Τρίτη, 26 Ιανουαρίου 2016

Ελληνοεβραϊκή σιωπή για αντισημιτισμό και Ολοκαύτωμα

Κατηγορία Παρεμβάσεις
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Παρεμβάσεις Τεύχος 62
To μνημείο του Ολοκαυτώματος στη Θεσσαλονίκη. To μνημείο του Ολοκαυτώματος στη Θεσσαλονίκη. Φωτογραφία Αρχείου

Δημοσιεύουμε σήμερα, Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος, σημείωμα του συνεργάτη μας Παναγιώτη Δημητρά, όπως δημοσιεύθηκε στο τεύχος 62 του Books' Journal, Ιανουαρίου 2015.

                       

Έτσι λοιπόν το 1984 έχουμε διεθνές επιστημονικό συνέδριο για την Ελλάδα της δεκαετίας 1940-50 στην Αθήνα χωρίς να ενοχληθεί κανείς που μεταξύ των 40 ανακοινώσεων δεν υπήρχε ούτε μία που να αναφέρεται στην τύχη των Ελλήνων Εβραίων. Δηλαδή το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων δεν εντάσσονταν κατ’ αυτούς τους ιστορικούς και τους διοργανωτές του συνεδρίου, που ήταν οι καλύτεροι ανάμεσά τους (οι Νίκος Σβορώνος και Χάγκεν Φλάισσερ) στην ιστορία της Ελλάδας μεταξύ του 1940-1950!

 

Αυτό μεταξύ πολλών άλλων και, όπως πάντα, ενδιαφερόντων δήλωσε η ιστορικός Ρένα Μόλχο σε συνέντευξή της στο περιοδικό Αναγνώστης στις 13 Νοεμβρίου 2015.[1] Η αναδημοσίευσή της στον τοίχο του γράφοντος στο Facebook την επόμενη ημέρα[2] προκάλεσε την απάντηση του Χάγκεν Φλάισσερ μέσω της Άννας Μαρίας Δρουμπούκη η οποία πρόσθεσε και τη δική της εμπειρία:

 

Εκ μέρους του κ. Φλάισ[σ]ερ, ο οποίος δεν έχει facebook –και ούτε θέλει–: το συνέδριο είχε call for papers, δημοσιεύτηκε σε εφημερίδες, έγινε ευρέως γνωστό και γι’ αυτό είχε μεγάλη συμμετοχή, τόσο μεγάλη που οι τρεις προγραμματισμένες μέρες έγιναν τελικώς πέντε. Επειδή περίμεναν οι διοργανωτές να γίνουν προτάσεις από ιστορικούς για τη γενοκτονία των Ελλήνων Εβραίων, και τελικώς κανείς (!) από την τότε ιστορική κοινότητα δεν ενδιαφέρθηκε να στείλει, ο ίδιος ο κ. Φλάισερ απευθύνθηκε στον Νίκο Σταυρουλάκη, διευθυντή τότε του Εβραϊκού Μουσείου, και του ζήτησε να συμμετάσχει με ανακοίνωση. Εκείνος, ως υπάλληλος του ΚΙΣ, είπε ότι έπρεπε να ζητήσει άδεια απ’ το ΚΙΣ που δεν του δόθηκε όμως ποτέ γιατί ο πρόεδρος του ΚΙΣ, Ιωσήφ Λόβινγκερ διαφωνούσε με την ένταξη στη θεματική του συνεδρίου της δικτατορίας του Μεταξά, που κατά τη γνώμη του δεν ήταν δικτατορία επειδή ο Μεταξάς ήταν «θετικά διακείμενος προς τους Εβραίους»… Είχε ασκηθεί ένα άτυπο βέτο. Και έχει ενδιαφέρον αυτό να το δούμε σε συνάρτηση με την γενικότερη σιωπή που επικρατεί και μέχρι σήμερα όσον αφορά στο θέμα της Σοά. Και οι ίδιες οι κοινότητες, και το ΚΙΣ, δεν προώθησαν μια κάποια πρώτη ρήξη με αυτή τη σιωπή, λόγω της εσωστρέφειάς τους.

 

Η Ρένα Μόλχο ανταπάντησε:

 

Δεν αμφιβάλλω ότι υπήρχε καλή πρόθεση, αλλά δεν καταλαβαίνω γιατί θα έπρεπε να μιλήσει εβραίος ή εβραίος εκπρόσωπος για τους Έλληνες Εβραίους, πράμα που σημαίνει όπως γράφω ότι οι μη εβραίοι δεν ενδιαφέρθηκαν. Αλλά και έτσι αν ήταν τότε γιατί ο κ. Χάγκεν Φλάισσερ δεν ζήτησε από τον Steven Bowman που ήταν σύνεδρος και εβραίος να μιλήσει για τους έλληνες εβραίους.

 

Το 1984-1986, η ηγεσία της εβραϊκής κοινότητας και η ελληνική κυβέρνηση, εκτός από τη σιωπή για το Ολοκαύτωμα, αρνούνταν πεισματικά πως υπήρχε αντισημιτισμός στην Ελλάδα. Όταν ο γράφων δημοσίευσε την άνοιξη του 1985 άρθρο στο Foreign Policy για την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας, όπου αναφερόταν, με βάση και στοιχεία δημοσκοπήσεων της Ευρωδήμ, την οποία διεύθυνε, στον αντισημιτισμό στην Ελλάδα, η ελληνική κυβέρνηση έστειλε επιστολή στο περιοδικό αποκαλώντας την εταιρεία αναξιόπιστη και άγνωστη, και ας είχε δημοσιεύσει δημοσκοπήσεις στις μεγαλύτερες εφημερίδες, περιλαμβανόμενων και των Νέων, όταν διευθυντής ήταν ο Γιάννης Καψής ο οποίος, όταν γράφτηκε η επιστολή στο περιοδικό, ήταν υφυπουργός Εξωτερικών![3] Την επόμενη χρονιά, ο δήμαρχος Νέας Υόρκης EdKochεπικαλέστηκε τα ίδια στοιχεία, καθώς και αντισημιτικές δηλώσεις του δημάρχου Αθηναίων Δημήτρη Μπέη, για να αναδείξει τον αντισημιτισμό στην Ελλάδα. Τότε ανέλαβε το ΚΙΣ, με πρόεδρο τον Ιωσήφ Λόβινγκερ, να απαντήσουν θεωρώντας αναξιόπιστη την Ευρωδήμ και αρνούμενοι πως υπήρχε αντισημιτισμός στην Ελλάδα: πρόσθεσε δε πως το ΚΙΣ θα έκανε άλλη αξιόπιστη έρευνα που ποτέ δεν έκανε φυσικά…[4]  Μέχρι και τις αρχές του 2000, η ηγεσία του ΚΙΣ δήλωνε ακόμα και σε ειδικευμένους διεθνείς φορείς για την καταγραφή του ρατσισμού στις χώρες του ΟΗΕ ή του Συμβουλίου της Ευρώπης πως δεν υπήρχε πρόβλημα αντισημιτισμού στην Ελλάδα.

Χρειάστηκε να υπάρξει διεθνής κατακραυγή κατά της Ελλάδας για τον αντισημιτισμό, βασισμένη κυρίως σε τεκμηριωμένες εκθέσεις του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) από το 2002 και μετά, για να αναλάβει πρωτοβουλία ο υφυπουργός Εσωτερικών Νίκος Μπίστης να προωθήσει, χωρίς συζήτηση στη Βουλή, για να αποφευχθεί έκρηξη αντισημιτισμού εκεί, την ανακήρυξη της Ημέρας Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος τον Ιανουάριο 2004, κατευνάζοντας κάπως τη διεθνή κριτική. Στη συνέχεια ήρθε η δίκη του ναζί Κώστα Πλεύρη για το αντισημιτικό βιβλίο του (2007-2009), αλλά και άλλες δίκες για αντισημιτισμό μετά από μηνύσεις του ΕΠΣΕ, για να υποχρεωθεί να αλλάξει στάση η ηγεσία του ΚΙΣ, να συμπορευθεί με το ΕΠΣΕ ως πολιτικώς ενάγοντες στις δίκες αυτές και, παράλληλα, να μιλάει πια ανοικτά για τον ελληνικό αντισημιτισμό, αφού τα καταλυτικά στοιχεία δεν επέτρεπαν πια το στρουθοκαμηλισμό τους.   

Η μαρτυρία της Ρένας Μόλχο και η παραδοχή του Χάγκεν Φλάισσερ πως ολόκληρη η ελληνική πανεπιστημιακή κοινότητα σε ένα επιστημονικό συνέδριο δεν περιέλαβε ανακοίνωση για το Ολοκαύτωμα επειδή δεν το ήθελε η ηγεσία του ΚΙΣ, σε συνδυασμό με τις εμπειρίες του γράφοντος, αποδεικνύουν πόσο τα θέματα ταμπού που αφορούν «ευαίσθητα» μειονοτικά θέματα αποσιωπώνται γενικά στην Ελλάδα, ώς το σημείο κατά το οποίο πολιτεία και ερευνητές να αναγκάζονται να αναφερθούν σε αυτά, έστω περιορισμένα, αν όχι μεροληπτικά, πιεζόμενοι από τις διεθνείς  εξελίξεις που έχουν εκθέσει την Ελλάδα. Αν σήμερα το ταμπού του αντισημιτισμού έχει μερικά καταρρεύσει, παραμένουν τα ταμπού των εθνικών μειονοτήτων: σε κανένα συνέδριο ή επιστημονικό σύγγραμμα ή, ακόμα, κείμενο της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ή της συντριπτικής πλειοψηφίας των μη κυβερνητικών οργανώσεων δεν υπάρχουν αναφορές στην τουρκική ή στη μακεδονική μειονότητα.





Παναγιώτης Δημητράς

Εκπρόσωπος του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ), μέλος της Γραμματείας της Ένωσης Ουμανιστών Ελλάδας (ΕΝΩ.ΟΥΜ.Ε.), μέλος του Εκτελεστικού Γραφείου της Ευρωπαϊκής Ουμανιστικής Ομοσπονδίας και μέλος της Συνέλευσης Εκπροσώπων της Παγκόσμιας Οργάνωσης Κατά των Βασανιστηρίων (OMCT). Συγγραφέας του βιβλίου Αναζητώντας τα χαμένα δικαιώματα στην Ελλάδα. Η σκοτεινή πλευρά της ελληνικής δημοκρατίας (2007).

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά