Μανούσος Μαραγκουδάκης, Η ελληνική κρίση και οι πολιτισμικές της καταβολές. Μία σπουδή στα πολιτισμικά πρότυπα και την πολιτική κουλτούρα της σύγχρονης Ελλάδας, με τη συμβολή του Θεόδωρου Χατζηπαντελή, Ι. Σιδέρης, δεύτερη ελληνική έκδοση, βελτιωμένη και εμπλουτισμένη, Αθήνα 2021, 424 σελ.

Η ελληνική πολιτική κουλτούρα, λέει ο Μανούσος Μαραγκουδάκης, «δομείται συμβολικά με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργεί συνεχώς εσωτερικές ρήξεις, συγκρούσεις και βλάβες· […] οι παθολογίες της προκαλούνται από αντιφάσεις και μυστικιστικά οράματα για τη δημοκρατία που η ελληνική πολιτική θρησκεία τρέφει και αναπαράγει εσαεί». Κι όμως, η χώρα του άναρχου ατομικισμού έχει μάθει να προχωρεί, συχνά υπερβαίνοντας τα μειονεκτήματά της. Και «κάτω από σταθερές πολιτικές συνθήκες, αυτός ο άναρχος ατομικισμός θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή καινοτομίας και αλλαγής, ως αντισυμβατικός στοχασμός και δράση». [ΤΒJ]

Steven Pinker, Διαφωτισμός τώρα. Λογική, επιστήμη και ουμανισμός για μια καλύτερη ζωή, μετάφραση από τα αγγλικά: Παναγιώτης Δρεπανιώτης, Διόπτρα, Αθήνα 2021, 864 σελ.

Ο καναδο-αμερικανός, πολωνοεβραϊκής καταγωγής, γνωστικός ψυχολόγος και γλωσσολόγος Στίβεν Πίνκερ, καθηγητής στο τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, στο προτελευταίο του βιβλίο Διαφωτισμός τώρα. Λογική, επιστήμη και ουμανισμός για μια καλύτερη ζωή, κόντρα σε ένα δημοφιλές πνεύμα πολιτισμικής απαισιοδοξίας, μας προσφέρει ένα μέγα εναλλακτικό θετικό αφήγημα της ανθρώπινης προόδου. Τα τελευταία περίπου διακόσια πενήντα χρόνια, με σημείο εκκίνησης το κίνημα του Διαφωτισμού, και υπερήφανους χορηγούς τις επιστημονικές ανακαλύψεις και τον φιλελεύθερο ανθρωπισμό, ο ανθρώπινος βίος βελτιώθηκε αδιανόητα.

Στέλιος Ράμφος, Η Ελλάδα των Ονείρων. Σπουδή στο συλλογικό μας φαντασιακό, Αρμός, Αθήνα 2020, 560 σελ.

Μια μυθοποιημένη εθνοτική συνείδηση εμμένει. Επαναπαυόμαστε σε φαντασιωτικές παραμυθίες και δεν ασκούμαστε σε  έλλογες σκοποθεσίες. Φαντασιωνόμαστε («χρυσές εποχές», «φώτα εναντίον βαλανιδιών», συνωμοσίες), αρά υπάρχουμε. Αντιθέτως, η ιστορική, όπως και η εθνική, συνείδηση προϋποθέτει επίπονη αυτογνωσία και επίμονη στοχοπροσήλωση. Τι μας λέει ο Στέλιος Ράμφος για το σήμερα και το αύριο; Αναδημοσίευση από το τεύχος #118, Απρίλιος 2021, του Books' Journal.