Blog
Ο 81χρονος Μ. Τζον Χάρισον (Μichael John Harrison), ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της βρετανικής επιστημονικής φαντασίας, τιμήθηκε με το Booker 2026 για το μυθιστόρημά του The End of Everything.
Χρειάστηκε να φτάσει στα 81 του χρόνια και να εκδώσει δεκατρία μυθιστορήματα για να κερδίσει ο Μ. Τζον Χάρισον το σημαντικότερο βρετανικό λογοτεχνικό βραβείο. Η νίκη του, στις 9 Νοεμβρίου, έχει διπλή ιστορική σημασία: ο Χάρισον είναι ο γηραιότερος συγγραφέας που τιμάται με το Booker και ο πρώτος νικητής που προέρχεται από την παράδοση της επιστημονικής φαντασίας.
Το μυθιστόρημα The End of Everything διαδραματίζεται σε μια μελλοντική Αγγλία, έπειτα από μια ανεξήγητη καταστροφή. Το κράτος έχει σχεδόν καταρρεύσει, παράξενα όντα εμφανίζονται και οι άνθρωποι προσπαθούν να συνεχίσουν την καθημερινότητά τους χωρίς να καταλαβαίνουν τι ακριβώς έχει συμβεί. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο Φίλιπ Τένετ, ο οποίος αναζητά αντικείμενα που έχει ξεβράσει η θάλασσα, και η ηλικιωμένη θεία του, Μάρνι. Ένα αλλόκοτο εύρημα στην ακτή διαταράσσει την ήδη εύθραυστη ζωή τους.
Δεν πρόκειται για συμβατική ιστορία μετα-αποκαλυπτικής καταστροφής. Ο Χάρισον ενδιαφέρεται λιγότερο για την εξήγηση του τέλους και περισσότερο για την αδυναμία των ανθρώπων να κατανοήσουν τον κόσμο που αλλάζει γύρω τους. Η επιστημονική φαντασία γίνεται έτσι ένας τρόπος να μιλήσει για το παρόν: την πολιτική σύγχυση, την κατάρρευση των βεβαιοτήτων και την αγωνία μιας κοινωνίας που χάνει τα εργαλεία με τα οποία ερμήνευε την πραγματικότητα.
Η Μαίρη Μπίαρντ, πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, είδε στο μυθιστόρημα μια εικόνα της σημερινής πολιτικής μέσα από τον φακό του μέλλοντος. Οι πέντε κριτές συμφώνησαν ομόφωνα στην επιλογή του.
Ο Χάρισον, που άρχισε να δημοσιεύει τη δεκαετία του 1960 και συνέβαλε στη διαμόρφωση της σύγχρονης πειραματικής φανταστικής λογοτεχνίας, υποστήριζε επί δεκαετίες ότι ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας δεν έχει κανέναν λόγο να θεωρείται λογοτεχνία δεύτερης κατηγορίας.
Η βράβευση του Χάρισον έχει και μια πολιτική ειρωνεία. Σε έναν κόσμο όπου η πραγματικότητα παραμορφώνεται καθημερινά από την προπαγάνδα, τις θεωρίες συνωμοσίας και την αυθαιρεσία της εξουσίας, η επιστημονική φαντασία μοιάζει όλο και λιγότερο φανταστική. Ο βραβευμένος συγγραφέας, μάλιστα, συνέδεσε το μυθιστόρημά του με τον τραμπισμό και την απώλεια της δυνατότητας ορθολογικής κατανόησης του κόσμου.
Ο τραμπισμός, και κάθε είδους λαϊκισμός, δεν χρειάζεται να καταργήσει την πραγματικότητα· αρκεί να πείσει τους ανθρώπους ότι δεν υπάρχει πια τρόπος να ξεχωρίσουν την αλήθεια από το ψέμα. Ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο στο End of Everything: ότι το τέλος του κόσμου δεν έρχεται με μια καταστροφή, αλλά όταν παύουμε να καταλαβαίνουμε τι συμβαίνει γύρω μας.
Ο Μ. Τζον Χάρισον είναι σχεδόν αμετάφραστος στα ελληνικά. Κυκλοφορεί, απ’ όσο ξέρω, μόνο ένα βιβλίο του, τα Σημεία ζωής (Signs of life), που έχει μεταφράσει η Νερίνα Κιοσέογλου και εκδόθηκε το 2000 από το Οξύ. Είναι βέβαιο, πάντως, ότι λόγω της βράβευσής του θα έχουμε την ευκαιρία να τον γνωρίσουμε καλύτερα και οι Έλληνες αναγνώστες.
Με στοιχεία από το Associated Press και τη συνέντευξη του συγγραφέα στο Booker Prize.
Επιστημονικό Συνέδριο «Αλέξανδρος Κοτζιάς, Λογοτέχνης Λεπτουργός… 100 χρόνια από τη γέννησή του», Τμήμα Φιλολογίας ΕΚΠΑ
Ο Τομέας Νεοελληνικής Φιλολογίας του Τμήματος Φιλολογίας του ΕΚΠΑ διοργανώνει στις 12-13 Νοεμβρίου 2026 Επιστημονικό Συνέδριο με θέμα: «Αλέξανδρος Κοτζιάς, Λογοτέχνης Λεπτουργός… 100 χρόνια από τη γέννησή του», με αφορμή τη συμπλήρωση 100 ετών από τη γέννηση του μείζονος μεταπολεμικού δημιουργού Αλέξανδρου Κοτζιά (1926-1992). Την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2026 οι εργασίες του Συνεδρίου θα πραγματοποιηθούν στο Αμφιθέατρο «Ιωάννης Δρακόπουλος» (Κεντρικό Κτήριο ΕΚΠΑ, Πανεπιστημίου 30). Την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026 θα διεξαχθούν στο Αμφιθέατρο της Βιβλιοθήκης της Φιλοσοφικής Σχολής ΕΚΠΑ (Πανεπιστημιούπολη, Ζωγράφου).
Την Επιστημονική Επιτροπή του Συνεδρίου αποτελούν οι Θανάσης Αγάθος, Ευριπίδης Γαραντούδης, Γιάννης Ξούριας και Μαρία Ρώτα. Συμμετέχουν με εισηγήσεις συγγραφείς, μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας και καλλιτέχνες, που θα φωτίσουν ποικίλες πτυχές του έργου του Κοτζιά: Θανάσης Αγάθος, Δημήτρης Αγγελάτος, Άννα Αφεντουλίδου, Νάσος Βαγενάς, Ευριπίδης Γαραντούδης, Ρέα Γρηγορίου, Απόστολος Δοξιάδης, Κατερίνα Ευαγγελάκου, Λητώ Ιωακειμίδου, Μιχαήλ Σ. Καλαβρός, Κώστας Καραβίδας, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Αυγή Λίλλη, Νίκος Μάντης, Μαίρη Μικέ, Μαρία Νικολοπούλου, Χριστίνα Ντουνιά, Γιάννης Ξούριας, Πέπη Οικονομοπούλου, Χρήστος Πάνας, Αλέξης Πανσέληνος, Γιάννης Παπαθεοδώρου, Φίλιππος Παππάς, Μαρία Ρώτα, Παρασκευή-Νεκταρία Σημαντώνη, Κώστας Σπαθαράκης, Έρη Σταυροπούλου, Γιώργος Συμπάρδης, Ολυμπία Ταχοπούλου, Λίζυ Τσιριμώκου, Νάντια Φραγκούλη, Έλενα Χουζούρη, Ελισάβετ Χρονοπούλου, Χρήστος Χρυσόπουλος.
LINK - Το αναλυτικό πρόγραμμα του συνεδρίου:
Παράξενο να έρχεται το πρώτο γράμμα από τη Χιλή από ένα μικρό νησί στις εσχατιές του νότιου Ειρηνικού Ωκεανού. Όμως όλα έχουν την εξήγησή τους: έφτασα στο Σαντιάγκο την προηγούμενη εβδομάδα και έμεινα πέντε μέρες, όμως αυτές ήταν αφιερωμένες κυρίως σε ένα συνέδριο, οπότε δεν μπόρεσα να δω πολλά από τα αξιοθέατα της πόλης. Αυτό θα το κάνω από αύριο, αφού επιστρέψω. Σήμερα λοιπόν ένα γράμμα από τις εσχατιές του Ειρηνικού ωκεανού, από το νησί Ράπα Νούι, γνωστό και ως Νησί του Πάσχα.
Πλέον η επίσημη ονομασία του και στη Χιλή είναι Ράπα Νούι που στην πολυνησιακή γλώσσα των ντόπιων σημαίνει «μεγάλο νησί». Το νησί βέβαια δεν είναι και τόσο μεγάλο καθώς έχει έκταση 163,6 τετραγωνικά χιλιόμετρα, είναι δηλαδή λίγο μεγαλύτερο από την Κέα. Μαζί με το νησί Τριστάν ντα Κούνια που βρίσκεται στον νότιο Ατλαντικό συναγωνίζεται για τον τίτλο του πιο απομονωμένου σταθερά κατοικημένου μέρους της Γης, καθώς το επόμενο κατοικημένο νησί (το Πίτκαϊρν με μόνο 50 κατοίκους) απέχει 2.075 χλμ., ενώ οι πλησιέστερες ακτές της Χιλής, στην οποία το νησί ανήκει διοικητικά, απέχουν 3.512 χλμ. Η πτήση από το Σαντιάγκο διαρκεί περίπου πέντε ώρες.
Το νησί είναι ηφαιστειογενές και αποτελείται από τα κατάλοιπα τριών ηφαιστείων που είναι οι κορυφές μιας υποθαλάσσιας οροσειράς. Ως σχετικά νέος γεωλογικός σχηματισμός, το νησί δεν είχε γηγενή πανίδα εκτός από μερικά είδη πουλιών αλλά κατάφερε να αποκτήσει μια γηγενή χλωρίδα. Εξαιτίας της μικρής γεωλογικής του ιστορίας δεν έχει κοιτάσματα μεταλλευμάτων και βασικά αποτελείται από λάβα και άλλα ηφαιστειογενή υλικά: βασάλτη, οψιδιανό και σκωρία. Τα τρία ηφαίστεια βρίσκονται στις άκρες του τριγωνικού νησιού και μεταξύ τους εκτείνονται λιβάδια. Δεν υπάρχουν ποτάμια ή ρυάκια, το γλυκό νερό συγκεντρώνεται σε λίμνες μέσα στους κρατήρες των ηφαιστείων ή αναβλύζει στις ακτές, καθώς το νερό της βροχής απορροφάται από το πορώδες έδαφος και χύνεται στην θάλασσα. Σήμερα, μεγάλο μέρος του πόσιμου νερού αποκτάται με αφαλάτωση.
Ο σταθερός πληθυσμός του νησιού είναι περίπου 7.000 κάτοικοι, περίπου οι μισοί από τους οποίους έλκουν την καταγωγή τους από τους πρώτους Πολυνήσιους εποίκους, που έφρασαν εκεί από τον 5ο ώς τον 8ο αιώνα μ.Χ. Η τοπική προφορική παράδοση λέει ότι οι πρώτοι έποικοι έφτασαν από τα νησιά Μαρκέζας υπό την ηγεσία του βασιλιά Χότου Ματού’α, με δυο καταμαράν. Ο Χότου Ματού’α αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πατρίδα του με τους πιστούς του επειδή είχε χάσει έναν πόλεμο με έναν άλλο τοπικό άρχοντα (σε αυτό το σημείο, ο εποικισμός του Ράπα Νούι θυμίζει τον εποικισμό της Ισλανδίας τον 8ο αιώνα μ.Χ. από Νορβηγούς πολιτικούς πρόσφυγες).
Όπως δείχνουν τα ιστορικά στοιχεία, στο νησί αναπτύχθηκε γρήγορα ένας πολυνησιακός πολιτισμός με μια κοινωνία χωρισμένη σε φάρες και κάστες υπό την ηγεσία τοπικών αρχόντων που βρίσκονταν σε συνεχή πόλεμο μεταξύ τους για τον έλεγχο των ζωτικών πόρων. Οι συνεχείς αυτοί πόλεμοι, σε συνδυασμό με μια σοβαρή οικολογική καταστροφή που οφειλόταν αφενός στην καταστροφική επίδραση του πολυνησιακού αρουραίου (ένα από τα δυο είδη ζώων που έφεραν μαζί τους οι πρώτοι έποικοι – το άλλο ήταν η όρνιθα), αφετέρου στην παράδοση της κατασκευής μεγάλων μονολιθικών αγαλμάτων για τη μετακίνηση των οποίων μάλλον θυσιάστηκαν πολλά από τα δέντρα του νησιού, οδήγησαν στον αποδεκατισμό του πληθυσμού, ώστε την εποχή της πρώτης επαφής με Ευρωπαίους εξερευνητές τον 18ο αιώνα, στους οποίους το νησί οφείλει και το «δυτικό» του όνομα, ο πληθυσμός είχε μειωθεί στους δυο με τρεις χιλιάδες κατοίκους από περίπου 17.000 κατά την περίοδο της ακμής του πολιτισμού τους, τον 10ο με 11ο αιώνα.
Το χαρακτηριστικό πολιτιστικό γνώρισμα των Πολυνήσιων εποίκων του νησιού είναι τα μεγάλα μονολιθικά αγάλματα, τα Μοάϊ, που είναι κατά πλειοψηφία λαξευμένα από την ηφαιστειακή τέφρα του ηφαιστείου Ράνα Ράκου. Χρονολογούνται ανάμεσα στο 1250 και το 1500, όταν η «παραγωγή» τους σταμάτησε απότομα. Πρόκειται για ένα σχετικά μαλακό υλικό με κίτρινο χρώμα, που όταν εκτεθεί στον αέρα σκληραίνει και μαυρίζει. Τα αγάλματα έχουν μεγάλο κεφάλι, σε σχέση με το υπόλοιπο σώμα που είναι λαξευμένο μέχρι την μέση – με μια μόνη εξαίρεση, ένα άγαλμα που απεικονίζει έναν γονατιστό άνθρωπο. Σύμφωνα με τους ειδικούς, το μέγεθος του κεφαλιού των αγαλμάτων αντικατοπτρίζει τη μεγάλη σημασία που του έδιναν οι Πολυνήσιοι, αφού το θεωρούσαν έδρα της ψυχής και του πνεύματος. Τα χέρια είναι ανάγλυφα και συνήθως απεικονίζονται σταυρωμένα μπροστά στο στομάχι. Με μία και μοναδική εξαίρεση, τα Μοάϊ απεικονίζουν ανδρικές φιγούρες – το άγαλμα της πρώτης βασίλισσας φυλάσσεται στο αρχαιολογικό μουσείο του νησιού (που ήταν δυστυχώς κλειστό).
Τα Μοάϊ απεικονίζουν τους αρχηγούς των διάφορων σογιών και είναι τοποθετημένα σε εξέδρες που ονομάζονται Άχου. Το πεδίο γύρω από τα Άχου χρησιμοποιούνταν ως νεκροταφείο του εκάστοτε σογιού. Τα αγάλματα είναι τοποθετημένα με τις πλάτες προς τη θάλασσα και κοιτάνε προς το χωριό. Στο πίσω μέρος του Άχου βρίσκεται το σημείο καύσης των νεκρών και κάτω από την εξέδρα είναι τα οστεοφυλάκια. Οι μη ευγενείς νεκροί είναι θαμμένοι μπροστά από το Άχου, ενώ η οικία του αρχηγού του σογιού βρίσκεται μπροστά από τον ταφικό χώρο με την είσοδο να κοιτάει προς το χωριό. Τα σπίτια του χωριού είναι χτισμένα απέναντι από την οικία του αρχηγού και απέναντι από το Άχου και κοιτάνε προς αυτό. Ο ξεναγός μάς είπε ότι σε ένα σημείο υπάρχει ένα Άχου με επτά αγάλματα που κοιτάνε προς τη θάλασσα και εικάζεται ότι πρόκειται για πνεύματα που οδηγούν θαλασσοπόρους προς το νησί.
Στα νεότερα αγάλματα το κεφάλι φέρει μια απεικόνιση της κόμης των ευγενών νεκρών, γιατί μόνο σ’ αυτούς επιτρεπόταν να έχουν μακριά μαλλιά που τα έβαφαν κόκκινα με φυσική σκωρία. Έτσι, το κεφάλι του νεκρού επιστεγάζεται από μια κόκκινη πέτρα που συμβολίζει την κόμη του. Πριν από μερικές δεκαετίες οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ότι στις κόγχες των ματιών ήταν τοποθετημένα μάτια από άσπρο κοράλλι με μια μαύρη ή κόκκινη πέτρα στη θέση της κόρης. Έτσι τα μάτια των αγαλμάτων έλαμπαν ιδιαίτερα κατά το ηλιοβασίλεμα δείχνοντας στους γηγενείς ότι τα πνεύματα των νεκρών τους προστάτευαν.
Γύρω από την κατασκευή των Μοάι είχε στηθεί μια ολόκληρη «βιομηχανία» καθώς αυτά έπρεπε να λαξευτούν από τις πλαγιές του ηφαιστείου, να φινιριστούν και να στολιστούν με διάφορες απεικονίσεις τατουάζ ή άλλα σύμβολα και στο τέλος να μεταφερθούν και να τοποθετηθούν στους ταφικούς χώρους που απείχαν πολλά χιλιόμετρα από το λατομείο. Το βάρος τους κυμαίνεται ανάμεσα στους 12 και στους 86 τόνους, ενώ οι τρόποι μεταφοράς τους είναι ακόμα αντικείμενο ερευνών και θεωριών. Δεν είναι γνωστό αν η κατασκευή τους ήταν προνόμιο μιας εξειδικευμένης κάστας ή συντεχνίας ή αν κάθε σόι είχε τους δικούς του μάστορες.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι μάστορες φρόντιζαν να αποτυπώσουν στο πρόσωπο κάθε αγάλματος την προσωπική έκφραση του ανθρώπου τη στιγμή του θανάτου του. Έτσι υπάρχουν αγάλματα που τα πρόσωπά τους αποτυπώνουν πόνο ή ηρεμία, και ένα έχει μια έκφραση σαν να δίνει ένα φιλί. Αυτό μας δείχνει ότι η γλυπτική τέχνη στο νησί διέτρεξε μια διαδικασία εξέλιξης –όπως δείχνει και το εύρημα ενός αγάλματος σε γονατιστή στάση προσευχής–, η οποία ίσως να είχε φτάσει σε ένα επίπεδο όπως αυτό των πολιτισμών της Μεσογείου ή της Ασίας, αν δεν σταματούσε ξαφνικά λόγω μιας βαθιάς πολιτικής, κοινωνικής και οικολογικής κρίσης που ξέσπασε κατά τον 13ο αιώνα μ.Χ. και οδήγησε στον αποδεκατισμό του πληθυσμού και στην καταστροφή των περισσότερων Μοάι – θα μπορούσε ίσως να χαρακτηριστεί εικονοκλαστική περίοδος γιατί τα Άχου καταστράφηκαν και τα Μοάι ρίχτηκαν με το πρόσωπο στο χώμα, σύμβολο ότι οι πρόγονοι πλέον δεν μπορούν να προστατέψουν τους ανθρώπους.
Εκτός από τα Μοάι, το νησί είναι γεμάτο με υπολείμματα του αρχαίου πολιτισμού: οικίες, άλλα τελετουργικά σημεία, ανάγλυφα που απεικονίζουν θεότητες και μερικές επιγραφές με ιερογλυφικά που δεν έχουν ακόμα διαβαστεί, παρ’ όλο που μερικά σύμβολα απαντώνται και σε επιγραφές σε άλλα μέρη της Πολυνησίας. Έχει επίσης διασωθεί το κέντρο λατρείας του λεγόμενου «ανθρώπου-πουλιού» όπου κάθε χρόνο λάμβανε χώρα μια ιεροτελεστία κατά την οποία οι επιλεγμένοι από κάθε αρχηγό σογιού κολυμπούσαν σε ένα κοντινό νησάκι για να συλλέξουν το πρώτο αβγό που θα γεννούσαν τα πουλιά του είδους Onychoprion fuscatus, του χελιδονιού της θάλασσας, που ερχόταν σε αυτό το μέρος για αναπαραγωγή.
Σήμερα, το νησί είναι μέρος της Δημοκρατίας της Χιλής με ειδικό καθεστώς προστασίας. Έχει περίπου επτά χιλιάδες μόνιμους κατοίκους και υλικά εξαρτάται κατά 95% από εισαγωγές. Η κύρια απασχόληση των κατοίκων είναι ο τουρισμός, αν και ιδιαίτερα μετά την πανδημία γίνονται προσπάθειες για την ανάπτυξη μιας γηγενούς γεωργίας και κτηνοτροφίας – εκτρέφονται ελεύθερα άλογα και βοοειδή που βόσκουν σε εκτεταμένα λιβάδια τα οποία βρίσκονται ανάμεσα στους αρχαιολογικούς χώρους. Διάβασα ότι γίνονται και προσπάθειες επανεκκίνησης της αμπελοκαλλιέργειας με ποικιλίες που εισάχθηκαν τους προηγουμένους αιώνες από τους Ευρωπαίους αλλά εγκαταλείφθηκαν και εν τω μεταξύ έχουν προσαρμοστεί στο τοπικό μικρόκλιμα. Δυστυχώς, δεν μπόρεσα να βρω τοπικό κρασί.
Η πρόσβαση στο νησί ελέγχεται αυστηρά και η παραμονή σε μη μόνιμους κατοίκους είναι περιορισμένη σε 30 ημέρες. Απαγορεύεται η εισαγωγή και η εξαγωγή τροφίμων, όπως και η εξαγωγή χώματος, βράχων, ορυκτών και φυσικά αντικειμένων με αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Όλο σχεδόν το νησί είναι εθνικό πάρκο της Χιλής και η πρόσβαση στους αρχαιολογικούς χώρους επιτρέπεται μόνο με οδηγό, ενώ πρέπει κανείς να αγοράσει και ένα εισιτήριο δεκαήμερης διάρκειας που κοστίζει γύρω στα 95 ευρώ για μη Χιλιανούς πολίτες. Οι εκδρομές κοστίζουν ανάλογα με το σέρβις που προσφέρεται από 50 μέχρι 90 ευρώ, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα να προσλάβει κανείς προσωπικό ξεναγό, φυσικά με πιο υψηλό αντίτιμο. Οι τιμές εν γένει βρίσκονται σε επίπεδο Ελλάδας, κάτι που δεν είναι παράξενο αν λάβει κανείς υπόψη του την απομόνωση του νησιού και τη σχεδόν απόλυτη εξάρτησή του από εισαγωγές.
Η επιβατική συγκοινωνία με την ηπειρωτική Χιλή διεξάγεται αποκλειστικά αεροπορικώς ενώ όλα σχεδόν τα αναγκαία υλικά, από τσιμέντο μέχρι αυτοκίνητα, λεωφορεία, μηχανήματα έργων, τρόφιμα διαρκείας, φάρμακα κ.λπ. έρχονται μια φορά το μήνα με το πλοίο τροφοδοσίας. Επειδή δεν υπάρχει κατάλληλο λιμάνι το πλοίο παραμένει αρόδο και τα πράγματα μεταφορτώνονται σε λάντζες για να βγουν στη στεριά.
Όσο για το αεροδρόμιο: δεν θυμίζει ελληνικό επαρχιακό αεροδρόμιο της δεκαετίας του 1980, γιατί στα ελληνικά επαρχιακά αεροδρόμια της δεκαετίας του 1980 ΔΕΝ έτρεχαν κοτόπουλα ανάμεσα στους επιβάτες που περίμεναν να επιβιβαστούν.
Αυτά προς το παρόν, το επόμενο γράμμα θα έρθει από το Σαντιάγο.
Το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος εξέδωσε, στις 6/10/2026, την ακόλουθη ανακοίνωση, για την επέτειο της φονικής τρομοκρατικής επίθεσης της Χαμάς, στις 7/10/2023:
Τρία χρόνια έχουν περάσει από τη στυγερή τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς εναντίον του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου του 2023. 1.200 άγρια σφαγιασθέντες, 250 όμηροι στη Γάζα, χιλιάδες τραυματίες. Ανεξίτηλο έχει μείνει το τραύμα στην Ισραηλινή κοινωνία και στον εβραϊσμό, καθώς το δηλητήριο του φανατισμού και του αντισημιτισμού εξαπλώθηκε στον κόσμο.
Θυμόμαστε τις σκηνές μιας απίστευτης φρικαλεότητας, που από τις 6.30 το πρωί εκείνης της αποφράδας ημέρας μεταδίδονται ζωντανά από τα κινητά τηλέφωνα των θυμάτων. Οι πρώτες σκληρές εικόνες βιασμών, αποκεφαλισμών, αποτρόπαιων βασανισμών και εμπρησμών κατακλύζουν το διαδίκτυο στη διάρκεια της ημέρας… από τα ανθρωπόμορφα όντα που αποθανατίζουν τα εγκλήματά τους. Πτώματα κατακρεουργημένα, κρανία ακόμη και μωρών, σπίτια κατεστραμμένα, αυτοκίνητα με επιβάτες απανθρακωμένους… Και ένα μεγάλο τραύμα στις ψυχές των Ισραηλινών πολιτών! Η μεγαλύτερη σφαγή Εβραίων μετά το Ολοκαύτωμα!
Στην επέτειο της τραγικότερης σελίδας στην ιστορία του σύγχρονου Ισραήλ, θυμόμαστε τα τρία χρόνια ανθεκτικότητας στα οποία οι Ισραηλινοί κλήθηκαν να αντέξουν την απώλεια, τον πόλεμο, την επίθεση στην ίδια την αίσθηση ασφάλειας, και να συνεχίσουν να στέκονται όρθιοι παρά τα χτυπήματα, να συνεχίσουν να ζουν κανονικά.
Με το ίδιο πνεύμα αντοχής, θετικής σκέψης και ελπίδας που χαρακτηρίζει την ισραηλινή κοινωνία, κι εμείς οι Έλληνες Εβραίοι, όπως και οι Εβραίοι όλου κόσμου, επιλέγουμε να οραματιζόμαστε έναν κόσμο όπου Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι θα ζουν πλάι πλάι – με ασφάλεια πρωτίστως, με δικαιοσύνη, με ελευθερία. Όπου οι νεότερες γενιές δεν θα ζουν με το βάρος του μίσους, αλλά με την ελπίδα ότι μπορούν να χτίσουν μαζί.
Αθήνα, 6 Οκτωβρίου 2026
ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ
KIS Message on the 3-Year Anniversary of the October 7th Terrorist Attack against Israel
Three years have passed since the atrocious terrorist attack launched by Hamas against Israel on October 7, 2023. 1,200 brutally slaughtered, 250 hostages held in Gaza, thousands wounded. The trauma remains indelibly marked upon Israeli society and world Jewry, as the poison of fanaticism and antisemitism spread across the globe.
We remember the scenes of unimaginable atrocity that, starting at 6:30’ a.m. on that fateful day, were broadcast live from the victims' mobile phones. The first harrowing images of rapes, beheadings, horrific tortures, and arson flooded the internet throughout the day… captured by the unhuman perpetrators who immortalized their own crimes. Mutilated bodies, skulls –even of infants– destroyed homes, cars with passengers burned to ashes… And a deep wound in the souls of Israeli citizens! The largest massacre of Jews since the Holocaust!
On the anniversary of this darkest page in the history of modern Israel, we mark three years of resilience – years during which Israelis were called upon to endure loss, war, and an attack on their very sense of security, yet continued to stand tall despite the blows and persevere in living normal lives.
In the same spirit of endurance, positive resolve, and hope that characterizes Israeli society, we, the Greek Jews, alongside Jews all over the world, choose to envision a world where Israelis and Palestinians will live side by side – above all in security, with justice, and with freedom. A world where younger generations will not live under the burden of hatred, but with the hope that they can build a future together.
Athens, 6 October 2026
CENTRAL BOARD OF JEWISH COMMUNITIES IN GREECE
Όσα ειπώθηκαν στη συζήτηση του ποιητή με τον Ηλία Κανέλλη στο Ωδείο Αθηνών
«Η ζωή είναι στο παρόν. Και το μέλλον χρειάζεται ένα δραστήριο παρόν. Δεν έχει καμία αξία να προσπαθεί κανείς να προβλέψει το μέλλον. Δεν έχει καμία αξία η αφηρημένη προσδοκία ενός προκαθορισμένου μέλλοντος που πιστεύεις ότι θα έρθει μόνο και μόνο επειδή εσύ το προέβλεψες».
