Γνώμες

Η παρουσίαση από την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, των φωτογραφικών τεκμηρίων της γερμανικής Κατοχής, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και οι φωτογραφίες από την πορεία προς την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής δείχνει μια αλλαγή νοοτροπίας του ελληνικού κράτους. Σημαίνει αυτό άραγε ότι το κράτος στο εξής θα επενδύει στη διάσωση και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης και για περιόδους εκτός της κλασικής αρχαιότητας.

Μάριο: Ντον Πάμπλο... τι ακριβώς είναι μεταφορά;

Νερούδα: Μεταφορά; Είναι όταν λες ότι ένα πράγμα είναι ένα άλλο πράγμα.

Μάριο: Γιατί να πεις ότι ένα πράγμα είναι ένα άλλο;

Νερούδα: Επειδή μερικές φορές η σύγκριση των πραγμάτων κάνει την αλήθεια πιο ξεκάθαρη.

Μάριο: Δηλαδή, αν πω ότι η θάλασσα είναι σαν τον ουρανό;

Νερούδα: Αυτό είναι σύγκριση. Η μεταφορά πηγαίνει πιο πέρα.

Μάριο: Τότε... αν πω ότι η θάλασσα είναι ο ουρανός;

Νερούδα: Ακριβώς. Αυτό είναι μεταφορά.

Διάλογος από την ταινία Il Postino (Ο ταχυδρόμος)

Ελάχιστες επιστημονικές ιδέες έχουν ασκήσει τόσο ισχυρή γοητεία στη συλλογική φαντασία όσο το Big Bang. Η εικόνα  στο μυαλό μας είναι μυθική: Πριν από περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια, όλη η ύλη και η ενέργεια του σύμπαντος βρίσκονταν σε μια κατάσταση ακραίας πυκνότητας και θερμοκρασίας. Ένα απειροελάχιστο σημείο, μικρότερο από τα σωματίδια της ύλης. Από αυτήν την αρχέγονη κατάσταση ξεκίνησε ο χρόνος και η διαστολή του χώρου, μια διαδικασία που συνεχίζεται μέχρι σήμερα και μέσα στην οποία σχηματίστηκαν τα άστρα, οι γαλαξίες και, τελικά, οι πλανήτες και η ζωή. Πρέπει να επιστρατεύσουμε όλες τις νοητικές μας δυνάμεις για να το φανταστούμε

Μερικές φορές η επικαιρότητα γράφεται με παλιά μελάνια. Η είδηση ότι ιρανικά drones εκτοξεύθηκαν προς την Κύπρο και ότι η Ελλάδα έσπευσε με τη φρεγάτα Κίμων λειτουργεί, πριν απ’ όλα, ως απάντηση σε όσους πλαστογραφούν την Ιστορία και επινοούν «γαλάζιες πατρίδες» πάνω σε θάλασσες με βαθύ αποτύπωμα αιώνων. Ταυτόχρονα αποτελεί ηχηρή υπενθύμιση για το ποιοι λαοί πλέουν διαχρονικά αυτά τα νερά, για τη γλώσσα που συνομιλεί με τα κύματα, για τη μνήμη που επιμένει κάτω από τις σημαίες.

Σύμφωνα με την Αποστολή Παρακολούθησης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στην Ουκρανία (UN Human Rights Monitoring Mission in Ukraine), το 2025 ήταν το πιο θανατηφόρο έτος για τους πολίτες της χώρας μετά το 2022. Η Αποστολή έχει επαληθεύσει ότι η βία που σχετίζεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία το 2025 σκότωσε 2.514 πολίτες και τραυμάτισε 12.142, αύξηση 31% σε σύγκριση με το 2024. Παρ' όλα αυτά, στις αρχές του 2026, το Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνιολογίας του Κιέβου μέτρησε ότι το 65% των Ουκρανών εξακολουθεί να είναι έτοιμο να υπομείνει τον πόλεμο για όσο διάστημα είναι απαραίτητο. Το επίπεδο αισιοδοξίας των Ουκρανών σχετικά με το μέλλον της χώρας δεν έχει μειωθεί στις αρχές του 2026 αλλά, αντίθετα, σε σύγκριση με το 2024-2025, αυξήθηκε. Σε ποιο βαθμό αυτή η στάση των Ουκρανών αποτελεί έκφραση αναγκαστικής ευφορίας ή, απεναντίας, αντανακλά τη συνεχιζόμενη ανθεκτικότητα, τους πόρους και το δυναμικό της Ουκρανίας στον συνεχιζόμενο πόλεμο;

Όταν μικρός ρωτούσα τη μακαρίτισσα τη γιαγιά μου τη Φράγκω να μου πει για τα κατορθώματα τού, από το 1925, κομμουνιστή άνδρα της και παππού μου, Γιάννη, ο οποίος συνελήφθη από τους Γερμανούς το 1943 και δολοφονήθηκε από τους ΠΑΟτζήδες της περιοχής Κοζάνης, ως αντίποινα για το κάψιμο της γερμανικής φάλαγγας τον Ιούνιο του 1943 από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ στο Σαραντάπορο, αντί για επίκληση ηρωισμών μου απαντούσε με μια γκριμάτσα πόνου: «Τι τα θες και τα σκαλίζεις, παιδάκι μου. Ο παππούς σου μια ζωή για τους άλλους. Από τη Λάρισα στην Κοζάνη και από την Κοζάνη στη Λάρισα. Κουβαλούσε όπλα για τους αντάρτες μέσ’ στα δεμάτια και τα χερόβολα. Ώσπου να τα πάρει να τα πάει στον προορισμό τους η καρδιά μου κόντευε να σπάσει. Ανησυχούσα… Είχαμε μεγάλη φαμίλια. Παιδιά μικρά.  Μόνη μου τα μεγάλωσα τα παιδιά. Ο παππούς σου ήταν πάντα αλλού. Στο κόμμα… Μέχρι που το ’φαγε το κεφάλι του…».

Υπό το πρίσμα των συνεντεύξεων των Odd Arne Westad και Anne Applebaum στο Βοοks’ Journal

Στις 24 Φεβρουαρίου 2026 συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία —ένα γεγονός που, ανεξάρτητα από την τελική του έκβαση, έχει ήδη μεταβάλει το διεθνές γεωπολιτικό σύστημα σε τέτοιο βαθμό που είχε να συμβεί  από την πτώση του τείχους του Βερολίνου το 1989 και την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης δυο χρόνια αργότερα.

Η δημόσια συζήτηση για το Εθνικό Σύστημα Υγείας περιστρέφεται συνήθως γύρω από τη χρηματοδότηση. Όμως το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι πρόβλημα σχεδιασμού.

Η σύλληψη του Άντριου Μαουντμπάντεν-Γουίνδσορ δεν είναι απλώς μια ακόμη δυσάρεστη στιγμή για το Παλάτι. Είναι μια στιγμή αποκάλυψης. Διότι όταν ένα μέλος του στενού βασιλικού κύκλου οδηγείται σε αστυνομικό τμήμα ως ύποπτος ποινικού αδικήματος, αυτό που εκτίθεται δεν είναι μόνο η προσωπική του κρίση· εκτίθεται η ίδια η αρχιτεκτονική της συνταγματικής μοναρχίας ως ηθικού συμβόλου.

Στις 27 Απριλίου 1944, κοντά στους Μολάους Λακωνίας, τμήμα του ΕΛΑΣ επιτέθηκε σε αυτοκινητοπομπή των γερμανικών δυνάμεων Κατοχής. Σκοτώθηκε ο στρατηγός Φραντς Κρεχ, μαζί με τρεις ακόμη γερμανούς αξιωματικούς. Η ενέργεια είχε στρατιωτικό στόχο: πλήγμα σε ανώτατο στέλεχος των κατοχικών δυνάμεων. Σε καθαρά επιχειρησιακό επίπεδο, επρόκειτο για επιτυχημένη αντάρτικη ενέργεια υψηλού συμβολισμού. Ήταν ένα πλήγμα στον κατακτητή με βέβαιη την πιθανότητα  κίνδυνο αντιποίνων σε αμάχους ή κρατουμένους .

Το ΚΚΕ ζητάει τα πρωτότυπα τυπώματα από τις φωτογραφίες-ντοκουμέντα της εκτέλεσης των 200 της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944 να αγοραστούν από το Δημόσιο και να αποδοθούν «στο μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, στον Δήμο Χαϊδαρίου και στο ΚΚΕ, για να είναι προσιτά στον λαό». Την ίδια στιγμή, όμως, το ΚΚΕ συνεχίζει να κρατά κλειστό το αρχείο του όχι μόνο από το λαό αλλά και από τους ερευνητές της ιστορίας!

Η πρόσφατη σύγκρουση ανάμεσα στον Αλέξη Τσίπρα και τον Γιάννη Στουρνάρα επαναφέρει στο προσκήνιο μια σκοτεινή και επώδυνη περίοδο που συνεχίζει να υπονομεύει την ελληνική πολιτική ζωή. Το 2015 παραμένει ανοιχτός λογαριασμός, ανοιχτή πληγή του δημόσιου βίου. Κάθε παρέμβαση των θυτών γύρω από εκείνα τα χρόνια λειτουργεί ως πράξη πολιτικής αποσταθεροποίησης.

Ο θεσμός των βραβείων σε κάθε τομέα αποσκοπεί κατά γενικό κανόνα στην επιβράβευση όσων εργάστηκαν με συνέπεια, καινοτόμησαν, μπόρεσαν να κατανοήσουν σωστά και να προβάλλουν το πνεύμα των καιρών. Στις τέχνες, και πιο συγκεκριμένα στη λογοτεχνία, τα κριτήρια είναι πιο σχετικά και υποκειμενικά.