Δευτέρα, 12 Μαΐου 2014

Η μεροληψία ενάντια στον Μπούκουρα

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον 
7 Μαΐου 2014. Ο βουλευτής Κορινθίας με τη Χρυσή Αυγή, Ευστάθιος Μπούκουρας, κλαίει δημοσίως στη Βουλή. Η εικόνα προέρχεται από την Τηλεόραση της Βουλής. 7 Μαΐου 2014. Ο βουλευτής Κορινθίας με τη Χρυσή Αυγή, Ευστάθιος Μπούκουρας, κλαίει δημοσίως στη Βουλή. Η εικόνα προέρχεται από την Τηλεόραση της Βουλής.

Το κλάμα του Μπούκουρα ξεσήκωσε μία θύελλα ειρωνείας για τις υποκριτικές του ικανότητες και ένα κύμα εκνευρισμού για το θράσος του να μιλά για τα παιδιά του, όταν άλλα παιδιά, παιδιά μεταναστών, έχουν πληγεί από τις τακτικές της Χρυσής Αυγής. Η αντίδραση από τα μέσα ενημέρωσης στρέφεται ακόμη κι ενάντια σε βουλευτές των ΑΝΕΛ οι οποίοι τόλμησαν να παρηγορήσουν τον πρώην βουλευτή της Χρυσής Αυγής και νυν ανεξάρτητο βουλευτή. Είναι εμφανές ότι ο κόσμος προεξοφλεί την ενοχή του Μπούκουρα. Ακόμη περισσότερο είναι εμφανές ότι δεν θέλει να νιώσει δείγμα λύπησης για αυτόν τον άνθρωπο. Αντιθέτως, η στάση του απέναντί του γίνεται ακόμη πιο σκληρή. Διόλου ανεξήγητη στάση και συνάμα βαθιά μεροληπτική.

Για να εξηγηθώ, δεν θα μπω στην ουσία του κατηγορητηρίου πέρα από το να υποδείξω ότι η δημόσια προκλητική του συμπεριφορά στην Κόρινθο δε συνιστά απαραίτητα λόγο προφυλάκισης. Προφανώς οι ανακριτές έχουν άλλα στοιχεία στη διάθεσή τους, πέρα από τη συμμετοχή του στη ΧΑ, για να προχωρήσουν στην προφυλάκισή του. Θα μείνω μόνο στο γεγονός ότι αυτά τα στοιχεία δεν είναι προσβάσιμα στην πλειονότητα του υπόλοιπου κόσμου. Ο υπόλοιπος κόσμος κυρίως τον καταδικάζει και τον ειρωνεύεται γιατί έχει δει προκλητική συμπεριφορά από αυτόν τον άνθρωπο και υποθέτει ότι υπάρχουν και άλλα στοιχεία που τον βαραίνουν. Δεν ξέρω ποια ακριβώς είναι αυτά τα στοιχεία, ούτε μπορώ να προεξοφλήσω την τελική του καταδίκη. Μέχρι να εκδικαστεί και να τελεσιδικήσει η υπόθεση, ισχύει το τεκμήριο της αθωότητας.

Αν όμως ήταν αθώος για τις κατηγορίες που τον βαραίνουν -ακόμα κι αν η συμπεριφορά του είναι πλήρως απεχθής κατά τα άλλα-, δεν θα άξιζε να τον ειρωνευόμαστε και να τον κατηγορούμε επειδή καταρρέει υπό το κράτος δυσκολιών. Οπωσδήποτε θα ήταν προσόν να αντιμετωπίζει τις κατηγορίες με θάρρος, αλλά ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω. Σε περίπτωση που είναι αθώος, ο άνθρωπος θα άξιζε τη λύπησή μας. Το ξέσπασμά του, λοιπόν, στη βάση της υποτιθέμενης αδικίας, μας φέρνει αντιμέτωπους με δύο επιλογές: ή να δεχτούμε ότι υπάρχει κάποιας μορφής αδικία και να νιώσουμε κι εμείς άσχημα για λογαριασμό του ή να πούμε ότι δεν υπάρχει αδικία και ότι ο ίδιος φταίει για την κατάστασή του. Ανεξάρτητα από την πραγματικότητα, η υπόθεση του δίκαιου κόσμου προβλέπει ότι θα προκρίνουμε τη δεύτερη λύση, ειδικά όταν η υποτιθέμενη αδικία συντελείται από άλλους και εμείς δεν έχουμε έλεγχο πάνω σε αυτή.

Η υπόθεση του δίκαιου κόσμου, διατυπωμένη αρχικά από τον Melvin Lerner,προβλέπει ότι θα αποδώσουμε αρνητικά χαρακτηριστικά σε ένα θύμα όταν δεν μπορούμε να διορθώσουμε την αδικία που έχει συντελεστεί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κατηγορία απέναντι σε θύματα βιασμών ότι ντύνονται προκλητικά και προκάλεσαν μόνα τους το βιασμό. Ο αυθόρμητος οίκτος και πόνος που αισθανόμαστε αντιμετωπίζεται και εξαλείφεται μέσα από την απόδοση ευθυνών στα ίδια τα θύματα. Στην περίπτωση Μπούκουρα, είναι ανθρώπινο να νιώσουμε οίκτο για έναν άνθρωπο που κλαίει. Αμέσως, όμως, ενεργοποιείται ένας μηχανισμός που επαναφέρει την ισορροπία του δικαίου μέσα μας με το να κατηγορήσουμε ακόμη περισσότερο τον άνθρωπο αυτόν για την κατάσταση που βιώνει.

Αν το σκεφτείτε προσεκτικά, θα δείτε ότι αυτή η ανάγκη για δικαιοσύνη μας κάνει να μεροληπτούμε ενάντια σε ανθρώπους που βρέθηκαν στη θέση του κατηγορούμενου, ανεξάρτητα από το αν είναι δίκαια ή άδικη η θέση τους. Με άλλα λόγια, θέλουμε οπωσδήποτε να φταίνε οι άνθρωποι για την άσχημη θέση στην οποία έχουν περιέλθει. Κατά αυτόν τον τρόπο εκλογικεύουμε πολλές φορές τη θέση ενός φτωχού (είναι τεμπέλης), τη θέση ενός ασθενή (ας πρόσεχε την υγεία του), τη θέση ενός φυλακισμένου (ας μην έκανε το έγκλημα). Μόνο που η αλήθεια δεν βρίσκεται στη δική μας ανάγκη, αλλά στα πραγματικά γεγονότα. Τα πραγματικά γεγονότα μπορεί να δείχνουν ότι το φταίξιμο είναι πολύ μικρότερο για το άτομο που έχει περιέλθει σε δύσκολη θέση αλλά εμείς διογκώνουμε την ευθύνη του ώστε να νιώθουμε ότι ζούμε σε ένα δίκαιο κόσμο.

Ομολογουμένως, δεν μπορώ να απαντήσω για τις ευθύνες του Μπούκουρα. Δεν τις γνωρίζω. Υπάρχει όμως μία πλευρά μέσα μου που θέλει να είναι ένοχος για να μπορώ να τον ειρωνεύομαι και να τον καταδικάζω, αντί να πρέπει να τον λυπάμαι και να τον υπερασπίζομαι. Όπως και κάποιοι από εσάς, ανήκω σε αυτούς που έψαξαν εκ των υστέρων να βρουν βίντεο με τον Στάθη Μπούκουρα, ως βουλευτή της Χρυσής Αυγής, να επιδίδεται σε επιθετικές συμπεριφορές. Δεν βρήκα όμως αποδείξεις, παρά μόνο κάποιες ενδείξεις, σε σχέση με αυτά για τα οποία κατηγορείται. Οι μόνες αποδείξεις που βρήκα αφορούν το γιατί μου είναι αντιπαθής. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η πάλη απέναντι στη μεροληψία και την προκατάληψη δεν είναι απλή. Χρειάζεται καθημερινή αφοσίωση και προσπάθεια. Συχνά μάλιστα πρέπει να πηγαίνουμε ενάντια στη διαίσθηση και τις ανάγκες μας για να τα καταφέρουμε.

ΥΓ. Το άρθρο αυτό δεν αποβλέπει να προσφέρει άλλοθι στη Χρυσή Αυγή. Είναι σημαντικό όμως να καταλάβουμε ότι η προκατάληψη δεν θα αφανιστεί με τον αφανισμό της Χρυσής Αυγής (βλέπε εδώ και εδώ)

Αλέξιος Αρβανίτης

Διδάκτωρ κοινωνικής ψυχολογίας. Διδάσκει στο τμήμα ψυχολογίας του Οικονομικού Κολλεγίου Αθηνών (BCA), στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα κατάρτισης στις διαπραγματεύσεις του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και στο τμήμα ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά