Ποίηση

Βασίλης Αμανατίδης, ∞: αποκατάσταση, Νεφέλη, Αθήνα 2022, 112 σελ.

Το νέο βιβλίο του Βασίλη Αμανατίδη ∞: αποκατάσταση αποτελεί οργανική συνέχεια του βιβλίου με τίτλο μ_otherpoem: μόνο λόγος, ένα βιβλίο που αντιμετωπίζει τη μητέρα ως τραύμα, ως γλώσσα, ως καταγωγή. Αν πρωταγωνιστής σε αυτό το βιβλίο ήταν ο λώρος που συνέδεε τη μητέρα με το γιο, όπως έχει αναφέρει ο ίδιος ο ποιητής σε συνέντευξή του, στην ∞: αποκατάσταση, πρωταγωνιστής είναι η ίδια η μητέρα. (Στο τεύχος 154 της χάρτινης έκδοσης του Βοοks' Journal, για λόγους χώρου, τυπώθηκε μια συντομευμένη μορφή αυτού του κειμένου - που εδώ δημοσιεύεται στην πλήρη του έκταση, χωρίς συντομεύσεις)

Ασπασία Α. Γκιόκα, Ο Σεφέρης στην Αμερική, Αθήνα 2023, Νίκας, 232 σελ. 

Aπό τις 27 Σεπτεμβρίου έως τις 29 Δεκεμβρίου 1968, ο Γιώργος Σεφέρης ταξίδεψε στην Αμερική, προσκεκλημένος του Ινστιτούτου Προχωρημένων Σπουδών του Πανεπιστημίου Πρίνστον. Ήταν περίοδος εργασίας αλλά και συναντήσεων με σημαντικές προσωπικότητες, κι ανάμεσά τους τον George Anastaplo, καθηγητής στη Νομική Σχολή του Loyola University Chicago, εκκεντρική προσωπικότητα που όμως έπαιξε σημαντικό ρόλο για την προβολή του σεφερικού έργου στις ΗΠΑ, όπως και στις γενικότερες αντιδράσεις εναντίον της απριλιανής δικτατορίας. [ΤΒJ]

Μια συνομιλία του Αλέξη Πολίτη με τον Γιάννη Δημητρακάκη

Αλέξης Πολίτης, Διαβάζοντας ποίηση, Κίχλη, Αθήνα 2023, 160 σελ.

Ο ποιητής, σαν τον αλχημιστή, σαν τον αρχαίο Ελληνοσύρο μάγο, παλεύει με τον χρόνο· θέλει να τον υποτάξει, να του ξεφύγει, θέλει το έργο του ν’ αντέξει. Για να το πετύχει πρέπει να μεταλλάξει τις λέξεις, να τις μετατρέψει από κοινές και τυχαίες σε πολύτιμες, λαμπερές και άφθαρτες. Κι όπως οι αλχημιστές το προσπαθούσαν παίρνοντας τα πιο κοινά υλικά και συνταιριάζοντάς τα με άλλα, εξίσου ταπεινά, αναζητώντας όμως περίπλοκους κι ευφάνταστους συνδυασμούς, έλπιζαν τελικά να βρουν μια νέα αρμονία, πιο πολύτιμη.

Άντεια Φραντζή, Το έσω χάραγμα 1975-2015, Sestina, Αθήνα 2021, 272 σελ.

Η ποίηση της Άντειας Φραντζή αισθητικοποιεί το μικρό, το λίγο και το ταπεινό, ψηλαφεί ανέγγιχτες όψεις του πραγματικού κόσμου: στάχτες, σκόνες, σταγόνες, σπόρους και ψίχουλα, βλέμματα, επιθυμίες και σκιρτήματα.

Άντεια Φραντζή, Το έσω χάραγμα 1975-2015, Sestina, Αθήνα 2021, 272 σελ.

Η Άντεια Φραντζή είναι ο ήρωας του ποιητικού της έργου. Δεν εννοώ με αυτό ότι η ποίησή της είναι ευθέως αυτοβιογραφική· δεν ανεκδοτολογεί στιγμιότυπα του βίου, αλλά στηριζόμενη σε μύχιες, αυθεντικές εμπειρίες δημιουργεί και εκθέτει τον μύθο της βιογραφίας της. Στο κέντρο του σύμπαντός της ενοικεί ένα ποιητικό πρόσωπο, ένα αφηγηματικό εγώ που επαναλαμβάνει άοκνα από ποίημα σε ποίημα: «αυτή είμαι, δείτε με, σας μιλώ».

Γιάννης Στίγκας, Sonderkommando, Άγρα, Αθήνα 2023, 48 σελ.

Οι Sonderkommando στο Άουσβιτς-Μπιρκενάου και στα άλλα στρατόπεδα θανάτου ήταν κρατούμενοι που έπρεπε να ζήσουν για να κάνουν την πιο βαριά δουλειά. Στα αποτρόπαια καθήκοντά τους συγκαταλέγονταν η εισαγωγή των θυμάτων στους θαλάμους αερίων, η εξαγωγή των πτωμάτων από τους θαλάμους, η καύση των νεκρών στα κρεματόρια και στους λάκκους αποτέφρωσης, η κοπή των γυναικείων μαλλιών, η εξόρυξη των χρυσών δοντιών, η σύνθλιψη των οστών, το σκόρπισμα της τέφρας. Πώς γράφεται, λοιπόν, σήμερα ποίηση για αυτούς τους δυστυχείς ανθρώπους με τις τόσο αφόρητες υποχρεώσεις; Μπορεί να υπάρξει ποιητική των κρεματορίων; [ΤΒJ]

Ειρήνη Ρηνιώτη, Κόκκινη γραμμή, Άγρα, Αθήνα 2023, 88 σελ.

«Η ποίηση είναι πτήση και πτώση μαζί» λέει ο Οκτάβιο Πας σε έναν από τους ευτυχέστερους ορισμούς της ποιητικής τέχνης. Κατά κάποιον τρόπο, βλέπουμε τον ορισμό αυτόν να πραγματώνεται στη λυρική γραφή της Ειρήνης Ρηνιώτη, γραφή ευαίσθητη, ανήσυχη και τολμηρή.

Άνταμ Ζαγκαγιέφσκι, Στην ομορφιά που δημιουργούν οι άλλοι, μετάφραση: Χάρης Βλαβιανός, Πατάκη, Αθήνα 2023, 96 σελ.

Γεννημένος το 1945, με σπουδές φιλοσοφίας και ψυχολογίας, ο Άνταμ Ζαγκαγιέφσκι ήταν ενεργός στη γενιά του που αντιτάχθηκε στην υποτέλεια της χώρας του στον σοβιετικό έλεγχο. Αντιφρονών που κατέφυγε στο Βερολίνο, στο Παρίσι και στη συνέχεια στις ΗΠΑ, καθηγητής σε αμερικανικά πανεπιστήμια, γοητευτικός ομιλητής και εμβριθής διανοούμενος, καταξιωμένος ποιητής, έγραψε κομμάτια μοναδικής σύνθεσης πνευματικότητας, ειρωνείας, ατομικών συγκινήσεων, ιστορικότητας. Μπορούμε να τον γνωρίσουμε. Tεύχος 146

Θανάσης Μαρκόπουλος, Βροχές Βερμίου, Μελάνι, Αθήνα 2022, 64 σελ.

Και με την ένατη ποιητική συλλογή του, τις Βροχές Βερμίου, ο Θανάσης Μαρκόπουλος συνεχίζει τη γόνιμη ποιητική πορεία του. Διακρίνεται για πολλούς λόγους, καταρχήν επειδή υπηρετεί το παλαιό σχήμα: η ποίηση είναι λόγος ρυθμικός. Χαρακτηριστικά του, το απλό λεξιλόγιο, η δραματικότητα και η σποραδική υπέρβαση των κανόνων της λογικής και ρεαλιστικής αλληλουχίας. (τεύχος 144) 

Τζον Μίλτον, Ο ξανακερδισμένος παράδεισος, μετάφραση από τα αγγλικά: Δημοσθένης Κορδοπάτης, Μελάνι, Αθήνα 2019, 132 σελ.

Ο Ξανακερδισμένος παράδεισος του Μίλτον μεταφράστηκε στα ελληνικά τελευταία φορά, με πολύ ενδιαφέροντα τρόπο από τον Δημοσθένη Κορδοπάτη, το 2019, ωστόσο είναι ένα βιβλίο που προκαλεί τους αναγνώστες του να το ανακαλύψουν. Δεν είναι απλώς θρησκευτική ποίηση, είναι ένα βαθιά φιλοσοφικό κείμενο που θέτει πολλά ερωτήματα. [TBJ]

Γιώργος Βαρθαλίτης, Θαλασσινό ποίημα, Περισπωμένη, Αθήνα 2019, 35 σελ.  

Ένα ποιητικό παλίμψηστο που μέσα από τις διαδοχικές του στρώσεις, την ποικιλία των τονισμών και τις αδιάκοπες μεταμορφώσεις του εξασφαλίζει στο τέλος τα δικά του αποκλειστικά ποιητικά κέρδη και τη δική του αποκλειστικά φωνή. Κι ας είναι αυτή η φωνή μεταστοιχειωμένη, πολλώ δε μάλλον που η μεταστοιχείωση ορίζει εν κατακλείδι όλη την ποίηση και την ποιητική ενός κατεξοχήν διακειμενικού ποιητή.

Ανακοινώθηκε στις 27 Ιουλίου 2023 ο θάνατος του ποιητή και μεταφραστή Νίκου Α. Παναγιωτόπουλου. Ο εκλιπών είχε γεννηθεί τον Δεκέμβριο του 1945. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος του περιοδικού Εκηβόλος, μαζί με τον Βασίλη Διοσκουρίδη και την Τζούλια Τσιακίρη, και συμμετείχε επί χρόνια στη σύνταξη του εντύπου. Ασχολήθηκε με τη μετάφραση κειμένων αρχαίας τραγωδίας, με πιο γνωστή τη μετάφραση της Αντιγόνης, που ανέβηκε στην Επίδαυρο το 2007 σε σκηνοθεσία Λευτέρη Βογιατζή. Ο Νίκος Α. Παναγιωτόπουλος ήταν ο δημιουργός μίας μακράς αφήγησης σε ελεύθερο στίχο με τίτλο Σύσσημον ή Τα κεφάλαια, ένα έργο που εμπλουτιζόταν συνεχώς σε διάλογο με τη γλώσσα και την κοινωνία. Το Books' Journal ασχολήθηκε πολλές φορές με τον ποιητή και το έργο του. Παρακάτω, αναδημοσιεύεται ένα κείμενο γι' αυτόν του συνεργάτη μας Ορφέα Απέργη, απόσπασμα από ευρύτερη κριτική της Ανθολογίας της ελληνικής ποίησης (20ός αιώνας). Τόμος Α': 1900-1920 (Κότινος 2007), που είχε πρωτοδημοσιευτεί στο Books' Journal, τχ. 70, Οκτώβριος 2016. Είναι μια πλήρης εισαγωγή στο έργο του Παναγιωτόπουλου. [ΤΒJ]