Τρίτη, 20 Ιανουαρίου 2015

Η κρίσιμη καμπή

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες
Ο Γιώργος Θεοτοκάς. Το 1930, λίγο πριν από τη χρεοκοπία της χώρας του 1932, προειδοποιούσε: «δίπλα σ’ αυτήν τη θορυβώδη οικογένεια του αριβισμού, η οικογένεια του φανατισμού συγκεντρώνει ψύχραιμα τις δυνάμεις της και προετοιμάζει άλλου είδους αγώνες».  Οι εποχές μοιάζουν. Ο Γιώργος Θεοτοκάς. Το 1930, λίγο πριν από τη χρεοκοπία της χώρας του 1932, προειδοποιούσε: «δίπλα σ’ αυτήν τη θορυβώδη οικογένεια του αριβισμού, η οικογένεια του φανατισμού συγκεντρώνει ψύχραιμα τις δυνάμεις της και προετοιμάζει άλλου είδους αγώνες». Οι εποχές μοιάζουν. ΕΚΕΒΙ

Η Ελλάδα βρίσκεται σε μία κρίσιμη καμπή της σύγχρονης ιστορίας της. Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που η χώρα, ως άλλος Σίσυφος, βρέθηκε να κουβαλά στις πλάτες της δυσβάστακτο φορτίο. Ωστόσο, ακόμη και τις μαρτυρικές και καταστροφικές εποχές του περασμένου αιώνα διαδέχονταν μακρές περίοδοι οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής ευημερίας. Τούτη όμως τη φορά, η αδιάκοπη ιστορική εναλλαγή προόδου και υστέρησης μοιάζει να έχει διακοπεί. Και ο Σίσυφος,  κατάκοπος και εξαντλημένος, δείχνει καθηλωμένος και ανήμπορος να ανέλθει το βουνό που ορθώνεται μπροστά του. Επειδή απουσιάζουν όλες εκείνες οι αναγκαίες πολιτικές και πνευματικές προϋποθέσεις για την ανάταξη της οικονομίας και της κοινωνίας.

 

Το σημερινό πνευματικό περιβάλλον θυμίζει μέρες του 1930 (λίγο πριν από  την πτώχευση του 1932) όταν, όπως μοναδικά περιγράφει ο Γιώργος Θεοτοκάς, «δίπλα σ’ αυτήν τη θορυβώδη οικογένεια του αριβισμού, η οικογένεια του φανατισμού συγκεντρώνει ψύχραιμα τις δυνάμεις της και προετοιμάζει άλλου είδους αγώνες». Πραγματικά, τη μακρά εποχή της αποθέωσης του άκοπου πλουτισμού (τον οποίο -ας είμαστε δίκαιοι- περισσότερο ή λιγότερο όλοι μας αποδεχτήκαμε) διαδέχεται η άνοδος των άκρων που υποδέχονται πρόθυμα την οργή και την απελπισία του κοινωνικού σώματος και τις μετασχηματίζουν σε αντιδημοκρατική ρητορία και πράξη. Αναμενόμενα, η βαθμιαία παρακμή των θεσμών προηγήθηκε της οικονομικής μας κατάρρευσης. Αντικαθιστώντας το συλλογικό με το συντεχνιακό και την ατομική ευθύνη με την κοινωνική αδιαφορία, απονευρώσαμε το πολιτικό και το κοινωνικό μας σύστημα από κάθε ζωντάνια και δυνατότητα ανανέωσης. Κούφιοι θεσμοί, κενός λόγος, απουσία κατεύθυνσης.

Και κάπως έτσι, παρουσιάζεται σήμερα αυξημένος ο κίνδυνος, ένα ετερόκλητο συνονθύλευμα παλαιο-κομμουνιστών, νοο-κομμουνιστών, νεοναζιστών, ανορθολογικών συνωμοσιολόγων και διαφόρων αποχρώσεων πολιτικών τυχοδιωκτών που θα υπερ-εκπροσωπείται στην επόμενη Βουλή να κληθεί να διαχειριστεί τις τύχες του τόπου για τα πολλά επόμενα χρόνια, με προφανή συνέπεια την ευρωπαϊκή περιθωριοποίησή του και την περαιτέρω παρακμή του.

Ωστόσο, τίποτε νομοτελειακό δεν υπάρχει στην πολιτική και δεν είμαστε μοιραία καταδικασμένοι. Η χώρα δεν στερείται του αναγκαίου ανθρώπινου δυναμικού, των υποδομών, της απαραίτητης πολιτικής και οικονομικής εξωτερικής συνδρομής. Στερείται όμως της απαιτούμενης εθνικής αυτογνωσίας με την έννοια της κοινής μοίρας. Και βέβαια, στερείται της ικανότητας του πολιτικού προσωπικού να υπερβεί κομματικά συμφέροντα και προσωπικούς υπολογισμούς και να αντιπαρατεθεί στη νέα βαρβαρότητα που απειλεί να μας βουλιάξει.

Ο Θεοτοκάς, εκ των πνευματικών εκπροσώπων του προοδευτικού Κέντρου του περασμένου αιώνα, ριζοσπάστης μα ταυτόχρονα συνετός, προειδοποιούσε για τους κινδύνους της άφρονης πολιτικής. Στην Αργώ του, ένας από τους ήρωες παρατηρεί  πως

 

«πρέπει να αλλάξουνε πολλά πράματα. Κανένας άνθρωπος λογικός και δίκαιος δεν μπορεί να δεχτεί το σημερινό καθεστώς ως οριστικό. Μα πρέπει να βαδίσουμε σιγά-σιγά, με πολλή φρόνηση, να διορθώνουμε πράγματα με τα μέσα που μας προσφέρει η πραγματικότητα. Δεν πρέπει να ξεπεράσουμε τα όρια του δυνατού και να ριχτούμε τυφλά σε καταστρεπτικές περιπέτειες.

 

Η εκλογική αναμέτρηση της Κυριακής και οι επόμενοι λίγοι μήνες θα είναι καθοριστικοί. Τώρα δεν είναι στιγμή απόδοσης ευθυνών. Είναι όμως ώρα ευθύνης όλων όσοι αντιλαμβάνονται ότι η ανάταξη της σημερινής Ελλάδας και η μελλοντική ευημερία της περνά μέσα από την άμεση κινητοποίηση των πολιτικών και πνευματικών δυνάμεων του τόπου για τη θεσμική ανασυγκρότηση της χώρας. Και μέχρι τότε ας την κρατήσουμε όρθια.

Δημήτρης Σκάλκος

Πολιτικός επιστήμονας - διεθνολόγος. Τελευταίο του βιβλίο: Αλήθειες για το φιλελευθερισμό (2008).

2 σχολια

  • Αγαπητέ κε Αυγουλά,

    Κανένα μένος. Πραγματικά, μακάρι να διαψευστώ. Φυσικά δεν τίθεται ζήτημα συγνώμης ή απολογίας σε κανέναν. Πρόθυμα όμως θα αναγνωρίσω την εσφαλμένη μου ανάλυση. Και βέβαια εδώ θα είμαστε να μου το επισημάνετε και να το συζητήσουμε.

    Συνδεσμος σχολιου
    ΣΚΑΛΚΟΣ ΣΚΑΛΚΟΣ Πέμπτη, 22 Ιανουαρίου 2015 09:05
  • Αυτό το μένος σας εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ, ότι και καλά δεν είναι κόμμα ευθύνης... Να δούμε αν θα ζητήσετε συγνώμη όταν διαψευστείτε οικτρά.

    Συνδεσμος σχολιου
    Μένιος Αυγουλάς Μένιος Αυγουλάς Τετάρτη, 21 Ιανουαρίου 2015 14:04

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά