Δευτέρα, 17 Νοεμβρίου 2014

Τι διεκδίκησαν οι νέοι

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες
17 Nοεμβρίου 1973, οδός Πατησίων, Αθήνα. Τανκς του ελληνικού στρατού λίγο πριν εισβάλει στο κατειλημμένο Πολυτεχνείο. 17 Nοεμβρίου 1973, οδός Πατησίων, Αθήνα. Τανκς του ελληνικού στρατού λίγο πριν εισβάλει στο κατειλημμένο Πολυτεχνείο. Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου δεν έγινε για να μπορούν οι δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις να εξυπηρετούν τους στόχους τους στα πανεπιστήμια. Αντίθετα, πρεσβεύει την αντίσταση στον έλεγχο των πολιτικών δυνάμεων και τη χαλιναγώγηση της σκέψης των νέων, από όπου κι αν προέρχεται.

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου αποτελεί σύμβολο της νεανικής διεκδίκησης ενός καλύτερου κόσμου. Τη 17η Νοέμβρη γιορτάζουμε το θάρρος και την αυταπάρνηση των νέων Ελλήνων στον αγώνα τους για «ψωμί, παιδεία, ελευθερία». Το όνειρο από τη μία και η αντίσταση από την άλλη. Πολλές φορές σε βαθμό υπερβολής, οι νέοι ονειρεύονται και αντιστέκονται. Αυτή η υπερβολή όμως είναι ανεκτίμητη, ειδικά όταν οι νέοι έχουν απέναντί τους έναν κόσμο που συμβιβάζεται, βολεύεται και συντηρείται από ανελεύθερα και άδικα καθεστώτα.

Είναι βεβαίως αδιαμφισβήτητο ότι οι νέοι δεν έχουν πάντα δίκιο όταν μάχονται με πάθος για κάτι που πιστεύουν. Άλλωστε μην ξεχνάμε ότι η νεολαία της ΕΠΕΝ είχε στελεχωθεί από νέους που υπερασπίζονταν παθιασμένα τη χούντα των συνταγματαρχών. Στη σύγχρονη εποχή, η Χρυσή Αυγή, συνεχιστές και οραματιστές ενός ανελεύθερου, εθνικιστικού καθεστώτος, πρεσβεύουν το όνειρο της ισχυρής πατρίδας και της αντίστασης σε μία δωσίλογη κυβέρνηση και έχουν μάλιστα φανατικούς νέους υποστηρικτές, έτοιμους να αντισταθούν και να επιτεθούν στους αντιπάλους.

Όνειρο και αντίσταση –στη θεωρία– προσφέρουν όλες οι πολιτικές δυνάμεις, σε μία απόπειρα να αποκτήσουν πρόσβαση στο νεανικό πάθος και να το καθοδηγήσουν προς τις δικές τους σκοπιμότητες. Οι πιο συντηρητικές δυνάμεις, για παράδειγμα, έχουν όνειρο που εδράζεται στην πατρίδα ή τη θρησκεία και πρεσβεύει την αντίσταση σε δυνάμεις που αντιμάχονται το ιδεώδες του έθνους και τις συντηρητικές αξίες ενώ οι προοδευτικές δυνάμεις προτάσσουν το όνειρο της ισότητας και της αλληλεγγύης ενάντια στις δυνάμεις της αγοράς και του καπιταλισμού.

Η χούντα προσπάθησε να επιβάλει το σχέδιό της για ένα ισχυρό έθνος και την αντίσταση στους κομμουνιστές, στερώντας από τους φοιτητές το δικαίωμα να εκλέγουν τους δικούς τους αντιπροσώπους. Οι σημερινές πολιτικές δυνάμεις προσπαθούν να περάσουν τα μηνύματά τους με ήπιο τρόπο, σε δημοκρατικά πλαίσια. Έχουν θεσμοθετήσει την επιρροή τους στο πανεπιστήμιο με την δημιουργία φοιτητικών παρατάξεων, οι οποίες είναι έτοιμες να υπερασπιστούν τις θέσεις των πολιτικών κομμάτων στα οποία πρόσκεινται.

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου δεν έγινε όμως για να μπορούν οι δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις να εξυπηρετούν τους στόχους τους στα πανεπιστήμια. Αντίθετα, πρεσβεύει την αντίσταση στον έλεγχο των πολιτικών δυνάμεων και τη χαλιναγώγηση της σκέψης των νέων, από όπου κι αν προέρχεται. Οι φοιτητές αντιστάθηκαν με μαζικό τρόπο στη συστηματική προσπάθεια ελέγχου της συνείδησής τους και της σκέψης τους. Το μήνυμα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου δεν περιορίζεται στη χούντα αλλά επεκτείνεται ενάντια σε όλες τις πολιτικές δυνάμεις που προσπαθούν να ελέγξουν ή να εκμεταλλευτούν τους φοιτητές.

Δεν είναι αμελητέα αυτή η προσπάθεια επιρροής και πολιτικής εκμετάλλευσης. Συχνά μάλιστα έχει αντικείμενο την ίδια την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Υπήρχαν νεκροί εντός του Πολυτεχνείου; Ποιος ο ρόλος της αριστεράς; Το σύμβολο του Πολυτεχνείου συχνά οικειοποιείται η αριστερά και συχνά προσπαθεί να γκρεμίσει η δεξιά. Πολιτικά παιχνίδια που παραμερίζουν την ουσία του ζητήματος, η οποία είναι ότι μία παθιασμένη νεολαία μπορεί να κλονίσει οποιαδήποτε προσπάθεια ελέγχου της συνείδησης και της σκέψης της. Με το βλέμμα μας στο Πολυτεχνείο, μπορούμε όμως να ελπίζουμε στη στιγμή που οι φοιτητές θα πετάξουν έξω από τα πανεπιστήμια όλες τις παρατάξεις που καπηλεύονται τη συνείδηση και το έργο της. Θα είναι μία νεολαία πολιτικοποιημένη και σκεπτόμενη χωρίς την πατερναλιστική καθοδήγηση των κομματικών σχηματισμών.

Αν γιορτάζουμε κάτι με την επέτειο του Πολυτεχνείου είναι ότι οι νέοι μπορούν να μας δείξουν το δρόμο. Ο εορτασμός δεν θα έπρεπε επ’ ουδενί να είναι μία απόπειρα να δείξουμε εμείς (ή οι πολιτικές μας παρατάξεις) το δρόμο στους νέους. Κανείς δεν αρνείται βέβαια ότι οι νέοι μπορούν να παραπλανηθούν, να καθοδηγηθούν και να κάνουν λάθη. Μία στα τόσα όμως είναι η μόνη δύναμη που μπορεί με το πάθος της και το όραμά της να μας θυμίσει για τι αξίζει πραγματικά να πολεμάς. Ας την αφήσουμε ελεύθερη να το πράξει. Κι ας εμπνευστούμε από την ίδια. 

Αλέξιος Αρβανίτης

Διδάκτωρ κοινωνικής ψυχολογίας. Διδάσκει στο τμήμα ψυχολογίας του Οικονομικού Κολλεγίου Αθηνών (BCA), στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα κατάρτισης στις διαπραγματεύσεις του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και στο τμήμα ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά