Γνώμες

Η αιφνιδιαστική σύλληψη και μεταφορά στις Ηνωμένες Πολιτείες του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του από αμερικανικές δυνάμεις δεν προκάλεσε μόνο παγκόσμιο σοκ· έφερε στο προσκήνιο ένα οξύ δίλημμα για τη βρετανική εξωτερική πολιτική. Παρά τις δημόσιες δεσμεύσεις περί «υπεράσπισης της διεθνούς έννομης τάξης», η κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ επέλεξε μια γραμμή προσεκτικής σιωπής απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ.

Υπάρχουν –τρόπος του λέγειν– άνθρωποι που πιστεύουν σοβαρά ότι μια φιγούρα όπως η Μαρία Καρυστιανού, χωρίς γνώση, εμπειρία και θεσμικό βάρος, μπορεί να εκπροσωπήσει τη χώρα στη διεθνή σκηνή; Ότι μπορεί να σταθεί απέναντι σε ηγέτες, διπλωμάτες και γεωπολιτικούς παίκτες και να διαπραγματευτεί τα συμφέροντα της Ελλάδας, ως δήθεν βαθύς γνώστης της διεθνούς πραγματικότητας;

Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Κιρ Στάρμερ, δήλωσε ανοιχτά ότι η χώρα πρέπει να κινηθεί προς μια στενότερη ευθυγράμμιση με τις αγορές της Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον αυτό εξυπηρετεί το εθνικό συμφέρον. Οι δηλώσεις του αποτελούν την πιο σαφή μέχρι στιγμής ένδειξη ότι η κυβέρνηση επιδιώκει μια ουσιαστικότερη επαναπροσέγγιση με την Ευρώπη, χωρίς ωστόσο να αναιρεί τις βασικές δεσμεύσεις του Brexit.

Στο διεθνές δίκαιο ισχύει η αρχή της παγκόσμιας αρμοδιότητας (universal jurisdiction) σε σχέση με ορισμένα ποινικά αδικήματα. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μπορούν να ασκούν διώξεις κατά προσώπων για εγκλήματα τα οποία έχουν διαπραχθεί εκτός της επικράτειάς τους – και μάλιστα εναντίον ανθρώπων οι οποίοι δεν είναι καν πολίτες τους.

Σήμερα, στο Ιράν βρίσκονται ξανά σε εξέλιξη εξεγέρσεις. Η εξέγερση του 2022 δεν υπήρξε ένα μεμονωμένο ξέσπασμα αλλά το προοίμιο μιας διαδικασίας που επαναλαμβάνεται και βαθαίνει. Ένας λαός που τότε βγήκε στους δρόμους επιστρέφει σήμερα αντιμέτωπος με μια ακόμη σκληρότερη πραγματικότητα: τη μαζική φτωχοποίηση και την εξαθλίωση εκατομμυρίων Ιρανών πολιτών, στερημένων από στοιχειώδη δικαιώματα, εγκλωβισμένων σε μια θεοκρατική εξουσία που αντιμετωπίζει τη ζωή ως αναλώσιμη και την κοινωνία ως ύποπτη.

Την ίδια στιγμή, στη Βενεζουέλα, ένας άλλος λαός συνεχίζει να ασφυκτιά κάτω από ένα αυταρχικό καθεστώς που έχει μετατρέψει τη χώρα σε εργαστήριο φτώχειας, διαφθοράς και πολιτικής βίας. Δύο διαφορετικές γεωγραφίες, δύο διαφορετικά καθεστώτα, αλλά το ίδιο αποτέλεσμα: κοινωνίες που συνθλίβονται, πολίτες που στερούνται δικαιώματα, ζωές που απαξιώνονται στο όνομα της εξουσίας.

Τριάντα χρόνια μετά το θάνατο του Κιμ Φίλμπι —του πιο επιζήμιου ίσως για τα βρετανικά συμφέροντα αξιωματούχου πληροφοριών που εργάστηκε συνειδητά υπέρ της Σοβιετικής Ένωσης— ένας αποδεσμευμένος φάκελος του Cabinet Office, με αριθμό CAB 164/2186 και προέλευση τα Εθνικά Αρχεία (National Archives), φωτίζει μια λιγότερο γνωστή αλλά αποκαλυπτική υπόθεση της μεταψυχροπολεμικής Βρετανίας. Η υπόθεση εκτυλίχθηκε την περίοδο της πρωθυπουργίας του Τζον Μέιτζορ, υπό συντηρητική κυβέρνηση, σε ένα πολιτικό περιβάλλον αυξημένης ευαισθησίας απέναντι σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας, θεσμικής αξιοπιστίας και διαχείρισης της ιστορικής μνήμης. Πρόκειται για την αποτυχημένη, τελικά, προσπάθεια της Βρετανικής Βιβλιοθήκης (British Library) να αποκτήσει το μυστικό προσωπικό αρχείο που ο Φίλμπι είχε αφήσει στη Μόσχα: ένα σύνολο τεκμηρίων εξαιρετικής ιστορικής σημασίας, το οποίο περιλάμβανε ημερολόγια, χειρόγραφα, εκπαιδευτικό υλικό της KGB και εκτενή αλληλογραφία με πρόσωπα-κλειδιά του βρετανικού και σοβιετικού κόσμου πληροφοριών.

Στις 4 Ιανουαρίου 1956, πριν από ακριβώς 70 χρόνια, ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής ανακοίνωσε την ίδρυση του κόμματος Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση  (ΕΡΕ) και, ουσιαστικά, τη διάλυση του Ελληνικού Συναγερμού, του κόμματος που είχε ιδρύσει το 1952 ο αρχιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος, ο οποίος πέθανε ακριβώς τρεις μήνες πριν.