Τετάρτη, 03 Σεπτεμβρίου 2014

To φάντασμα του Έθνους

Κατηγορία Παρεμβάσεις
Γράφτηκε από  Ευγενία Τζιρτζιλάκη Δημοσιεύθηκε στο Τεύχος 46 Παρεμβάσεις
O Χρήστος Τσιόλκας, στις 24 Ιουνίου 2014, στον χώρο της cheapart, στα Εξάρχεια. O Χρήστος Τσιόλκας, στις 24 Ιουνίου 2014, στον χώρο της cheapart, στα Εξάρχεια. Ντίνα Κουμπούλη / Books' Journal

Ο Χρήστος Τσιόλκας βρέθηκε στην Ελλάδα για να παρουσιάσει το νέο του βιβλίο, Μπαρακούντα, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ωκεανίδα. Νωρίτερα όμως, στις 24/6, μίλησε στο χώρο τέχνης cheapart, καλεσμένος της ομάδας Libby Sacer Foundation. Τι είπε για τα έθνη και τον εθνικισμό.

 

Ο Christos Tsiolkas έγινε ευρύτερα γνωστός με Το Χαστούκι (2008), που του χάρισε πλήθος διακρίσεων και μία υποψηφιότητα για το βραβείο Booker. Είχαν προηγηθεί το Κατά Μέτωπο, Ο άνθρωπος του Ιησού και η Νεκρή Ευρώπη. Γεννημένος το 1965 στη Μελβούρνη, γιος ελλήνων μεταναστών, αριστερός και ομοφυλόφιλος, αρθρώνει συχνά πολιτικό λόγο δημόσια.

Ο Τσιόλκας βρέθηκε στην Ελλάδα για να παρουσιάσει το νέο του βιβλίο, Μπαρακούντα, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ωκεανίδα. Νωρίτερα όμως, στις 24/6, μίλησε στο χώρο τέχνης cheapart, καλεσμένος της ομάδας Libby Sacer Foundation, με θέμα «Το Φάντασμα του Έθνους». Μαζί του ήταν ο συγγραφέας και δημοσιογράφος της Guardian, Antony Loewenstein, ο οποίος βρέθηκε στη χώρα μας ερευνώντας τις συνέπειες της κρίσης.

Ο Τσιόλκας αναφέρθηκε στον σύντροφό του ο οποίος είναι χαρτογράφος και καταγράφει τη γη, τη γλώσσα και τους τόπους των ιθαγενών στην περιοχή Βικτόρια. «Κοιτάζοντας αυτό τον χάρτη, διακρίνει κανείς τα αποικιοκρατικά σύνορα των ευρωπαϊκών χωρών, σύνορα-φαντάσματα όπως τα λέω, και την ιστορία της γενοκτονίας, της αποστέρησης και της συνεχόμενης κατοχής από την οποία ακόμη υποφέρουν οι Αβορίγινες. Αυτό με κάνει να ντρέπομαι. Αλλά ενώ καταστρέψαμε τη γλώσσα, την κουλτούρα και τη θρησκεία τους, υπάρχει ακόμα το φάντασμά τους, μία αντίσταση που λέει: αυτή ήταν η ιστορία μας. Οι Αυστραλοί καταγόμαστε από πολλά διαφορετικά μέρη αλλά αυτό που συνδέει τους προγόνους μας είναι ότι όλοι διέφευγαν κάποιου πολέμου. Η Αυστραλία ήταν ένα ασφαλές καταφύγιο που προσέφερε ευκαιρίες. Και παρ’ όλα αυτά, είναι χτισμένη με τρομερή βία και ρατσισμό. Στις αρχές του 1990, όταν η αυστραλιανή οικονομία περνούσε κρίση, είχε άνοδο ένα ακροδεξιό ρατσιστικό κόμμα ονόματι Ένα Έθνος. Ακόμα προσπαθώ να καταλάβω πώς αυτό το κόμμα είχε απήχηση σε ένα μέρος της εργατικής τάξης που έχασε το δεσμό της με τα παραδοσιακά κόμματα της Αριστεράς. Όσο για την Ελλάδα, η Ελλάδα τρώει τα παιδιά της, έλεγε ο πατέρας μου».

Τι είναι έθνος για σας; «Δύσκολη ερώτηση. Από παιδί αναρωτιέμαι τι είμαι κι από πού είμαι. Κι αυτό γιατί η Αυστραλία ήταν ρατσιστική χώρα. Δεν μας ήθελαν εκεί. Η πολιτική της Λευκής Αυστραλίας ίσχυε ως το 1972. Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, επειδή η Αυστραλία θέλησε να αναπτύξει βιομηχανία και χρειαζόταν μεγαλύτερο πληθυσμό, είπαν “οι Ιταλοί κι οι Έλληνες είναι λίγο σκούροι, είναι όμως Ευρωπαίοι, θα τους επιτρέψουμε την είσοδο”. Ακόμα όμως ήμασταν οι wogs (υποτιμητικός όρος που ισχύει και σήμερα), οι ξένοι. Κι έλεγα θα πάω μια μέρα στην Ελλάδα, όπου θα νιώσω “σπίτι”. Όταν ήρθα εδώ, όμως, κατάλαβα ότι αγαπώ πολύ αυτή τη χώρα αλλά δεν είμαι από δω. Είμαι κάτι άλλο, είμαι Αυστραλός. Αυτή η ιστορία της ντροπής και της αποικιοκρατίας είναι και δική μου. Πάντα θα τη σκέφτομαι και θα λέω: Τι μπορώ να κάνω; Νομίζω ότι μέχρι τέλους θα ψάχνω τι σημαίνει “σπίτι”».

