Πέμπτη, 24 Ιουλίου 2014

Ποιοι πραγματικά πολεμούν στη Γάζα;

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον 
Παλαιστίνιοι στηρίζονται στον τοίχο γκρεμισμένου σπιτιού, στην πόλη Σουιαγιέ, που βρίσκεται στη λωρίδα της  Γάζας, έπειτα από δίωρο βομβαρδισμό ισραηλινών αεροπλάνων, στις 23 Ιουλίου 2014. Παλαιστίνιοι στηρίζονται στον τοίχο γκρεμισμένου σπιτιού, στην πόλη Σουιαγιέ, που βρίσκεται στη λωρίδα της Γάζας, έπειτα από δίωρο βομβαρδισμό ισραηλινών αεροπλάνων, στις 23 Ιουλίου 2014. AP

Η μετριοπάθεια, η λογική και η συναίνεση δεν πολεμούν στην Γάζα, αλλά πεθαίνουν σε αυτό τον πόλεμο καθημερινά. Αυτές είναι όμως που μπορούν να δώσουν τη λύση και όχι οι «κακοί» και οι «καλοί» της διχαστικής στερεοτυπικής προσέγγισης.


Ποιοι είναι αυτοί που συγκρούονται στη Γάζα; Μπορεί να μοιάζει αφελές αυτό το ερώτημα, αλλά δεν είναι σε καμία περίπτωση. Ο τρόπος που θα προσεγγίσει κάποιος την τραγική κατάσταση στη Γάζα καθορίζεται εν πολλοίς από την απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Αν απαντήσουμε: « το Ισραήλ συγκρούεται με την Παλαιστίνη», τότε δεν χρειάζεται να υποβληθούμε στη βάσανο της σκέψης για τη νέα ανάφλεξη, μπορούμε να αρκεστούμε στις κλασσικές αφηγήσεις για το «κακό» Ισραήλ και τους «καλούς» Παλαιστινίους. Εάν όμως απαντήσουμε πως συγκρούονται «οι ακραίοι ριζοσπάστες της Χαμάς με τους υπέρ-εθνικιστές εξτρεμιστές του Ισραήλ» τότε έχουμε δημιουργήσει για τον εαυτό μας ένα αίνιγμα λογικής που χρειάζεται κάτι περισσότερο από στερεοτυπικές αφηγήσεις μίας σύγκρουσης για να απαντηθεί.
Τελικά, δεν υπάρχουν «καλοί» και «κακοί» στη σύγκρουση Ισραήλ- Παλαιστίνης; Η ηθικολογική και τελεολογική προσέγγιση μίας σύγκρουσης, πόσο δε μίας ένοπλης, δεν βοήθησε ποτέ στην ψύχραιμη ανάλυση της. Στη σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστίνης υπάρχουν «νικητές» και «χαμένοι», μόνο που οι χαμένοι είναι η πλειονότητα των πολιτών και των δύο πλευρών που υποφέρουν από τη συνέχιση της έκρυθμης κατάστασης και βιώνουν ανά τακτά χρονικά διαστήματα τις απώλειες. Οι κερδισμένοι από τη διατήρηση μίας σύγκρουσης; είναι αυτοί που πραγματικά μάχονται αυτή τη στιγμή στη Γάζα, είναι οι ακραίοι και των δύο πλευρών, οι ριζοσπάστες της Χαμάς και οι υπερεθνικιστές του Ισραήλ, η μειονότητα των «κερδισμένων» από τη διατήρηση της σύγκρουσης, μειοψηφίες που έχουν υπό τον έλεγχό τους την εξουσία και δεν θέλουν να δουν την επίλυση του προβλήματος μέσα από απανωτούς γύρους διαπραγματεύσεων, προτιμούν να καλλιεργούν τον ακραίο εθνικισμό της απόλυτης επικράτησης ώστε να δικαιολογούν με αυτό τον τρόπο την ύπαρξη τους, και να στρατολογούν υποστηρικτές.
Η Χαμάς και οι ακραίοι του Ισραήλ είναι δύο όψεις ενός ίδιου νομίσματος, είναι ομάδες -ομογενοποιημένες ή μη- που η στρατηγική τους κουλτούρα είναι μονοσήμαντη, αναγνωρίζει μόνο τον απόλυτο εχθρό και το μέσο για να τον καταστρέψει, τη βία. Οι δύο αυτές πλευρές δεν μπορούν να συζητήσουν, δεν μπορούν να καταλήξουν σε ειρηνευτικές συζητήσεις γιατί η μία αναγνωρίζει την άλλη ως υπαρξιακό εχθρό και μόνο, η Χαμάς νομιμοποιεί την ύπαρξη της μέσω της πάλης με το Ισραήλ, ενώ το ίδιο κάνουν και οι ακραίοι υπερεθνικιστές της άλλης πλευράς. Ενδεχόμενη επίλυση θα τους έφερνε αντιμέτωπους με μία πραγματικότητα που δεν μπορούν να ελέγξουν, που δεν θέλουν να διανοηθούν, που κάνουν τα πάντα για να μην τη βιώσουν.
Μέσα στο ακραίο παιχνίδι ισχύος τους εγκλωβίζουν Ισραηλινούς και Παλαιστινίους, την πλειοψηφία που μετά από τόσες δεκαετίες θέλει μία επίλυση. Επίλυση που θα δομηθεί σε ένα ρεαλιστικό σχέδιο, ένα σχέδιο απαλλαγμένο από μύθους και μαξιμαλισμούς που διακηρύττουν οι ακραίοι για να δικαιολογήσουν την αντίθεσή τους στην συνεννόηση των δύο πλευρών. Η διαπραγμάτευση μπορεί να πετύχει μόνο όταν σε αυτή εμπλέκονται δύο μέρη που το ένα αναγνωρίζει το άλλο ως ισότιμο συνομιλητή, και συνάμα ξέρει πως για να καταλήξει η διαδικασία της διαπραγμάτευσης χρειάζονται αμοιβαίοι συμβιβασμοί, συμβιβασμοί μάλιστα επώδυνοι, καθώς, όπως υποστηρίζει ο Άμος Όζ, «η σύγκρουση Ισραήλ και Παλαιστίνης είναι μία τραγωδία, μία σύγκρουση ανάμεσα σε ένα πολύ ισχυρό, πολύ πειστικό και πολύ επώδυνο δικαίωμα σε αυτή τη γη και σε άλλο ένα, όχι λιγότερο ισχυρό και όχι λιγότερο πειστικό και όχι λιγότερο επίπονο δικαίωμα.»
Η μετριοπάθεια, η λογική και η συναίνεση δεν πολεμούν στην Γάζα, αλλά πεθαίνουν σε αυτό τον πόλεμο καθημερινά. Αυτές είναι όμως που μπορούν να δώσουν τη λύση και όχι οι «κακοί» και οι «καλοί» της διχαστικής στερεοτυπικής προσέγγισης.

Τριαντάφυλλος Καρατράντος

Διεθνολόγος με ειδικότητα στα θέματα ασφάλειας και καθηγητής στη Σχολή Εθνικής Ασφάλειας. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο του Πριν το Μνημόνιο δεν έβλεπες.

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά