Κυριακή, 20 Δεκεμβρίου 2015

Εθιστικός, όπως οι φωτογραφίες σέλφι

Κατηγορία Λογοτεχνία
Γράφτηκε από  Ξένια Κουναλάκη Δημοσιεύθηκε στο Κριτική Λογοτεχνία Τεύχος 60
Ο Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ. Ο Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ. Φωτογραφία Αρχείου

Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ, Ένας θάνατος στην οικογένεια (Ο αγώνας μου – Βιβλίο πρώτο), μετάφραση από τα νορβηγικά: Σωτήρης Σουλιώτης, Καστανιώτη, Αθήνα 2015, 543 σελ.

Karl Ove KnausgaardMystruggle (1,2,3), μετάφραση από τα νορβηγικά στα αγγλικά: DonBartlettVintage

Λίγο πριν τοποθετηθεί στα βιβλιοπωλεία ο δεύτερος τόμος της οικογενειακής σάγκα του Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ, Ο αγώνας μου, αναδημοσιεύουμε την προσέγγιση στον συγγραφέα και το έργο του της Ξένιας Κουναλάκη, από το τεύχος 60 του Books' Journal, Νοέμβριος 2015.

 

Μπορείς να απορροφηθείς και να διαβάσεις εκατοντάδες σελίδες για μονότονα σκανδιναβικά τοπία, δύσκολες συγκατοικήσεις, άφατους συλλογισμούς, πάνες κι αρρώστιες, σιωπές και εξομολογήσεις; Πόσο συναρπαστική μπορεί να είναι η αυτοβιογραφία ενός κανονικού ανθρώπου; Ενός νορβηγού συγγραφέα που μετακομίζει στη Στοκχόλμη, κάνει παιδιά, γράφει, τσακώνεται με τις γυναίκες του και τους γονείς του, μιλάει με τους φίλους του και σιωπά με τους δημοσιογράφους;

O Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ παίρνει τις σκέψεις που περνάνε αστραπιαία από το μυαλό σου, τις παγώνει, τις βάζει στο χαρτί, με έναν ψυχαναγκασμό βασανιστικό, αλλά και λυτρωτικό. Σε παίρνει από το χέρι και σου λέει: «μη στενοχωριέσαι γι’ αυτές όλες τις χοντράδες που σκέφτηκες, υπάρχουν κι άλλοι που έχουν τις ίδιες σκέψεις». Το κάνει με τρόπο σχεδόν απάνθρωπα αποστασιοποιημένο. Σκέφτομαι συχνά τους συγγενείς του, τους φίλους του, τα παιδιά του. Κοκκινίζω από Fremdscham. Αλλά τον θαυμάζω για τη γενναιότητά του. Μιλάει για την κατάντια του αλκοολικού μπαμπά του, τις κρίσεις της μανιοκαταθλιπτικής γυναίκας του, τα δικά του μεθύσια και τα εξοργιστικά ξεσπάσματα των παιδιών του με έναν νατουραλισμό τόσο οικείο,  που συχνά νιώθεις σαν να βλέπεις ταινία. Για την ακρίβεια, τη δική σου ταινία, γιατί όλα αυτά είναι τόσο γνωστά που σου επιτρέπουν να ταυτιστείς. Κάθε αναγνώστης με κάτι διαφορετικό.

Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι το έργο δεν είναι ακριβώς αυτοβιογραφικό, πως έχει στοιχεία μυθοπλασίας. Ίσως η πεθερά του να μην αδειάζει τα μπουκάλια βότκας στο ψυγείο, η ρωσίδα γειτόνισσα να μην είναι τόσο νευρική όσο την περιγράφει ούτε τα παιδικά πάρτι τόσο επιτηδευμένα καθωσπρέπει. Μπορεί να μην είναι καν ο ίδιος που είχε προβλημα πρόωρης εκσπερμάτισης όταν ήταν πιτσιρικάς. Δεν έχει πολλή σημασία. Το ενδιαφέρον δεν προκύπτει από ηδονοβλεπτική διάθεση. Ο Αγώνας μου δεν είναι peep show, είναι ένας τεράστιος καθρέφτης.

Η Τζέιντι Σμιθ λέει ότι περιμένει κάθε συνέχεια του εξάτομου Αγώνα σαν κρακ. Είναι όντως εθιστικός ο Κναουσγκορντ. Δεν ξέρω γιατί. Είναι εθιστικός μάλλον όπως οι φωτογραφίες σέλφι, όταν αρχίζεις να τραβάς με το κινητό σου δεν μπορείς να σταματήσεις. Κάτι τέτοιο. Καθρεφτίζεσαι στα βιβλία του, αλλά πάντα κάτι σου διαφεύγει, θες κι άλλο, για να ανακαλύψεις λίγο ακόμη εαυτό μέσα στον επόμενο τόμο. Είναι μια αργόσυρτη ναρκισσιστική ψυχανάλυση και λίγο –εντάξει, με ένα βαθμό υπερβολής ασφαλώς–, αισθάνεσαι, πως αν τελειώσει, θα έχει τελειώσει και το νόημα της ζωής.

Ο Κνάουσγκορντ λέει ότι δεν θυμάται τίποτα από τα βιβλία που διαβάζει. Το παθαίνω συχνά. Μένει μόνο μια αίσθηση, μερικές λέξεις, μια περιγραφή ρομανικής εκκλησίας στον Μαρσέλ Προυστ, έξω από το Κομπραί, ένας πρωινός λονδρέζικος περίπατος της κυρίας Νταλαγουαίη διά χειρός Βιρτζίνια Γουλφ, ένα μεσημεριανό γεύμα με συζητήσεις και βλέμματα στο Μαγικό Βουνό του Τόμας Μαν. Στον Αγώνα μου, μια από τις αγαπημένες μου εικόνες είναι η εξής: μια ομάδα από ιάπωνες τουρίστες τον βλέπει να σπρώχνει βαριεστημένα το καρότσι με τα παιδιά του. Αρχίζουν να δείχνουν προς την πλευρά του. «Ορίστε, εδώ βλέπετε έναν Σκανδιναβό άνδρα! Κοιτάξτε τον και αφηγηθείτε στα εγγόνια σας τι είδατε», σκέφτεται από μέσα του, σχεδόν αγανακτισμένος για το θέαμα που προσφέρει.

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά