Παρασκευή, 23 Ιανουαρίου 2015

Μυωπική εσωστρέφεια και μνήμη χρυσόψαρου

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από  Σωτήρης Γεωργανάς Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες
Χρυσόψαρο (Carassius auratus auratus). Ο καθρέφτης μας; Χρυσόψαρο (Carassius auratus auratus). Ο καθρέφτης μας;

 

Όποιοι μας κυβερνήσουν αύριο πρέπει να ασπάζονται (έστω καθυστερημένα) τον ορθολογισμό που προέβλεψε την δημοσιονομική μας κατάρρευση, όχι τις παρωχημένες θεωρίες που την προκάλεσαν. Πρέπει να είναι ικανοί τεχνίτες, να ξέρουν τους Ευρωπαίους εταίρους μας και να μπορούν να τους καταλάβουν, ουσιαστικά να καταφέρουν να βγάλουν από την μύγα ξύγκι. Γιατί μύγες θα έχουμε στα χέρια μας, όχι παχιές αγελάδες. Εν τέλει, αν κάποιος δεν μας φαίνεται κατάλληλος για πρωθυπουργός, σε τέτοιες συνθήκες πιθανότατα δεν θα είναι!

 

Αν τις εκλογές που έρχονται τις ακολουθήσει σοβαρή ζημιά για την χώρα, θα είναι πιθανότατα ατύχημα και όχι αποτέλεσμα δόλου. Είμαι έτοιμος να πιστέψω ότι σχεδόν κανείς πολίτης δεν ψηφίζει με σκοπό να διαλυθεί η χώρα, κανείς υποψήφιος δεν πολιτεύεται για να κάνει συνειδητά ζημιά. Κιόμως όλα τα σημάδια δείχνουν ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να κάνει άλλο ένα μνημειώδες λάθος, να προσθέσει μια ακόμα μαύρη σελίδα στην οικονομική της ιστορία: το χρηματιστήριο κατέρρευσε, τουριστικές κρατήσεις ακυρώνονται, ο δείκτης οικονομικής συγκυρίας ανέστρεψε απότομα την θετική του πορεία, τα διεθνή ΜΜΕ ξέθαψαν φράσεις όπως «ελληνική τραγωδία» και το κακόηχο «grexit”.

Όταν κάποιος ετοιμάζεται να κάνει ζημιά στον εαυτό του και τους άλλους, αν δεν το κάνει επίτηδες, αναγκαστικά το κάνει λόγω κακών υπολογισμών, ίσως αποτέλεσμα διανοητικών περιορισμών. Δύο βασικούς διανοητικούς περιορισμούς βλέπω στην πολιτική συμπεριφορά μας: αδυναμία να μπούμε στο μυαλό των άλλων και να καταλαβαίνουμε τα κίνητρα τους (συνοπτικά, μυωπική εσωστρέφεια) και εξαιρετικά βραχεία μνήμη.

Η μυωπική εσωστρέφεια προκύπτει τόσο από τις σχέσεις μας με άλλους λαούς αλλά και από την λανθασμένη ερμηνεία πολιτικών πράξεων από τους εκλογείς. Λόγω εσωστρέφειας (και έλλειψης ψύχραιμου πραγματισμού) σπαταλήσαμε τόσο διπλωματικό κεφάλαιο και ενέργεια στο “Μακεδονικό”, ένα θέμα που οδηγήθηκε σήμερα να έχει χαμηλή προτεραιότητα μπροστά στα τόσα ζητήματα της πατρίδας. Και συμπεριφερθήκαμε εσωστρεφώς γιατί απλά δεν μπορέσαμε να καταλάβουμε πώς βλέπει ολόκληρος ο πλανήτης το ζήτημα, ως ανούσιο bullying μιας σχετικά ισχυρής χώρας προς ένα θνησιγενές κρατίδιο. Όση έλλειψη κατανόησης της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης έδειξε τότε ο σημερινός μας πρωθυπουργός, γκρεμίζοντας μια κυβέρνηση που του φάνηκε ανεπαρκώς ρωμαλέος διαπραγματευτής (για να πετύχουμε σήμερα όλος ο πλανήτης να λέει την ΠΓΔΜ, Μακεδονία σκέτο), τόση δείχνει βέβαια σήμερα ο άνθρωπος που θέλει να πάρει την θέση του, γκρεμίζοντας ακόμα μια κυβέρνηση, ανίσχυρων –λέει- μειρακίων.

Η ιστορία θα μας διδάξει, ελπίζω χωρίς ανεπανόρθωτες βλάβες, πόσο εκτός πραγματικότητας είναι όποιος θεωρεί ότι μπορεί να πείσει τους Ευρωπαίους ηγέτες (λες και δεν έχουν φορολογούμενους πολίτες στους οποίους θα λογοδοτήσουν) να χαρίσουν, μερικές δεκάδες ή εκατοντάδες (!!!) δισεκατομμύρια ευρώ σε μια χώρα που ούτε η πιο αναξιοπαθούσα είναι (μα τι διαστροφή να δανείζονται Βαλτικές χώρες για να στηρίξουν την Ελλάδα!), ούτε η πιο υπεύθυνη υπήρξε.

Και μιλώντας περί ιστορίας και υπευθυνότητας, πόσο βραχεία μνήμη έχουμε, πόσο γρήγορα ξεχνάμε τι πραγματικά προκάλεσε τα βάσανα μας! Ολόκληρη η αντιπολίτευση πολιτεύεται με το βασικό σύνθημα ότι «δεν μας έφερε αυτή εδώ». Τεχνικά μπορεί αυτό να είναι σωστό -- ούτως ή άλλως, λίγοι από αυτούς που διαγκωνίζονται να μας κυβερνήσουν αύριο, συμμετείχαν σε κυβερνήσεις προ κρίσης.

Το θέμα, όμως, δεν είναι να έχουν οι ηγέτες μας μόνο τα χέρια (επιφανειακά) καθαρά, αλλά και το μυαλό! Πόσο καθαρό μυαλό έχουν κόμματα που λίγο πριν βουλιάξουμε στον δημοσιονομικό βούρκο ζητούσαν αύξηση δημοσίων δαπανών; Πόσο χρέος θα φτάναμε να έχουμε το 2008 αν ακούγαμε εδώ και 30 χρόνια τον ΣΥΡΙΖΑ και τους προκατόχους του; Δηλαδή αν δεν ευθύνονται οι κρατικιστικές ιδέες και η διόγκωση ενός αντιπαραγωγικού δημοσίου για την κρίση, τότε ποιός φταίει; Αυτοί που προειδοποιούσαν για το δημόσιο χρέος (η ΤτΕ, ο ΟΟΣΑ, ανεξάρτητοι οικονομολόγοι, ελάχιστοι πολιτικοί) και τους κατηγορούσε σχεδόν σύσσωμη η πολιτική τάξη για «ανάλγητο νεοφιλελευθερισμό»;

Ένας άνθρωπος που θυμάται καλά την ελληνική ιστορία και δεν πάσχει απο μυωπική εσωστρέφεια (ή τασεις αυτοεξαπάτησης), τα βλέπει καθαρά: λεφτά δεν υπάρχουν, παρομοίως μαγικές λύσεις ή διαστημικές τεχνικές διαπραγμάτευσης. Αν άνθρωποι που στο πρόσφατο παρελθόν λάτρευαν να μοιράζουν παροχές, διακινδυνεύουν πολιτική αυτοκτονία επιβάλλοντας επαχθείς φόρους, κάποια ανώτερη βία τους υποχρεώνει. Αν στην σημερινή συγκυβέρνηση άρχισαν να συζητούν ακόμα και απολύσεις, η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ που για δεκαετίες διόριζαν πολίτες/πελάτες στο δημόσιο πιο γρήγορα απ’την σκιά τους, τότε τα περιθώρια είναι όντως εξαιρετικά στενά.

Όποιοι μας κυβερνήσουν αύριο πρέπει να ασπάζονται (έστω καθυστερημένα) τον ορθολογισμό που προέβλεψε την δημοσιονομική μας κατάρρευση, όχι τις παρωχημένες θεωρίες που την προκάλεσαν. Πρέπει να είναι ικανοί τεχνίτες, να ξέρουν τους Ευρωπαίους εταίρους μας και να μπορούν να τους καταλάβουν, ουσιαστικά να καταφέρουν να βγάλουν από την μύγα ξύγκι. Γιατί μύγες θα έχουμε στα χέρια μας, όχι παχιές αγελάδες. Εν τέλει, αν κάποιος δεν μας φαίνεται κατάλληλος για πρωθυπουργός, σε τέτοιες συνθήκες πιθανότατα δεν θα είναι!

Δικαίωμα μας να είμαστε ανυπόμονοι και δυσαρεστημένοι με την αργή πρόοδο των μεταρρυθμίσεων, δικαίωμα μας να θέλουμε ανανέωση του πολιτικού προσωπικού. Ας βρεθούμε και γοητευμένοι, που θα ’λεγε κι ο Καβάφης, με τ’ ωραίο θέαμα ηγετών υποσχομένων τον παράδεισο. Αλλά όχι να αγνοούμε τι αξίζουν όλα αυτά, τι κούφια λόγια ήσανε αυτές οι υποσχέσεις.

Όχι να έχουμε μνήμη χρυσόψαρου.

 

 

Σωτήρης Γεωργανάς. Αναπληρωτης καθηγητής οικονομικών στο City University του Λονδίνου.

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά