Χρειάστηκαν εννέα χρόνια δικαστικών αγώνων για να δικαιωθεί ένας διευθυντής σχολείου – συγκεκριμένα, ο Στυλιανός Καραπιπέρης. Ο σήμερα δικαιωθείς υποστήριζε από το 2017 ότι κατά τις κρίσεις στελεχών της εκπαίδευσης αδικήθηκε, υφιστάμενος πολιτική και κομματική δίωξη με τη διαδικασία επιλογής που είχε υιοθετηθεί η οποία έδινε τη δυνατότητα να κρίνεται κάποιος από συνδικαλιστές και χωρίς αιτιολογία. Το Διοικητικό Εφετείο Πειραιώς αναγνώρισε την ευθύνη του Ελληνικού Δημοσίου και επιδίκασε αποζημίωση υπέρ του, στέλνοντας ένα ισχυρό μήνυμα για την ανάγκη νομιμότητας και διαφάνειας στις διαδικασίες επιλογής στελεχών.

Η υπόθεση είχε αποκτήσει ιδιαίτερο συμβολισμό ήδη από την ποινική της διάσταση. Στη δίκη των μελών του τότε Συμβουλίου Επιλογής, μεταξύ των μαρτύρων υπεράσπισης των κατηγορουμένων ήταν και ο τότε υπουργός Παιδείας Κώστας Γαβρόγλου, γεγονός που ανέδειξε τη βαρύτητα της υπόθεσης και το έντονο δημόσιο ενδιαφέρον που είχε προκαλέσει. Παρά την πολιτική και θεσμική ισχύ που βρέθηκε απέναντί του, ο διευθυντής επέλεξε να εξαντλήσει κάθε νόμιμο μέσο, διεκδικώντας τη δικαίωσή του.

Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο έναν άνθρωπο. Αφορά το ίδιο το κύρος των θεσμών. Η αξιοκρατία δεν είναι προαιρετική πολιτική επιλογή· αποτελεί συνταγματική επιταγή. Η αρχή της ισότητας (άρθρο 4), η προστασία της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας (άρθρο 5), η αρχή του κράτους δικαίου και της χρηστής διοίκησης (άρθρο 25), καθώς και η αποστολή της δημόσιας διοίκησης κατά το άρθρο 103 του Συντάγματος, επιβάλλουν οι κρίσεις στελεχών να πραγματοποιούνται με αντικειμενικά, διαφανή και πλήρως αιτιολογημένα κριτήρια.

Το δημόσιο σχολείο δεν έχει ανάγκη από διαδικασίες που αφήνουν σκιές. Έχει ανάγκη από στελέχη που επιλέγονται επειδή διαθέτουν τα περισσότερα προσόντα, την καλύτερη επιστημονική κατάρτιση και τις μεγαλύτερες διοικητικές ικανότητες. Κάθε διαφορετική αντίληψη τραυματίζει την εμπιστοσύνη των εκπαιδευτικών και οδηγεί αναπόφευκτα στις δικαστικές αίθουσες.

Εξίσου κρίσιμο είναι οι κρίσεις να διενεργούνται στην ώρα τους. Οι καθυστερήσεις, οι παρατάσεις θητειών και οι πολύχρονες εκκρεμότητες δημιουργούν αβεβαιότητα και υπονομεύουν την εύρυθμη λειτουργία της εκπαίδευσης.

Η συγκεκριμένη δικαστική απόφαση υπενθυμίζει ότι, ακόμη και όταν ένας πολίτης αισθάνεται πως βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν ισχυρό διοικητικό ή πολιτικό μηχανισμό, το κράτος δικαίου παρέχει τη δυνατότητα δικαστικού ελέγχου. Η δικαιοσύνη μπορεί να απαιτεί χρόνο, όμως η τελική κρίση της αποτελεί τη σημαντικότερη εγγύηση ότι η αξιοκρατία δεν θα παραμένει μια θεωρητική αρχή, αλλά θα εφαρμόζεται στην πράξη.

Η εκπαίδευση χρειάζεται θεσμούς που εμπνέουν εμπιστοσύνη. Και η εμπιστοσύνη χτίζεται μόνο όταν η αξιοκρατία εφαρμόζεται χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς παρεμβάσεις και χωρίς εκπτώσεις.

Σε μια εποχή κατά την οποία ο δημόσιος διάλογος συχνά εξαντλείται στην επιφάνεια των γεγονότων, η συνέντευξη της υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων Σοφίας Ζαχαράκη στον δημοσιογράφο Βίκτωρα Ελιέζερ, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Άλεφ της Ισραηλιτικής Κοινότητας Αθηνών, προσφέρει μια αφορμή για ουσιαστικότερο προβληματισμό γύρω από το ρόλο της εκπαίδευσης στη σύγχρονη δημοκρατία.

Το πρόσφατο περιστατικό με την εκπαιδευτικό εικαστικών που προσέφυγε στην αστυνομία καταγγέλλοντας ότι ένας μαθητής έξι ετών την εθώπευσε ανέδειξε ένα βαθύ και χρόνιο πρόβλημα της ελληνικής εκπαίδευσης. Αντί η δημόσια συζήτηση να στραφεί στην ουσία, είδαμε ξανά τη γνωστή τηλεοπτική και διαδικτυακή ανθρωποφαγία: ετικέτες, υπερβολές, απαιτήσεις για απολύσεις, δημόσιος διασυρμός. Και έτσι χάθηκε η ευκαιρία να εξετάσουμε το πραγματικό ζήτημα.