Λογοτεχνία
Μαξίμ Γκόρκι, Οι Αρταμάνοφ, μετάφραση από τα ρωσικά: Άρης Αλεξάνδρου, Πατάκη, Αθήνα 2018, 525 σελ.
Ο Γκόρκι άρχισε σαν φωνή της βαθιάς Ρωσίας, των απλών ανθρώπων και των κολασμένων, των παραβατικών, των θυμάτων της βίας. Αλλά από το 1927 αρχίζει η υποταγή του στον Στάλιν, μεταστροφή που δεν έχει άλλη εξήγηση από την κυνική ιδιοτέλεια. Ως πνευματική προσωπικότητα, ο Αλεξάνδρου υπήρξε το ακριβώς αντίθετο του Γκόρκι. Εντάχθηκε στην κομμουνιστική Αριστερά, όπως οι περισσότεροι της γενιάς του, με τις ιδέες της ισότητας, της δικαιοσύνης και της ελευθερίας. Και αρνήθηκε αυτή την ένταξη όταν διαπίστωσε την εξέλιξη του κομμουνισμού σε ιδεολογία και πρακτική ολοκληρωτισμού. Μεταξύ άλλων, ο Αλεξάνδρου μετέφρασε και Γκόρκι.
ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ BOOKS' JOURNAL - τχ. 99
Sigrid Nunez, Ο Φίλος, μετάφραση από τα αγγλικά: Γιώργος Λαμπράκος, Gutenberg, Αθήνα 2021, 245 σελ.
Μια από τις μεγάλες χαρές που προσφέρει η συστηματική ανάγνωση είναι το να ανακαλύπτεις συγγραφείς για τους οποίους δεν ήξερες σχεδόν τίποτα – ώσπου μια μέρα να ανοίγονται μπροστά στα μάτια σου ξεχωριστά σύμπαντα, ελκυστικά γεμάτα γοητείας. Κάπως έτσι ένιωσα διαβάζοντας τον Φίλο, το έβδομο κατά σειρά μυθιστόρημα της Αμερικανίδας Σίγκριντ Νιούνεζ. (τεύχος 123)
Στέφαν Τσβάιχ, Σύγχυση αισθημάτων, μετάφραση από τα γερμανικά: Δημήτρης Δημοκίδης, επιμέλεια -επίμετρο: Τατιάνα Λιάνη, Ροές, β΄ έκδοση Αθήνα 2013, 170 σελ.
Ένας φημισμένος καθηγητής, στο τέλος του ακαδημαϊκού του βίου, αποφασίζει να διηγηθεί την είσοδό του στον πνευματικό κόσμο. Ερέθισμα για την ανάδυση των αναμνήσεών του αποτελεί ο τιμητικός τόμος που του προσφέρουν οι φοιτητές στα εξηκοστά του γενέθλια. Σ’ αυτόν, συλλέγεται και ταξινομείται όλη του η περιπέτεια της πνευματικής του δημιουργίας. Όμως λείπει το πιο ουσιαστικό: η αγαπητική σχέση των χρόνων της φοίτησής του με τον ομοφυλόφιλο καθηγητή του, η οποία τον συγκλόνισε και άλλαξε τον τρόπο που έβλεπε τον κόσμο.
Φίλιπ Πούλμαν, Το βιβλίο της σκόνης 2. Η μυστική κοινοπολιτεία, μετάφραση από τα αγγλικά: Κώστια Κοντολέων, Ψυχογιός, Αθήνα 2020, 705 σελ.
«Ό,τι είναι δυνατόν να γίνει πιστευτό, είναι απεικόνιση της αλήθειας» σημείωνε ο Γουίλιαμ Μπλέικ. Από εκεί πηγάζει η υπαρξιακή αγωνία που ταλανίζει την υπέροχη Λύρα στη Μυστική Κοινοπολιτεία του Φίλιπ Πούλμαν: Τα όρια των αισθήσεων, του πραγματικού. Αν υπάρχει άλλη διάσταση.
Clarice Lispector, Η Ώρα του Αστεριού, μετάφραση από τα πορτογαλικά: Μάριος Χατζηπροκοπίου, Αντίποδες, Αθήνα 2016, 152 σελ.
Τον Οκτώβριο του 1977, λίγο πριν από τον θάνατό της, εκδόθηκε η νουβέλα της Κλαρίσε Λισπέκτορ Η ώρα του αστεριού, η οποία συγκεφαλαιώνει όλες τις ιδιοτυπίες της συγγραφέα. Πριν απ’ όλα, είναι η ιστορία ενός κοριτσιού, της Μακκαμπέα, που σαν να μην έχει καμία θέση στη ζωή. Κι όσο μετράει η πλοκή της ιστορίας της Μακκαμπέα, άλλο τόσο ακριβώς βαραίνει η εμπειρία της γραφής. Η Λισπέκτορ δεν ήταν μια τυπική περίπτωση. [TBJ] (τεύχος 77)
William Faulkner, Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ!, μετάφραση από τα αγγλικά: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Gutenberg, Αθήνα 2021, 518 σελ.
Σε ένα από τα εμβληματικότερα έργα του –και συνάμα το δυσκολότερο– ο Γουίλλιαμ Φώκνερ αντλεί από τις αρχετυπικές ιστορίες της Παλαιάς Διαθήκης για να αποδώσει τη γέννηση και την κατάλυση μιας δυναστείας και, κατ’ επέκταση, του αμερικανικού Νότου.
Douglas Stuart, Σάγκι Μπέιν, μετάφραση από τα αγγλικά: Σταυρούλα Αργυροπούλου, Μεταίχμιο, Αθήνα 2021, 528 σελ.
Η ιστορία μιας εύθραυστης αλλά και ιδιαίτερης γυναίκας, της Άγκνες Μπέιν, αλλά και η ιστορία ενός ολόκληρου κόσμου σε μια συγκεκριμένη φέτα χρόνου και τόπου: στη Γλασκώβη των αρχών της δεκαετίας του 1980, που αργοσβήνει κάτω από τις στάχτες της ανεργίας. Το Βραβείο Μπούκερ 2020 χαιρετά τη μεγάλη στρατιά της αληθινής κι αήττητης λογοτεχνίας. Ουφ, επιτέλους.
Jean-Michel Rey, Η αυτοκτονία της Γερμανίας. Με αφορμή τον Μωυσή του Τόμας Μαν, μετάφραση από τα γαλλικά: Ανδρέας Παππάς, Στερέωμα, Αθήνα 2021, 256 σελ.
Το 1943 ο Τόμας Μαν, αυτοεξόριστος στις Ηνωμένες Πολιτείες, γράφει για ένα θέμα-φωτιά: τον Μωυσή και τη μορφή και την προσωπικότητά του ως προφήτη, κριτή, αλλά και βιβλικού συμβόλου. Σκοπός του Μαν με τη νουβέλα του Ο Νόμος ήταν να πράξει το αδιανόητο για την εποχή της χιτλερικής Γερμανίας, που βρισκόταν ήδη προ των πυλών του Ολοκαυτώματος: να μιλήσει για συμβολή του ιουδαϊσμού στην ανάπτυξη του γερμανικού πολιτισμού.
Νάσος Βαγενάς, Η παραμόρφωση του Καρυωτάκη, Αλεξάνδρεια, τρίτη έκδοση επαυξημένη, Αθήνα 2021, 184 σελ.
Ο Νάσος Βαγενάς είναι απόλυτος. Η κεντρική θέση που έλαβε σταδιακά ο Καρυωτάκης στη νεοελληνική λογοτεχνική κριτική ως εκπρόσωπος μιας πολιτικής και στιχουργικής «πρωτοπορίας» της εποχής του οφείλεται σε τακτικές κινήσεις της κριτικής, τότε και τώρα, που κάθε φορά αφορούσαν ένα αντίστοιχο ή και ένα αντίστροφο ποιητικό «παράδειγμα», το οποίο χρέος ήταν άλλοτε να εγκωμιαστεί και άλλοτε να καταβαραθρωθεί, μέσα από το σύμβολο του ποιητή. Ποιες ιδεολογικές και άλλες ιδιοτέλειες έφτιαξαν αυτή τη μυθική πρόσληψη; [ΤΒJ]
Το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2021 απονεμήθηκε σήμερα στον Αμπντουλραζάκ Γκούρνα για την “ασυμβίβαστη και συμπονετική διείσδυσή του στις επιπτώσεις της αποικιοκρατίας και τη μοίρα του πρόσφυγα στο χάσμα μεταξύ πολιτισμών και ηπείρων”.
Μένης Κουμανταρέας, Τα μηχανάκια, Πατάκη, Αθήνα 2019 297 σελ.
Το 2022 συμπληρώνονται 60 χρόνια από την πρώτη έκδοση του διηγήματος του Μένη Κουμανταρέα (εκδόσεις Φέξη), Τα μηχανάκια, που επανέρχεται στην ιστορική πλέον δεύτερη έκδοση του Κέδρου (της Νανάς Καλιανέση), με τον Χρόνη Μπότσογλου να εικονογραφεί πρωτοποριακά το εξώφυλλο της pocket edition, φέροντας τον διπλό τίτλο Τα Μηχανάκια (β΄έκδοση) και Η Δόξα του Σκαπανέα (δραχ. 40) με χρονολογία έκδοσης «το Δεκέμβρη 1970», όπως αναγράφεται στον κολοφώνα του βιβλίου. To βιβλίο εκδόθηκε στη σειρά «Μικρή βιβλιοθήκη Ελλήνων και ξένων συγγραφέων», κάνοντας έκτοτε πολλαπλές εκδόσεις· κάποια από αυτές επανέφερε την πρωτότυπη εικαστική πρόταση του Νίκου Κούνδουρου, για την πρώτη έκδοση. Από το 2016 το σύνολο του έργου του συγγραφέα στεγάζεται πλέον στις εκδόσεις Πατάκη.
Ζαν-Πατρίκ Μανσέτ, Το μελαγχολικό κομμάτι της Δυτικής Ακτής. Mυθιστόρημα, μετάφραση από τα γαλλικά: Θοδωρής Τσαπακίδης, Άγρα, Αθήνα 2001, 2019, 208 σελ.
Ζακ Ταρντί, Το μελαγχολικό κομμάτι της Δυτικής Ακτής. Κόμικς, μετάφραση από τα γαλλικά: Θοδωρής Τσαπακίδης, λέτερινγκ: Παυλίνα Καλλίδου, Άγρα/Βαβέλ 2006, Άγρα, Αθήνα 2021, 78 σελ.
Ο Ζακ-Πατρίκ Μανσέτ είναι ένας σημαντικός γάλλος αφηγητής αστυνομικών ιστοριών, με κοινωνικό βάθος. Ο Ζακ Ταρντί είναι ένας σημαντικός αφηγητής ιστοριών με εικόνες που στον Μανσέτ βρίσκει τους ιδανικούς μύθους για να φτιάξει ατμοσφαιρικά νουάρ αφηγήματα που εκτυλίσσονται στο αγαπημένο του Παρίσι, Το μελαγχλικό κομμάτι της Δυτικής Ακτής είναι ένα καθηλωτικό αστυνομικό μυθιστόρημα που έγινε εξίσου καθηλωτικό κόμικς.
