Σύνδεση συνδρομητών

Τζον Λε Καρρέ: Αντίο Τζορτζ Σμάιλι, καληνύχτα Βρετανία

Δευτέρα, 14 Δεκεμβρίου 2020 10:41
Λονδίνο, 12 Ιουνίου 2017. O Τζον Λε Καρρέ μοιράζεται με το κοινό του τα μυστικά της πλοκής των ιστοριών του.
German Embassy London
Λονδίνο, 12 Ιουνίου 2017. O Τζον Λε Καρρέ μοιράζεται με το κοινό του τα μυστικά της πλοκής των ιστοριών του.

John Le Carré, A Legacy of Spies, Viking - Penguin, 2017, 264 σελ.

 

John Le Carré, Η κληρονομιά των κατασκόπων, μετάφραση από τα αγγλικά: Βεατρίκη Κάντζολα – Σαμπατάκου, Bell, Αθήνα 2018, 341 σελ. 

 

Ο Τζον Λε Καρρέ, ο θάνατος του οποίου σε ηλικία 89 χρόνων ανακοινώθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020, ήταν ένας σπουδαίος βρετανός συγγραφέας. Ήταν πολλά περισσότερα από έναν συγγραφέα κατασκοπευτικών μπεστ σέλερ. Στο βιβλίο του Η κληρονομιά των κατασκόπων, που κυκλοφόρησε το 2017 (και στα ελληνικά μεταφράστηκε την επόμενη χρονιά) αναβίωσε τον θρυλικό ήρωά του, Τζορτζ Σμάιλι, και την ψυχροπολεμική περίοδο, σε ένα συναρπαστικό θρίλερ-μανιφέστο. Η Σοβιετική Ένωση έχει αντικατασταθεί από τη Ρωσία του Πούτιν, η Βρετανία στα μάτια του έχει μετατραπεί σε μια «χώρα του πουθενά» και η Ευρώπη της ελευθερίας, της συνύπαρξης και της λογικής συνεχίζει να είναι ένα όνειρο που αξίζει να διεκδικούμε. Όσο για τον κλασικό ήρωά του, είναι ακόμα ζωντανός – και πάντα δρώσα προσωπικότητα, που νικά όχι μόνο τους εχθρούς αλλά και το χρόνο. Ιt was fiction after all... Αναδημοσίευση (με μικρές προσθήκες της σύνταξης) από το Books' Journal, τχ. 83, Δεκέμβριος 2017.

 

1.

Ο Τζορτζ Σμάιλι, κάνει την πρώτη εμφάνιση στον κόσμο του κατασκοπευτικού μυθιστορήματος, το 1961, τη χρονιά της ανέγερσης του Τείχους του Βερολίνου. Στο παρθενικό μυθιστόρημα του, τριαντάχρονου τότε, δημιουργού του, Τζον Λε Καρρέ, Call for the Dead. Σε πρώτη ανάγνωση, το ολιγοσέλιδο βιβλίο τού συγγραφέα με το ασυνήθιστο όνομα είχε στο επίκεντρό του την υπόθεση ενός φόνου, αλλά το ιστορικό του πλαίσιο εισήγαγε τους αναγνώστες στον μυστικό, γκρίζο, βρώμικο κόσμο του Ψυχρού Πολέμου.

Κοντόχοντρος, με πλαδαρό πρόσωπο και χοντρά γυαλιά, έδειχνε να ξόδευε πολλά χρήματα στα πιο ακατάλληλα ρούχα. Κρέμονταν επάνω του όπως το ζαρωμένο δέρμα στο βάτραχο.

Μαθαίνουμε ότι ο Τζορτζ Σμάιλι, στη διάρκεια του Β´ Παγκόσμιου Πολέμου, ήταν επικεφαλής δικτύου κατασκόπων διαφόρων εθνικοτήτων, το οποίο δρούσε μέσα στη ναζιστική Γερμανία.

Η έλευση του Σμάιλι, συνέπεσε με την κλιμάκωση του Ψυχρού Πολέμου και έθεσε στο περιθώριο εξωπραγματικούς ήρωες, όπως ο Τζαίημς Μποντ του Ίαν Φλέμινγκ, που έμοιαζαν με καρικατούρες, σε μια εποχή κατά την οποία το αναγνωστικό κοινό στρεφόταν πρός το ρεαλισμό. Ο Σμάιλι ήταν ο αντι-ήρωας, ο αντίθετος πόλος του Τζαίημς Μποντ, προσγειωμένος σε μια ζοφερή πραγματικότητα που δεν προσφερόταν για επινίκιες ζητωκραυγές. Η ήττα των ναζί εγκαινίαζε έναν χρόνιο πολέμο χαμηλής έντασης με επικίνδυνες εξάρσεις, τη φορά αυτή της Δύσης απέναντι στον κομμουνισμό.

Το 1963, είναι η χρονιά-σταθμός για τον Τζον Λε Καρρέ. Κυκλοφορεί το βιβλίο Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο. Σε μια διθυραμβική βιβλιοκριτική, ο Γκράχαμ Γκρην αποκαλεί το μυθιστὀρημα «αριστοὐργημα που έδωσε μια νέα πνοή στη μεταπολεμική λογοτεχνία». O Τζον Λε Καρρέ, αποθεώνεται. Το βιβλίο παραμένει επί 40 εβδομάδες στην πρώτη θέση των Best Sellers στους New York Times. Ο συγγραφέας εκτινάσσει το κατασκοπευτικό μυθιστόρημα από την κατηγορία pulp στο χώρο της σοβαρής λογοτεχνίας.

Αν και ο βασικός ήρωας στον Κατάσκοπο που γύρισε από το κρύο ήταν ο Αλεκ Λίμας, βετεράνος πράκτορας της βρετανικής αντικατασκοπίας, της MI6, οργανωτικός εγκέφαλος της επιχείρησης με την τραγική και αναπάντεχη κατάληξη ήταν ο Τζορτζ Σμάιλι.

Η πολυπλοκότητα του χαρακτήρα του, η δημιουργική φαντασία του και ο βαθύς πατριωτισμός του Τζορτζ Σμάιλι αναδεικνύονται, δέκα χρόνια αργότερα, στην αριστουργηματική «Τριλογία του Κάρλα». Τα τρία βιβλία εκείνης της τριλογίας καθιέρωσαν τον Τζον Λε Καρρέ όχι μόνο ως τεράστια μορφή των βρετανικών γραμμάτων αλλά και ως εφευρέτη μιας σειράς όρων που χρησιμοποιούνται έως σήμερα στον κόσμο της κατασκοπείας. Το αρχηγείο των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών, MI6, για παράδειγμα, αποκαλείται Circus από την τοποθέτησή του από τον Τζον Λε Καρρέ στο Cambridge Circus, στη διασταύρωση της Shaftbury Avenue με την Charring Cross Road, στο Σόχο:

Ενα γκρίζο, καπνισμένο, κτίριο με ξύλινα πατώματα και ανελκυστήρα που τρίζουν, παγωμένα γραφεία με φτηνούς πλαστικούς καναπέδες, χαμηλό φωτισμό και σειρά δωματίων με σκονισμένους αρχειακούς φακέλλους.

Στο πρώτο βιβλίο της τριλογίας, Tinker Taylor Soldier Spy (1974), που κυκλοφόρησε στα ελληνικά με τίτλο Κι ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι, o αρχικατάσκοπος, με τον νεαρό βοηθό του Πήτερ Γκουίλαμ, κατορθώνουν, ύστερα από ενδελεχή και επίπονη έρευνα, να εντοπίσουν πράκτορα των Σοβιετικών στα ανώτατα κλιμάκια του MI6. Τον Τυφλοπόντικα (Μole – άλλος ένας νεολογισμός του Λε Καρρέ) Μπιλ Χέιντον, έναν από τους εραστές της συζύγου τού Σμάιλι, Λαίδης Ανν Σέρκομ.

Στο δεύτερο βιβλίο, Ο εντιμότατος μαθητής (The Honourable Schoolboy, 1977), η υπόθεση του οποίου εκτυλίσσεται στο Χονγκ Κονγκ και τη Νοτιοανατολική Ασία, ο Τζορτζ Σμάιλι προσπαθεἰ, δίχως επιτυχία, να συλλάβει τον Κάρλα, σοβιετικό αρχικατάσκοπο που έχει διεισδύσει στα ανώτατα κλιμάκια του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας.

Στο τρίτο βιβλίο της τριλογίας, Οι άνθρωποι του Σμάιλι (Smiley’People, 1979), ο Σμάιλι παίρνει την εκδίκησή του, με την ανακάλυψη ενός καλά κρυμμένου μυστικού της προσωπικής ζωής του Κάρλα. Με αυτό τον εκβιάζει ώστε να αποδράσει στη Δύση και να δουλέψει για τους Βρετανούς. Ο Κάρλα συμφωνεί, φτάνει ώς ένα απομονωμένο φυλάκιο του Τείχους του Βερολίνου από το οποίο διέρχονται μόνο οι συνταξιούχοι, περνάει, μπαίνει στο Δυτικό Βερολίνο και συλλαμβάνεται από τους πρακτορες του Σμάιλι. Ο Κύκλος Κάρλα ολοκληρώνεται.

Συνεκτικός ιστός των τριών βιβλίων είναι η απουσία οποιουδήποτε νικηφόρου συναισθήματος. Σε όλη την τριλογία, όπως και στον Κατάσκοπο που γύρισε από το κρύο, επικρατεί ένα κλίμα βαθιάς, σχεδόν καταθλιπτικής, μελαγχολίας

Χαρακτηριστικός είναι ο σύντομος διάλογος στο τέλος του Smiley’People.

Συνειδητοποἰησε ότι αγνοούσε το πραγματικό όνομα και τον στρατιωτικό βαθμό του εχθρού του [Κάρλα].

«Τζορτζ, νίκησες», του είπε ο Γκουίλαμ καθώς προχωρούσαν προς το αυτοκίνητο.

«Αλήθεια;». ρώτησε ο Σμάιλυ… «Υποθέτω πως θα μπορούσες να το θέσεις κι έτσι».

Είναι αυτός ο αντι-ηρωισμός, σε συνδυασμό με το βρετανικό φλέγμα, που δίνουν διαχρονικό χαρακτήρα στον Τζορτζ Σμάιλι. Ο ήρωας είναι αδιαμφισβήτητη διάνοια στον τομέα του, με μοναδικά ταλέντα παρατήρησης, εμβάθυνσης, σύνδεσης και διεισδυτικής ψυχολογικής ανάλυσης. Παράλληλα, πίσω από το προσωπείο του αγαθού μεσήλικου, κρύβεται μια στιβαρή, άτεγκτη προσωπικότητα, έτοιμη να χρησιμοποιήσει τις πιο σκληρές μορφές ανάκρισης προκειμένου να αποκαλύψει την αλήθεια. Ο Σμάιλι δεν είναι ναΐφ ή ιδεολόγος, δεν είναι καριερίστας, δεν εξαγοράζεται. Είναι το πρότυπο Κατασκόπου και Πατριώτη, οι ιδιότητές του αυτές έκαναν εκατομμύρια αναγνώστες να τον λατρέψουν. Στην αριστουργηματική βιογραφία του Τζον Λε Καρρέ, που κυκλοφόρησε το 2015 (Adam Sisman, John Le Carre, The Biography, Bloomsbery, Λονδίνο 2015, 505 σελ.), ο συγγραφέας Ανταμ Σίσμαν αναφέρει ένα πραγματικό επεισόδιο:

Το 1996, ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Γιεβγκένι Πριμοκόφ, επισκέφθηκε το Λονδίνο. Μετά το πέρας της συνάντησής του με τον βρετανό ομόλογό του, Μάλκολμ Ρίφκιν, ο τελευταίος τού χάρισε το τρίτο βιβλίο της «Τριλογίας του Κάρλα», Smiley’sPeople, υπογεγραμμένο από τον Τζον Λε Καρρέ.

