Τετάρτη, 28 Ιανουαρίου 2015

Πούτιν: ο «εγγονός» της ουτοπίας του Στάλιν

Κατηγορία Παρεμβάσεις
Γράφτηκε από  Δημήτρης Ελέας Δημοσιεύθηκε στο Παρεμβάσεις
18 Mαρτίου 2014. Ο Πούτιν φτάνει στο Κρεμλίνο. 18 Mαρτίου 2014. Ο Πούτιν φτάνει στο Κρεμλίνο.

Ποιος είναι ο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο άνθρωπος που λατρεύει η νέα κυβέρνηση; Τι κοινό μπορεί να έχει ο νέος υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Κοτζιάς, με τον πρόεδρο της Ρωσίας; Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ. 51, Ιανουάριος 2015.

 

Πώς έγινε και φτάσαμε εδώ, από τη σοβιετική κόκκινη ουτοπία στον Βλαντίμιρ Πούτιν; Η ουτοπία που έκανε μόνο ένα πράγμα: έστειλε τον Γκαγκάριν στο διάστημα επειδή ήταν γιος αγρότη, διότι έτσι ήθελε να περάσει το μήνυμα, πως στη σοσιαλιστική κοινωνία όλοι μπορούν να φτάσουν ψηλά, ακόμη και ο γιος ενός αγρότη. Σοσιαλιστική κοινωνία κατ’ όνομα και μόνο, βάρβαρη εκδοχή γρήγορης εκβιομηχάνισης και γραφειοκρατικού καπιταλισμού. Βοήθησε βέβαια, στην καταστροφή του ναζιστικού κακού και η μνημειώδης Κατάληψη του Ράιχσταγκ[1] έχρισε τη Σοβιετική Ένωση σε υπερδύναμη. Ο Πούτιν, επανεισήγαγε τον τότε σοβιετικό Εθνικό Ύμνο και, ταυτόχρονα έβαλε σε ισχύ παλιές μεθόδους προπαγάνδας. 

Ως πρόεδρος και πάλι ο Πούτιν, παίζει μόνος στο «πρωτάθλημα της εξουσίας», διότι έχει τσακίσει τα πόδια των αντιπάλων του και έφτασε ακόμη και στη φυλάκιση των Pussy Riot. Η Αντιπολίτευση είναι αδύνατη και γεμάτη σουβλιές. Ταυτόχρονα, στην ιστορία της Ρωσίας ο αυταρχισμός ήταν ο κοπερνίκειος κανόνας. Η χώρα αφήνει την εντύπωση πως κάθε «πολιτικό λουλούδι» που πάει να ανθίσει, όχι μόνο κόβεται, αλλά ξεριζώνεται κιόλας. Επίσης, το ιδιόρρυθμο «wifeswap» μεταξύ του ιδίου και του Ντμίτρι Μεντβέντεφ το 2012, έκανε κάποιους στη Δύση να σκεφτούν πως δεν υπάρχει εναλλακτική λύση στη Ρωσία. Πού στηρίζεται όμως ο Πούτιν για την κυριαρχία του; Πώς στηρίζεται το σύστημα Πούτιν και δίχτυ της αράχνης;

Στην τεχνολογία, που παρότι δεν έχει μπει σε κάθε σπίτι του πλανήτη όπως η αμερικανική, είναι εξέχουσα και πρωτότυπη. Σχεδόν κανένα ατύχημα στο διάστημα, τουλάχιστον σαν την αξέχαστη περίπτωση του Challengerή και τα δύο νέα, μόλις εβδομάδων διαστημικά ατυχήματα, και πλέον η Αμερική νοικιάζει χώρο στις ρωσικές διαστημικές αποστολές. Πολλοί ακόμη και σήμερα υποστηρίζουν πώς στα σημεία, η Ρωσία, υπερέχει τεχνολογικά της Αμερικής. Και βέβαια η τεχνολογία αυτή άνθησε μέσα σε στρατιωτικά εργαστήρια και οδήγησε τη χώρα στο να είναι πυρηνική υπερδύναμη, και «το Δόγμα Πούτιν υπαγορεύει τη διατήρηση του καθεστώτος αυτού για τη Ρωσία, εξ ου η λυσσαλέα αντίθεση του Κρεμλίνου προς την πυραυλική ασπίδα του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη…»[2].

