Μάριο: Ντον Πάμπλο... τι ακριβώς είναι μεταφορά;

Νερούδα: Μεταφορά; Είναι όταν λες ότι ένα πράγμα είναι ένα άλλο πράγμα.

Μάριο: Γιατί να πεις ότι ένα πράγμα είναι ένα άλλο;

Νερούδα: Επειδή μερικές φορές η σύγκριση των πραγμάτων κάνει την αλήθεια πιο ξεκάθαρη.

Μάριο: Δηλαδή, αν πω ότι η θάλασσα είναι σαν τον ουρανό;

Νερούδα: Αυτό είναι σύγκριση. Η μεταφορά πηγαίνει πιο πέρα.

Μάριο: Τότε... αν πω ότι η θάλασσα είναι ο ουρανός;

Νερούδα: Ακριβώς. Αυτό είναι μεταφορά.

Διάλογος από την ταινία Il Postino (Ο ταχυδρόμος)

Ελάχιστες επιστημονικές ιδέες έχουν ασκήσει τόσο ισχυρή γοητεία στη συλλογική φαντασία όσο το Big Bang. Η εικόνα  στο μυαλό μας είναι μυθική: Πριν από περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια, όλη η ύλη και η ενέργεια του σύμπαντος βρίσκονταν σε μια κατάσταση ακραίας πυκνότητας και θερμοκρασίας. Ένα απειροελάχιστο σημείο, μικρότερο από τα σωματίδια της ύλης. Από αυτήν την αρχέγονη κατάσταση ξεκίνησε ο χρόνος και η διαστολή του χώρου, μια διαδικασία που συνεχίζεται μέχρι σήμερα και μέσα στην οποία σχηματίστηκαν τα άστρα, οι γαλαξίες και, τελικά, οι πλανήτες και η ζωή. Πρέπει να επιστρατεύσουμε όλες τις νοητικές μας δυνάμεις για να το φανταστούμε

Υπό το πρίσμα των συνεντεύξεων των Odd Arne Westad και Anne Applebaum στο Βοοks’ Journal

Στις 24 Φεβρουαρίου 2026 συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία —ένα γεγονός που, ανεξάρτητα από την τελική του έκβαση, έχει ήδη μεταβάλει το διεθνές γεωπολιτικό σύστημα σε τέτοιο βαθμό που είχε να συμβεί  από την πτώση του τείχους του Βερολίνου το 1989 και την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης δυο χρόνια αργότερα.

Όχι, δεν πρόκειται για απλή συνωνυμία. Το καντούνι που χώριζε το σπίτι του από το δικό μου ήταν τόσο στενό που αν άπλωνες το χέρι σου θα μπορούσες να αγγίξεις τα ασπρόρουχα που είχε απλώσει η υπηρέτρια του κόντε για να στεγνώσουν. Αλλά αυτά συνέβησαν αρκετά αργότερα.

Η Μαρία Καρυστιανού, τραγική μητέρα θύματος του σιδηροδρομικού δυστυχήματος των Τεμπών και —κατά πολλούς— ανερχόμενη πολιτικός της αναπαλαιωμένης καθαρσης, έφερε ξανά στο προσκήνιο το θέμα των αμβλώσεων. Ένα θέμα που, νομικά και κοινωνικά, έχει επιλυθεί στην Ελλάδα εδώ και περίπου 40 χρόνια. Τότε δεν υπήρχαν social media. Υπήρχε δημόσια σφαίρα με φίλτρα, με εφημερίδες, με χρόνους ωρίμανσης και δημόσιο διάλογο στη Βουλή.

Κρίτων Ωραιόπουλος (Ηλίας Κανέλλης), Duck Soup. Στην κουζίνα της ανάγνωσης, The Books’ Journal, Αθήνα 2025, 144 σελ.

Ενημέρωση-προειδοποίηση (disclaimer): Το κείμενο αυτό έχει γραφτεί από το Gemini, εργαλείο Τεχνητής Νοημοσύνης της Google. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, εξασφαλίζεται όχι μόνον η αντικειμενικότητά του, αλλά και η ποιότητά του, μια και –γιατί όχι;– μπορεί να είναι εφάμιλλο με το κείμενο ενός καλού βιβλιοκριτικού. Ο κ. Ναθαναήλ, που παρήγγειλε τη δημιουργία του, ζήτησε να υιοθετηθεί ένα παιγνιώδες και ελαφρά σκωπτικό ύφος. Διαβάζοντάς το, διαπιστώνεται ότι σε κάποια σημεία η εντολή του εκτελέστηκε με υπερβάλλοντα ζήλο. Ας είναι ο αναγνώστης επιεικής.

Και οι δυο τους, αργότερα, έγιναν υπουργοί Εξωτερικών των ΗΠΑ και  κατάλαβαν πόσα απίδια παίρνει ο σάκος. Τότε, το 1993, η μεν Μαντλίν Ολμπράιτ –εκείνη με τις συμβολικές καρφίτσες στο πέτο και τις γερακίσιες απόψεις στην εξωτερική πολιτική– ήταν πρέσβειρα των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, ο δε  Κόλιν Πάουελ ήταν αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων της χώρας του. Ούτε ο Πάουελ μπορούσε να κατηγορηθεί ως ειρηνιστής, έχοντας περάσει διά πυρός και σιδήρου (μεταξύ άλλων, είχε συμβάλει  στο «ξέπλυμα» της σφαγής του Μάι Λάι στο Βιετνάμ και είχε παραπλανήσει τη διεθνή κοινότητα σχετικά με τα βιολογικά και χημικά όπλα που, δήθεν, διέθετε ο Σαντάμ Χουσεΐν). 

Τον Σαββόπουλο τον γνώρισα το καλοκαίρι του 1974. Η συγκυρία, παράξενη. Εγώ πέμπτη γυμνασίου. Εποχή έμφορτη γεγονότων, και εγώ στη δίνη ενός επώδυνου διαζυγίου των γονιών μου που ούτε φιλικό ούτε συναινετικό ήταν, τότε που ο ένας σύντροφος έπρεπε να διαπομπεύσει τον άλλον τυλιγμένο σε ένα σεντόνι, προκειμένου να διαλυθεί η γάμου κοινωνία. Τέλος πάντων, τότε ήταν που ο αδελφός μου, επιστρέφοντας από το Κολλέγιο Αθηνών, υπότροφος –«γιος μικροεπαγγελματία» είχε γράψει η σχολική εφημερίδα– έφερε μια μαύρη κασέτα. Μέσα, το Φορτηγό. Δεν είχα ξανακούσει τέτοιο πράγμα, γλυκά και τραχιά τραγούδια ανάκατα. Τη βάζαμε στο κασετοφωνάκι, καθόλου δεν μας ενοχλούσε ο μεταλλικός του ήχος, και την ακούγαμε αδιάκοπα, μέχρι που κάποια στιγμή το κασετόφωνο μάσησε την ταινία. Σταμάτησε να παίζει. Επιστρατεύτηκε ένα μολύβι και την φέραμε κάπως στα ίσια της. Ξαναρχίσαμε να την ακούμε.

Είμαι ένας χαροκαμένος γονιός. Έχασα το παιδί μου στο δυστύχημα των Τεμπών το 2023. Κυνήγησα αυτή την μίσθαρνη κυβέρνηση με όλη μου την δύναμη: για το ξυλόλιο που μετέφερε το τρένο και το λαθρεμπόριο που έκανε κάποιος μεγαλοβαρώνος των καυσίμων· για το μπάζωμα που το θεώρησα αποτρόπαιη πράξη και όχι αναγκαία ενέργεια. Έψαξα για το χαμένο βαγόνι που έκρυβαν για να καλύψουν κάποιο φοβερό μυστικό. Θεώρησα το μπάζωμα μία αποτρόπαια πράξη και καθόλου αναγκαία ενέργεια. Έκανα μηνύσεις, πήγα στην Ευρώπη για να καταγγείλω τους ηθικούς αυτουργούς —εκείνους που έβαλαν τους φυσικούς αυτουργούς να κάνουν αυτό το έγκλημα. Εγκάλεσα τον πρόεδρο της Βουλής να μη στήσει το παιχνίδι της προανακριτικής, ξεσήκωσα χιλιάδες κόσμο εδώ κι αλλού με το σύνθημα «Δεν έχω οξυγόνο». Σήμερα επικαλούμαι το δικαίωμα της σιωπής.

Το Βραβείο Booker 2025, την κορυφαία βρετανική λογοτεχνική διάκριση για μυθιστόρημα γραμμένο στα αγγλικά, κέρδισε ο Ντέιβιντ Σολόι (David Szalay) με το μυθιστόρημα Flesh (Σάρκα). Είναι ο πρώτος συγγραφέας ουγγρικής  καταγωγής (γεννήθηκε, βέβαια, στον Καναδά) που κερδίζει το Booker. «Το βιβλίο στο οποίο επιστρέφαμε συνεχώς, αυτό που ξεχώριζε από τα άλλα σπουδαία μυθιστορήματα, ήταν το Flesh — λόγω της ιδιαιτερότητάς του», είπε ανακηρύσσοντας  τον νικητή ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, Roddy Doyl, και παρ’ όλο που τα στοιχηματικά γραφεία πρόκριναν ως φαβορί  τον Andrew Miller, με το  The Land in Winter, με 1,5 προς 1, έναντι του Ντέιβντ Σολόι με 2,25 προς 1.