«Λίγα χρόνια αργότερα, στα τέλη του ᾽90, η τότε επικεφαλής του Στἐιτ Ντιπάρτμεντ, Μαντλίν Ολμπρἀιτ, συναντήθηκε στη Μόσχα με τον Γεβγκένι Πριμακόφ, ο οποίος, ως γνωστόν, είχε μακρά θητεία στην KGB. Όταν και οι δύο ανακάλυψαν ότι ήταν φανατικοί αναγνώστες του Τζον Λε Καρρέ, η Ολμπράιτ, λογικά, σκέφτηκε πως ο Πριμακόφ ταυτιζόταν με τον σοβιετικό αντίπαλο του Σμάιλι, τον Κάρλα. «Όχι» της απάντησε ο Ρώσος, «ταυτίζομαι με τον Τζορτζ Σμάιλι».

Η κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ και ο τερματισμός του Ψυχρού Πολέμου στις αρχές του 1990 οδήγησε πολλούς να πιστέψουν ότι τερματίστηκε και η καριέρα του Τζον Λε Καρρέ. Τους απέδειξε ότι είχαν λάθος υπολογίσει. Τα τελευταία 25 χρόνια έδωσε εξαιρετικά μυθιστορήματα, με σειρά νέων θεμάτων, ὀπως ο εθνικισμός, η ασυδοσία των φαρμακευτικών εταιρειών, η τρομοκρατία, ο πόλεμος στο Ιράκ. Μεταξύ άλλων, βιβλία όπως Το παιχνίδι μας (Our Game), Ο επίμονος κηπουρός (The Constant Gardener) και οι Απόλυτοι Φίλοι (Absolute Friends).

 

 

2.

Ο Τζον Λε Καρρέ, κατά κόσμον Νταίηβιντ Κόρνγουελ, γεννήθηκε το 1931 στο Πουλ της κομητείας Ντόρσετ της Αγγλίας. Η μητέρα του εγκατέλειψε τον απατεώνα πατέρα του όταν ο Νταίηβιντ ήταν πέντε ετών. Από τα έξι του χρόνια ήταν οικότροφος σε ιδιωτικά σχολεία. Σε ηλικία 17 ετών πήγε στην Βέρνη της Ελβετίας, όπου έμεινε δύο χρόνια σπουδάζοντας γερμανική γλώσσα και λογοτεχνία. Συνέχισε τις σπουδές του στην Οξφόρδη, όπου πήρε πτυχίο στη γερμανική και τη γαλλική γλώσσα και λογοτεχνία. Μετά την αποφοίτησἠ του δίδαξε για μικρό χρονικό διάστημα στο σχολείο Ήτον. Παράλληλα, από το 1952, υπηρέτησε, ως πράκτορας, στην Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφαλείας ΜΙ5 και αργότερα στελέχωσε την Υπηρεσία Αντικατασκοπίας, MI6, οπότε και αποσπάστηκε στη βρετανική πρεσβεία στη Βόννη. Έγραψε το πρώτο βιβλίο του, Call for the Dead, το 1960, και, την επόμενη χρονιά, το A Murder of Quality (Ο ποιοτικός φόνος). Παραιτήθηκε από την MI6 μετά τη διεθνή επιτυχία του τρίτου βιβλίου του, Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο, το 1963, και έκτοτε ασχολείται αποκλειστικά με τη συγγραφή βιβλίων. Έχει γρἀψει συνολικά 24 μυθιστορήματα, τα εννέα εκ των οποίων με ήρωα των Τζορτζ Σμάιλι. Ζούσε, τον περισσότερο χρόνο, απομονωμένος στο σπίτι του στο Landsend της Κορνουάλλης, στο δυτικότερο άκρο της Αγγλίας, με θέα τον Ατλαντικό Ωκεανό.

 

3.

Στις αρχές του 2017, η Penguin αιφνιδιάζει τους αναγνώστες με την ανακοίνωση της επιστροφής του Τζορτζ Σμάιλι. Όλοι οι φανατικοί θαυμαστές του Τζον Λε Καρρέ κρατήσαμε την ανάσα ώς τις 7 Σεπτεμβρίου, που κυκλοφόρησε το καινούργιο του γεμάτο συμβολισμούς μυθιστόρημα, Α Legacy of Spies, στο οποίο επιστρέφει το δίδυμο Σμάιλι-Γκουίλαμ.

Ο Πήτερ Γκουίλαμ, συνταξιούχος πλέον, ζει απομονωμένος στην αγροικία που κληρονόμησε από τη γαλλίδα μητέρα του στη Βρετάνη. Αιφνιδίως, λαμβάνει τηλεφώνημα από το MI6 να παρουσιαστεί στην υπηρεσία, για να βοηθήσει στη λύση ενός έκτακτου προβλήματος, ενός προβλήματος που σχετίζεται με το ρόλο που ο Τζορτζ Σμάιλι αλλά και ο ίδιος ο Γκουίλαμ είχαν παίξει στην αποτυχημένη επιχείρηση Windfall, η οποία κατέληξε στον τραγικό θάνατο του Άλεξ Λίμας και της ερωμένης του, Ελίζαμπεθ Γκολντ, στο τείχος του Βερολίνου το 1963. Ο Σμάιλι βρίσκεται ακόμα εν ζωή, αλλά έχουν χαθεί τα ίχνη του. Εναπόκειται, επομένως, στον Γκουίλαμ να σώσει τη MI6 από το επαπειλούμενο σκάνδαλο που ενδέχεται να λάβει τεράστιες πολιτικές διαστάσεις.

Το Λονδίνο, η Βρετανία έχουν ριζικά αλλάξει. Η MI6 στεγάζεται σε κτίριο μεγαθήριο στο Βόξολ, στις όχθες του Τάμεσι. Είναι όμηρος της πολιτικής ορθότητας και της ακόρεστης όρεξης του κοινού για σκάνδαλα που θα δώσουν μια γερή γροθια στο κατεστημένο, ενώ στελεχώνεται από πράκτορες-wizzards κολλημένoυς όλη μέρα μπροστά στις οθόνες των υπολογιστών, καθώς και από στρατιά νομικών συμβούλων.

Ο Πήτερ Γκουίλαμ ανακαλύπτει ότι, στα μέσα της δεκαετίας του 1950, ο Άλεκ Λίμας είχε γιο με μια Γερμανίδα. Εκείνος έχει εντοπίσει την κόρη της Ελίζαμπεθ Γκολντ, έχουν έλθει σε επαφή και μαζί απειλούν να μηνύσουν τη MI6 για το θάνατο των γονιών τους. Επίσης, μαθαίνουμε για πρώτη φορά την ύπαρξη μιας γυναίκας που χρησιμοποιεί το ψευδώνυμο Τουλίπα, μιας Ανατολικογερμανίδας η οποία δούλευε στη Στάζι και έγινε κατάσκοπος των Βρετανών επειδή την προσέβαλε η αυθαιρεσία του κομμουνιστού καθεστώτος και ιδίως η προδοσία του ονείρου της για τη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου με ισότητα, ελευθερία και ανοχή. Λίγο πριν από τη σχεδιασμένη σύλληψή της, η Τουλίπα δραπέτευσε στην Αγγλία, σε επιχείρηση διάσωσης την οποία είχε οργανώσει ο Σμάιλι. Στην Αγγλία, η Τουλίπα δολοφονήθηκε από τον Χανς Ντίτερ Μουνχ, κατάσκοπο της Στάζι, ο οποίος στη συνέχεια επρόκειτο να συλληφθεί και να γίνει πρακτορας των Βρετανών. Ο Μουνχ, επίσης, ήταν ο βασικός υπεύθυνος του θανάτου του Άλεκ Λίμας και της ερωμένης του Ελίζαμπεθ Γκολντ στον Κατάσκοπο που γύρισε από το κρύο.

