Παναγιώτης Δουδωνής

Μερικά λεπτά κοινοβουλευτικής έντασης αρκούν καμιά φορά για να διαλύσουν μια δημόσια εικόνα που χτίστηκε επί χρόνια με τίτλους, βιογραφικά και προσεκτικά επιλεγμένα διαπιστευτήρια. Μια τέτοια στιγμή πρόσφερε, εκ νέου, ο Παναγιώτης Δουδωνής.

Ο βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ, συνταγματολόγος και διδάκτωρ της Οξφόρδης, απαίτησε από τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη να εγκαταλείψει την Ολομέλεια κατά τη συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση. «Σηκωθείτε και φύγετε», του είπε, χαρακτηρίζοντας την παρουσία του αντισυνταγματική και αντίθετη προς το πολίτευμα, επειδή, μεταξύ άλλων, ο Φλωρίδης δεν είναι βουλευτής. Αργότερα πρόσθεσε ότι είχε έρθει για να πει «αρλούμπες», ενώ η Ζωή Κωνσταντοπούλου δεν αντιστάθηκε στον πειρασμό να προσθέσει το δικό της “Φύγετε! Φύγετε!”, συμμετέχοντας έτσι σε ένα γκροτέσκο κοινοβουλευτικό θέαμα απολύτως συνεπές με το δημόσιο ύφος που υπηρετεί ευδοκίμως εδώ και χρόνια.

Και εδώ το Σύνταγμα, με κάποια κακεντρέχεια της συγκυρίας, υπενθυμίζει ότι ο εξωκοινοβουλευτικός υπουργός δεν παύει γι’ αυτό να είναι υπουργός. Το άρθρο 66 §2 ορίζει ότι οι υπουργοί και οι υφυπουργοί έχουν ελεύθερη είσοδο στις συνεδριάσεις της Βουλής και ακούονται όποτε ζητήσουν τον λόγο. Δεν διακρίνει ανάμεσα σε εκλεγμένους και μη εκλεγμένους υπουργούς.

Το ακόμη πιο άβολο είναι ότι το ίδιο ζήτημα είχε τεθεί το 2019, πάλι κατά τη διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης. Ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης Μιχάλης Καλογήρου είχε υποστηρίξει στην Ολομέλεια ότι ούτε το Σύνταγμα ούτε ο Κανονισμός της Βουλής προβλέπουν εξαίρεση για την αναθεωρητική διαδικασία ή διάκριση ανάμεσα σε κοινοβουλευτικούς και εξωκοινοβουλευτικούς υπουργούς. Δεν πρόκειται για δεσμευτική ερμηνεία· πρόκειται όμως για κοινοβουλευτικό προηγούμενο που ο συνταγματολόγος Δουδωνής ασφαλώς γνώριζε.

Δεν θα παραστήσουμε τους συνταγματολόγους — υπάρχουν ήδη αρκετοί και, όπως φαίνεται, μπορούν να διαφωνούν ακόμη και για διατάξεις που ο μέσος πολίτης θεωρεί αρκετά σαφείς. Ασφαλώς το Σύνταγμα δεν διαβάζεται αποσπασματικά και η ιδιαίτερη φύση της αναθεωρητικής διαδικασίας επιτρέπει ερμηνευτική συζήτηση. Άλλο όμως η τεκμηριωμένη διαφωνία και άλλο η μετατροπή της σε διαταγή αποχώρησης: «Σηκωθείτε και φύγετε».

Κάπου εδώ η υπόθεση παύει να αφορά αποκλειστικά το Σύνταγμα και αρχίζει να αφορά τον άνθρωπο που το διδάσκει.

Ο Δουδωνής μπήκε στην πολιτική περιβεβλημένος με ένα αξιοζήλευτο ακαδημαϊκό βιογραφικό: Οξφόρδη, Συνταγματικό Δίκαιο, πανεπιστημιακή διδασκαλία, η εικόνα του νέου μορφωμένου ανθρώπου που έρχεται να εισαγάγει στον δημόσιο λόγο κάτι περισσότερο από την παλιά κομματική βαβούρα. Και το 2023 τοποθετήθηκε πρώτος στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ – σε μια θέση που, εξ ορισμού, παραχωρείται από την ηγεσία και δεν κατακτάται με προσωπικό σταυρό.

Η εξουσία όμως έχει μια δυσάρεστη ιδιότητα: πολύ συχνά δεν αλλάζει τον άνθρωπο· τον αποκαλύπτει. Δεν δημιουργεί την έπαρση, της δίνει μικρόφωνο. Δεν γεννά την αμετροέπεια, της προσφέρει έδρανο και την ευχάριστη ψευδαίσθηση ότι κάθε βεβαιότητα αποκτά κύρος επειδή εκφέρεται από θέση ισχύος.

Στην περίπτωση Δουδωνή χρειάστηκε εντυπωσιακά μικρή ποσότητα εξουσίας για να αρχίσει η απογύμνωση. Πριν ακόμη δοκιμαστεί στις μεγάλες ευθύνες της, η πρώτη γεύση κοινοβουλευτικής ισχύος έφερε στην επιφάνεια κάτι πολύ λιγότερο ενδιαφέρον από το λαμπρό βιογραφικό: την πεποίθηση ότι δεν αρκεί να αντικρούεις τον αντίπαλο· μπορείς και να τον διατάζεις να φύγει.

Και υπάρχει ίσως κάτι ακόμη πιο απογοητευτικό. Ο ίδιος εμφανίστηκε ως επικριτής της κουλτούρας της κραυγής, της πολιτικής χυδαιότητας και της αμετροέπειας που χαρακτήρισαν μεγάλο μέρος της προηγούμενης δεκαπενταετίας. Η απόσταση όμως από την καταγγελία ενός ύφους έως τη μίμησή του αποδείχθηκε μικρή.

Η αγοραία πολιτική γλώσσα παραμένει αγοραία ακόμη κι όταν προφέρεται από έναν οξφορδιανό. Το διδακτορικό δεν προσδίδει στις φωνές την ισχύ επιχειρήματος ούτε η έπαρση αποκτά θεσμικό κύρος επειδή επικυρώνεται από την ειδίκευση στο Συνταγματικό Δίκαιο.

Η πρώτη θέση σ’ ένα ψηφοδέλτιο απονέμεται. Το διδακτορικό κατακτάται. Το πολιτικό ανάστημα όμως ούτε απονέμεται ούτε πιστοποιείται.

Και, όπως φαίνεται, ούτε διδάσκεται στην Οξφόρδη.