Φρίντριχ Μερτς

Οι εκλογές στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και στο Βερολίνο. Μια πρώτη εκτίμηση

Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία

Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, το AfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία) έρχεται πρώτο με 38,3,% και 32 βουλευτές· οι Σοσιαλδημοκράτες δεύτεροι με 35,4% και 29 βουλευτές· η Αριστερά τρίτη με 6,5% και 5 βουλευτές· και οι Πράσινοι με 5,6% και επίσης 5 βουλευτές. Οι Χριστιανοδημοκράτες μένουν εκτός Βουλής, καθώς δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν το πλαφόν του 5%. Το ίδιο ισχύει και για τον «Συνασπισμό» της Σάρας Βάγκενκνεχτ –το πρώτο προσωποπαγές κόμμα της μεταπολεμικής Γερμανίας που κατάφερε να αποκτήσει μια πολιτική φήμη και εκπροσώπηση σε τοπικό Κοινοβούλιο– που με 4,8% μένει εκτός νυμφώνος.

Η πανωλεθρία των Χριστιανοδημοκρατών μπορεί να αποτελεί κάτι πρωτόγνωρο γι’ αυτό το παραδοσιακό κόμμα της μεταπολεμικής Δυτικής Γερμανίας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, πρέπει να θεωρηθεί ευλογία, γιατί επιτρέπει την παραμονή της τωρινής πρωθυπουργού Μανουέλα Σβέζικ στο αξίωμά της με μια κυβέρνηση συνασπισμού υπό την ηγεσία των Σοσιαλδημοκρατών. Απ’ αυτή τη σκοπιά, το «τείχος πυροπροστασίας» άντεξε.

Ο λόγοι της πανωλεθρίας των Χριστιανοδημοκρατών δεν είναι τόσο ξεκάθαροι και έχουν κατά τη γνώμη μου να κάνουν κυρίως με το γεγονός ότι στα ανατολικά ομόσπονδα κράτη η διαφορά ανάμεσα σε «απλούς» συντηρητικούς με χριστιανικό πρόσημο και τον πολιτικό χώρο που στην Ελλάδα αποκαλείται «λαϊκή δεξιά», χωρίς όμως θρησκευτικό προσανατολισμό, είναι δυσδιάκριτη για τους «δεξιούς» ψηφοφόρους. Σε αυτό προστίθενται και διάφοροι άλλοι παράγοντες που έχουν να κάνουν με την «πολιτική διαθήκη» της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας, παράγοντες που όπως φαίνεται παρέμειναν σε λανθάνουσα κατάσταση σχεδόν τρεις δεκαετίες και αναζωπυρώθηκαν με τις τρέχουσες γεωπολιτικές και κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες. Επιπλέον, και σε αυτές τις εκλογές το AfD κατάφερε να κινητοποιήσει μέχρι τώρα αδρανείς ψηφοφόρους.

Όπως και να έχουν τα πράγματα, όμως, το αποτέλεσμα των εκλογών στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία είναι για το AfD μια πύρρειος νίκη – εκτός και αν το κόμμα της Αριστεράς αλλάξει στάση, κάτι που θεωρώ απίθανο και αυτοκτονικό για το κόμμα αυτό. Το AfD δεν θα μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση και δεν θα μπορέσει να επηρεάσει την πολιτική σε ομοσπονδιακό επίπεδο μέσω του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου.

Βερολίνο

Στο Βερολίνο η κατάσταση είναι από τη μια μεριά πιο «κανονική», αλλά από την άλλη πιο περίπλοκη. H κανονικότητα έγκειται στο γεγονός ότι η volonté générale εκφράστηκε κατανεμημένη πιο ομοιόμορφα ανάμεσα στα κόμματα, οδηγώντας σε μια πεντακομματική Βουλή με έναν πιο εξισορροπημένο καταμερισμό της πολιτικής ισχύος (Χριστιανοδημοκράτες 18,9% και 35 εκπρόσωποι, Σοσιαλδημοκράτες 12,1% και 22 εκπρόσωποι, Πράσινοι 14,3% και 26 εκπρόσωποι, Αριστερά 25,6% και 47 εκπρόσωποι και AfD 16,1% και 29 εκπρόσωποι – Κόμμα Βάγκενκνεχτ και κλασικοί Φιλελεύθεροι εκτός νυμφώνος).

Τα κλασικά «δυτικά» κόμματα υπέστησαν και στο Βερολίνο σημαντικές απώλειες, ενώ τα «ανατολικογερμανικά» κόμματα (Αριστερά και AfD) κατάφεραν να αυξήσουν τη δύναμή τους. Το εκλογικό αποτέλεσμα αντικατοπτρίζει παράλληλα και τις διαφορές ανάμεσα στις δυτικές και τις ανατολικές εκλογικές περιφέρειες του Βερολίνου, δείχνοντας ταυτόχρονα ότι το κόμμα της Αριστεράς κατάφερε να προσελκύσει ένα μέρος των ψηφοφόρων των Σοσιαλδημοκρατών και των Πράσινων και το AfD ένα μέρος των Χριστιανοδημοκρατών. Και τα δυο κόμματα κατάφεραν και στο Βερολίνο να κινητοποιήσουν μεγάλο μέρος ψηφοφόρων που απείχαν μέχρι τώρα από εκλογές.

Η κατανομή της εκλογικής ισχύος κάνει πιθανή μια τρικομματική κυβέρνηση συνασπισμού (Αριστερά, Πράσινοι, Σοσιαλδημοκράτες με 95 έδρες από τις 159) υπό την ηγεσία του κόμματος της Αριστεράς και της υποψηφίου της για το αξίωμα της κυβερνώσης δημάρχου Έλιφ Έραλπ. Εάν καταφέρει να εκλεγεί δήμαρχος του Βερολίνου, η Έραλπ θα είναι η δεύτερη αρχηγός κυβέρνησης ομόσπονδου κράτους της Γερμανίας με τουρκικές ρίζες μετά τον πρωθυπουργό της Βάδης-Βυρττεμβέργης Τσεμ Οζντεμίρ – που ανήκει στο κόμμα των Πρασίνων.

Είναι όμως δυνατός και ένας τρικομματικός συνασπισμός μεταξύ Χριστιανοδημοκρατών, Σοσιαλδημοκρατών και Πρασίνων (83/159). Οι άλλοι αριθμητικά δυνατοί συνδυασμοί είναι πολιτικά ανέφικτοι.

Εάν το κόμμα της Αριστεράς σχηματίσει κυβέρνηση θα βρεθεί σε δύσκολη θέση καθώς θα πρέπει να εξισορροπήσει αντικρουόμενες πολιτικές τάσεις όπως η υποστήριξη στους Παλαιστίνιους και η προστασία της εβραϊκής κοινότητας από πράξεις αντισημιτισμού. Επίσης, έχει να αντιμετωπίσει οξύ στεγαστικό πρόβλημα με μεγάλη αύξηση των ενοικίων σε ένα οικιστικό περιβάλλον που δεν έχει πολλές εφεδρείες οικοδομικής ανάπτυξης και χαρακτηρίζεται από ολιγοπωλιακές μορφές ιδιοκτησίας – περίπου 52% των κατοικιών ανήκουν σε μεγάλες εταιρείες διαχείρισης ακινήτων, οικοδομικούς συνεταιρισμούς και στο κράτος, ενώ το ποσοστό ιδιοκατοίκησης είναι μόνο 15%. Το Βερολίνο είναι παραδοσιακά η «πόλη των ενοικιαστών».

Το κόμμα της Αριστεράς καταδικάζει ξεκάθαρα την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία. Από την άλλη μεριά όμως, όπως σχεδόν κάθε αριστερό κόμμα στην Ευρώπη, τάσσεται κατά εξοπλισμών και κατά της στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία. Σε ό,τι αφορά το Ισραήλ και το Παλαιστινιακό, το κόμμα υποστηρίζει τη λεγόμενη «λύση των δυο κρατών», καταδικάζει τη Χαμάς ως τρομοκρατική οργάνωση, τάσσεται κατά του αντισημιτισμού – όμως θεωρεί την επέμβαση του Ισραήλ στη Γάζα μετά τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου 2023 γενοκτονική. Το αν και το πώς μια κυβέρνηση υπό την ηγεσία της κ. Έραλπ θα υποστηρίξει αυτή τη γραμμή στο Ομοσπονδιακό Συμβούλιο, το συνταγματικό όργανο εκπροσώπησης των ομόσπονδων κρατών στην κεντρική διοίκηση, μένει να φανεί.