Η Τουλίπα είχε αφήσει πίσω, στην Ανατολική Γερμανία, τον πεντάχρονο γιο της. Σε αυτόν και στα άλλα δύο παιδιά, το γιο τού Άλεκ Λίμας και την κόρη τής Ελίζαμπεθ Γκολντ, στην επόμενη γενιά, αναφέρεται ο τίτλος του βιβλίου Legacy of Spies. O γιος τού Αλεκ Λίμας, Κριστόφ, ο οποίος ξεκίνησε την ιστορία του εκβιασμού, είναι σεσημασμένος κακοποιός, φορτωμένος με καταδίκες και φυλακἐς στη γενέτειρά του Γερμανία. Για την κόρη τής Ελίζαμπεθ Γκολντ, που είναι κομμουνίστρια βιβλιοθηκάριος, έχουμε μόνο μια μικρή αναφορά στο όνομά της, δίχως καμία παρουσία της στην υπόθεση. Τέλος, ο γιος της Τουλίπας, ο Γκούσταβ, είναι εργάτης, μένει στην Ανατολική Γερμανία, εξακολουθεί να είναι αμετανόητος κομμουνιστής και μισεί τη μητέρα του που πρόδοσε τον παράδεισο των εργατών.

Ο Πήτερ Γκουίλαμ, βασικός αφηγητής και πρωταγωνιστής, αναδιφά σε φανερά αλλά και μυστικά αρχεία τα οποία είχε κρύψει ο Σμάιλι σε ένα από τα ασφαλή καταφύγιά του (safehouse), συμπληρώνοντας το ένα μετά το άλλο τα κομμάτια του παζλ. Στην ουσία, το βιβλίο είναι ένα prequelτου Κατασκόπου που γύρισε από το κρύο.

Το βασικό ερώτημα που τίθεται στο Α Legacy of Spies είναι το εξής: ποιο είναι σήμερα το ειδικό βάρος, ποια η απήχηση και ποια η αναλογία όλων των ψυχροπολεμικών εγκληματων ένθεν κακείθεν στη σημερινή πραγματικότητα. Είναι ένα υποθετικό ερώτημα που, χάρη στην ανεπανάληπτη πένα του Τζον Λε Καρρέ, μετατρέπεται σε ρεαλιστικό και βαθιά πολιτικό.

Το μυθιστόρημα ALegacyofSpiesείναι η αξιολὀγηση και, ταυτόχρονα, η αναβίωση από τον Τζον Λε Καρρέ μιας ιστορικής περιόδου για την οποία όλοι πιστεύαμε ότι ανήκει οριστικά στο παρελθόν. Κάθε άλλο. «Η Ρωσία του Πούτιν αποδεικνύει πως ο Ψυχρός Πόλεμος επανέρχεται, με άλλη μορφή αλλά με την ἰδια ένταση», υποστήριξε ο συγγραφέας στην παρουσίαση του βιβλίου, που έκανε στο Royal Festival Hall, στην οποία είχα την ευτυχία να παραβρεθώ.