Λόγια του ποιητή Τίτου Πατρίκιου, από τη δημόσια συνέντευξη που παραχώρησε στον Ηλία Κανέλλη την 1η Οκτωβρίου 2026, στο πλαίσιο του δεύτερου κύκλου των εκδηλώσεων/συζητήσεων «Κι αυτοί είναι η Ελλάδα. Συζητήσεις στο Ωδείο Αθηνών».
Η εκδήλωση ήταν η πρώτη της φετινής σεζόν, με μεγάλη προσέλευση κοινού, μέρος του οποίου παρακολούθησε όρθιο από το διάδρομο τον ποιητή να περιγράφει επεισόδια της περιπετειώδους ζωής του, σκιαγραφώντας τον εαυτό του, τις ιδέες του και την ποιητική του. Ο Τίτος Πατρίκιος περιέγραψε τα παιδικά του χρόνια, τη μύησή του στους ποιητικούς τρόπους και τις βασικές επιρροές του, τη σκληρή εμπειρία της Κατοχής και τις πρώτες αντιστασιακές δράσεις του, την ανάμνηση της συνάντησής του με τον Παλαμά και την ποιητική συγκίνηση που του μετέδωσε ο Άγγελος Σικελιανός στην κηδεία του ποιητή. Μίλησε ακόμα για τη στράτευσή του στην κομμουνιστική Αριστερά ως συνέχεια της ένταξής του στο ΕΑΜ Νέων και κατόπιν στην ΕΠΟΝ, κι αργότερα τις διώξεις και τις εξορίες στη Μακρόνησο και τον Άη Στράτη – σε μια δύσκολη συνθήκη, που κατάφερε να μη λυγίσει και να μην υπογράψει δήλωση, όπως έκανε η μεγάλη πλειονότητα όσων πήγαιναν εκεί. Αναφέρθηκε στην περιπέτεια της Επιθεώρησης Τέχνης, του ιστορικού περιοδικού ιδεών της Αριστεράς που το έκλεισε η χούντα, μίλησε για τη φυγή του στο Παρίσι και τη ζωή του εκεί τα χρόνια της χούντας και για τη γνωριμία του με τη μετέπειτα σύζυγό του, τη Ρένα Σταυρίδη. Αλλά και για τα μεταπολιτευτικά χρόνια στην Ελλάδα, το ΚΚΕ εσωτερικού, την αποστασιοποίηση από την πολιτική ένταξη.
Ανάμεσα στις ιστορίες που αφηγήθηκε, ο Τίτος Πατρίκιος εξομολογήθηκε και δύο σοβαρά περιστατικά της ζωής του. Το πρώτο, η παρ’ ολίγον εκτέλεσή του από παρακρατικούς λίγο πριν την Απελευθέρωση, από την οποία σώθηκε την τελευταία στιγμή. Στην ερώτηση, τι σκεπτόταν το δραματικό πεντάλεπτο όπου αποφασιζόταν η τύχη του, απάντησε: τον Ντοστογιέφσκι: ταυτιζόταν με τον μεγάλο συγγραφέα, ο οποίος επίσης είχε γλιτώσει την εκτέλεση την τελευταία στιγμή, όπως αναφέρει στο μυθιστόρημά του Ο ηλίθιος. Το δεύτερο περιστατικό ήταν στον Άη Στράτη, όταν καθοδηγητές κομμουνιστές απέσυραν και στη συνέχεια έκαψαν βιβλία του Ντοστογιέφσκι που βρίσκονταν στη βιβλιοθήκη του στρατοπέδου, επειδή ο συγγραφέας είχε πέσει σε δυσμένεια στη Σοβιετική Ένωση. «Είδα να καίνε βιβλία και οι δικοί μας, και όχι μόνο οι χιτλερικοί», είπε ο Τίτος Πατρίκιος με πικρό χαμόγελο.
Ήταν μια βραδιά γεμάτη αναμνήσεις, ιδεολογικές αναφορές, επίκληση προσωπικοτήτων από τις πολλές που ο ποιητής συνάντησε στη διαδρομή του, χιούμορ και, βέβαια, ποίηση – αφού ο Τίτος Πατρίκιος απήγγειλε από στήθους ξένους και δικούς του στίχους.
Ο Τίτος Πατρίκιος, σε ένα ακροατήριο παλιών και πολλών νεότερων που τον άκουγαν επί μιάμιση ώρα σιωπηλοί διακόπτοντας μόνο για να τον χειροκροτήσουν, ξεχώρισε επειδή επέδειξε ταυτόχρονα με την ποιητική ευαισθησία του και τη δεξιοτεχνική της λιτότητα την ηθική συγκρότηση ενός μεγάλο ποιητή. Αναφερόμενος στο περιστατικό της παρ’ ολίγον εκτέλεσής του στην Κατοχή, αυτός που θυμήθηκε πρόσωπα και πράγματα για όλες τις πτυχές του βίου του που αφηγήθηκε, δήλωσε ότι δεν θυμόταν ποιος ήταν ο άνθρωπος που το κατέδωσε. Και πρόσθεσε: «Χαίρομαι που δεν θυμάμαι το όνομα του συμμαθητή μου στο Βαρβάκειο που έμενε στην ίδια πολυκατοικία με μένα και με κατέδωσε. Έτσι δεν έχω να μισήσω κάποιον άνθρωπο».
Το πλήρες κείμενο της συνομιλίας του Τίτου Πατρίκιου με τον Ηλία Κανέλλη θα δημοσιευτεί στο επόμενο τεύχος του Βοοks’ Journal.
Φτάσαμε στη Χέυδεν, βρήκαμε το 4, Rodeo έγραφε απ’ έξω, η Αργυρώ, ο Νίκος κι εγώ κατεβήκαμε αρκετά σκαλιά, ήταν εντελώς υπόγειο. Eίχε καθισμένους, ένα πάλκο με μικρόφωνα και όργανα. Καθίσαμε κι εμείς όχι στο πρώτο τραπέζι το οποίο ήταν τόσο ωραίο και με άνετες πολυθρόνες μπαμπού που φανταστήκαμε ότι θα ήταν προορισμένο για κάποιον.
Σε λίγο ήρθε ένας μικρόσωμος ξανθός νεαρός με την κιθάρα του, έμοιαζε ξένος, όμως αργότερα μάθαμε ότι λεγόταν Βαγγέλης Γερμανός. Τραγούδησε δυο τρία αγγλικά τραγούδια, μάλλον του Ντύλαν. Αναγνωρίσαμε το The Times They Are a-Changin. Σε λίγο έφυγε, η προθέρμανση είχε γίνει, στο μεταξύ το μαγαζί είχε γεμίσει, δεν χωρούσε και πολλούς. Ανέβηκαν στη σκηνή τέσσερις σωματώδεις, γνωρίζαμε ότι ήταν τα μέλη της ορχήστρας, τα Μπουρμπούλια, δεν γνωρίζαμε τα ονόματά τους, ίσως μόνο του πιο εντυπωσιακού στην εμφάνιση, του ντράμερ. Άρχισαν να παίζουν την εισαγωγή ενός τραγουδιού. Στη διάρκειά της εμφανίστηκε ο Διονύσης Σαββόπουλος. Τον είχα δει αρχές του 1966, ήταν τελείως διαφορετικός. Τώρα είχε μακριά μαλλιά, συγχρόνως όμως αυτά είχαν υποχωρήσει και είχαν αφήσει γυμνό το μέτωπό του. Ήταν πολύ αδύνατος. Μπήκε στο τραγούδι αμέσως: Τα ξεπούλησα φτηνά, το χαλί μου, τα ρούχα και το μπρίκι. Είμαι άρρωστος παιδιά, ο γιατρός με συμβούλεψε ταξίδι.
Πόσο ταίριαζαν οι απόψεις μας με τους στίχους αυτούς. Τέλος του 1969, η πιο μαύρη εποχή της δικτατορίας. Δύο προσπάθειες που είχαμε κάνει με μια ευρύτερη παρέα είχαν αποτύχει και είχαν σταματήσει από την αστυνομία.
Διέξοδο βλέπαμε μόνο σε μια κατάσταση χιπισμού. Το τραγούδι μάς ξεσήκωσε. Ακολουθήσαν η υπέροχη «Θαλασσογραφία», το «Περιβόλι του τρελού», η «Θεία Μάνου», το «Βρώμικο ψωμί», η «Μαύρη θάλασσα» και ο «Μπάλλος».
Φεύγοντας αισθανόμασταν ότι είχαμε ζήσει μια σπουδαία στιγμή, εκείνη της στροφής του ελληνικού τραγουδιού. Το προπαγανδιστικό τραγούδι της Αριστεράς ή το τραγούδι πολιτικό μήνυμα τέλειωνε. Ο Μίκης δεν πουλούσε πια, αν και έκανε μεγάλες συναυλίες. Το δικό μας τραγούδι με ερμηνευτή τον Σαββόπουλο είχε νικήσει.
Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Έξοδος / Exodus 1826 – 2026, δίγλωσση έκδοση (ελληνικά/αγγλικά), 2026
Κυκλοφόρησε μια πολύ ενδιαφέρουσα, δίγλωσση έκδοση (ελληνικά-αγγλικά), αφιερωμένη στην κομβική, για την Ελληνική Επανάσταση, Έξοδο του Μεσολογγίου (1826). Αποτελεί τον συνοδευτικό κατάλογο της επετειακής έκθεσης για τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου, που λειτουργεί στο Μεσολόγγι, η οποία οργανώθηκε από το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο και την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και πραγματοποιείται με την αποκλειστική χορηγία της Πειραιώς στο πλαίσιο της επετείου για τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την Έξοδο. Η έκθεση φιλοξενείται στο Μέγαρο Χρυσόγελου στο Μεσολόγγι από τις 20 Μαρτίου και, κατόπιν παράτασης, θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Ο κατάλογος προσφέρει μια συνοπτική παρουσίαση των γεγονότων της δεύτερης πολιορκίας του Μεσολογγίου (1825-1826), ενώ περιγράφει τεκμηριώνοντας τον αντίκτυπο που προκάλεσε και την επίδραση που άσκησε στη διαμόρφωση της εθνικής συλλογικής μνήμης.
Ο κατάλογος της έκθεσης είναι μία έκδοση 288 σελίδων, το περιεχόμενο της οποίας χωρίζεται σε πέντε ενότητες: Η Πολιορκία, Η Έξοδος, Η Μνήμη, Το Άλας του Αγώνα και Η Έξοδος Αλλιώς. Η έκδοση, όπως και η έκθεση, εκτός από τα ιστορικά γεγονότα, επιχειρεί να προβάλει τις συνθήκες υπό τις οποίες βίωσαν οι πολιορκούμενοι τον αποκλεισμό, αλλά και την κορύφωση της αγωνίας τους μέχρι την απόφαση της Εξόδου, προτάσσοντας μαρτυρίες και περιγραφές των τελευταίων υπερασπιστών του Μεσολογγίου. Εστιάζει σε προσωπικές ιστορίες μαχητών, διασωθέντων και αιχμαλώτων, παρουσιάζει την καθημερινότητα στο πολιορκημένο Μεσολόγγι και την πρώτη εντύπωση των αυτοπτών μαρτύρων μετά την καταστροφή. Τέλος, διερευνά την αποτύπωση του γεγονότος στην τοπική αλλά και την επίσημη ιστορία καθώς και την πρόσληψή του στη συλλογική μνήμη, ως η κορυφαία συλλογική θυσία κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821.
Ο κατάλογος περιλαμβάνει το σύνολο των εκθεμάτων και των κειμένων της έκθεσης αλλά και επιλεγμένα συμπληρωματικά τεκμήρια, όπως οι ξυλογραφίες της Βάσως Κατράκη, ενώ ο αναγνώστης έχει πρόσβαση, μέσω QR code, και στην ψηφιακή τεκμηρίωση (αφηγηματικά βίντεο και animation). Ο προσεγμένος σχεδιασμός του προβάλλει εντυπωσιακά τα μοναδικά κειμήλια, έργα τέχνης, προσωπικά αντικείμενα και όπλα, ενδυμασίες και μετάλλια από τις συλλογές του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου αλλά και το πλούσιο αρχειακό υλικό, έγγραφα, εφημερίδες και φωτογραφίες από το Αρχείο Ιστορικών Εγγράφων και το Φωτογραφικό Αρχείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, ενώ εκτενείς μεταγραφές επιλεγμένων αρχειακών τεκμηρίων δημοσιεύονται για πρώτη φορά, συνοδεύοντας τις φωτογραφίες των εγγράφων.
Ανάμεσα στα τεκμήρια ξεχωρίζουν το τμήμα του τυπογραφείου της πόλης, όπου τυπώνονταν τα Ελληνικά Χρονικά, το ακρόπρωρο του πλοίου Άρης του Ανδρέα Μιαούλη ο οποίος ηγήθηκε των επιχειρήσεων ανεφοδιασμού, το «Σχέδιο της Φρουράς του Μεσολογγίου» του μηχανικού Μιχαήλ Κοκκίνη, προσωπογραφίες αγωνιστών όπως εκείνη του προκρίτου Χρήστου Καψάλη από τον Πολυχρόνη Λεμπέση – ένα έργο που προβλήθηκε ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των εορτασμών της 200ετηρίδας της Εξόδου. Επίσης, ο πίνακας του Θεοδώρου Βρυζάκη Η Θυσία του Καψάλη, από τη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης, και οι ελαιογραφίες Οι εναπομείναντες της φρουράς του Μεσολογγίου βάζουν φωτιά στην πυριτιδαποθήκη του A. Jaquème και η Σκηνή από την πολιορκία του Μεσολογγίου του Horace Vernet, από τη συλλογή Μιχάλη και Δήμητρας Βαρκαράκη. Τέλος, η ενότητα Η Έξοδος αλλιώς αποτελεί μια πρωτότυπη προσέγγιση του ιστορικού γεγονότος με αποτυπώσεις της Εξόδου στη δημόσια ιστορία: α) φιγούρες Εξοδιτών και σκηνικές συνθέσεις του θεάτρου σκιών, έργα του Θανάση Τζοΐτη β) διοράματα με φιγούρες Playmobil ειδικής κατασκευής, του Άγγελου Γιακουμάτου και της Βασιλικής Φατή και γ) σελίδες από το graphic novel ’21: Η Μάχη της Πλατείας του Soloùp (εκδόσεις Ίκαρος).
Την έκδοση προλογίζουν η δρ. Ολυμπία Βικάτου, γενική γραμματέας Πολιτισμού του υπουργείου Πολιτισμού, ο Νεκτάριος Φαρμάκης, περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας, ο Γεώργιος Χαντζηνικολάου, πρόεδρος του Δ.Σ. της Πειραιώς, ο Χρήστος Μεγάλου, διευθύνων σύμβουλος της Πειραιώς, η Μαριέττα Δ.-Α. Μινώτου, πρόεδρος του Δ.Σ. της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος και η Δρ. Χαρίκλεια Γ. Δημακοπούλου, γενική γραμματέας της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος. Ο κατάλογος διατίθεται στο φυσικό και στο ηλεκτρονικό κατάστημα του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου.
Η συμμετοχή της Πειραιώς στους εορτασμούς για τη συμπλήρωση 200 ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου εντάσσεται στο πλαίσιο της Εταιρικής της Υπευθυνότητας EQUALL, η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ένα ευρύ πλέγμα δράσεων για την ανάδειξη του Πολιτισμού και τη διαφύλαξη της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας.
Επιμέλεια καταλόγου: Νατάσα Καστρίτη, Ρεγγίνα Κατσιμάρδου
Κείμενα & τεκμηρίωση: Ιφιγένεια Βογιατζή, Νατάσα Καστρίτη, Ρεγγίνα Κατσιμάρδου
Μεταφραστικές εργασίες: Άννα Κάνδια
Επιμέλεια μεταφράσεων: Δρ Χαρίκλεια Δημακοπούλου
Τυπογραφικός σχεδιασμός: Βασίλης Γεωργίου, Nestor Pavlidès
Με στοιχεία από δελτίο Τύπου
Το Books’ Journal εγκαινιάζει τον δεύτερο κύκλο των δημόσιων συζητήσεων «Κι αυτοί είναι η Ελλάδα – Συζητήσεις στο Ωδείο Αθηνών» με προσκεκλημένο τον Τίτο Πατρίκιο, έναν από τους σημαντικότερους ποιητές της μεταπολεμικής Ελλάδας, σε μια συζήτηση με τον Ηλία Κανέλλη, δημοσιογράφο, συγγραφέα και εκδότη του Books’ Journal.
Σήμερα Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026, στις 7.30 μ.μ., ο Τίτος Πατρίκιος θα είναι στην Αίθουσα Άρης Γαρουφαλής του Ωδείου Αθηνών. Η είσοδος είναι ελεύθερη.
Η καταγωγή του, οι ιδέες του, η Αριστερά, οι διώξεις, η Επιθεώρηση Τέχνης, η χούντα, τα χρόνια στη Γαλλία και στην Ιταλία, η διάσπαση του ΚΚΕ, οι φιλίες και οι επιρροές, η Ρένα Σταυρίδη, οι μεταφράσεις, η μεταπολιτευτική στράτευση, το ΚΚΕ εσωτερικού, τα χρόνια του εκσυγχρονισμού, οι ποιητικές συντροφιές, η ελληνική χρεοκοπία, η ώρα των απολογισμών – αυτά και άλλα πολλά θα ακουστούν από μια προσωπικότητα που δεν υπήρξε απλώς παρατηρητής της ιστορικής εξέλιξης, αλλά έζησε από κοντά πολλές από τις δραματικότερες στιγμές της νεότερης ελληνικής περιπέτειας.
Το τεύχος Οκτωβρίου του Books’ Journal θα περιλαμβάνει αφιέρωμα στον Τίτο Πατρίκιο, στο οποίο θα δημοσιευθούν και τρία νέα, αδημοσίευτα ποιήματά του.
Ο Τίτος Πατρίκιος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1928. Γονείς του ήταν ο Σπύρος και η Λέλα Πατρικίου, ηθοποιοί. Άρχισε να γράφει ποίηση πολύ νωρίς. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και αργότερα κοινωνιολογία στο Παρίσι. Τα μετεμφυλιακά χρόνια εξορίστηκε στη Μακρόνησο και στον Άη Στράτη. Ιδρυτικό μέλος και μέλος της συντακτικής επιτροπής της Επιθεώρησης Τέχνης, εργάστηκε ως δικηγόρος, κοινωνιολόγος, ερευνητής και μεταφραστής. Έζησε και εργάστηκε για μεγάλα διαστήματα στο Παρίσι.
Η πρώτη ποιητική συλλογή του, Χωματόδρομος, κυκλοφόρησε το 1954. Ακολούθησαν, μεταξύ πολλών άλλων έργων, η Μαθητεία, η Προαιρετική στάση, η Θάλασσα επαγγελίας, οι Αντιδικίες, οι Αντικριστοί καθρέφτες, Η ηδονή των παρατάσεων, Η αντίσταση των γεγονότων, Η νέα χάραξη, η Συγκατοίκηση με το παρόν και το Σε βρίσκει η ποίηση.
Η Ιστορία, η πολιτική στράτευση και η αμφισβήτησή της, ο έρωτας, το σώμα, ο χρόνος, η μνήμη και η επίμονη αναζήτηση της αλήθειας των πραγμάτων διατρέχουν ένα έργο που καλύπτει σχεδόν ολόκληρη τη μεταπολεμική ελληνική ιστορία.
Το 1994 τιμήθηκε με το Ειδικό Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του.
«Κι αυτοί είναι η Ελλάδα – Συζητήσεις στο Ωδείο Αθηνών»
Ο Τίτος Πατρίκιος συνομιλεί με τον Ηλία Κανέλλη
Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026 | 19:30
Ωδείο Αθηνών – Αίθουσα Άρης Γαρουφαλής
Είσοδος ελεύθερη
Συμπαραγωγή: The Books’ Journal – Ωδείο Αθηνών
Ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος, η καθηγήτρια Βάσω Κιντή, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, η καθηγήτρια Βάνα Νικολαΐδου-Κυριανίδου, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας Μιχάλης Μπλέτσας, η μόνιμη υπηρεσιακή υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, ο συγγραφέας Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι τα πρόσωπα που συνομιλούν με τον Ηλία Κανέλλη στον φετινό, δεύτερο κύκλο των εκδηλώσεων-συζητήσεων με γενικό τίτλο «Κι αυτοί είναι η Ελλάδα. Συζητήσεις στο Ωδείο Αθηνών».
Η περσινή πρώτη επιτυχημένη σειρά εκδηλώσεων στο Ωδείο Αθηνών συνεχίζεται και φέτος, με την ίδια παρεμβατική διάθεση και με προσκεκλημένους που την εγγυώνται. Οι ακριβείς ημερομηνίες θα ανακοινωθούν τις επόμενες ημέρες.
Την 1η Οκτωβρίου, ο Τίτος Πατρίκιος
Ο πρώτος προσκεκλημένος της φετινής χρονιά, την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου στις 7.30 μ.μ., είναι ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος, από τους σημαντικότερους εν ζωή Έλληνες ποιητές, η τελευταία εν ζωή μεγάλη ποιητική μορφή της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1928, γιος των ηθοποιών Σπύρου και Λέλας Πατρικίου. Έφηβος ακόμη συμμετείχε στην Αντίσταση, αρχικά στην ΕΠΟΝ και έπειτα στον ΕΛΑΣ. Το 1944 καταδικάστηκε σε θάνατο από συνεργάτες των Γερμανών και σώθηκε την τελευταία στιγμή. Αργότερα, λόγω των αριστερών του πεποιθήσεων, εξορίστηκε στη Μακρόνησο και στον Άη Στράτη. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και κοινωνιολογία στο Παρίσι και εργάστηκε ως δικηγόρος, κοινωνιολόγος και μεταφραστής.
Η ποίησή του είναι βαθιά πολιτική, αλλά όχι κομματική ή συνθηματολογική. Μιλά για:
*την Κατοχή, τον Εμφύλιο, την εξορία και την Αριστερά,
*τη μνήμη και τον τρόπο με τον οποίο παραμορφώνεται,
*την ήττα, την ενοχή και τις αυταπάτες μιας γενιάς,
*τον έρωτα, το γήρας και τη φθορά,
*τη σχέση της ποίησης με την πραγματική ζωή.
Το σημαντικό με τον Τίτο Πατρίκιο είναι η διαρκής αυτοκριτική του. Δεν παρουσιάζει τον εαυτό του ως αθώο ήρωα της Ιστορίας. Εξετάζει τις βεβαιότητες της δικής του παράταξης, τις αποτυχίες, τις υποχωρήσεις και τους συμβιβασμούς της. Γι’ αυτό η ποίησή του παραμένει πολιτική χωρίς να γίνεται προπαγάνδα. Αυτή, άλλωστε, η ενεργός συσχέτιση της ζωής του και των πεποιθήσεών του με την κινητικότητα της ζωής τον έκανε να αντιπαρατεθεί στα λαϊκιστικά πειράματα της περασμένης δεκαετίας, που συνέβαλαν καθοριστικά στην περιπετειώδη αντιμετώπιση από την κοινωνία και το πολιτικό σύστημα της χρεοκοπίας και των μνημονίων.
Πρωτοεμφανίστηκε το 1943 με πρώτη συλλογή τον Χωματόδρομο, το 1954. Στα βασικά έργα του ανήκουν επίσης η Μαθητεία, η Προαιρετική στάση, η Θάλασσα επαγγελίας, οι Αντιδικίες, οι Αντικριστοί καθρέφτες, οι Παραμορφώσεις, η
Μαθητεία ξανά, Η αντίσταση των γεγονότων, Η πύλη των λεόντων, Σε βρίσκει η ποίηση, κ.ά. Η συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του κυκλοφορεί σε δύο τόμους, Ποιήματα Α’ (1943-1959) και Ποιήματα Β’ (1959-2017), από τις εκδόσεις Κίχλη.
Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της ιστορικής Επιθεώρησης Τέχνης και έχει μεταφράσει, μεταξύ άλλων, Σταντάλ, Αραγκόν, Μαγιακόφσκι, Νερούντα, Γκόγκολ και Λούκατς.
Ο Πατρίκιος είναι ο ποιητής που μετατρέπει την προσωπική περιπέτεια και την Ιστορία σε νηφάλια αυτογνωσία.
«Κι αυτοί είναι η Ελλάδα» στη διασπορά
Οι εκδηλώσεις «Κι αυτοί είναι η Ελλάδα», αυτή τη χρονιά, θα μεταφερθούν σε διάφορες πόλεις σε ολόκληρο τον κόσμο, όπου ζει και ανασαίνει ο ελληνισμός. Προετοιμάζονται οι πρώτες εκδηλώσεις και σύντομα θα ανακοινωθούν οι τόποι, οι χρόνοι και τα πρόσωπα.
Στο μεταξύ, ετοιμάζεται το βιβλίο, Κι αυτοί είναι η Ελλάδα ΙΙ. Συζητήσεις στο Ωδείο Αθηνών 2025-2026, στο οποίο θα συγκαταλεχθούν τα κείμενα όλων των περσινών συνομιλιών. Όλες οι συνεντεύξεις έχουν κινηματογραφηθεί και, πολύ σύντομα, θα γίνουν προσβάσιμες στο κοινό.
Το Books’ Journal από τον επόμενο μήνα εισέρχεται στον 17ο χρόνο συνεχούς κυκλοφορίας και αναπτύσσεται συνεχώς, μαχητικό και νηφάλιο, με πίστη στη δημοκρατία, στην πνευματικότητα, στη γνώση και στην καινοτομία. Σας περιμένουμε κάθε μήνα όχι μόνο όπου διατίθεται το νέο τεύχος μας αλλά και στο Ωδείο Αθηνών.
Μια νέα διεθνής επιτροπή για την ακαδημαϊκή ελευθερία, την ευθύνη των πανεπιστημίων και την εμπιστοσύνη στην επιστήμη
Η επιστήμη δεν είναι δημοψήφισμα και η αλήθεια της δεν κρίνεται από τη δημοτικότητά της. Σε μια εποχή όμως κατά την οποία η επιστημονική γνώση αμφισβητείται όλο και συχνότερα και η ακαδημαϊκή ελευθερία δέχεται πολιτικές πιέσεις, τα πανεπιστήμια καλούνται όχι μόνο να υπερασπιστούν την ανεξαρτησία τους αλλά και να αποδείξουν ότι αξίζουν την εμπιστοσύνη της κοινωνίας. Αυτό το διπλό ζήτημα –ελευθερία και ευθύνη– βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας διεθνούς πρωτοβουλίας του The Lancet και της Academic Alliance του World Health Summit. Δημοσιεύουμε σε μετάφραση το σχετικό δελτίο Τύπου. [ΤΒJ]
Βερολίνο, Λονδίνο
10 Σεπτεμβρίου 2026
Ανακοινώθηκε νέα Επιτροπή WHS Academic Alliance–Lancet για την ακαδημαϊκή ευθύνη, την εμπιστοσύνη στην επιστήμη και την κοινωνική αλλαγή
Η Academic Alliance του World Health Summit (WHS) και το The Lancet ανακοίνωσαν σήμερα τη συγκρότηση μιας νέας κοινής Επιτροπής για την Ακαδημαϊκή Ευθύνη. Με φόντο τις αυξανόμενες πολιτικές πιέσεις που ασκούνται στην επιστημονική τεκμηρίωση και στα ακαδημαϊκά ιδρύματα, η WHS Academic Alliance–Lancet Commission on Academic Responsibility for Trust in Science and Societal Change θα εξετάσει και θα επιδιώξει να ενισχύσει την αξία των ακαδημαϊκών θεσμών για την κοινωνία, να ενδυναμώσει την εμπιστοσύνη του κοινού προς αυτούς και να υποστηρίξει τη συνεισφορά τους στην κοινωνία.
Στο κείμενο που δημοσιεύεται στο The Lancet για την ανακοίνωση της πρωτοβουλίας, η Επιτροπή περιγράφει τον ρόλο της ακαδημαϊκής κοινότητας σε ένα ολοένα δυσκολότερο πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον:
Τα πανεπιστήμια και τα ακαδημαϊκά ιδρύματα αποτελούν αναντικατάστατους πυλώνες του σύγχρονου κόσμου και επί αιώνες συνιστούν αναπόσπαστο μέρος των κοινωνιών. Ωστόσο, η σχέση της ακαδημαϊκής κοινότητας με την κοινωνία και οι θεμελιώδεις ευθύνες των πανεπιστημίων αποτελούν αντικείμενο διαρκούς επαναδιαπραγμάτευσης. [...] Η ανεξάρτητη τεκμηρίωση, που βασίζεται στην κριτική έρευνα, στην ποικιλία επιστημονικών προσεγγίσεων και στην επιστημονική αυστηρότητα, επιτρέπει στην ακαδημαϊκή κοινότητα να αμφισβητεί πολιτισμικά, οικονομικά, πολιτικά και παγκόσμια συστήματα και να λέει την αλήθεια στην εξουσία. Αυτή η ανεξάρτητη αυθεντία που στηρίζεται σε τεκμήρια μπορεί να εκλαμβάνεται ως απειλή από αυταρχικά συστήματα, με αποτέλεσμα αυτά να καταστέλλουν ή να απειλούν την ελευθερία των ακαδημαϊκών οικοσυστημάτων, τόσο ιστορικά όσο και στη σημερινή εποχή.
Το έργο της Επιτροπής
Η Επιτροπή αποτελείται από μια πολυσυλλεκτική ομάδα 30 ειδικών διαφορετικών επιστημονικών πεδίων, από 22 χώρες και περιοχές. Οι εργασίες της θα οργανωθούν σε τέσσερις ομάδες εργασίας, οι οποίες θα:
- αναλύσουν τις βάσεις και τις συνέπειες της ακαδημαϊκής ευθύνης σε ιστορικά, τοπικά και σύγχρονα συμφραζόμενα,
- προσδιορίσουν τις προϋποθέσεις για τον σχεδιασμό των υπεύθυνων θεσμών του μέλλοντος,
- καθορίσουν υπεύθυνες και προσανατολισμένες στην πράξη προσεγγίσεις για την αλληλεπίδραση των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων με τις κοινωνίες.
Η τελική έκθεση της Επιτροπής αναμένεται το 2028.
Τα μέλη της Επιτροπής
Συντονιστής
- Axel R. Pries, Πρόεδρος του WHS και Πρόεδρος της Εκτελεστικής Επιτροπής της WHS Academic Alliance, Γερμανία
Συμπρόεδροι
- Sabina Faiz Rashid, BRAC University, Μπανγκλαντές
- Rhoda Wanyenze, Makerere University, Ουγκάντα
Άλλα μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής
- Adnan Hyder, Boston University, Ηνωμένες Πολιτείες
- Ilona Kickbusch, συμπρόεδρος του WHS Council και Graduate Institute of International and Development Studies, Ελβετία
- Sabine Kleinert, The Lancet
Μέλη
- Valérie Amiraux, Université de Montréal, Καναδάς
- Hiram V. Arroyo, Universidad de Puerto Rico, Πουέρτο Ρίκο
- Bachera Aktar, BRAC University, Μπανγκλαντές
- Chang-Chuan Chan, National Taiwan University, Ταϊβάν
- Julie Chen, University of Hong Kong, Χονγκ Κονγκ, Κίνα
- Patricia Davidson, University of New South Wales, Αυστραλία
- Fernando de la Hoz Restrepo, National University of Colombia, Κολομβία
- Sapna Desai, Population Council Institute, Ινδία
- Seydou Doumbia, University of Sciences, Techniques and Technology of Bamako, Μάλι
- Catherine Gathu, The Aga Khan University Medical College, Ανατολική Αφρική, Κένυα
- Abdul Ghaffar, AKU Karachi, Πακιστάν
- Biljana Gjoneska, Macedonian Academy of Sciences and Arts, Βόρεια Μακεδονία
- Sofia Gruskin, University of Southern California, Ηνωμένες Πολιτείες
- Philip C. Hill, University of Otago, Νέα Ζηλανδία
- Yangmu Huang, Peking University, Κίνα
- Ali Jafarian, Tehran University of Medical Science, Ιράν
- Cristiani Machado, Oswaldo Cruz Foundation (Fiocruz), Βραζιλία
- Laura Magaña, Global Network for Academic Public Health (GNAPH), Ηνωμένες Πολιτείες
- Yodi Mahendradhata, Universitas Gadjah Mada, Ινδονησία
- Melissa Miles, Monash University, Αυστραλία
- Elizabeth Molloy, The University of Melbourne, Αυστραλία
- Christine Ngaruiya, Stanford School of Medicine, Ηνωμένες Πολιτείες
- Sanjay Pattanshetty, NIMS University, Ινδία
- Nelson Sewankambo, Makerere University, Ουγκάντα
- Abla Sibai, American University of Beirut, Λίβανος
- Yik Ying Teo, National University of Singapore, Σιγκαπούρη
- Cherian Varghese, Manipal Academy of Higher Education, Ινδία
- Tracey Weissgerber, University of Coimbra, Πορτογαλία
Συναντήσεις της Επιτροπής έχουν ήδη φιλοξενηθεί και θα συνεχίσουν να φιλοξενούνται κατά τα επόμενα δύο χρόνια από το Manipal Academy of Higher Education στην Ινδία, την LKS Faculty of Medicine του University of Hong Kong στο Χονγκ Κονγκ της Κίνας και το Coimbra Health στην Πορτογαλία.
Σχετικά με τη WHS Academic Alliance
Η WHS Academic Alliance (πρώην M8 Alliance) είναι το επιστημονικό δίκτυο του World Health Summit και συγκεντρώνει 30 κορυφαία ακαδημαϊκά ιδρύματα από όλες τις ηπείρους. Ιδρύθηκε από το Charité – Universitätsmedizin Berlin το 2009. Η Alliance προωθεί τη διεθνή συνεργασία, συνδέει την επιστημονική κοινότητα με τη διαμόρφωση της παγκόσμιας ατζέντας για την υγεία και υποστηρίζει πολιτικές και πρακτικές στον τομέα της υγείας που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα.
Επικοινωνία για τον Τύπο
World Health Summit
Communications Team
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Εκδήλωση παρουσίασης ενός νέου φορέα για τη διάδοση της ανάγνωσης και της πρόσβασης των νέων στο βιβλίο διοργανώθηκε την Τετάρτη, 2 Σεπτεμβρίου, στο βιβλιοπωλείο Bookloft, στην Αθήνα. Ο νέος αυτός φορέας ονομάστηκε Bookmarkers, ήδη έχει αναπτύξει ενδιαφέρουσα δραστηριότητα ενώ στο μέλλον προγραμματίζει πολλές και ουσιαστικές παρεμβάσεις. Οι Bookmarkers λειτουργούν ως αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία και συστατικό χαρακτηριστικό της λειτουργίας τους είναι η διακήρυξη ότι δεν θα αναζητήσουν ή δεν θα δεχτούν πόρους από το Δημόσιο αλλά μόνο από την ιδιωτική πρωτοβουλία.
Στην εκδήλωση παρουσίασης των Bookmarkers μίλησαν ο εμπνευστής και ιδρυτικό μέλος της πρωτοβουλίας Γρηγόρης Δημητριάδης και ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Θανάσης Λάλας. Και οι δύο τόνισαν ότι το βιβλίο δεν θα αντιμετωπίζεται μόνο ως μέσο γνώσης και εκπαίδευσης, αλλά και ως εργαλείο δημιουργικότητας, κοινωνικής συμμετοχής και καλλιέργειας της σκέψης.
Ο Γρηγόρης Δημητριάδης αναφέρθηκε στην ιδέα που οδήγησε στη δημιουργία των Bookmarkers και στην ανάγκη έμπρακτης υποστήριξης της σχέσης των παιδιών και των νέων με το βιβλίο, το οποίο πρέπει να έλθει πιο κοντά στον κόσμο. Στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας βρίσκεται η ενίσχυση σχολικών βιβλιοθηκών και εκπαιδευτικών κοινοτήτων, ιδιαίτερα εκεί όπου υπάρχουν αυξημένες ανάγκες, αλλά και η δημιουργία ενός ευρύτερου δικτύου ανθρώπων και φορέων που μοιράζονται την ίδια αντίληψη για τη σημασία της ανάγνωσης.
Στη συζήτηση συμμετείχε ο Θανάσης Λάλας, με αφορμή τη δράση των Bookmarkers και τη θέση που μπορεί να έχει σήμερα το βιβλίο σε ένα περιβάλλον στο οποίο η καθημερινότητα των παιδιών και των νέων καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την ταχύτητα της ψηφιακής πληροφορίας.
Οι Bookmarkers έχουν ήδη περάσει από τη θεωρία στην πράξη. Τον Μάιο πραγματοποίησαν την πρώτη οργανωμένη παρέμβασή τους σε σχολικό περιβάλλον, στο 2ο Γυμνάσιο Κηφισιάς – Λύρειο Διδακτήριο, προσφέροντας λογοτεχνικά βιβλία και βιβλιοθήκη και συνομιλώντας με μαθητές και εκπαιδευτικούς για την ανάγνωση και τη δημιουργικότητα.
Τον Ιούνιο η δράση επεκτάθηκε στην Ξάνθη. Στις 17 Ιουνίου οι Bookmarkers επισκέφθηκαν το Γυμνάσιο Σμίνθης και το 3ο Γυμνάσιο Ξάνθης «Μέλπω Μερλιέ», προσφέροντας βιβλία, ηλεκτρονικούς υπολογιστές και εκπαιδευτικό εξοπλισμό. Παράλληλα, ήρθαν σε επαφή με πολιτιστικούς και εκπαιδευτικούς φορείς της περιοχής, αναζητώντας τρόπους με τους οποίους η φιλαναγνωσία μπορεί να συνδεθεί με την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και την κοινωνική συνοχή.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η επίσκεψη στο Γυμνάσιο Σμίνθης, στον ορεινό όγκο της Ξάνθης, όπου, καθώς δεν λειτουργεί Δημόσια Βιβλιοθήκη στην περιοχή, η σχολική βιβλιοθήκη αποτελεί βασικό σημείο πρόσβασης των μαθητών στο βιβλίο. Στο 3ο Γυμνάσιο Ξάνθης, αντίστοιχα, οι Bookmarkers στήριξαν μια μαθητική δανειστική βιβλιοθήκη που διαθέτει σήμερα περίπου 800 τίτλους.
Η παρουσίαση στην Αθήνα σηματοδοτεί το επόμενο βήμα μιας πρωτοβουλίας που φιλοδοξεί να διευρύνει τη δραστηριότητά της και να δημιουργήσει νέες συνεργασίες με σχολεία, εκπαιδευτικούς και πολιτιστικούς φορείς.
Για τους Bookmarkers, όπως τονίζουν οι πρωτεργάτες τους, η επένδυση στο βιβλίο είναι επένδυση στη γνώση, στη δημιουργικότητα και, κυρίως, στους ανθρώπους που θα διαμορφώσουν το αύριο.
Μια πρωτοβουλία για τη νέα ελληνική δραματουργία στο πλαίσιο της Εταιρικής Υπευθυνότητας EQUALL
Σήμερα, η νέα γενιά συγγραφέων και καλλιτεχνών διαθέτει ταλέντο, φαντασία και δημιουργική τόλμη. Εκείνο που συχνά της λείπει δεν είναι η έμπνευση, αλλά ο χώρος για να ακουστεί, να δοκιμαστεί και να εξελιχθεί. Η διαδρομή από το χειρόγραφο έως τη σκηνή παραμένει δύσκολη, ιδιαίτερα για όσους κάνουν τα πρώτα τους βήματα. Με αυτή την πεποίθηση, η Τράπεζα Πειραιώς δημιουργεί την «Πράξη Πρώτη», μια νέα πρωτοβουλία στο πλαίσιο της Εταιρικής Υπευθυνότητας EQUALL, αφιερωμένη στη νέα ελληνική δραματουργία και στη νέα γενιά δημιουργών. Ακολουθεί το κείμενο της Τράπεζας Πειραιώς, που εξηγεί το λόγο για τον οποίο προκηρύσσεται αυτός ο διαγωνισμός και τους όρους του.
[…] Πιστεύουμε ότι ο Πολιτισμός δεν διατηρείται μόνο μέσα από τη στήριξη του ήδη καταξιωμένου έργου. Ανανεώνεται όταν δημιουργούνται οι συνθήκες ώστε να γεννηθούν νέες φωνές. Η «Πράξη Πρώτη» δημιουργήθηκε ακριβώς γι' αυτό. Για να προσφέρει σε νέους/νέες συγγραφείς και δημιουργούς την πρώτη ουσιαστική ευκαιρία να μετατρέψουν μια ιδέα σε θεατρικό έργο και ένα θεατρικό έργο σε ζωντανή θεατρική εμπειρία.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στον πυλώνα του Πολιτισμού της Εταιρικής Υπευθυνότητας EQUALL, με την πεποίθηση ότι ο Πολιτισμός δεν αποτελεί μόνο δημόσιο αγαθό, αλλά βασική προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής, δημιουργικής έκφρασης και βιώσιμης ανάπτυξης.
H Τράπεζα Πειραιώς προσκαλεί νέους/νέες συγγραφείς και δημιουργούς να συμμετάσχουν στην «Πράξη Πρώτη», καταθέτοντας πρωτότυπα θεατρικά έργα και καλλιτεχνικές προτάσεις βασισμένα στην εξής θεματική:
«Πόλη του σήμερα
Αυθεντικότητα και αυθορμητισμός, συνύπαρξη και ελευθερία στις σύγχρονες ελληνικές πόλεις. Η ιδιαιτερότητα της πολυδιάστατης δυναμικής της Αθήνας και άλλων ελληνικών πόλεων ως ενός εναλλακτικού τρόπου ζωής και δημιουργικού μοντέλου, απέναντι σε εκδοχές άλλων πόλεων».
Η πρώτη διοργάνωση καλεί τους/τις νέους/νέες δημιουργούς να αφηγηθούν την πόλη όπως τη βιώνουν οι ίδιοι/ίδιες.
Την πόλη ως τόπο συνάντησης, διαφορετικότητας, δημιουργικής συνύπαρξης και ελευθερίας.
Την πόλη ως χώρο καθημερινών ιστοριών, μικρών προσωπικών διαδρομών, συγκρούσεων, ονείρων και νέων τρόπων ζωής.
Την Αθήνα, αλλά και κάθε ελληνική πόλη, όχι ως σκηνικό, αλλά ως ζωντανό οργανισμό που διαμορφώνει τις ζωές των ανθρώπων και εμπνέει νέες αφηγήσεις.
Η «Πράξη Πρώτη» δεν περιορίζεται στην απονομή ενός βραβείου.
Δημιουργεί μια ολοκληρωμένη διαδρομή υποστήριξης της νέας δραματουργίας.
Από τη συγγραφή...στη σκηνοθετική προσέγγιση...και από εκεί στην επαγγελματική θεατρική παραγωγή.
Η δράση αναπτύσσεται σε τρεις διαδοχικές φάσεις.
Φάση Α
Συγγραφή και Βράβευση
Σεπτέμβριος – Νοέμβριος 2026
Νέοι/νέες συγγραφείς έως 30 ετών καλούνται να υποβάλουν πρωτότυπα θεατρικά έργα εμπνευσμένα από τη θεματική της δράσης.
Η υποβολή των έργων θα πραγματοποιηθεί από τις 15 Σεπτεμβρίου 2026 έως τις 15 Νοεμβρίου 2026, σε ειδικά διαμορφωμένη σελίδα της Τράπεζας Πειραιώς, η οποία θα ανακοινωθεί προσεχώς.
Κάθε θεατρικό έργο θα πρέπει να πληροί τις εξής προδιαγραφές:
• να είναι απολύτως πρωτότυπο,
• να μην έχει δημιουργηθεί με τη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ),
• να μην έχει παρουσιαστεί δημόσια, εν όλω ή εν μέρει, στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό,
• να μην έχει εκδοθεί ή δημοσιευθεί, εν όλω ή εν μέρει,
• να μην έχει υποβληθεί παράλληλα σε άλλο διαγωνισμό ή διαδικασία αξιολόγησης.
Απαραίτητη προϋπόθεση για την έγκυρη υποβολή συμμετοχής αποτελεί η συμπλήρωση και αποδοχή υπεύθυνης δήλωσης περί πρωτοτυπίας του θεατρικού έργου.
Τα έργα θα αξιολογηθούν από ανεξάρτητη Ειδική Κριτική Επιτροπή, αποτελούμενη από προσωπικότητες εγνωσμένου κύρους από τον χώρο του Πολιτισμού και του Θεάτρου.
Οι συνεδριάσεις και οι αποφάσεις της Ειδικής Κριτικής Επιτροπής θα πραγματοποιηθούν κατά το διάστημα Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου 2026.
Τα τρία καλύτερα έργα θα βραβευθούν με χρηματικά έπαθλα:
• 1ο Βραβείο: 8.000 €
• 2ο Βραβείο: 5.000 €
• 3ο Βραβείο: 2.500 €
Τα τρία βραβευμένα έργα θα ανακοινωθούν τον Δεκέμβριο 2026.
Το έργο που θα διακριθεί με το πρώτο βραβείο, θα αποτελέσει το σημείο εκκίνησης της επόμενης φάσης.
Φάση Β
Σκηνοθετική Ανάπτυξη
Ιανουάριος – Μάρτιος 2027
Νέοι/νέες σκηνοθέτες και καλλιτεχνικές ομάδες έως 32 ετών θα κληθούν να καταθέσουν τις δημιουργικές τους προτάσεις για τη σκηνική παρουσίαση του έργου που απέσπασε το πρώτο βραβείο.
Η πρόταση που θα επιλεγεί από την Ειδική Κριτική Επιτροπή θα χρηματοδοτηθεί από την Τράπεζα Πειραιώς.
Η Τράπεζα Πειραιώς και η Ειδική Κριτική Επιτροπή διατηρούν την αποκλειστική αρμοδιότητα αξιολόγησης των υποψηφιοτήτων και στις δύο Φάσεις (Α και Β) και δεν υποχρεούνται σε αιτιολόγηση των αποφάσεών τους.
Φάση Γ
Η Πρώτη Παράσταση
Καλοκαίρι 2027
Το καλοκαίρι του 2027 η Τράπεζα Πειραιώς θα παρουσιάσει σε επαγγελματική θεατρική σκηνή την πρώτη ολοκληρωμένη παραγωγή του βραβευμένου έργου.
Έτσι, μια νέα θεατρική φωνή θα αποκτήσει τη δυνατότητα να συναντήσει για πρώτη φορά το κοινό της.
Αναλυτικές οδηγίες υποβολής των θεατρικών έργων θα ανακοινωθούν το προσεχές διάστημα μέσω των επίσημων καναλιών επικοινωνίας της Τράπεζας Πειραιώς.
*Η «Πράξη Πρώτη» έχει σχεδιασθεί για να αποτελέσει έναν σταθερό θεσμό για τη νέα ελληνική δραματουργία.
Να δημιουργεί κάθε χρόνο νέες ευκαιρίες. Να ενθαρρύνει τη σύγχρονη θεατρική δημιουργία.
Να υποστηρίζει τους ανθρώπους που θα διαμορφώσουν το πολιτιστικό αποτύπωμα της επόμενης γενιάς.
Γιατί κάθε μεγάλη θεατρική διαδρομή ξεκινά από μια πρώτη πράξη. Και κάθε νέα φωνή αξίζει την πρώτη της ευκαιρία.
