο Ριμπολόβλεβα που καθυστέρησαν ή επηρέασαν την ποινική διερεύνηση.

• Διατηρούσε επικοινωνία με εμπλεκόμενα πρόσωπα και φέρεται να συνέβαλε στη διατήρηση ανοικτής της πίεσης προς τη Ριμπολόβλεβα.

Σημείωση: Η Έκθεση επαναλαμβάνει ότι πρόκειται για «ενδεχόμενα αδικήματα» και ότι η τελική κρίση περί ενοχής ανήκει αποκλειστικά στα δικαστήρια.

 

16 Ιουνίου 2026

Μακάριος Δρουσιώτης, Κράτος Μαφία. Πώς η Συμμορία κατήργησε το κράτος δικαίου στην Κύπρο, Αλφάδι, Λευκωσία 2022, 284 σελ.

Το διάστημα μεταξύ 2015-2019, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης, πραγματοποίησε 39 ταξίδια με αεροπλάνα σαουδάραβα επιχειρηματία, ο οποίος, εν τω μεταξύ, όλως τυχαίως, απέκτησε κυπριακό διαβατήριο. Κυπριακό διαβατήριο απέκτησαν επίσης έξι μέλη της οικογένειάς του, μεταξύ των οποίων και η δεύτερη σύζυγός του, το οποίο ήταν παράνομο. Ανάλογα περιστατικά περιγράφει πολλά ο Μακάριος Δρουσιώτης στο νέο βιβλίο του, μια ανατομία της κυπριακής διαφθοράς. Αλλά, για όλα αυτά, το κράτος δικαίου αγρόν αγόρασεν. Τεύχος 136

03 Ιανουαρίου 2023