Το βαθύ μήνυμα που στελνεί ο Τζον Λε Καρρέ, με το τελευταίο μυθιστόρημά του, είναι αυτό που περιμέναμε όλοι εμείς, οι φανατικοί αναγνώστες και θαυμαστές του. Και μας δικαιώνει μέχρι τελείας. Η πλοκή συνδέει αριστοτεχνικά γεγονότα των αρχών του 1960 με το σήμερα, είναι συναρπαστική, ατμοσφαιρική, γρήγορη και αγωνιώδης. Οι διάλογοι, στο γνωστό ρεαλιστικό, ειρωνικό, σαρκαστικό και αξεπέραστο στυλ του, συναρπάζουν. Ποιος άλλος μπορεί να πει τόσα πολλά, για τόσο πολλούς, με τόσο λίγες λέξεις; Δεν είναι περιττό τίποτα, λέξη, τελεία ή κόμμα.

Το σκηνικό και οι χαρακτήρες είναι γνωστοί στους συστηματικούς αναγνώστες των βιβλίων του Σμάιλι. Ωστόσο, για τον νέο αναγνώστη, η πλοκή του βιβλίου είναι πολύ δύσκολο (ακριβέστερα: αδύνατον) να γίνει κατανοητή αν δεν έχει προηγουμένως διαβάσει τον Κατάσκοπο που γύρισε από το κρύο και την τριλογία του Κάρλα, ειδικά το πρώτο βιβλίο, Tinker Taylor Soldier Spy (Κι ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι).

Η μόνη υπερβολή, συγγραφική αδεία, όπως είπε ο ίδιος ο Τζον Λε Καρρέ, είναι η βιολογική παρουσία του Τζορτζ Σμάιλι. Γνωρίζουμε ότι μπήκε στην αντικατασκοπία κατά τη δεκαετία του 1920, άρα θα πρέπει να είναι το λιγότερο 105 ετών ή, όπως είπε γελώντας ο συγγραφέας, 120.

Αλλά, “it is fiction after all”.

 

 

4.

Το Α Legacy of Spies αναδεικνύει τον βαθύ ευρωπαϊσμό του Τζον Λε Καρρέ. Τα μυθιστορήματα του Σμάιλι ἐχουν ρίζες, εκτυλίσσονται και αναφέρονται στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Δεν είναι τυχαίο, επομένως, ότι ο Αγγλογάλλος Πήτερ ή Πιέρ Γκουίλαμ εντοπίζει τον αιωνόβιο Τζορτζ Σμάιλι σε μια βιβλιοθήκη, στη Βασιλεία της Ελβετίας. Το μαύρο κοστούμι έχει αντικατασταθεί από κόκκινο πουλόβερ και κίτρινο κοτλέ παντελόνι. Λες και στα βαθιά γεράματα, ο συγγραφέας απελευθερώνει τον ήρωά του από τους αυστηρούς κανόνες που τον εμπόδιζαν να είναι ο πραγματικός εαυτός του.

Το Α Legacy of Spies είναι, παράλληλα, το Ρέκβιεμ του Τζον Λε Καρρέ για τη χώρα του, τη Βρετανία. Απεχθάνεται και περιφρονεί τους συμπατριώτες του που ψήφισαν Brexit, όπως μας αποκάλυψε στην ομιλία του στο Royal Festival Hall. Κάτι που γίνεται σαφές στο διάλογο μεταξύ του Σμάιλι και του Γκουίλαμ, πριν από το τέλος του βιβλἴου:

Γιατί έγιναν όλα; Για τον καπιταλισμό; Για το χριστιανισμό; Για την Αγγλία; Για ποια Αγγλία; Τη χώρα του πουθενά; Είμαι Ευρωπαίος, Πήτερ. Αν ανέλαβα αυτή την αποστολή, ήταν για την Ευρώπη. Αν ήμουν αδυσώπητος με τον εχθρό, ήταν μόνο για την Ευρώπη. Αν είχα ένα ιδεώδες, ήταν πώς να βγάλω την Ευρώπη από το ζόφο των ολοκληρωτισμών σε μια νέα εποχή Φωτός, Συνὐπαρξης και Λογικής. Κι αυτό θα το πάρω μαζί μου στον τάφο.

Με τρεις γραμμές, ο Τζον Λε Καρρέ τα έχει πει όλα. Από την πλευρά μας, ας πούμε ένα μελαγχολικό «Αντίο Τζορτζ Σμάιλι, αντίο Τζον Λε Καρρέ». Ο κόσμος, η Ευρώπη, η Βρετανία έχουν εισέλθει σε αχαρτογράφητα νερά και θα χρειαστεί να είμαστε προετοιμασμένοι για όλα τα ενδεχόμενα. 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΤΖΟΝ ΛΕ ΚΑΡΡΕ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Μια μικρή πόλη στη Γερμανία, μετάφραση: Γιάννης Δυριώτης, Γρηγόρη, 1970, 384 σελ.

Σινγκλ και Σινγκλ, μετάφραση: Γιώργος Μπαρουξής, Bell, 1999, 410 σελ.

Ο ράφτης του Παναμά, μετάφραση: Νατάσα Ανδρίτσου, Bell, 2001, 477 σελ.

Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο, μετάφραση: Μαρίνα Κουλουμούνδρα, Bell, 2004, 272 σελ.

Ο Νο1 καταζητούμενος, μετάφραση: Νάσος Κυριαζόπουλος, Bell, 2008, 394 σελ.

Ο επίμονος κηπουρός, μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Bell, 2008, 574 σελ.

Οι άνθρωποι του Σμάιλι, μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος, Καστανιώτη, 2009, 422 σελ.

Ο εντιμότατος μαθητής, μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος, Καστανιώτη, 2009, 637 σελ.

Απόλυτοι φίλοι, μετάφραση: Γιώργος Μπαρουξής, Bell, 2009, 503 σελ.

Το τραγούδι της ιεραποστολής, μετάφραση: Νεκτάριος Καλαϊτζής, Bell, 2010, 409 σελ.

Η τελευταία κλήση, μετάφραση: Ιλάειρα Διονυσοπούλου, Καστανιώτη, 2010, 167 σελ.           

Ένας τέλειος κατάσκοπος, μετάφραση: Κώστας Μπαρμπής, Bell, 2010, 608 σελ.

Ο ποιοτικός φόνος, μετάφραση: Ιλάειρα Διονυσοπούλου, Καστανιώτη, 2011, 232 σελ.          

Κι ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι, μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος, Καστανιώτη, 2011, 460 σελ.

Ένας προδότης στα μέτρα μας, μετάφραση: Νάσος Κυριαζόπουλος, Bell, 2011, 342 σελ.

Η ώρα των κατασκόπων, μετάφραση: Ιλάειρα Διονυσοπούλου, Καστανιώτη, 2012, 414 σελ.

Μια μικρή γερμανική πόλη, μετάφραση: Ιλάειρα Διονυσοπούλου, Καστανιώτη, 2013, 493 σελ.

Μια ευαίσθητη αλήθεια, μετάφραση: Γιάννης Σπανδωνής, Bell, 2013, 331 σελ.

Νυχτερινή βάρδια, μετάφραση: Πητ Κωνσταντέας, Bell, 2016, 555 σελ.

Η σήραγγα των περιστεριών. Ιστορίες από τη ζωή μου, μετάφραση: Βεατρίκη Κάντζολα – Σαμπατάκου, Bell, Αθήνα 2016, 408 σελ.

Η κληρονομιά των κατασκόπων, μετάφραση: Βεατρίκη Κάντζολα – Σαμπατάκου, Bell, Αθήνα 2018, 341 σελ.

Η μικρή τυμπανίστρια, μετάφραση: Νέστορας Χούνος, Bell, Αθήνα 2018, 662 σελ.

Ένας έντιμος άνθρωπος, μετάφραση: Μαρία Παπανδρέου, Bell, Αθήνα, 358 σελ.

 

 

 

 

 

Προσθήκη σχολίου

Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.