Στην ενέργεια και τα κολοσσιαία αποθέματα της. Έχουμε εικόνα αυτής της ενέργειας; Αν πετάξεις πάνω από τη Σιβηρία[3], ιδίοις όμμασιν αντικρίζεις τις αμέτρητες φωτιές στην κορυφή των πύργων άντλησης πετρελαίου πάνω στις γεωτρήσεις. Οι υψηλές τιμές τα τελευταία χρόνια έχουν γεμίσει τα κρατικά ταμεία. It’spartytime στο Κρεμλίνο και στην κορυφή της πυραμίδας της εξουσίας, μα και διαφθοράς. Στο παρελθόν στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκονταν οι ολιγάρχες, εξέχοντος του Μιχαήλ Χοντορκόφσκι που πέρασε χρόνια πίσω από τα σίδερα της φυλακής και πρόσφατα αποφυλακίστηκε με βοήθεια του πρώην Γερμανού ΥΠ.ΕΞ. Γκένσερ. Στην σημερινή κορυφή είναι όσοι συνεργάστηκαν ή συνεργάζονται με τον Πούτιν και μόνο.  

Στη δύναμη του χώρου, ή αυτό που επίσης αποκαλείται «the rise of territory»[4]. Όταν κοιτάμε το χάρτη, η Ρωσία αντιπροσωπεύει το 10% της παγκόσμιας έκτασης. Και μόλις πριν μήνες προστέθηκε μακιαβελικά από την Ουκρανία, το κομμάτι της Κριμαίας. Υπάρχει παράδοξο και συνάμα λογική σε αυτήν την συνεχιζόμενη συγκέντρωση χώρου; Βεβαίως, είναι ο χώρος, που μιλώντας ιστορικά έχει αποτελέσει τον ιστορικό τάφο του Ναπολέοντα και του Χίτλερ που τον επιβουλεύτηκαν! Άρα και, μελλοντικό τάφο όποιου άλλου θα φανταστεί και μόνο κάτι παρόμοιο.

Στις μυστικές υπηρεσίες της χώρας που δουλεύουν ρολόι και νυχθημερόν. Τα χρήματα που δαπανώνται είναι άφθονα. Ο Πούτιν ξέρει από πρώτο χέρι την δύναμη των μυστικών πληροφοριών, της γνώσης, αλλά και, την δύναμη που απορρέει από αυτά. Πρόσφατα μάλιστα, έγινε διαγωνισμός να αγοραστούν και να ξαναεισαχθούν στις μυστικές υπηρεσίες (FSB) οι γραφομηχανές, διότι με αυτές θα μηδενιστεί η περίπτωση υποκλοπής. Η δύναμη της τηλεόρασης, επίσης κατέχεται από τον Πούτιν πολύ καλά από την εποχή ήδη, που έφτασε σε σημείο να μοιράζει μετάλλια πολεμικής ανδρείας live σε στρατιώτες που πολέμησαν στην Τσετσενία[5]. Το κανάλι Russia Today είναι η φωνή της Ρωσίας στον κόσμο με αγγλική άξεντ.

Tώρα, μετά από όσα είδαμε αναβλύζει το ερώτημα: o «εγγονός της ουτοπίας» (και η χώρα του) θα καταφέρει να κυριαρχήσει στο παγκόσμιο γίγνεσθαι όπως επιδιώκει; Η Ρωσία θα συνεχίσει «βραδέως», όχι διότι δεν θα μεγαλουργήσει κι άλλο ή επειδή σιγά-σιγά ανεβαίνει η Κίνα και έρχεται στα πράγματα με άλλα πληθυσμιακά δεδομένα, αλλά, το μεγάλο εμπόδιο είναι η Αμερική. Και η Αμερική του Μπαράκ Ομπάμα, ως σοβαρή χώρα δεν είναι καθόλου «onemanshow». Η Αμερική παρά τις προβλέψεις δεν μπορεί να διαγραφεί εύκολα στα επόμενα 50 χρόνια, διότι είναι η μόνη χώρα που ανανεώνεται διαρκώς. Πώς το καταφέρνει; Τα καλυτέρα μυαλά πηγαίνουν εκεί, στη νέα Φλωρεντία και νέο Άμστερνταμ, το περίφημο brain drain από όλες τις χώρες εκβάλλει εκεί και θα της δίνει τον τρόπο να συνεχίσει[6]. Το κάνει ήδη, είναι η κοιτίδα των «νέων υπερκρατών» Google, Facebook και Twitter.

Για τον Πούτιν, θα μένει να ανταγωνιστεί την Ενωμένη Ευρώπη αλλά και την Κίνα. Παράδοξο βέβαια, διότι είναι διαμιάς ο τροφοδότης της ενέργειάς τους, την όποια θα παρέχει αφειδώς, διότι χωρίς το συνάλλαγμά τους τα κρατικά ταμεία θα στεγνώσουν σαν ρούχο απλωμένο στον ήλιο. Για τον Πούτιν παραμένει να ανασυντάξει κι άλλο το Ρωσικό παρελθόν, κάτι που σε ένα βαθμό το έχει ήδη καταφέρει και, μέσω κυρίως των χωρών ΒRICS, να διαδραματίσει ένα σημαντικό ρόλο στο διεθνές περιβάλλον. Θα παραμένει και επιστήθιος φίλος των εκκεντρικών Σίλβιο Μπερλουσκόνι και Ζεράρ Ντεπαρντιέ, ίσως γιατί ο ίδιος συλλέγει πανάκριβα ρολόγια. Μήπως έχει αντιληφθεί κάτι και συλλέγει ρολόγια;

Ο μόνος κύριος εχθρός του Πούτιν και της Ρωσικής Ομοσπονδίας όπως την κουμαντάρει –σαν άμαξα ιππήλατη στην τούνδρα– θα είναι ο χρόνος που είναι αμείλικτος, και το τι θα ακολουθήσει στην μετά Πούτιν εποχή. Εκεί και τότε μόνο, θα κριθεί η κληρονομία του χαρισματικού ηγέτη Πούτιν, που πολλοί αλληθωρίζοντας σήμερα θαυμάζουν και κακήν κακώς το στυλ του προσπαθούν να αντιγράψουν, ίσως γιατί και το περιοδικό Forbes τον επέλεξε πάλι ως #1 για την επιρροή του. Ο δημαγωγός Στάλιν όπως είναι γνωστό, με μοντάζ εξαφάνιζε από τις φωτογραφίες τους συντρόφους του. Αν τώρα, ο άξιος «εγγονός» συνεχίσει να κόβει και να ξεριζώνει ό,τι ανθεί σε κάθε παρτέρι, σβήνει κάθε «γηραιά φλόγα»[7], το σενάριο Τίτο και Γιουγκοσλαβίας είναι πιθανό «πρώτη φορά ως τραγωδία, τη δεύτερη ως φάρσα»[8] σε ακόμη μεγαλύτερη κλίμακα. 



[1] Η ασπρόμαυρη φωτογραφία του Γεβγκένι Χαλντέι, Μάιος του 1945, με την κόκκινη σημαία και το σφυροδρέπανο να κυματίζει στα ερείπια του Ράιχσταγκ καθιστά τη Σοβιετική Ένωση «μεγάλη» στα μάτια εχθρών και φίλων. Συμβολισμός ποτισμένος με αίμα, που κληροδοτήθηκε στη σημερινή Ρωσική Ομοσπονδία. Στη μυθική φωτογραφία έχει προστεθεί καπνός να βγαίνει από τα ερείπια, έχει αφαιρεθεί το ρολόι από το χέρι ενός στρατιώτη και άλλα πολλά.

[2] Τάνια Μποζανίνου: «Δόγμα Πούτιν για νέα Ρωσική υπερδύναμη» (Το Βήμα της Κυριακής, 22 Σεπτεμβρίου 2013).

[3] Επιστρέφοντας στο Λονδίνο με πρωινή πτήση από το Πεκίνο το 2007. Ήταν μεγάλη η έκπληξη καθώς από τον καθαρό ουρανό, χιλιάδες πόδια ψηλά, στην ατέλειωτη Σιβηρία διέκρινες τις φωτιές, και άπειρες ευθείες με μαύρους αγωγούς και δρόμους.

[4] Stuart Elden: «The Birth of Territory» (University of Chicago Press, 2013).   

[5] Tania Rakhmanova: «How Vladimir Putin came to power» (Channel 4, 2006). Ένα έξοχο ντοκιμαντέρ για την ανάδειξη του Πουτίν στην εξουσία, που υπάρχει και στο You Tube. Και στις χρονολογίες Ρωσία 1917-«2017», ξεχωρίζει σαν μύγα μέσα στο γάλα. 

[6] Jean-Pierre Lehmann: «Don't write off the United States just yet» (The International Herald Tribune, 2011).

[7] Goeffrey Hosking: «A History of the Soviet Union 1917-1991» (Fontana Press, 1992) σελ.446-448. Στις αρχές της δεκαετίας του '80 η Σοβιετική Ένωση είχε ένα ιδιότυπο πρόβλημα ηγεσίας, πολλούς γηραιούς ηγέτες που θεωρούσαν ντροπή και ταπείνωση να πάνε σπίτι τους. Και κάθε δυο χρόνια ένας πέθαινε, άλλος αναλάμβανε τα ηνία. Ο Πούτιν σήμερα έχει απαξιώσει και τους όποιους γηραιούς ηγέτες έχουν απομείνει μέσα στην πολιτική σκηνή.

[8] Καρλ Μαρξ: «Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη» (Αθήνα, Θεμέλιο 1986) σελ.15. Είναι η κλασική φράση του Μαρξ που έχει χρησιμοποιηθεί πολλάκις, και προέρχεται από το βιβλίο αυτό. Και ο Μαρξ γράφει αυτολεξεί «Ο Χέγκελ κάνει κάπου την παρατήρηση, πως όλα τα μεγάλα κοσμοϊστορικά γεγονότα και πρόσωπα παρουσιάζονται, σαν να πούμε, δύο φορές. Ξέχασε να προσθέσει, τη μιά φορά ως τραγωδία, την άλλη σαν φάρσα». Επίσης την φράση αυτή έχει επιλέξει για τίτλο του βιβλίου του που κυκλοφόρησε το 2009 ο νεοκομμουνιστής Ζίζεκ: «Firstastragedy, thenasfarce». 

Συνοπτική βιβλιογραφία για κάποια από τα θέματα που θίγονται

Ι. MashaGessen: «Βλαντίμιρ Πούτιν: Ο άνθρωπος χωρίς πρόσωπο» (Πατάκης, 2012).

ΙΙ. Richard Sakwa: «Putin: Russia’s Choice» (Routledge, 2008)

ΙΙΙ. Ντμίτρι Βολκογκόνοφ: «Θρίαμβος και Τραγωδία: Ι.Β. Στάλιν πολιτικό πορτρέτο», 4τομο (Σύγχρονη Εποχή, 1989).

IV. Bασίλη Γκρόσμαν: «Ζωή και Πεπρωμένο» (Γκοβόστη, 2013). Μοναδική και μνημειώδεις τοιχογραφία της «σοβιετικής ουτοπίας και εποχής».

V. TheBooksJournal: «Αλεξάντερ Σολζενίτσιν, Βασίλη Γκρόσμαν. Στα Κάτεργα της Ουτοπίας», βλ. σελ. 46-57 τα κείμενα των Κατερίνα Σχινά, Χάρη Πεϊτσίνη, Δημήτρη Β. Τριανταφυλλίδη (τχ. 40, Φεβρουάριος 2014).

VI. John Reed: «Ten Days That Shook the World» (Penguin Classics, 2007). Mία καλογραμμένη μοναδική μαρτυρία για το πώς ξεκίνησαν «όλα αυτά» το 1917 με την Οκτωβριανή Επανάσταση και, διακρίνεται καθαρά και το μεγαλείο του Ρωσικού λαού. Είναι καλό ο αναγνώστης, να έχει κατά νου και να κρίνει και εκ του σημερινού πάλι θαμπού αποτελέσματος. Αξίζει να ειπωθεί πως το βιβλίο προλογίζει ο Λένιν.

VII. Glenn E. Schweitzer: «Swords into Market Shares: Technology, Security, and Economics in the New Russia» (Joseph Henry Press, 2000).

*O Δημήτρης Ελέας είναι συγγραφέας και ακτιβιστής.

1 σχολιο

  • Μπραβοο , διαβασα και κατι που αξιζει την ωρα μου . Συνεχιστε τα καλα αρθρα να εχουμε να διαβαζουμε και κατι.

    Συνδεσμος σχολιου
    επισκευή υπολογιστών επισκευή υπολογιστών Παρασκευή, 04 Μαρτίου 2016 17:20

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά