Γιώργος Ζεβελάκης
Ερευνητής της λογοτεχνίας. Μεταξύ άλλων δραστηριοτήτων, διατηρεί σημαντικό αρχείο το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί στην έρευνα πολλών εργασιών στο χώρο της νεοελληνικής φιλολογίας.
Η ψυχολογία του Τέλλου Άγρα, όπως την παρουσιάζει ο Κλέων Παράσχος στη σελίδα 66 της Βιογραφίας του και τη σχολιάζει ο αναγνώστης του βιβλίου, Χαρίλαος Σακελλαριάδης, φιλόλογος και λαογράφος.
Στη ραδιοφωνική μας εκπομπή με τον Μανόλη Αναγνωστάκη Φιλολογικοί περίπατοι στον Μεσοπόλεμο (1986-1990), στο Α΄ Πρόγραμμα, παρουσιάστηκαν, μέσα από συνεντεύξεις τους, σημαντικοί εκπρόσωποι των γραμμάτων και των τεχνών μιας παλαιότερης εποχής. Λογοτέχνες- δημοσιογράφοι, νέοι ως επί τo πλείστον τότε, είχαν θέσει τα ερωτήματα. Παραθέτω ορισμένα ονόματα: Κωστής Μπαστιάς, Γιώργος Μυλωνογιάννης, Λουκάς Δαράκης, Γιώργος Κοτζιούλας. Με τις ερωταπαντήσεις ζωντάνευε το κλίμα της κρίσιμης εικοσαετίας 1920-1940.
Φίλοι και συμφοιτητές με τον Γιάννη Δουβίτσα στη Γεωπονική Σχολή, συγκατοικήσαμε την κρίσιμη χρονιά του 1967. Μέναμε σ’ ένα ημιυπόγειο στην οδό Σκιάθου 75, στα Πατήσια. Εκεί ακούσαμε τις ερπύστριες των τανκς εκείνη την Παρασκευή της 21ης Απριλίου.
Αθέατες λογοτεχνικές και εικαστικές κατασκευές
Αναρωτιέμαι αν υπάρχουν κρύπτες λογοτεχνικής ύλης στην Αθήνα, απρόσιτες ακόμα και από το ενδιαφερόμενο κοινό. Περιοδικά και μεμονωμένες εκδόσεις που δεν φτάνουν στα βιβλιοπωλεία, με όνομα και διεύθυνση, χωρίς να επιδιώκουν ευρύτερη δημοσιότητα. Σ’ αυτή την κατηγορία εντάσσεται η πνευματική παραγωγή του Νίκου Λογοθέτη.
Ο Νίκος Γιανναδάκης και το περιοδικό Παλίμψηστον
Τον καιρό που κυκλοφόρησαν, Μάρτιος 1993, τα διηγήματα Θα βρείτε τα οστά μου υπό βροχήν και Φτερά μπεκάτσας (το δεύτερο μάλιστα ανέβηκε τότε στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης) και τέσσερα χρόνια μετά την έκδοση του βραβευμένου μυθιστορήματός του Στοιχεία από τη δεκαετία του ’60, ο Θανάσης Βαλτινός συζήτησε στο ραδιόφωνο του Τρίτου Προγράμματος με τον Μιχάλη Μήτρα. Είχαν προηγηθεί και ακολούθησαν και άλλες συνεντεύξεις του συγγραφέα. Τις ξανάκουσα με αφορμή τον πρόσφατο θάνατό του. Ο λόγος που ξεχώρισα αυτή τη συνέντευξη είναι γιατί περιστρέφεται αποκλειστικά στα διηγήματά του και δίνει απαντήσεις για το περιεχόμενο, τους ήρωες και τα ερεθίσματα που τον παρακίνησαν. Μιλάει για τους «μοναχικούς δρόμους που χαράζουν καινούργιες πορείες» και αποκαλύπτει ποια είναι τα πραγματικά πρόσωπα που περνούν στα αφηγήματά του.
