Βάσω Κιντή

Τι είπε η Βάσω Κιντή στον Ηλία Κανέλλη στη συνομιλία τους στο Ωδείο Αθηνών

«Τι ήταν για σένα η χρεοκοπία και η δεκαετία της κρίσης;» ρώτησε ο Ηλίας Κανέλλης την Βάσω Κιντή, στη διάρκεια της συνομιλίας τους στη σκηνή της αίθουσας Άρης Γαρουφαλής στο Ωδείο Αθηνών. «Ήταν μια εποχή που χάσαμε φίλους», απάντησε η ομότιμη καθηγήτρια φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, προσθέτοντας ότι οξύνθηκαν τόσο πολύ οι αντιπαραθέσεις με αποτέλεσμα να διαρραγούν φιλίες μιας ζωής, ιδίως για ανθρώπους που είχαν βρεθεί για πολλά χρόνια μαζί, στο χώρο της Αριστεράς.

Η συζήτηση με τη Βάσω Κιντή ήταν η δεύτερη της φετινής, δεύτερης σεζόν της ενότητας εκδηλώσεων-συζητήσεων με γενικό τίτλο «Κι αυτοί είναι η Ελλάδα – Συζητήσεις στο Ωδείο Αθηνών». Ο Ηλίας Κανέλλης υποδέχτηκε την καθηγήτρια αναφερόμενος στα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, όταν κι οι δύο συναντήθηκαν στο περιοδικό Πολίτης του Άγγελου Ελεφάντη. «Ήταν η πύρινη μορφή απέναντι στην ολύμπια αταραξία του Αριστείδη Μπαλτά», περιέγραψε την εικόνα της στη ζωή του περιοδικού εκείνης της περιόδου, για να συνοψίσει τη δημόσια δραστηριότητά της τα επόμενα χρόνια: «Στην πορεία, βέβαια, η πύρινη μορφή δεν ακολούθησε το δρόμο της αταραξίας του συναδέλφου της στα πράγματα της φιλοσοφίας», είπε ο Κανέλλης. «Η Βάσω Κιντή αντιτάχθηκε στα λαϊκιστικά και δημαγωγικά χαρακτηριστικά του ΣΥΡΙΖΑ και του Τσίπρα, όταν η χώρα αναγκάστηκε να υπογράψει μνημόνιο για να μη χρεοκοπήσει και να μείνει στην Ευρώπη προσπάθησε να επηρεάσει υπέρ της υποστήριξής του τη ΔΗΜΑΡ στην οποία ανήκε αργανικά, συγκρούστηκε όμως με την κεντρική γραμμή και αποχώρησε. Στη συνέχεια, με πολλές συγκρούσεις, βρέθηκε πάντα στις επάλξεις του ρεαλισμού, ο οποίος επικράτησε έπειτα από μεγάλες περιπέτειες».

Στη συνέχεια, η Βάσω Κιντή έκανε μια σύνοψη της ακαδημαϊκής της εξέλιξης. Σπούδασε χημεία, ανακάλυψε τη φιλοσοφία μέσω των παραδόσεων του καθηγητή Αναστασίου Γιανναρά, γοητεύτηκε από τον Τόμας Κουν χάρη σε ένα βιβλίο του που της έκαναν δώρο, μελέτησε την επιστημολογία με την οποία ασχολήθηκε ιδιαίτερα όταν βρέθηκε να σπουδάζει στην Αμερική, εκπόνησε διδακτορική διατριβή επιστρέφοντας για οικογενειακούς λόγους στην Ελλάδα και ενεπλάκη με το Πανεπιστήμιο σχεδόν τυχαία. Στους σταθμούς της ζωής συγκαταλέγεται το φιλοσοφικό περιοδικό Cogito και βέβαια η σχέση με τον Πολίτη.

Αναφερόμενη στον Πολίτη, έπλεξε το εγκώμιο του Άγγελου Ελεφάντη, του ανεξάρτητου αριστερού στοχαστή που το εξέδιδε, εξαίροντάς τον κυρίως για την έμφαση που έδινε στη μόρφωση και στη φροντίδα για τη γλώσσα αλλά και για το σεβασμό που έτρεφε προς τους συνεργάτες του, πρόσωπα που είχαν περάσει φίλτρο αυστηρής επιλογής, είτε συμφωνούσε είτε διαφωνούσε με τα γραπτά τους. Επισήμανε ότι στο πλαίσιο του Πολίτη δραστηριοποιήθηκαν με αρθρογραφία πολλά γνωστά πρόσωπα από το χώρο της διανόησης της Αριστεράς, τα οποία ιδίως τη δεκαετία της χρεοκοπίας και του αριστερού λαϊκιστικού κύματος διχάστηκαν: κάποιοι πήγαν με τον Τσίπρα και κάποιοι διαφοροποιήθηκαν συγκροτώντας μέτωπο πολεμικής κριτικής εναντίον του. Ανέφερε μάλιστα ότι γίνεται συστηματική προσπάθεια οικειοποίησής του από πρόσωπα που δεν αντιτάχθηκαν στον ΣΥΡΙΖΑ.

Μεγάλο μέρος της συζήτησης περιστράφηκε στα θέματα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, στις άγονες προσπάθειες μεταρρύθμισής της και στην αποτυχία τους. Κορυφαίο επεισόδιο αυτής της τάσης ήταν η ψήφιση του περίφημου «νόμου Διαμαντοπούλου» για τα πανεπιστήμια, που πολεμήθηκε, εξέθεσε τους καθηγητές οι οποίοι ήρθαν από το εξωτερικό να στελεχώσουν τα συμβούλια διοίκησης και φυλλορρόησε στην πορεία, υπονομευμένος αρχικά κυρίως από στελέχη της ΔΗΜΑΡ στην τρικομματική κυβέρνηση Σαμαρά (ο Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος εκτίμησε ότι πιέστηκε για ψαλίδισμα κάποιων από τις πρόνοιες του νόνου και υποχώρησε στις πιέσεις)  και, οριστικά, από τις κυβερνήσεις Τσίπρα, μετά το 2015.

Σημαντικό πρόβλημα των πανεπιστημίων είναι η βία, που κατά καιρούς έχει ξεδιπλωθεί σε άγρια περιστατικά. Περιέγραψε προπηλακισμούς και κλείδωμα και της ίδιας σε αίθουσα του πανεπιστημίου από αριστερούς και αναρχικούς φοιτητές και είπε ότι η πιο κακή στιγμή για το πανεπιστήμιο, και συμβολικά και στην πράξη, ήταν η εισβολή κουκουλοφόρων στο γραφείο του Πρύτανη του Οικονομικού Πανεπιστημίου, τον οποίο υποχρέωσαν να φορέσει πλακέτα με αίτημά τους. Πρόσθεσε ότι η καταπολέμηση της βίας είναι ένα μεγάλο στοίχημα και επιβεβαίωσε ακόμα μια φορά τη διαφωνία της με την εγκατάλειψη σχεδίου πανεπιστημιακής αστυνομίας. Πρόσθεσε ωστόσο ότι κατανοεί την επιλογή της κυβέρνησης, που ήταν επιλογή αποφυγής πιθανών άγριων επεισοδίων.

Προσεκτικά αλλά κατηγορηματικά επισήμανε την υποχώρηση του επιπέδου στο πανεπιστήμιο και ιδιαίτερα στις σχολές ανθρωπιστικών σπουδών. Τάχθηκε υπέρ των ιδιωτικών πανεπιστημίων και υπέρ της κατάργησης του άρθρου 16, προκειμένου να πάψει να είναι η Ελλάδα ιδιαίτερη περίπτωση σε ολόκληρο τον κόσμο αλλά και για να γίνει ανταγωνιστική η εκπαίδευση στην Ελλάδα, ιδίως σε περίοδο που έχουν αρχίσει να εγγράφονται σε ξενόγλωσσα τμήματα δημόσιων πανεπιστημίων ξένοι φοιτητές. Τέλος, τόνισε την ανάγκη να επιστρέψει η τεχνική εκπαίδευση ως μεταλυκειακή επιλογή, η οποία για να γίνει δημοφιλής πρέπει να επενδυθεί με μια μυθολογία.

Σε ερώτηση που επικαλέστηκε μια γενική αίσθηση «εγγράμματων ανθρώπων ότι αυτό που κυρίως έχει υποχωρήσει στην Ελλάδα είναι η παιδεία» απάντησε παραπέμποντας στην πολυπλοκότητα των κοινωνιών μας και στην εισβολή της τεχνολογίας που θα αλλάξει τα πάντα. Προβλέπω, είπε, ότι το σχολείο του μέλλοντος θα λειτουργεί εξ αποστάσεως, ότι το μάθημα θα γίνεται διαδικτυακά  κι ότι από τη συνθήκη αυτή θα εξαιρούνται τα παιδιά των ελίτ που θα παρακολουθούν μαθήματα διά ζώσης.

Τέλος, κλήθηκε να απαντήσει τι θα έλεγε στους πρωτοετείς φοιτητές της. Θα τους έλεγα, απάντησε, να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία των σπουδών τους και να δουλέψουν για να κερδίσουν γνώσεις, δηλαδή εφόδια για τη ζωή τους, εφόδια που θα χρειαστούν. Άδραξε τη μέρα.

 Η Βάσω Κιντή με φίλους της από το κοινό, μετά το τέλος της εκδήλωσης.

Αλέξανδρος Τσούρικας

Ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος, η καθηγήτρια Βάσω Κιντή, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, η καθηγήτρια Βάνα Νικολαΐδου-Κυριανίδου,  η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας Μιχάλης Μπλέτσας, η μόνιμη υπηρεσιακή υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, ο συγγραφέας Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι τα πρόσωπα που συνομιλούν με τον Ηλία Κανέλλη στον φετινό, δεύτερο κύκλο των εκδηλώσεων-συζητήσεων με γενικό τίτλο «Κι αυτοί είναι η Ελλάδα. Συζητήσεις στο Ωδείο Αθηνών».

Η περσινή πρώτη επιτυχημένη σειρά εκδηλώσεων στο Ωδείο Αθηνών συνεχίζεται και φέτος, με την ίδια παρεμβατική διάθεση και με προσκεκλημένους που την εγγυώνται. Οι ακριβείς ημερομηνίες θα ανακοινωθούν τις επόμενες ημέρες.  

Την 1η Οκτωβρίου, ο Τίτος Πατρίκιος

Ο πρώτος προσκεκλημένος της φετινής χρονιά, την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου στις 7.30 μ.μ., είναι ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος, από τους σημαντικότερους εν ζωή Έλληνες ποιητές, η τελευταία εν ζωή μεγάλη ποιητική μορφή της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1928, γιος των ηθοποιών Σπύρου και Λέλας Πατρικίου. Έφηβος ακόμη συμμετείχε στην Αντίσταση, αρχικά στην ΕΠΟΝ και έπειτα στον ΕΛΑΣ. Το 1944 καταδικάστηκε σε θάνατο από συνεργάτες των Γερμανών και σώθηκε την τελευταία στιγμή. Αργότερα, λόγω των αριστερών του πεποιθήσεων, εξορίστηκε στη Μακρόνησο και στον Άη Στράτη. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και κοινωνιολογία στο Παρίσι και εργάστηκε ως δικηγόρος, κοινωνιολόγος και μεταφραστής.

Η ποίησή του είναι βαθιά πολιτική, αλλά όχι κομματική ή συνθηματολογική. Μιλά για:

*την Κατοχή, τον Εμφύλιο, την εξορία και την Αριστερά,

*τη μνήμη και τον τρόπο με τον οποίο παραμορφώνεται,

*την ήττα, την ενοχή και τις αυταπάτες μιας γενιάς,

*τον έρωτα, το γήρας και τη φθορά,

*τη σχέση της ποίησης με την πραγματική ζωή.

Το σημαντικό με τον Τίτο Πατρίκιο είναι η διαρκής αυτοκριτική του. Δεν παρουσιάζει τον εαυτό του ως αθώο ήρωα της Ιστορίας. Εξετάζει τις βεβαιότητες της δικής του παράταξης, τις αποτυχίες, τις υποχωρήσεις και τους συμβιβασμούς της. Γι’ αυτό η ποίησή του παραμένει πολιτική χωρίς να γίνεται προπαγάνδα. Αυτή, άλλωστε, η ενεργός συσχέτιση της ζωής του και των πεποιθήσεών του με την κινητικότητα της ζωής τον έκανε να αντιπαρατεθεί στα λαϊκιστικά πειράματα της περασμένης δεκαετίας, που συνέβαλαν καθοριστικά στην περιπετειώδη αντιμετώπιση από την κοινωνία και το πολιτικό σύστημα της χρεοκοπίας και των μνημονίων.

Πρωτοεμφανίστηκε το 1943 με πρώτη συλλογή τον Χωματόδρομο, το 1954. Στα βασικά έργα του ανήκουν επίσης η Μαθητεία, η Προαιρετική στάση, η Θάλασσα επαγγελίας, οι Αντιδικίες, οι Αντικριστοί καθρέφτες, οι Παραμορφώσεις, η

Μαθητεία ξανά, Η αντίσταση των γεγονότων, Η πύλη των λεόντων, Σε βρίσκει η ποίηση, κ.ά. Η συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του κυκλοφορεί σε δύο τόμους, Ποιήματα Α’ (1943-1959) και Ποιήματα Β’ (1959-2017), από τις εκδόσεις Κίχλη.

Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της ιστορικής Επιθεώρησης Τέχνης και έχει μεταφράσει, μεταξύ άλλων, Σταντάλ, Αραγκόν, Μαγιακόφσκι, Νερούντα, Γκόγκολ και Λούκατς.

Ο Πατρίκιος είναι ο ποιητής που μετατρέπει την προσωπική περιπέτεια και την Ιστορία σε νηφάλια αυτογνωσία.

«Κι αυτοί είναι η Ελλάδα» στη διασπορά

Οι εκδηλώσεις «Κι αυτοί είναι η Ελλάδα», αυτή τη χρονιά, θα μεταφερθούν σε διάφορες πόλεις σε ολόκληρο τον κόσμο, όπου ζει και ανασαίνει ο ελληνισμός. Προετοιμάζονται οι πρώτες εκδηλώσεις και σύντομα θα ανακοινωθούν οι τόποι, οι χρόνοι και τα πρόσωπα.

Στο μεταξύ, ετοιμάζεται το βιβλίο, Κι αυτοί είναι η Ελλάδα ΙΙ. Συζητήσεις στο Ωδείο Αθηνών 2025-2026, στο οποίο θα συγκαταλεχθούν τα κείμενα όλων των περσινών συνομιλιών. Όλες οι συνεντεύξεις έχουν κινηματογραφηθεί και, πολύ σύντομα, θα γίνουν προσβάσιμες στο κοινό.

Το Books’ Journal από τον επόμενο μήνα εισέρχεται στον 17ο χρόνο συνεχούς κυκλοφορίας και αναπτύσσεται συνεχώς, μαχητικό και νηφάλιο, με πίστη στη δημοκρατία, στην πνευματικότητα, στη γνώση και στην καινοτομία. Σας περιμένουμε κάθε μήνα όχι μόνο όπου διατίθεται το νέο τεύχος μας αλλά και στο Ωδείο Αθηνών.