... και η κυβέρνηση Μερτς;

Η άνοδος του AfD και των αριστερών κομμάτων οφείλεται κατά ένα μέρος στην πολιτική και το κυβερνητικό στυλ του ομοσπονδιακού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς. Ακούγονται ήδη φωνές που ζητούν την παραίτηση του. Όμως αυτό δεν είναι τόσο απλό – όπως π.χ. στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η αντικατάσταση του πρωθυπουργού είναι θέμα της κυβερνώσης κοινοβουλευτικής ομάδας. Στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας η αντικατάσταση του καγκελαρίου απαιτεί μια διαδικασία ψήφου δυσπιστίας με την παράλληλη ανακήρυξη του προσώπου που θα τον αντικαταστήσει. Στην τρέχουσα πολιτική συγκυρία κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε ισχυρές αναταράξεις στον κυβερνητικό μηχανισμό και ίσως οδηγούσε σε νέες εκλογές με αβέβαιο αποτέλεσμα. Ο ίδιος ο Μερτς φαίνεται αποφασισμένος να συνεχίσει τη μεταρρυθμιστική πολιτική του και σε αυτό φαίνεται να έχει την υποστήριξη τόσο του κόμματός του όσο και των άλλων δυο κομμάτων του κυβερνητικού συνασπισμού (CSU και Σοσιαλδημοκρατών). Η στήριξή τους είναι επίσης δεδομένη σε ό,τι αφορά τη στήριξη της Ομσσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στην Ουκρανία, την ενίσχυση της αμυντικής ισχύος της Γερμανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη σύσφιγξη των σχέσεων με τον Καναδά και άλλα θέματα εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής.

Η κρίσιμη πολιτική συγκυρία δεν αποκλείεται να δώσει στον κ. Μερτς τη δυνατότητα να αναδείξει ένα πιο έντονο ηγετικό προφίλ. Το εκλογικό αποτέλεσμα της 20ής Σεπτεμβρίου 2026 δεν φαίνεται να είναι σε θέση να φέρει μεγάλα εμπόδια στην υλοποίηση του κυβερνητικού του προγράμματος. Παράλληλα, η υλοποίηση των προγραμμάτων των τοπικών κυβερνήσεων εξαρτάται σε ένα βαθμό από την στήριξη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Έτσι μέχρι τις επόμενής εκλογές τον Απρίλιο του 2027 στην Έσση, το Σλέσβικ-Χόλσταϊν και την Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, η κυβέρνηση Μερτς δεν θα πορεύεται μεν σε ήρεμα νερά, θα αποφύγει όμως και έναν πολιτικό τυφώνα.

Πώς έχει εξελιχθεί σήμερα η δομή που δημιουργήθηκε το 2025 και γιατί το Κίεβο ζητά πλέον συχνότερες συναντήσεις αντί για την αποστολή δυτικών χερσαίων δυνάμεων στην Ουκρανία.

Στις 24 Αυγούστου 2026, η Συμμαχία των Προθύμων, η οποία αποτελείται από 34 χώρες που υποστηρίζουν την Ουκρανία, συνήλθε στο Κίεβο για να τιμήσει την 35η επέτειο της αποκατάστασης της ουκρανικής ανεξαρτησίας. Ο Άντι Μπέρναμ, ένας από τους συμπροέδρους της συνάντησης, στο πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό ως πρωθυπουργός της Βρετανίας, ήταν παρών μαζί με τον Αντόνιο Κόστα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τον Αλεξάντερ Σταμπ της Φινλανδίας, τον Γκιτάνας Ναουσέντα της Λιθουανίας, τη Μάια Σάντου της Μολδαβίας, τους πρωθυπουργούς της Λετονίας και του Λουξεμβούργου, καθώς και τον υπουργό Εξωτερικών της Σουηδίας· οι περισσότεροι συμμετέχοντες, συμπεριλαμβανομένων των δύο άλλων συμπροέδρων, του Εμμανουέλ Μακρόν και του Φρίντριχ Μερτς, συμμετείχαν μέσω βιντεοδιάσκεψης. Στο άρθρο του για το διακεκριμένο ουκρανικό διαδικτυακό περιοδικό European Pravda, ο Μπέρναμ επανέλαβε τον σκοπό αυτής της πρωτοβουλίας: τη διαμόρφωση ενός σχεδίου για την επίτευξη και διατήρηση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας υπό την ηγεσία της Ουκρανίας. Η ουσιαστική συζήτηση, ωστόσο, κινήθηκε σε άλλη κατεύθυνση.

Ενώ πρωταρχικός στόχος της Συμμαχίας είναι η οργάνωση μιας πολυεθνικής δύναμης που θα στηρίξει τις εγγυήσεις ασφάλειας μόλις επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός, οι πρόσφατες συναντήσεις της απέδωσαν αποτελέσματα και σε άλλες διαστάσεις: υποστήριξη της αμυντικής βιομηχανίας της Ουκρανίας μέσω μεταφοράς τεχνολογίας και χορήγησης αδειών, ένα φόρουμ για τα πιο επείγοντα ζητήματα της ανθεκτικότητας και της άμυνας της Ουκρανίας, καθώς και μια ευκαιρία για την προώθηση διμερών αμυντικών πρωτοβουλιών με μεμονωμένα μέλη.

Πρώτον, ο Μπέρναμ ενέκρινε τη μεταφορά της τεχνολογίας «Storm Shadow», ώστε οι πύραυλοι να μπορούν να κατασκευαστούν στο ουκρανικό έδαφος, και ζήτησε από τη βρετανική βιομηχανία να υποστηρίξει το «Freyja», το ουκρανο-ευρωπαϊκό πρόγραμμα αντιβαλλιστικών αναχαιτιστικών πυραύλων που προορίζεται ως φθηνότερη εναλλακτική λύση έναντι του «Patriot». Ο Μακρόν ανέλαβε να επιταχύνει τις παραδόσεις και τη χορήγηση αδειών που είχαν συμφωνηθεί στην προηγούμενη συνάντηση της Συμμαχίας τον Ιούλιο, όταν η Γαλλία αδειοδότησε την ουκρανική κατασκευή βομβών AASM και πυραύλων SCALP, καθώς και, από κοινού με την Ιταλία, των αναχαιτιστικών Aster 30, και δεσμεύθηκε να υποστηρίξει το Freyja. Η δήλωση της Συμμαχίας τον Ιούλιο χαιρέτισε τη Συμμαχία Αντιβαλλιστικών Πυραύλων και τις άδειες που χορηγήθηκαν για την παραγωγή αναχαιτιστικών, καθώς και τις νέες δεσμεύσεις σχετικά με επιχειρήσεις κατά του «σκιώδους στόλου», την ανταλλαγή πληροφοριών και τη συντονισμένη υποστήριξη των εθνικών επιχειρήσεων.

Δεύτερον, ο Ζελένσκι άσκησε πίεση για τις πιο επείγουσες ανάγκες της ουκρανικής άμυνας: ένα πακέτο χειμερινής βοήθειας κατά των βαλλιστικών επιθέσεων, με τουλάχιστον 300 αναχαιτιστικά Patriot, οικονομική στήριξη προς το Υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας, το οποίο παρουσιάζει έλλειμμα 27 δισεκατομμυρίων ευρώ, μεταξύ άλλων με την επανεξέταση του ζητήματος των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων· καθώς και το ξεμπλοκάρισμα της Μαύρης Θάλασσας και τη χρήση των «Διαδρομών Αλληλεγγύης» για τις εξαγωγές. Εκείνη την ημέρα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε επιπλέον στρατιωτική βοήθεια ύψους 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την ΕΕ για την αεροπορική και πυραυλική άμυνα, πυραύλους, πυρομαχικά και ραντάρ. Ο Ζελένσκι υποσχέθηκε να ενημερώσει τους συμμετέχοντες στη συνάντηση για τις διαπραγματεύσεις σε μεταγενέστερο στάδιο, αλλά προφανώς το αντιμετώπισε ως δευτερεύον ζήτημα.

Τρίτον, η Συμμαχία λειτουργεί ως φόρουμ υψηλού επιπέδου που προσελκύει πολλούς εταίρους και επιλύει διμερή ζητήματα. Για παράδειγμα, μια ημέρα πριν από τη συνεδρίαση της Συμμαχίας πραγματοποιήθηκε στο Κίεβο σύνοδος κορυφής των Σκανδιναβικών και Βαλτικών χωρών με την Ουκρανία, και υπογράφηκαν ορισμένα διμερή έγγραφα σχετικά με την άμυνα, μεταξύ των οποίων μια δήλωση για στρατηγική εταιρική σχέση και μια συμφωνία για μη επανδρωμένα αεροσκάφη με τη Νορβηγία, καθώς και περαιτέρω συμφωνίες με το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Φινλανδία. Καθώς η αμερικανική ηγεσία αποσύρεται από την Ομάδα Επαφής για την Άμυνα της Ουκρανίας —η οποία συνεδρίασε οκτώ φορές το 2025 και τρεις φορές φέτος, ενώ η συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά—, η Συμμαχία αρχίζει να αναλαμβάνει τα ίδια ζητήματα με το Ράμσταϊν.

Το τρέχον έργο της Συμμαχίας ανταποκρίνεται στην ερμηνεία του καγκελαρίου Mερτς σχετικά με τα καθήκοντά της, όπως αυτά καθορίστηκαν τον Ιούλιο: πρώτον, να πιέσει τη Ρωσία να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις, στη συνέχεια να στηρίξει την Ουκρανία για όσο διάστημα χρειάζεται να αμυνθεί, και μόνο τότε, από κοινού με τις Ηνωμένες Πολιτείες, να είναι έτοιμη να επιβλέπει μια εκεχειρία και να παρέχει εγγυήσεις. Αυτές οι πρωτοβουλίες των τελευταίων δύο μηνών, τόσο εντός όσο και εκτός της Συμμαχίας, έρχονται εν μέσω μιας σαφούς κλιμάκωσης της υποστήριξης της Βόρειας Κορέας και της Κίνας προς τη Ρωσία, σε συνδυασμό με την περαιτέρω απομάκρυνση των ΗΠΑ από την Ευρώπη και την ανοιχτή προτίμησή τους να κατευνάσουν τον Πούτιν αντί να τον εξαναγκάσουν.

Όσον αφορά το πρώτο σημείο, η Επιτροπή Αναθεώρησης Οικονομικών και Ασφάλειας ΗΠΑ-Κίνας ανέφερε τον Αύγουστο ότι η Κίνα αντιπροσώπευε το 90% του συνόλου της τεχνολογίας που υπόκειται σε κυρώσεις και εισήλθε στη Ρωσία το 2026, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες έχει προμηθεύσει δορυφορικές εικόνες που χρησιμοποιήθηκαν για την καθοδήγηση ρωσικών πυραυλικών επιθέσεων. Μετά από ένα χρόνο παύσης, η Πιονγιάνγκ επανέλαβε την προμήθεια βαλλιστικών πυραύλων στα τέλη Ιουλίου του 2026 και έχει αναπτύξει στη Ρωσία τα δικά της πληρώματα και έξι εκτοξευτές για μια μονάδα ικανή να εκτοξεύσει έως και 120 πυραύλους.

Οι παραδόσεις δυτικών αναχαιτιστικών στην Ουκρανία έχουν εν τω μεταξύ μειωθεί στο ένα τρίτο του επιπέδου του 2025. Η Ουάσιγκτον δεν πωλεί στο Κίεβο τα αντιαεροπορικά συστήματα PAC-3 που ζητά, ούτε χορηγεί την άδεια παραγωγής που ο Τραμπ είχε μισοϋποσχεθεί στην Άγκυρα και αναθεώρησε τρεις εβδομάδες αργότερα. Ο Ζελένσκι δήλωσε στους δημοσιογράφους στις 23 Αυγούστου ότι η Ρωσία μπορεί να παράγει έως και εκατό βαλλιστικούς πυραύλους τον μήνα και ότι η χειρότερη εκτίμηση για το ερχόμενο φθινόπωρο και χειμώνα είναι 1.300 πύραυλοι, συμπεριλαμβανομένων και αυτών της Βόρειας Κορέας. Αυτή η ασυμμετρία στη συμμαχική βοήθεια απαιτεί σίγουρα πιο αποφασιστικές ενέργειες από τους εταίρους της Ουκρανίας που αποτελούν τη Συμμαχία.

