Παρασκευή, 12 Δεκεμβρίου 2014

Επιτέλους ένας ηθικός κώδικας για τους φοιτητές

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες

Οι φοιτητές εισέρχονται στα πανεπιστήμια με την προϋπόθεση να πληρούν αυστηρές προϋποθέσεις γνώσεων που είναι συναφείς με το αντικείμενο που επιθυμούν να σπουδάσουν. Το γεγονός αυτό δείχνει καταφανώς ότι δεν έχουν δικαίωμα όλοι οι μαθητές να σπουδάσουν (για περισσότερη ανάλυση περί της μη καθολικότητας του δικαιώματος στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μπορείτε να δείτε εδώ). Η κοινωνία επιλέγει να σπουδάζει κάποιους μαθητές υπό συγκεκριμένους όρους. Από που προκύπτουν αυτοί οι όροι; Αρκεί ο όρος της προϋπόθεσης γνώσεων ή πρέπει να θεσμοθετηθούν και άλλοι;

 

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αναλυθεί το ζήτημα σε βάθος όσο υπάρχουν άνθρωποι που πραγματικά πιστεύουν ότι οι φοιτητές έχουν δικαίωμα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αρκεί να έχουν περάσει επιτυχώς από τη διαδικασία των πανελληνίων εξετάσεων, έστω κι αν είναι ληστές, παιδεραστές, φονιάδες ή έμποροι ναρκωτικών.

Οι όροι κάτω από τους οποίους η κοινωνία επιλέγει να σπουδάσει τα παιδιά της είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με το στόχο της εκπαίδευσης. Η εκπαίδευση θεμελιωδώς αποβλέπει στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου. Περαιτέρω, όμως, τόσο το Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτισμικά Δικαιώματα (άρθρο 13), η Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (άρθρο 26), η Αμερικανική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και των Υποχρεώσεων του Ανθρώπου (άρθρο 12) όσο και το φημισμένο άρθρο 16 του Ελληνικού Συντάγματος θέτουν την εκπαίδευση στην υπηρεσία υπέρτερων αξιών όπως της ανεκτικότητας, της κατανόησης, της αλληλεγγύης, της ειρήνης και γενικότερα στην υπηρεσία της διάπλασης των εκπαιδευομένων σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.

Οι στόχοι αυτοί βεβαίως δεν είναι αντικείμενο τόσο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, όσο είναι κυρίως της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (μόνο η πρωτοβάθμια εκπαίδευση είναι παντού υποχρεωτική- ειδικά στην Ελλάδα υποχρεωτικό είναι μέρος και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης). Άλλωστε ούτε ενδιαφέρει όλους τους πολίτες να σπουδάσουν στο πανεπιστήμιο ούτε είναι και απαραίτητο. Για το καλό της κοινωνίας, λοιπόν, οι ηθικές βάσεις τίθενται από το σχολείο. Πέρα από τις βάσεις ηθικής, βάσεις παρέχονται και σε επίπεδο γνώσεων για τους μαθητές που θέλουν να συνεχίσουν τις σπουδές τους στο τριτοβάθμιο επίπεδο. Δυστυχώς, όμως, το σχολείο δεν πετυχαίνει πάντα τους στόχους του. Κάποιοι μένουν πίσω τόσο σε επίπεδο γνώσεων όσο και σε επίπεδο ήθους.

Στη διαδικασία εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, το πανεπιστήμιο ζητά ως προαπαιτούμενο μόνο τις βάσεις σε επίπεδο γνώσεων. Δεν ζητά κανένα προαπαιτούμενο σε επίπεδο αξιών. Παραγνωρίζει με κάποιο τρόπο το προφανές: πολλοί μπορούν να πετύχουν σε μία εξέταση και ουδόλως να υπηρετούν τις αξίες της ανεκτικότητας, της αλληλεγγύης ή της ειρήνης. Αντίθετα, μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις μετέπειτα αποκτηθείσες επιστημονικές τους γνώσεις για να προάγουν τον πόλεμο, το μίσος ή το ρατσισμό. Κάπου πρέπει λοιπόν να υπάρξει μία ηθική «κόκκινη γραμμή» στην πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ώστε να αποφευχθεί η εξόφθαλμη και απροκάλυπτη καταστρατήγηση των θεμελιωδών στόχων της.

