Μαρσέλ Προυστ

Ο Λουκίνο Βισκόντι και η τέχνη της παρακμής

Όταν μαθεύτηκε ο θάνατος της Κλαούντια Καρντινάλε, πολλοί θυμήθηκαν την Αντζέλικα να διασχίζει αργά την αίθουσα χορού του Παλέρμο, στην ταινία Ο Γατόπαρδος (Il Gattopardo, 1963). Μια σκηνή βυθισμένη στο φως, όπου η ομορφιά γίνεται σχεδόν μεταφυσική, το ύστατο σύμβολο ενός κόσμου που πεθαίνει με χάρη. Λίγοι σκηνοθέτες κατανόησαν τόσο βαθιά αυτό το είδος πολιτισμού, κι ακόμη λιγότεροι το απεικόνισαν με τόση οικειότητα όσο ο Λουκίνο Βισκόντι (Luchino Visconti, 1906-1976). Η Καρντινάλε, που τον γνώριζε καλά, είχε πει κάποτε: «Ήταν ένας από τους τελευταίους πρίγκιπες. Ήταν ο ίδιος ο γατόπαρδος».

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Ο πεθαμένος και η ανάσταση, τέταρτη έκδοση, Δόμος, Αθήνα 2025, 200 σελ.

Ένας απ’ τους πρώτους που προσπάθησε με τόλμη να γράψει στα ελληνικά λογοτεχνία με τον τρόπο του Προυστ είναι αναμφίβολα ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης. Μαρτυρεί γι’ αυτό περίτρανα το αριστούργημά του, Ο πεθαμένος και η ανάσταση, που ήταν πολλά χρόνια εκτός κυκλοφορίας αλλά επανεκδόθηκε το μήνα που μας πέρασε απ’ τις εκδόσεις Δόμος.

Marcel Proust, Η αναζήτηση του χαμένου χρόνου, μετάφραση από τα γαλλικά: Κλαίρη Μιτσοτάκη, Άγρα, Αθήνα 2024, 616 σελ.

Πώς αλλιώς μπορεί να χαρακτηριστεί μια νέα μετάφραση της Αναζήτησης του χαμένου χρόνου παρά χαράς ευαγγέλια; Χαράς ευαγγέλια για τον έλληνα αναγνώστη και χαράς ευαγγέλια για τη γλώσσα και τη λογοτεχνία μας, που τόσο πολύ πλουτίζουν απ’ αυτή τη νέα ηρωική προσπάθεια να γυριστεί στα ελληνικά ο άπειρος θησαυρός λέξεων, εικόνων και ιδεών που συνιστά το ανυπέρβλητο μυθιστόρημα του Μαρσέλ Προυστ. Τεχνουργός της νέας μετάφρασης είναι η χαλκέντερη Κλαίρη Μιτσοτάκη.