“ Αγαπητέ κ. Δημητρά,
Με μεγάλο ενδιαφέρον διαβάζω στο blog σας το άρθρο με τίτλο «Σε τι κατάσταση βρίσκονται οι Ρομά, διάσπαρτοι σε διάφορα μέρη της Ελλάδας; Ένα οδοιπορικό σε διάφορα μέρη της Ελλάδας: τί είδαμε, που εφαρμόζονται διακρίσεις και τι ευθύνες έχουν η κυβέρνηση και η τοπική αυτοδιοίκηση. Ο αγώνας για τα δικαιώματα των μειονοτήτων είναι δύσκολος αλλά και ενδιαφέρων». Με χαροποιεί η πρόθεση να αναδείξετε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Ρομά στην Ελλάδα, και ιδιαιτέρως ο Ρομά μαθητικός πληθυσμός, δράττομαι της ευκαιρίας ωστόσο να διευκρινίσω κάποια θέματα που θίγονται στο άρθρο και αφορούν στο Πρόγραμμα «Εκπαίδευση των παιδιών Ρομά», του οποίου τυχαίνει να είμαι ο Επιστημονικός Υπεύθυνος.
Αρχικά, θα ήθελα να αναφέρω ότι το Πρόγραμμα υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών με παρεμβάσεις στις περιφέρειες Αττικής, Στερεάς Ελλάδας, Θεσσαλίας, Ηπείρου, Δυτικής Ελλάδας, Ιονίων Νήσων, Βορείου και Νοτίου Αιγαίου, Πελοποννήσου και Κρήτης. Το συγκεκριμένο Έργο αφορά στην προώθηση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης σε ομάδες πληθυσμού με γλωσσικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες, την ενίσχυση της πρόσβασης των παιδιών Ρομά στην προσχολική αγωγή και στη συνέχεια την έγκαιρη εγγραφή τους στην Α’ δημοτικού, την εξοικείωσή τους με το σχολικό περιβάλλον και την παραμονή τους σε αυτό σε όλη τη διάρκεια τουλάχιστον της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, με τη συνδρομή εξειδικευμένων συνεργατών για τις ανάγκες του Προγράμματος. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης και σε δράσεις στήριξης των γονέων Ρομά, καθώς επίσης και βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης στους οικισμούς σε συνεργασία με αρμόδιους τοπικούς και άλλους φορείς, αλλά και σε δράσεις προαγωγής και αγωγής υγείας που -με την ευκαιρία ας ειπωθεί- αποτελεί μια καινοτόμα καλή πρακτική του Προγράμματος, για την οποία δεν υπήρχε καμία δέσμευση μέσω του Τεχνικού Δελτίου που αρχικά κατατέθηκε.
Επιθυμώντας, λοιπόν, να επισημάνω συγκεκριμένες δικές σας αναφορές στο Πρόγραμμα, θα ήθελα να υπογραμμίσω, αναφορικά με τα όσα εκθέτετε για την περίπτωση του Ασπροπύργου, ότι το Πρόγραμμα έχει καταθέσει ήδη την άποψή του σχετικά με την ανάγκη κατάργησης του 12ου Δημοτικού Σχολείου Ασπροπύργου, έχει συνεργαστεί με το αρμόδιο Υπουργείο για την τακτοποίηση του θέματος και έχει υποβάλει σχετική πρόταση προς τους αρμόδιους φορείς, γνώση της οποίας έχετε λάβει κι εσείς ο ίδιος. Ουδέποτε αμέλησε το συγκεκριμένο καίριο ζήτημα. Αντίθετα, κατόπιν της μετεγγραφής των μαθητών του εν λόγω σχολείου στο 11ο Δημοτικό Ασπροπύργου και παρά τις αντιδράσεις που αντιμετώπισε από τον σύλλογο γονέων του σχολείου συνέχισε να υποστηρίζει τους μαθητές Ρομά με ένα δίκτυο συνεργατών, μεταξύ των οποίων αναφέρονται τέσσερις διαμεσολαβητές, ένας κοινωνικός λειτουργός, ένας συντονιστής, και ένας ψυχολόγος. Για την διαπιστωμένη αποχή κάποιων μαθητών από τη φοίτηση στο σχολείο, όπως κι εσείς αναφέρετε, λέγοντας χαρακτηριστικά «είδαν δεκάδες παιδιά ηλικίας υποχρεωτικής εκπαίδευσης,…να τρέχουν και να παίζουν την ώρα που θα έπρεπε να είναι στο σχολείο»(sic), αναρωτήθηκε ποτέ κανείς πώς αυτή προκύπτει, αν σχετίζεται με την γενικότερη ολιγωρία των κρατικών φορέων, την μεγάλη χιλιομετρική απόσταση που πρέπει να διανυθεί από τον καταυλισμό προς το σχολείο με την παράλληλη αδιαφορία της Περιφέρειας για τοποθέτηση λεωφορείου, ή ακόμα και την άρνηση των γονέων να στείλουν τα παιδιά τους στο σχολείο, όταν έχουν να αντιμετωπίσουν σημαντικά ζητήματα επιβίωσης και υγιεινής διαβίωσης;
Επίσης, θεωρώ σημαντικό να σταθώ λίγο στα όσα αναγράφονται περί απογραφής Ρομά και στην απογραφή που το Πρόγραμμα «ποτέ δεν την έκανε όμως” (sic). Θα ήθελα να διασαφηνίσω σε αυτό το σημείο ότι απογραφή του ευρύτερου πληθυσμού των καταυλισμών δεν αναλαμβάνει το Πρόγραμμα, καθώς αυτό όντως αποτελεί αρμοδιότητα της Στατιστικής Υπηρεσίας, όπως επίσης καμία δέσμευση δεν προκύπτει από το Τεχνικό Δελτίο του Έργου που κατατέθηκε πριν την έναρξη των παρεμβάσεων. Ωστόσο, η μεμονωμένη περίπτωση της απογραφής που αναφέρετε στον καταυλισμό του Χαλανδρίου, αποτελεί μια διαδικασία που προέκυψε κατόπιν έκκλησης του Δήμου Χαλανδρίου, βάσει της οποίας συνεργάτες του Προγράμματος κλήθηκαν να συμβάλουν στην προσπάθεια αυτή. Το Πρόγραμμα ωστόσο διατηρεί καθόλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς την επαφή με τις οικογένειες των Ρομά μαθητών, γνωρίζει επακριβώς τον αριθμό αυτών και επισκέπτεται σε καθημερινή βάση τους καταυλισμούς και τα σχολεία, παρακολουθώντας τη συχνότητα φοίτησης ή και σχολικής διαρροής.
Συνεπώς, με γνώμονα το συμφέρον τόσο της κοινότητας των Ρομά όσο και της ευρύτερης κοινωνίας στην οποία εντάσσονται, το Πρόγραμμα στήριξε και συνεχίζει να στηρίζει τον πληθυσμό με ποικίλες δράσεις, έχοντας καταφέρει να υποστηρίξει μέχρι και σήμερα συνολικά 45.000 μαθητές σε 1850 σχολικές μονάδες προσχολικής, πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στις Περιφέρειες που αναφέρονται παραπάνω. Μεταξύ των ουσιαστικών παρεμβάσεών μας αναφέρεται και η περίπτωση του Τυρνάβου, όπου οι δράσεις ορθώς συμπληρώνετε ότι υλοποιούνται από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, σε συνεργασία πάντοτε με το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το οποίο συντονίζει και εποπτεύει τις κοινά αποδεκτές και εφαρμοστέες ενέργειες ένταξης των μαθητών Ρομά.
Είναι σαφές ότι ο ρόλος του Προγράμματος στην εκπαίδευση των παιδιών Ρομά είναι μεν σημαντικός, αλλά παραμένει επικουρικός, κυρίως λόγω της ασυνέχειας στη λειτουργία του, αλλά και της ελλιπούς ή/και περιορισμένης σε κάποιες περιπτώσεις χρηματοδότησής του. Η ομαλή ένταξη όμως των παιδιών στην εκπαιδευτική διαδικασία είναι υποχρέωση της κοινωνίας στην οποία διαβιούν και αναφαίρετο δικαίωμα όλων των παιδιών. Για το λόγο αυτό ελπίζουμε ότι μέσω των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, της κρατικής στήριξης, αλλά και συνέργειας φορέων, όπως του Ελληνικού Παρατηρητηρίου το οποίο εκπροσωπείτε, θα μπορέσουμε να συν-διαμορφώσουμε στο εγγύς μέλλον το κατάλληλο περιβάλλον τόσο για την ένταξη των μαθητών Ρομά όσο και για την κοινωνική αποδοχή τους.
Με εκτίμηση
Χρήστος Παρθένης
Λέκτορας Παιδαγωγικής ΕΚΠΑ ”