Μια άγνωστη συνέντευξη του Γιάννη Τσαρούχη το 1979(;)
Το 1979, ή και λίγο πριν, το Τρίτο Πρόγραμμα της κρατικής ραδιοφωνίας μετέδωσε τη συνέντευξη με τον ζωγράφο Γιάννη Τσαρούχη, στη Νατάσσα Χατζιδάκι. Ο Τσαρούχης, που ήδη αντιμετωπιζόταν ως γκουρού, αλλά ο ίδιος ήταν ακόμα μετρημένος στις δημόσιες παρεμβάσεις του, μίλησε κυρίως για τον Φώτη Κόντογλου, τον οποίο γνώριζε άριστα, και ως ζωγράφο αλλά και ως συγγραφέα, γνωρίζοντας προφανώς και τις ιδέες του («είμαι ένας Σατωμπριάν της ρωμιοσύνης», έτσι του αυτοπροσδιοριζόταν ο Κόντογλου) αλλά και τις αντιφάσεις του.
Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης φορούσε ένα χοντρό χιλιομπαλωμένο παλτό. Το παλτό του Ακάκι Ακακίεβιτς, ήρωα του Γκόγκολ, επίσης είχε φθαρεί. Πώς η λογοτεχνία (και η γελοιογραφία) μιλούσαν για τα ζεστά ρούχα, μια εποχή που δεν ήταν εύκολη η απόκτηση πανοφωριού.
150 χρόνια από την έκδοση της εφημερίδας
Φέτος, μια πνευματική επέτειος του μικρασιατικού ελληνισμού συνδέεται με την έκδοση της Ιωνίας, το 1874, στη Σμύρνη. «Εφημερίς Πολιτική Φιλολογική Εμπορική, εκδιδομένη κατά Τετάρτην και Σάββατον». Συντάκτες και ιδιοκτήτες: Μ. Δ. Σεϊζάνης και Κ. Γ. Κωνσταντινίδης. Έτος Α΄, αρ. 1, Τετάρτη 1 Μαΐου 1874 - Έτος Δ΄, αρ. 304, 11 Ιουνίου 1877. Τα φύλλα υπάρχουν ψηφιοποιημένα στη Βιβλιοθήκη της Βουλής. Στην Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Τύπου καταγράφεται η συνέχεια της έκδοσης, με διακοπές, ώς το 1879. Η φιλολογική της ύλη ήταν ιδιαιτέρως αξιόλογη ενώ μεγάλο μέρος της παραμένει και σήμερα ενδιαφέρον και θα μπορούσε να αναδημοσιευθεί.
Όταν ξεκινούσαμε τη ραδιοφωνική σειρά «Φιλολογικοί περίπατοι στο Μεσοπόλεμο» με τον Μανόλη Αναγνωστάκη, την άνοιξη του 1986, είχαμε συγκεντρώσει σχεδόν όλη την ύλη αλλά ψάχναμε τη φόρμα. Αυτός θα υποδυόταν, και του πήγαινε, το ρόλο του δημοσιογράφου που θα έκανε τις ερωτήσεις. Μας απασχολούσε όμως η άλλη πλευρά: εκείνοι που θα αναλάμβαναν να ζωντανέψουν τις πνευματικές μορφές του παρελθόντος στις «συνεντεύξεις» διαβάζοντας εκφραστικά τις απαντήσεις τους. Θέλαμε, εκτός από την ικανότητά τους αυτή, η συγγραφική ή η καλλιτεχνική τους υπόσταση να ταιριάζει κατά κάποιον τρόπο με των αυθεντικών. Ο πρώτος που προσφέρθηκε ήταν από τους κοντινούς μας, ο συγγραφέας, με επίδοση στον δοκιμιακό λόγο, Γιάννης Κιουρτσάκης. Διάβασε εξαιρετικά Ξενόπουλο, Γληνό και Καραγάτση. Εκείνος που στερέωσε τη δομή της εκπομπής ήταν ο πεζογράφος Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος.