Αναρωτιέμαι, τι πρέπει να κάνει ένα πανεπιστήμιο όταν ένας φοιτητής του σκοτώσει ένα συμφοιτητή του; Όταν προπαγανδίζει ρατσιστικά μηνύματα εναντίον των Αλβανών ή των μαύρων συμφοιτητών του; Όταν καταστρέφει τη δημόσια περιουσία που ο λαός παρέχει για τη μόρφωσή του και αντιβαίνει σε βασικές υποχρεώσειςτου; Συνεχίζει άραγε κανονικά τη διαδικασία εκπαίδευσης μέχρι την ώρα που ο φοιτητής θα ολοκληρώσει τις σπουδές του και θα ορκιστεί, με περισσή υποκρισία, να θέσει τις γνώσεις του στην υπηρεσία της κοινωνίας; Έχει καμία σημασία αν έχει προβεί σε αυτές τις ενέργειες όντας φοιτητής ή λίγο νωρίτερα; Αλήθεια, κάπου δεν πρέπει να υπάρχει κάποιο ηθικό όριο;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι θέσεις στα πανεπιστήμια είναι περιορισμένες. Δεν είναι καθόλου λογικό ένας δολοφόνος να στερήσει τη θέση σε κάποιο φιλότιμο μαθητή που απέδωσε ελάχιστα χειρότερα στις πανελλήνιες εξετάσεις. Ας τραβήξουμε κάπου μια ηθική κόκκινη γραμμή για τα άτομα που θέλουν να εισαχθούν ή να παραμείνουν στα πανεπιστήμια. Ας δημιουργήσουμε ένα κώδικα φοιτητών που απλά θα μιλά για σεβασμό σε θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και αξίες, αντίστοιχες με τις αξίες που προβάλλει η Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Το βασικό κριτήριο εισαγωγής και παραμονής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα είναι πάντα η επιτυχία στις εξετάσεις αλλά δεν είναι δυνατόν να αγνοείται παντελώς η ηθική διάσταση. Ίσως ο φόνος ενός συμφοιτητή δεν μπορεί να μπει στην ίδια κατηγορία με την καταστροφή μίας τζαμαρίας του πανεπιστημίου. Σύμφωνοι. Σίγουρα όμως μπορεί να βρεθεί ένα ηθικό όριο, παράλληλα με το νοητικό όριο που θέτει η διαδικασία των πανελληνίων εξετάσεων, για να αναγνωρίζουμε σε κάποιον το δικαίωμα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Το όριο πρέπει να συμφωνηθεί από το σύνολο της πανεπιστημιακής κοινότητας και θα οφείλουν να τηρούν απαρέγκλιτα επίδοξοι και νυν φοιτητές.

Με το σωφρονισμό, όμως, και την επανένταξη κρατουμένων για βαριά εγκλήματα, που προφανώς δεν θα περνούν την ηθική βάση του πανεπιστημίου, τι θα γίνεται; Προφανώς λύσεις υπάρχουν. Η αγωνιώδης προσπάθεια για την όσο το δυνατόν πιο απρόσκοπτη ανάπτυξη της προσωπικότητας του κρατούμενου μπορεί να ευοδωθεί με την πρόσβαση στη βιβλιοθήκη της φυλακής, με την πρόσβαση στο διαδίκτυο, ή με τη δυνατότητα έκδοσης βιβλίων. Ας δίνονται άδειες για έκτακτες οικογενειακές επισκέψεις ή σε άλλες ειδικές περιστάσεις. Δεν χρειάζεται κάποιος να αποκτήσει πανεπιστημιακό πτυχίο για να εξελίξει την προσωπικότητά του. Μία τέτοια άποψη για την εξέλιξη της προσωπικότητας θα ήταν άλλωστε προσβλητική για όλους τους συνανθρώπους μας που δεν έχουν πτυχίο γιατί δεν μπόρεσαν ή γιατί δεν το θέλησαν.

Υ.Γ. Διευκρίνιση προς αποφυγήν παρεξηγήσεων: Το παρόν άρθρο αφορά μόνο τον Ρωμανό, όσο ακριβώς το νομικό καθεστώς για την πρόσβαση εγκληματιών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αφορά μόνο τον Ρωμανό και δεν θα εφαρμοστεί, πέρα από τον ίδιο, σε κανέναν άλλο. Ας παραμερίσουμε λοιπόν ακροδεξιά και ακροαριστερά αντανακλαστικά που «ξυπνάει» η υπόθεση Ρωμανού και ας δούμε την ουσία του δικαιώματος στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Αλέξιος Αρβανίτης

Διδάκτωρ κοινωνικής ψυχολογίας. Διδάσκει στο τμήμα ψυχολογίας του Οικονομικού Κολλεγίου Αθηνών (BCA), στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα κατάρτισης στις διαπραγματεύσεις του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και στο τμήμα ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης

1 σχολιο

  • "Παραγνωρίζει με κάποιο τρόπο το προφανές: πολλοί μπορούν να πετύχουν σε μία εξέταση και ουδόλως να υπηρετούν τις αξίες της ανεκτικότητας, της αλληλεγγύης ή της ειρήνης. Αντίθετα, μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις μετέπειτα αποκτηθείσες επιστημονικές τους γνώσεις για να προάγουν τον πόλεμο, το μίσος ή το ρατσισμό. Κάπου πρέπει λοιπόν να υπάρξει μία ηθική «κόκκινη γραμμή» στην πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ώστε να αποφευχθεί η εξόφθαλμη και απροκάλυπτη καταστρατήγηση των θεμελιωδών στόχων της."
    Πρέπει και στον κύριο Αρβανίτη η μάθηση περί ηθικής στο σχολειό να πέρασε και να μην ακούμπησε καθώς προσπαθεί -με πολλή προσπάθεια όμως- να αντιστρέψει τα ίδια του τα λόγια για χάριν του μίσους που θρέφει για τον κύριο Ρωμανό. Σαθρά λόγια βέβαια αφού το ίδιο του το κείμενο τον κάνει να φαίνεται σα μια μαιμού που έμαθε να διαβάζει αλλά δεν ξέρει να μιλάει πραγματικά. Και ας επικαλείται όσα σύμφωνα και διακηρύξεις ξέρει, η μισανθρωπιά του βγάζει μάτι και με κάνει να αισθάνομαι ντροπή που τέτοια υποκείμενα εισέρχονται και πατούν στους χώρους των πανεπιστημίων με θράσος. Επιστρέψτε στα κολέγια σας κύριε Αρβανίτη, εκεί φαίνεται πως ανήκειτε με την τεχνοκρατική και επιφανειακή σας μέθοδο. Και αφήστε την ηθική, τα σύμφωνα και τις διακηρύξεις στους ανθρώπους.

    Συνδεσμος σχολιου
    Ανιτα Θανου Ανιτα Θανου Τρίτη, 08 Σεπτεμβρίου 2015 17:13

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά