Σύνδεση συνδρομητών

Γιάννης Βλαχογιάννης

Εμφάνιση άρθρων Books' Journal βάσει ετικέτας

Ο Γιάννης Βλαχογιάννης (1867-1945), υπήρξε μια πολύπλευρη προσωπικότητα (ιστορικός ερευνητής, λογοτέχνης, συλλέκτης και συγγραφέας). Το 1914, από κοινού με τον Σπυρίδωνα Λάμπρου, προτείνει στον Ελευθέριο Βενιζέλο την ίδρυση των Γενικών Αρχείων του Κράτους. Διορίζεται διευθυντής τους, θέση στην οποία παραμένει μέχρι το 1937. Αργότερα, δώρισε στα Γενικά Αρχεία την πολύτιμη συλλογή του, η οποία περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, έγγραφα και χειρόγραφα της Επαναστατικής Περιόδου του 1821.

Η συνέντευξη που ακολουθεί δόθηκε στην Ειρήνη την Αθηναία και δημοσιεύτηκε, σε δύο συνέχειες, 5 και 6 Μαΐου 1930, στην Εστία.

 

Έχει εκδώσει έως τώρα τα «Προπύλαια», περιοδικόν ιστορικοφιλολογικόν που συνέγραφε μόνος του. Με τον γενικόν τίτλον «Αρχεία της Νεωτέρας Ελληνικής Ιστορίας», το «Αθηναϊκόν Αρχείον» (ένας τόμος), το «Αρχείον Μακρυγιάννη (δίτομον αυτό), και το «Χιακόν Αρχείον» (πεντάτομον), καθώς και διαφόρους ιστορικάς μονογραφίας.

Το έως τώρα εκδοθέν λογοτεχνικόν έργον του αποτελείται από πέντε τόμους: «Του Χάρου ο Χαλασμός», «Έρμος Κόσμος», «Γύροι της Ανέμης», «Λόγοι και Αντίλογοι» και «Τα Μεγάλα Χρόνια».

Εκτός αυτών, έχει πολλάς ανεκδότους εργασίας, μεγάλης σημασίας, διαφωτιστικές όλων των σκοτεινών εποχών ή των ατελώς προσδιωρισμένων, του τελευταίου αιώνος, συλλογάς χειρογράφων, συλλογές μύθων, θρύλων, παραδόσεων, τραγουδιών, παλαιών κειμένων, και ένα τεράστιον υλικόν διά Λεξικόν της νεοελληνικής δημοτικής γλώσσης.


– Ποια βιβλία, νομίζετε, κύριε Βλαχογιάννη, ότι αν ετυπώνοντο θα εφώτιζαν τον Ιερόν Αγώνα;

– Αφού εορτάζουμε τα Εκατόχρονά του, ήθελα να σας δώσω πρώτα μια συνοπτική περίληψι όλης της καταστάσεως, στην οποίαν βρίσκεται η ιστορική έρευνα του Ιερού αυτού Αγώνος. Έξοχοι της εποχής εκείνης ιστορικοί συγγραφείς υπήρξαν ο Φιλήμων και ο Σπηλιάδης. Ο πρώτος δεν επρόλαβε να συμπληρώση, ούτε να τυπώση το πολυτιμώτατο έργο του. Του δευτέρου, έχω εγώ από τα φοιτητικά μου χρόνια αγοράσει για 500 δραχμάς τους δύο τελευταίους ανεκδότους τόμους, που περιέχουν όλη την Καποδιστριακή περίοδο, πολύτιμο χειρόγραφο. Η χήρα τού γυιού τού μακαρίτη Σπηλιάδη εκτύπησε πολλές πόρτες, μα καμμιά δεν άνοιξε. Και το χειρόγραφο το πήρε ένας επαρχιώτης πτωχοφοιτητής. Το Κράτος ξέρει πως υπάρχει αυτό το χειρόγραφο. Ξέρει ακόμη πως όταν ο Παπαδιαμάντης ευρίσκετο στην ανάγκη, του έστελνα πολύ λίγα χρήματα και μου μετέφρασε της δύο σημαντικότερες ιστορίες της Επαναστάσεως: την ιστορία του Γόρδονος και του Φίνλεϋ, Ε, και τα δύο αυτά χειρόγραφα, πρόθυμος να τα παραχωρήσω εις όποιον θέλει για να τυπωθούν. Έχω ακόμα σαράντα χειρόγραφα ιστορικά ανέκδοτα. Και τελευταία ηύρα έναν αληθινό θησαυρό. Απομνημόνευμα αγωνιστού του ’21 από τρεις χιλιάδας σελίδες και θα άξιζε, τώρα με τις εορτές της Εκατονταετηρίδος, να εκδοθή το θαυμάσιο αυτό σύγγραμμα για να το αποκτήση και να το διαβάση ο Ελληνικός λαός. Δεν βαριέστε! Χαμένες ελπίδες...

– Εγώ, όμως, όταν ο κ. Βενιζέλος με εκάλεσε στα 1914 να οργανώσω την Υπηρεσίαν Ιστορικών Αρχείων και μου εδήλωσεν ρητώς, ότι το Κράτος θα αγοράση της συλλογές μου, ένα σκοπόν είχα, δεχόμενος αυτό το έργον και μια ελπίδα: με το αντίτιμον των συλλογών αυτών να τυπώσω... τουλάχιστον την Ιστορίαν του Κράτους, την Eξέλιξιν των Δημοσίων Υπηρεσιών του και τα Κείμενα του Δημοσίου Δικαίου του. Αλλά το κράτος με αγνοεί, καθώς αγνοεί και το από πού ξεκίνησε. Δηλαδή της πηγές της υπάρξεώς του, της ρίζες της καταγωγής του. Η εξαγορά της συλλογής μου δεν έγινε – ο κόσμος γνωρίζει αυτήν την ιστορία. Εγώ, όμως, όσο ζω, εννοώ να μη παραιτηθώ από τον σκοπό μου. Λίγοι είνε οι μήνες που θα περιμείνω ακόμη. Ύστερα, παραιτούμενος από την δημοσίαν υπηρεσία, θα βγάλω στο Ινκάντο την ειδική νεοελληνική βιβλιοθήκη μου, που δεν θα μπορέση να γίνη άλλη σαν αυτή, και τα ιστορικά έγγραφα και χειρόγραφά μου, γιατί εννοώ με κάθε τρόπο να εκδοθούν τα έργα που ανέφερα. Και να το ξέρετε, επίσημοι νεοέλληνες. Θα τα ξεπουλήσω όλα, σαν μουφλούζης πραμματευτής, που είχε την παλαβομάρα από τα μικρά του χρόνια να μαζεύη τα κουρέλια της προγονικής ιστορίας και να τα φυλάη. Αυτά, για τελευταία φορά. Και να το ξέρης, Ψωροκώσταινα, πρέπει τα παιδιά σου, συχνά να σου δίνουν πικρά μαθήματα, για να βάλης λίγη γνώσι κάποτε. Εδώ είμαστε και εδώ είσαι, κυρά μου!...


Ο κ. Βλαχογιάννης εξακολουθεί:

– Όταν ο Γεννάδιος αφήκεν εις τους Αμερικανούς τους ανεκτιμήτους θησαυρούς της βιβλιοθήκης του, το Κράτος δεν αισθάνθηκε το ράπισμα. Όταν οι εθνικοί ευεργέται Ιωαννίδαι, άφισαν στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου τους καλλιτεχνικούς θησαυρούς τους, το Κράτος τίποτε πάλι δεν ένοιωσε. Θα το κάμω, όμως, εγώ, να νοιώση βαθειά το κτύπημα... Αυτά για την ιστορία. Σε λίγες ημέρες, πρώτη φορά στη ζωή μου, θα μοιράσω αγγελία και θα ζητήσω συνδρομάς από γνωστούς μου, για να μπορέσω να τυπώσω το μεγάλο, καταπληκτικό έργο που σας ανέφερα. Δεν ξέρω τι θα γίνη. Ετοιμάζω επίσης με τον τίτλο: «Ελληνική Πολιτεία» περιοδική σειρά ιστορικών μονογραφιών, όπου θα εκθέσω την απίστευτη κρατική ιστορία από του 1821 ώς το 1862 με αναδρομάς προς τα οπίσω. Είπα «θα εκθέσω», αλλά είνε ζήτημα αν θα μπορέσω να τυπώσω και το πρώτο φυλλάδιο με ιδικά μου έξοδα.

– Δεν θα μου πήτε τώρα, τίποτε σχετικό με τη ζωή σας;

– Αυτό θα μου επιτρέψετε να σας το αρνηθώ.

– Θα είσθε κουρασμένος.

– Καθόλου.

– Κάθεστε μακρυά;

– Στην Δεξαμενή.... με της αδελφές μου...

Έβγαλε από την τσέπη του, ένα μεγάλο ρολόγι και μου έδειξε τη
ώρα.

– 121)2!... Παίρνουν πολλές ώρες αυτές η ομιλίες... Και πολύ πρωί.... έχω εργασίαν.

– Μα είνε Κυριακή.

– Εργάζομαι και την Κυριακή

Επήρε το καπέλλο του.

– Θα τα βάλη η «Εστία», αυτά που είπαμε;

– Ελπίζω... θα τα βάλη...

Εκατέβηκε τη σκάλα γρήγορα και πήρε τον δρόμο πεζή ενώ έβρεχε...

 



22 Νοεμβρίου 2026