Αν η έννοια του έθνους είναι προβληματική, με τι θα μπορούσε να αντικατασταθεί; «Άλλο το “είμαι από δω” κι άλλο η “πατρίδα” που λέει ο πολιτικός. Ποια είναι η δική μου πατρίδα; Η Μελβούρνη. Την καταλαβαίνω, ξέρω κάθε της δρομάκι, έχω μια ιστορία εκεί και τελικά από κει είμαι. Στη Βόρειο Αυστραλία αισθάνομαι ξένος, είναι σαν άλλο κράτος. Για μένα Αυστραλός σημαίνει “από αυτή τη χώρα που ξέρω”. Το πρόβλημα δεν είναι η χώρα, αλλά όταν την λέμε πατρίδα, κι όταν οι πολιτικοί λένε: το κάνουμε για την πατρίδα. Δεν είμαι σίγουρος ότι χρειάζεται να αντικαταστήσουμε την έννοια της πατρίδας με κάτι, αλλά προτιμώ το πώς χρησιμοποιούν οι Αβορίγινες την έννοια “χώρα”, δηλαδή ως επιβεβαίωση χώρου – από που έρχομαι και πού ανήκω. Εμείς αισθανόμαστε άβολα με την έννοια του έθνους επειδή προερχόμαστε από μια πολυεθνική χώρα όπου ο ορισμός του έθνους έχει υπάρξει φοβερά καταπιεστικός, κάτι που πιθανόν εσείς ως Ευρωπαίοι δεν μπορείτε να κατανοήσετε».

Υπάρχει πατριωτισμός χωρίς εθνικισμό; «Με την άνοδο του κόμματος Ένα Έθνος είδα κάτι που δεν είχα ξαναδεί: η σημαία ήταν παντού, στα παράθυρα, στα αυτοκίνητα, στο γήπεδο. Νομίζω ότι η Αριστερά έκανε λάθος που δεν βρήκε γλώσσα να απαντήσει. Ξέραμε πόσο προβληματική ήταν η ιστορία της Αυστραλίας, αλλά δεν είπαμε “κάτι υπάρχει εδώ, κάτι θέλει ο κόσμος να νιώθει σαν έθνος, ή πατρίδα ή χώρα”, και δεν αντιπροτείναμε τίποτα. Επικρατούσε τότε μια μπουρζουά πολιτική γλώσσα που αδυνατούσε να επικοινωνήσει με μεγάλο μέρος της εργατικής τάξης. Μπορούσαμε να πούμε: να οι λόγοι που μας τρομάζει αυτός ο φανατισμός, αλλά υπάρχει τρόπος να γιορτάσουμε τα θετικά του έθνους μας; Θα μπορούμε, π.χ., αντί για την αυστραλιανή σημαία που εμπεριέχει τη βρετανική, να ανεμίζουμε αυτή των Αβορίγινων ή την Eureka, που προέκυψε από την ιστορία των συνδικάτων στην Αυστραλία. Υπήρχε μια στιγμή που μπορούσαμε να το κάνουμε και να αλλάξουμε τη συζήτηση. Όμως δεν το κάναμε επειδή δεν ξέραμε πώς».

Υπάρχει εθνικισμός στην Αυστραλία; «Στην Αυστραλία υπάρχουν άνθρωποι με καταγωγή από την Αγγλία, τη Σκωτία και την Ολλανδία, που ισχυρίζονται ότι είναι οι αληθινοί Αυστραλοί. Υπάρχουν οι Αβορίγινες που υποστηρίζουν πως έχουν μεγαλύτερο δικαίωμα να το λένε αυτό. Και υπάρχουν και Έλληνες, Ιταλοί, άνθρωποι από την Ασία και τον υπόλοιπο κόσμο, που λένε: είμαστε Αυστραλοί και κάτι άλλο επίσης. Αυτές οι τρεις κατηγορίες συνυπάρχουν. Το επικίνδυνο είναι ότι η πρώτη έχει την εξουσία. Αυτό που με φοβίζει είναι ότι πολλοί Έλληνες δεύτερης και τρίτης γενιάς, αισθάνονται να έχουν περισσότερα κοινά με τους Αγγλοαυστραλούς απ’ ότι με τους μετανάστες και τους πρόσφυγες. Πρέπει να βρούμε μια γλώσσα που να μιλάει σε όλους, και στη γενιά των γονιών μας, και στους Αγγλοσάξονες και στους Αβορίγινες».

 

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά