Σύνδεση συνδρομητών

Λογοτεχνία

Σκηνή από την ταινία του Τζίλο Ποντεκόρβο, Η μάχη του Αλγερίου (1966), ένα έργο που περιγράφει το αντάρτικο πόλης κατά των Γάλλων. Γυρισμένη με τις επιρροές του ιταλικού νεορεαλισμού και πιο συγκεκριμένα του Ρομπέρτο ​​Ροσελίνι, η ταινία θεωρήθηκε ότι δείχνει υποδειγματικά τον τρόπο οργάνωσης ενός αντάρτικου κινήματος και τις μεθόδους των αποικιακών δυνάμεων να το περιορίσουν, την περίοδο της εθνικοαπελευθερωτικής εξέγερσης. Η ταινία είχε απαγορευτεί στη Γαλλία, σήμερα θεωρείται μια από τις σπουδαίες πολιτικές ταινίες.

Kaouther Adimi, Με άνεμο κακό, μετάφραση από τα γαλλικά: Έφη Κορομηλά, Πόλις, Αθήνα 2024, 256 σελ.

Η Αλγερία είναι μια χώρα που θα μπορούσε να έχει καλύτερη τύχη. Αλλά η ανεξαρτησία της από τη Γαλλία δεν τη βοήθησε. Οι άνθρωποι δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν τα πάθη και τον κακό εαυτό τους. Και η ελευθερία την οποία ονειρεύτηκαν συνετρίβη στις εμφύλιες συγκρούσεις και στα άγονα πάθη. Η χώρα έζησε και συνεχίζει να ζει στην κόψη, μέσα στο ψέμα. Τουλάχιστον, η λογοτεχνία επιβάλλεται να λέει την αλήθεια. [ΤΒJ]

17 Μαϊος 2024
1948. Ο Γιασουνάρι Καουαμπάτα ενώ παρατηρεί ένα γυναικείο χέρι, ένα γλυπτό δηλαδή του Ογκίστ Ροντέν.   

Yasunari Kawabata, Η χώρα του χιονιού, μετάφραση από τα ιαπωνικά - επίμετρο: Παναγιώτης Ευαγγελίδης, Άγρα, Αθήνα 2024, 232 σελ.

Σε ένα μαγευτικό τοπίο εκπληκτικού κάλλους στην απομακρυσμένη λουτρόπολη Γιουζάουα, ταξιδεύοντας με τρένο, επιστρέφει ξανά και ξανά την εποχή του χιονιού ο κεντρικός ήρωας του μυθιστορήματος, ο Σιμάμουρα. Αιτία είναι η ακαταμάχητη έλξη του για την Κόμακο, που πρωτογνώρισε σε προγενέστερο ταξίδι του, όταν εκείνη ήταν μια νεαρή μαθητευόμενη γκέισα.

17 Μαϊος 2024
Ο Θ. Μπενάκης.

Θεόδωρος Μπενάκης, Το παρελθόν του κυρίου Ζωρζ, Στοχαστής, Αθήνα 2020, 200 σελ.

Λέγεται ότι το αστυνομικό είναι ένα διπλό βιβλίο. Το ένα του κομμάτι αφορά τα πριν του φόνου, το άλλο τα μετά. Στην εμπλοκή αυτών των δύο κομματιών υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να αποτελέσουν ένα ενιαίο βιβλίο, ένα μυθιστόρημα. Πολλές φορές τα πριν αποτελούν αφήγηση φλας μπακ, άλλες φορές είναι ανακριτικές αφηγήσεις ή ανακαλύψεις συμβάντων από τον ερευνητή.

17 Μαϊος 2024
Η Άλις Μονρό. Βραβευμένη με Νόμπελ Λογοτεχνίας για το 2013.

Alice Munro, Μ’ αγαπάει δεν μ’ αγαπάει, μετάφραση από τα αγγλικά: Σοφία Σκουλικάρη, Μεταίχμιο, Αθήνα 2003, επανέκδοση: 2013, 443 σελ.

Alice Munro, Πάρα πολλή ευτυχία, μετάφραση από τα αγγλικά: Σοφία Σκουλικάρη, Μεταίχμιο, Αθήνα 2010, επανέκδοση: 2013, 391 σελ.

Το 2013 το βραβείο Νόμπελ πήγε στην καναδή συγγραφέα που, δουλεύοντας αθόρυβα αλλά επίμονα πάνω στη μικρή φόρμα, χαρακτηρίστηκε ο θηλυκός Τσέχωφ του καιρού μας. Ο πλούτος και η δύναμη των διηγημάτων της δικαιολογεί όχι μόνο τον τιμητικό χαρακτηρισμό αλλά και το Νόμπελ. Τεύχος 37, Νοέμβριος 2013.

15 Μαϊος 2024
Ο Δημήτρης Φύσσας.

Δημήτρης Φύσσας, Ο Μέσκουλας αποσύρεται για να πεθάνει. Μυθιστορηματική ιλαροτραγωδία, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2023, 272 σελ.   

Ποιος είναι σε θέση να ξέρει τα συγγραφικά μυστικά; Ποιος μπορεί να υπολογίσει αν ο Δημήτρης Φύσσας είχε ήδη βάλει στα σκαριά μια καινούργια λογοτεχνική επέλαση ή αν σχεδίαζε διαισθητικά τη συγγραφική του διαθήκη; Το μόνο που έχει πλέον  σημασία είναι η στάση του απέναντι στο ενδεχόμενο ενός επινοημένου (δηλαδή εκλογοτεχνισμένου) θανάτου. Με άλλα λόγια, ο αγέρωχος τρόπος του να ξεθεμελιώνει τόσο τους άλλους όσο και τον εαυτό του, συγκερνώντας τον καγχασμό και τον πόνο, αλλά και συνενώνοντας την ευδία ενός απογυμνωμένου και κυνικού βίου με την πενία μιας ριζικά στερημένης ζωής.

03 Μαϊος 2024
Ο Αλέξης Πανσέληνος.

Αλέξης Πανσέληνος, Ελαφρά ελληνικά τραγούδια. Μυθιστόρημα. Μεταίχμιο, Αθήνα 2018, 328 σελ.

Αλέξης Πανσέληνος, Λάδι σε καμβά, μυθιστόρημα. Μεταίχμιο, Αθήνα 2022, 224 σελ.

Στο αφιέρωμα στον Αλέξη Πανσέληνο, που δημοσιεύτηκε στο τεύχος 150 του Books’ Journal, από σοβαρή παραδρομή δεν συμπεριελήφθη το εγκαίρως παραδοθέν κείμενο του Βαγγέλη Χατζηβασιλείου – μια ανάγνωση της εξέλιξης του συγγραφέα και η προσέγγιση υπό το πρίσμα της μεγάλης πορείας του των δύο τελευταίων μυθιστορημάτων του. Το κείμενο δημοσιεύεται σήμερα εδώ – και ας είναι αφορμή να αναζητήσετε το αφιέρωμα στον συγγραφέα και, βεβαίως, τα βιβλία του. [ΤΒJ]

24 Απριλίου 2024
H Ντόνα Ταρτ.

Donna TartΟ μικρός φίλος, μετάφραση από τα αγγλικά: Μιχάλης Δελέγκος, Διόπτρα, Αθήνα 2024, 928 σελ.

Η Ντόνα Tαρτ πλάθει ένα ατμοσφαιρικό, κλειστοφοβικό, θρησκόληπτο οικιακό και κοινωνικό περιβάλλον. Υπογραμμίζει τα χαρακτηριστικά της ζωής στον αμερικανικό Νότο: μητριαρχία, περίπλοκοι οικογενειακοί δεσμοί, παραβατικές συμπεριφορές και συγκάλυψή τους, βία, εξαθλίωση και μοιρολατρία. Η αστυνομική πλοκή δεν σημαίνει ότι διαβάζουμε μια κλασική αστυνομική ιστορία: δεν είναι η αποκάλυψη της ταυτότητας του υπαίτιου του απαγχονισμού του μικρού Ρόμπιν το κεντρικό θέμα του έργου αλλά η ψυχολογική και πνευματική εξέλιξη και η διαμόρφωση της προσωπικότητας της Χάριετ, του έξοχα πλασμένου κεντρικού χαρακτήρα. Τι ακριβώς λοιπόν γράφει αυτή η σχεδόν μυθική συγγραφέας με τα τρία όλα κι όλα ώς σήμερα ογκώδη βιβλία; Τεύχος 151 

24 Απριλίου 2024
Εικόνα από ένα πλυσταριό της Μαγδαληνής στην Ιρλανδία, περίπου δεκαετία του 1920. Υποτίθεται, ήταν μια απασχόληση στο πλαίσιο της φιλανθρωπικής λειτουργίας μοναστηριών, στην οποία απασχολούνταν νεαρά κορίτσια (κακοποιημένες, ανύπαντρες έγκυοι που τις έδιωχναν οι εραστές ή η οικογένεια, παραβατικές) για βοήθεια και επανένταξη στην κοινωνία. Τα κορίτσια αυτά, όμως, εργάζονταν στα πλυσταριά: έπλεναν στη σκάφη, συνεχώς, ρούχα υπό άθλιες συνθήκες, πολλές φορές για χρόνια, χωρίς αμοιβή, υποχρεωτικά, χωρίς να είναι ελεύθερα να φύγουν, ενώ παράλληλα έπρεπε να εργάζονται για το μοναστήρι και να υπηρετούν τις καλόγριες. Το τελευταίο από τα πλυντήρια της ντροπής έκλεισε μόλις το 1996. Τρία χρόνια νωρίτερα ήρθαν στο φως 155 ανώνυμοι τάφοι κρατουμένων γυναικών και παιδιών. Πολύ πρόσφατα, ο ιρλανδός πρωθυπουργός αποκάλεσε τα πλυσταριά της Μαγδαληνής «ντροπή της Ιρλανδίας». Η φωτογραφία προέρχεται από το βιβλίο του F. Finnegan, Do Penance or Perish. A Study of Magdalen Asylums in Ireland, Congrave Press (2001).   

Claire Keegan, Μικρά πράγματα σαν κι αυτά, μετάφραση από τα αγγλικά: Μαρτίνα Ασκητοπούλου, Μεταίχμιο, Αθήνα 2022, 128 σελ.

H Ιρλανδή Κλερ Κίγκαν φημίζεται για τη διεισδυτική ματιά και τη λιτή πλην αιχμηρή γραφή της. Τα Μικρά πράγματα σαν κι αυτά εξιστορούν τα διλήμματα, τις αναστολές και τις σκέψεις ενός άνδρα ο οποίος αναγκάζεται, σε συνθήκες φτώχειας, να οδηγήσει σε ένα μοναστήρι μια εγκαταλελειμμένη νεαρή που της είχαν πάρει το εξώγαμο παιδί της. Θα διασφάλιζε την επιβίωσή της – αλλά την ίδια στιγμή ήξερε ότι η μοίρα της της επιφύλασσε μια ζωή οδύνης, αφού στο Μοναστήρι λειτουργούσε πλυσταριό της Μαγδαληνής, στο οποίο γυναίκες όπως η συγκεκριμένη δούλευαν σκληρά σχεδόν σαν σκλάβες. [TBJ]

16 Απριλίου 2024
Το εξώφυλλο του περιοδικού Μοντέρνοι Ρυθμοί που εξαγγέλλει την άφιξη, για συναυλία, των Rolling Stones, λίγο πριν το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου.

Αλέξης Πανσέληνος, Λάδι σε καμβά, Μεταίχμιο, Αθήνα 2022, 224 σελ.

Στο τελευταίο του μυθιστόρημα, Λάδι σε καμβά, ο σημαντικός και βραβευμένος πεζογράφος Αλέξης Πανσέληνος, εγγράφει –στο μεγαλύτερο μέρος της– μια εξαιρετικά φιλοτεχνημένη και ενίοτε προκλητικά ασύμμετρη ιστορία ματαίωσης, την περίοδο της επτάχρονης στρατιωτικής δικτατορίας. Ωστόσο, όπως και σε άλλα μυθιστορήματα που κυκλοφορούν με τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τη μεταπολίτευση, η καθοριστική πολιτική και κοινωνική συνθήκη της χούντας αποτελεί κι εδώ περισσότερο το φόντο μιας σειράς αρνητικών, αναπόδραστων εξελίξεων για τον Σπύρο, τον κεντρικό ήρωα. Σαν οι μεταγενεστέρες αξιακές συνδηλώσεις να ρίχνουν προειδοποιητικά τη σκιά τους!

16 Απριλίου 2024
Ο Αλέξης Πανσέληνος είναι ένας αστός συγγραφέας, μεγαλωμένος σε ένα αθηναϊκό σπίτι διανοούμενων, με γούστα και εμμονές που καλύπτουν μέρη του επιστητού κάπως «ξεχασμένα», υπό το πολιτισμικό ραντάρ της τρέχουσας πλειοψηφίας.

Πτήση και μετεωρισμός στον Αλέξη Πανσέληνο

Μια από τις πιο διαδεδομένες κοινοτοπίες όσων ασχολούνται με ζητήματα λογοτεχνίας και γραφής στην Ελλάδα, είναι ότι στη χώρα μας δεν παράγεται μυθιστόρημα με υψηλό επίπεδο και ότι σε γενικές γραμμές «χωλαίνουμε» όποτε πρέπει να υπερβούμε τη μικρή κλίμακα και τους λίγους, μετρημένους στα δάχτυλα του ενός χεριού, αφηγηματικούς χαρακτήρες. Προσωπικά, από παλιά διαφωνούσα με αυτή την παραδοχή, προσπαθώντας να οργανώσω «γραμμές άμυνας» σε σχέση με την βαλλόμενη αξία του ελληνικού μυθιστορήματος, κυρίως επικαλούμενος συγγραφείς που το έχουν υπηρετήσει κατά προτεραιότητα και με μεγάλη ευσυνειδησία, με έμπνευση και εν τέλει με αποτελεσματικότητα, ανάμεσα στους οποίους περίοπτη θέση κατέχει εδώ και δεκαετίες ο Αλέξης Πανσέληνος.

09 Απριλίου 2024
Illiers-Combray, 1976. Ο Αλέξης Πανσέληνος στην κοινότητα Maison-Proust.

Η εκ των έσω υπονόμευση της ρεαλιστικής αφήγησης στα μυθιστορήματα του Αλέξη Πανσέληνου

Αλέξης Πανσέληνος, Ο Κουτσός Άγγελος, δεύτερη έκδοση, Μεταίχμιο, Αθήνα 2021, 488 σελ.

Αλέξης Πανσέληνος, Κρυφή Πόρτα, Μεταίχμιο, Αθήνα 2016, 184 σελ.

Αλέξης Πανσέληνος, Λάδι σε καμβά,  Μεταίχμιο, Αθήνα 2022, 224 σελ.

Έχω αναφερθεί και με άλλη ευκαιρία στη διπλή φύση της μυθιστορηματικής αφήγησης του Αλέξη Πανσέληνου: τον ενδιαφέρει ως πεζογράφο πολύ σοβαρά η πρόσδεση στην Ιστορία αλλά εκείνο που δίνει τον ιδιαίτερο τόνο στο έργο του είναι η καταφυγή στον μύθο – με διάφορους τρόπους. Γενικότερα η σχέση λογοτεχνίας και ζωής στην πεζογραφία του είναι ένα επαναλαμβανόμενο θέμα, όπως και το σχήμα της ύβρεως και της τιμωρίας και η θεματική της καταξίωσης στην τέχνη και στη ζωή. Τεύχος 150

05 Απριλίου 2024
O Στίβεν Κινγκ, σε εκδήλωση στη Γερμανία. Οι διηγήσεις του και οι περιγραφές του είναι συνήθως συγκρατημένες. Άλλωστε πιστεύει ότι «η φτωχή περιγραφή αφήνει τον αναγνώστη σαστισμένο και μισότυφλο. Η παραφορτωμένη περιγραφή τον θάβει μέσα σε λεπτομέρειες και εικόνες. Το κόλπο είναι να βρείτε τη χρυσή τομή».

Stephen King, Περί συγγραφής. Το χρονικό μιας τέχνης, μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος, Bell, Αθήνα 2006, 304 σελ.

Εν μέρει εγχειρίδιο «δημιουργικής γραφής», εν μέρει κείμενο θεωρητικού λόγου γύρω από τα ευρύτερα διακυβεύματα της λογοτεχνικής γραφής (συν το αυτοβιογραφικό bonus), το αγέραστο βιβλίο του Στίβεν Κινγκ καταφέρνει να διατηρεί ζωντανή την ονειροπόληση, το «ξελόγιασμα» της γραφής, προσπερνώντας και υπερκερνώντας στο διάβα του πολύ νεότερα, και με περισσότερες ακαδημαϊκές διεκδικήσεις γραμμένα, έργα-εγχειρίδια «δημιουργικής γραφής». Αν θέλετε να μάθετε πώς γράφεται ένα μυθιστόρημα μπορείτε να αναζητήσετε τη σχετική εργασία του ίσως πιο εμπορικού μυθιστοριογράφου της εποχής μας.

02 Απριλίου 2024
Σελίδα 2 από 28