Η αποστασιοποίηση της Ουάσιγκτον από τη Συμμαχία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης τάσης. Η παρουσία της στην Ευρώπη μειώνεται σταδιακά: το Πεντάγωνο έχει επίσημα ξεκινήσει μια αναθεώρηση της στάσης και της στάθμευσης των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, ενώ ο Έλμπριτζ Κόλμπι εργάζεται ενεργά στις πρωτεύουσες των συμμάχων για την εκεί απόδοση της κύριας ευθύνης για τη συμβατική άμυνα στην Ευρώπη. Τα 5.000 στρατεύματα που υποσχέθηκε ο Τραμπ στην Πολωνία ως αντιστάθμισμα για τον ίδιο αριθμό αμερικανικών στρατευμάτων που αποσύρθηκαν από την Ευρώπη την άνοιξη δεν έχουν ούτε ημερομηνία ούτε τόπο ανάπτυξης. Παρά τις πολυάριθμες υβριδικές εκστρατείες και τις εκστρατείες σαμποτάζ της Ρωσίας, ο Τραμπ συνεχίζει να αρνείται ότι η Ρωσία αποτελεί οποιαδήποτε απειλή για το ΝΑΤΟ.

Στις 16 Αυγούστου, την ημέρα πριν από την προγραμματισμένη έναρξη των ετήσιων στρατιωτικών ασκήσεων με τη Νότια Κορέα, ο Τραμπ διέταξε το Πεντάγωνο να τις περιορίσει, επικαλούμενος τις καλές του σχέσεις με τον Κιμ Γιονγκ Ουν και χαρακτηρίζοντας τις ασκήσεις ως ένα μήνυμα ακατάλληλο και εχθρικό προς τη Βόρεια Κορέα, η οποία, σύμφωνα με τα λόγια του, δεν αποτελούσε απειλή και έδειχνε σεβασμό — τον ίδιο μήνα που η Ρωσία επανέλαβε τις εκτοξεύσεις πυραύλων της Βόρειας Κορέας εναντίον ουκρανικών πόλεων. Στον Καναδά, σύμμαχο βάσει συνθήκης, δεν προσφέρονται τέτοιες ευγένειες: ο Τραμπ έχει επιβάλει επιπλέον ασφυκτικούς δασμούς στα καναδικά προϊόντα, αμφισβητεί τα σύνορα — τα οποία, όπως λέει, έχουν χαραχθεί αυθαίρετα «με χάρακα» — και μετονομάζει τη λίμνη Οντάριο σε «Λίμνη Αμερική». Τίποτα από όλα αυτά δεν ενισχύει την διατλαντική εμπιστοσύνη και αξιοπιστία, υπονομεύοντας τις τρέχουσες στρατηγικές κρατών που είναι σταθερά φιλοαμερικανικά, όπως η Πολωνία και η Ιταλία.

Η αμερικανική αδιαφορία και αποστασιοποίηση παρεμποδίζουν τον αρχικό στόχο της Συμμαχίας και υποβαθμίζουν το περιβάλλον ασφάλειας στο οποίο λειτουργεί. Η αεροπορική της συνιστώσα σχεδιάστηκε ώστε να εξαρτάται από τις υποστηρικτικές δυνατότητες των ΗΠΑ. Η Διακήρυξη του Παρισιού της Συμμαχίας, του Ιανουαρίου 2026, έθεσε στο επίκεντρο των εγγυήσεων έναν μηχανισμό παρακολούθησης και επαλήθευσης της εκεχειρίας υπό αμερικανική ηγεσία· αξιωματούχοι που επικαλείται το Reuters ανέφεραν ότι αυτό θα σήμαινε τη χρήση αμερικανικών drones, αισθητήρων και δορυφόρων. Η διακήρυξη δεν φέρει καμία αμερικανική υπογραφή, ενώ η αναφορά στη χρήση αμερικανικών δυνατοτήτων για τη στήριξη της δύναμης είχε αφαιρεθεί από ένα προηγούμενο σχέδιο. Το εύρος και οι φιλοδοξίες της δύναμης που θα έπρεπε να υποστηρίξει μια τέτοια ρύθμιση είχαν περιοριστεί εδώ και καιρό. Ο αρχικός στόχος του Ζελένσκι τον Ιανουάριο του 2025 για 200.000 Ευρωπαίους στρατιώτες είχε συρρικνωθεί, μέχρι τον Ιανουάριο του 2026, σε μια συνδυασμένη γαλλο-βρετανική προσφορά έως 15.000. Μεταξύ των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών κρατών, ούτε η Γερμανία ούτε η Ιταλία ούτε η Πολωνία προσφέρουν χερσαίες δυνάμεις: το Βερολίνο έχει προτείνει τη στάθμευση δυνάμεων σε έδαφος του ΝΑΤΟ που γειτονεύει με την Ουκρανία, η Βαρσοβία περιορίζεται στην υλικοτεχνική υποστήριξη και τη φιλοξενία, ενώ η Ιταλία, την ημέρα που ανακοινώθηκαν οι ασκήσεις, επιβεβαίωσε ότι δεν θα συμμετάσχει. Παρ’ όλα αυτά, διατηρώντας ζωντανό τον αρχικό στόχο, ο Μακρόν όρισε τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο για τις πρώτες ασκήσεις πλήρους κλίμακας της Συμμαχίας, οι οποίες θα φιλοξενηθούν από την Πολωνία με γαλλικά και βρετανικά στρατεύματα, προκειμένου να δοκιμαστούν η διοίκηση και ο έλεγχος, η υλικοτεχνική υποστήριξη και η ανάπτυξη. Η αποστολή, το επιδιωκόμενο τελικό αποτέλεσμα και οι κανόνες εμπλοκής της δύναμης παραμένουν ακαθόριστοι, ενώ η προετοιμασία είναι αργή και αμφισβητείται πολιτικά. Η Συμμαχία, η οποία ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2025, έχει από τότε αποκτήσει μόνιμο αρχηγείο τριών αστέρων στο Παρίσι, μια μονάδα συντονισμού στο Κίεβο και περίπου διακόσιους σχεδιαστές από περισσότερες από τριάντα χώρες. Μετά από δεκαεπτά μήνες, ο μηχανισμός αυτός δοκιμάζεται για πρώτη φορά.

Το πιο σημαντικό είναι ότι, ενώ η Πολυεθνική Δύναμη για την Ουκρανία εξακολουθεί να αποτελεί την οργανωτική ιδέα ολόκληρης της Συμμαχίας, αυτό που επρόκειτο να εγγυηθεί δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί. Στην ίδια κλειστή ενημέρωση της 23ης Αυγούστου, ο Ζελένσκι σύμφωνα με πληροφορίες δήλωσε στους παρευρισκόμενους ότι κανένας σημαντικός σύμμαχος δεν έχει δώσει ακόμη καμία εγγύηση ότι κάποιος θα έρθει να σώσει την Ουκρανία αν ο Πούτιν προχωρήσει περαιτέρω. Οι προσπάθειες για την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών ακολουθούν το συνηθισμένο σχήμα με τα συνηθισμένα αποτελέσματα: άλλη μια πρόταση μιας σελίδας για την κατάπαυση του πυρός, άλλη μια καινοτόμος «εδαφική ρύθμιση» για το Ντονμπάς, άλλος ένας υψηλού προφίλ απεσταλμένος που στάλθηκε στη Μόσχα για να πείσει τον Πούτιν να αποδεχτεί μια συμφωνία, άλλη μια επίπληξη από τη Ρωσία και μια νέα ανακοίνωση ότι οι ειρηνευτικές συνομιλίες θα ξαναρχίσουν το φθινόπωρο.

Ποιο θα πρέπει να είναι το σημείο συνάντησης μεταξύ αυτού για το οποίο σχεδιάστηκε η Συμμαχία και αυτού που πράγματι κάνει στο τρέχον στάδιο του πολέμου; Δεν υπάρχει μόνιμη ιδιότητα μέλους, ούτε θεσμική δομή, ούτε διαδικασία λήψης αποφάσεων, και συχνά ούτε κοινό όραμα. Αυτό διατηρεί τη Συμμαχία ευρεία, αλλά την αποδυναμώνει όποτε απαιτούνται κοινές αποφάσεις. Είναι ενδεικτικό ότι το αποτέλεσμα της συνάντησης της 24ης Αυγούστου ήταν και πάλι μια δήλωση των τριών συμπροέδρων, και όχι της Συμμαχίας στο σύνολό της, γεγονός που προδίδει την απουσία ενότητας. Από πολιτική άποψη, η κατάσταση δεν είναι πιο σταθερή. Ο Μακρόν αποχωρεί από το αξίωμα την επόμενη άνοιξη και οι πιθανοί δεξιοί διάδοχοί του αντιτίθενται τόσο στην αποστολή γαλλικών στρατευμάτων όσο και στην παροχή περισσότερων όπλων στην Ουκρανία, η θέση του Μερτς στην πατρίδα του αποδυναμώνεται, ενώ η Πολωνία και η Ιταλία αντιμετωπίζουν τις δικές τους εκλογές· η μορφή αυτή δεν έχει καμία εγγύηση συνέχισης πέρα από την προσωπική δέσμευση ενός ηγέτη που βρίσκεται ακόμη στο υψηλότερο αξίωμα. Σε αυτό το πλαίσιο, η άφιξη του Μπέρναμ στο Κίεβο αποτελεί μια σπάνια επίδειξη συνέχειας. Προς το παρόν, το σημείο συνάντησης έγκειται λιγότερο στη δύναμη που επρόκειτο να αναπτύξει η Συμμαχία και περισσότερο στη λειτουργία που έχει πράγματι αποκτήσει: τη σύνδεση της άμυνας της Ουκρανίας με εκείνη της Ευρώπης — μέσω της βοήθειας, των συμφωνιών για τα drones και άλλων συμφωνιών που λειτουργούν αμφίδρομα, μέσω της κοινής παραγωγής και των στρατηγικών αντιβαλλιστικών προγραμμάτων όπως το «Freyja» — όλα αυτά είναι πραγματικά, αλλά κανένα δεν είναι ακόμη μη αναστρέψιμο ή διαρθρωτικό.

Ο Ζελένσκι αποχώρησε από τη συνάντηση του Αυγούστου ζητώντας όχι την ανάπτυξη δυνάμεων, αλλά τη συχνότητα των συναντήσεων — χωρίς μεγάλες παύσεις, μια ακόμη σύνοδο τον Σεπτέμβριο, όπως δήλωσε. Πρόκειται για μια ορθολογική χρήση ενός μηχανισμού, η αξία του οποίου έγκειται πλέον στο να συγκεντρώνει τους εταίρους αρκετά συχνά, ώστε η αμυντική ατζέντα της Ουκρανίας να παραμένει ψηλά στη λίστα των προτεραιοτήτων τους και η Ουκρανία να ενσωματωθεί στην ευρωπαϊκή άμυνα — κάτι που όσοι τάσσονται υπέρ ενός συμβιβασμού με τη Ρωσία εις βάρος της κυριαρχίας της Ουκρανίας δηλώνουν ανοιχτά ότι φοβούνται. Το καθήκον για το Κίεβο είναι να καταστήσει αυτή τη λειτουργία μόνιμη πριν οι εκλογικοί κύκλοι απομακρύνουν τους ηγέτες που τη στηρίζουν. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη Συμμαχία δεν είναι η διάλυση — τέτοιες χαλαρές μορφές σπάνια διαλύονται — αλλά η εδραιωμένη ρουτίνα, στην οποία η Ευρώπη αναλαμβάνει την ευθύνη για έναν πόλεμο που εξακολουθεί να αναμένει ότι θα τερματίσουν άλλοι, ελπίζοντας παράλληλα ότι αυτός ο τερματισμός δεν θα είναι επιζήμιος για τα συμφέροντά της.

Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά ως σχόλιο του EPIK στις 28 Αυγούστου 2026.

μετάφραση: Βασίλης Μπογιατζής

Τι αποτελεί η ιδιότητα συνδεδεμένου μέλους με την ΕΕ για την Ουκρανία

Οι πρόσφατες προτάσεις του δυτικού κόσμου για ένα ενδιάμεσο υβριδικό καθεστώς της Ουκρανίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πριν από την πλήρη ένταξή της σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, δεν πρέπει να απορριφθούν αμέσως.

Αυτό που συνέβη στον (ακόμα) υποψήφιο καγκελάριο της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς στις 6 Μαΐου θα μπορούσε να περιγραφεί με τη γερμανική έκφραση «Denkzettel» που σημαίνει κατά λέξη στα ελληνικά «φύλλο χαρτί για σκέψη» και μεταφορικά «μήνυμα για αναστοχασμό».

Μια σειρά από κινήσεις του, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, επόμενου γερμανού καγκελάριου μετά τις εκλογές αφήνουν πολλά ερωτήματα για την ικανότητά του στην ερμηνεία των δεδομένων της πολιτικής συγκυρίας και αν μπορεί να σταθεί στο ύψος των διεθνών περιστάσεων, αφού μοιάζουν με επιθέσεις σε πολιτικούς ανεμόμυλους. Ελπίζουμε να μη δίνουν και τον τόνο της μελλοντικής του Καγκελαρίας.