Δευτέρα, 21 Απριλίου 2014

Ισόβια για έναν -ανομολόγητο ρατσιστικό- φόνο

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον 
Ο Σαχζάτ Λουκμάν, σε λεπτομέρεια από πανό διαμαρτυρίας της Πακιστανικής Κοινότητας Ελλάδας. Ο Σαχζάτ Λουκμάν, σε λεπτομέρεια από πανό διαμαρτυρίας της Πακιστανικής Κοινότητας Ελλάδας.

Μετά από τετράμηνη δίκη με οκτώ ημέρες ακροαματικής διαδικασίας, στις 15 Απριλίου 2014 το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο (ΜΟΔ) Αθηνών καταδίκασε ομόφωνα σε ισόβια για ανθρωποκτονία από δόλο κατά συναυτουργία και σε 32 μήνες για τα υπόλοιπα αδικήματα της οπλοφορίας, της οπλοχρησίας, της παράνομης οπλοκατοχής και της αποδοχής προϊόντος εγκλήματος, χωρίς την αναγνώριση κανενός ελαφρυντικού, τους Διονύση Λιακόπουλο και Χρήστο Στεργιόπουλο για το φόνο του μετανάστη Σαχζάτ Λουκμάν στις 17 Ιανουαρίου 2013 στα Πετράλωνα.

Δυστυχώς όμως, το δικαστήριο δεν αναγνώρισε την επιβαρυντική περίσταση του άρθρου 79 παράγραφος 3 του Ποινικού Κώδικα, δηλαδή ότι το έγκλημα τελέστηκε με ρατσιστικό κίνητρο. Ουσιαστικά λοιπόν το δικαστήριο αγνόησε όσα άκουσε στο μεγαλύτερο μέρος της ακροαματικής διαδικασίας και αφορούσαν ακριβώς το αν το έγκλημα έγινε με ρατσιστικό κίνητρο. Για την ανάδειξη του ρατσιστικού κινήτρου η πολιτική αγωγή (που είναι αξιοσημείωτο πως υποστηρίχθηκε όπως και σε άλλες δίκες από δικηγόρους που προέρχονται όλοι μόνο από την εξωκοινοβουλευτική αριστερά – την ΑΝΤΑΡΣΥΑ) είχε εξετάσει επί πολλές ώρες σε διαφορετικές ημέρες πέντε μάρτυρες που δεν είχαν καμιά άμεση γνώση είτε των συνθηκών του εγκλήματος είτε του χαρακτήρα των κατηγορουμένων, αλλά ήταν κατά κάποιο τρόπο ειδικοί στην εξήγηση της έννοιας τους ρατσιστικού κίνητρου και γιατί έπρεπε να αναγνωριστεί στη συγκεκριμένη υπόθεση: κατά σειρά το Συντονιστή της Κίνησης Ενωμένοι Ενάντια στο Ρατσισμό και τη Φασιστική Απειλή (ΚΕΕΡΦΑ) και μέλος του Συμβουλίου Ένταξης Μεταναστών του Δήμου Αθηναίων Πέτρο Κωνσταντίνου, τη Βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Βασιλική Κατριβάνου, τον Αντιπρόεδρο της Διεθνούς Ομοσπονδίας για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου Δημήτρη Χριστόπουλο, την Πρόεδρο του Συμβουλίου Ένταξης Μεταναστών του Δήμου Αθηναίων και δικηγόρο Μαρία Κουβέλη και τον Εκπρόσωπο του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι Παναγιώτη Δημητρά (Αναλυτική κάλυψη της ακροαματικής διαδικασίας στο http://jailgoldendawn.wordpress.com/category/δολοφονία-σαχζάτ-λουκμάν/).

Οι καταθέσεις αυτές δεν πήγαν εντελώς χαμένες όμως, αν υπενθυμιστεί πως, σύμφωνα με το βούλευμα 3082/1-07-2013 του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Αθηνών με το οποίο παραπέμφθηκαν κατηγορούμενων σε δίκη:  «Αμφότεροι οι κατηγορούμενοι […] ενώ διέρχονταν με μοτοσικλέτα τύπου scooter από την οδό Τριών Ιεραρχών στην περιοχή Κάτω Πετράλωνα Αθηνών, διαπληκτίστηκαν από ασήμαντη αφορμή με τον αλλοδαπό υπήκοο Πακιστάν LUQMAN SHEHZAD του KHADIM HUSSAIN ο οποίος έβαινε με το ποδήλατό του από την ως άνω οδό». Ενώ δε είχε αρχίσει η δίκη, οι κατηγορούμενοι απολογήθηκαν και για συμμετοχή τους στην εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής, αφού τουλάχιστο στο σπίτι του ενός είχε βρεθεί άφθονο υλικό της οργάνωσης ενώ ο φόνος του Λουκμάν θύμιζε τη δράση των «ταγμάτων εφόδου» της. Οι ανακρίτριες της μεγάλης σχετικής  δικογραφίας θεώρησαν πως είχαν αρκετά στοιχεία για να στηριχθεί η κατηγορία. Όμως, ο Εισαγγελέας Εφετών Ισίδωρος Ντογιάκος διαφώνησε με τις ανακρίτριες για την προφυλάκισή τους και για τη συμμετοχή τους στην οργάνωση. Έτσι η υπόθεση παραπέμφθηκε στο Συμβούλιο Εφετών Αθηνών με την 80/21-12-2013 πρόταση του εισαγγελέα αυτού στην οποία αποφαινόταν πως «Η συνάντηση των κατηγορουμένων με το θύμα ήταν εντελώς τυχαία και συμπτωματική και θεωρούμε παρακινδυνευμένο να υποστηριχθεί ότι οι κατηγορούμενοι επιτέθηκαν και το τραυμάτισαν θανάσιμα απλά και μόνο εμφορούμενοι από τις ρατσιστικές ιδέες των ίδιων αλλά και του συγκεκριμένου κόμματος. Επίσης, ουδόλως προκύπτει ότι ο συγκεκριμένος αλλοδαπός είχε ‘στοχοποιηθεί’ από το κόμμα για οποιοδήποτε λόγο ή είχε ποτέ απασχολήσει με οποιαδήποτε συμπεριφορά του ώστε να είναι βάσιμη οποιαδήποτε υποψία ότι είχε οργανωθεί οποιαδήποτε επίθεση εναντίον του.» Το Συμβούλιο Εφετών με δύο ψήφους έναντι μιας συμφώνησε με τον Εισαγγελέα Εφετών.

Το ΜΟΔ έχοντας λοιπόν δύο βουλεύματα, από τα οποία ένα από ανώτερο δικαστήριο, που αποφαίνονταν πως ο φόνος του Λουκμάν ήταν αποτέλεσμα διαπληκτισμού για ασήμαντη αφορμή (επειδή το θύμα δήθεν έκοψε το δρόμο με το ποδήλατό του στη μοτοσυκλέτα των δραστών στην κατά τα άλλα φαρδιά Οδό Τριών Ιεραρχών στα Πετράλωνα και σχεδόν άδεια κατά τις μεταμεσονύχτιες ώρες όταν έγινε το έγκλημα) φαινόταν πιθανό να οδηγηθεί σε ανάλογο συμπέρασμα, με βάση και την πρακτική των ελληνικών δικαστηρίων. Αυτό θα γλύτωνε τους δράστες από τα ισόβια. Η πολιτική αγωγή με τους/τις μάρτυρές της κατόρθωσε το σχεδόν ακατόρθωτο: να πείσει το ΜΟΔ να βγάλει απόφαση με την οποία «άδειαζε» ακόμα και ανώτερους εισαγγελέα και δικαστές. Κατά την κακή (και αντισυνταγματική) συνήθεια των δικαστηρίων το σκεπτικό της καταδίκης δεν έγινε γνωστό αφού θα διατυπωθεί πολλούς μήνες μετά όταν καθαρογραφεί η απόφαση. Δεδομένου όμως ότι το ΜΟΔ ακολούθησε την εισαγγελική πρόταση, είναι επιτρεπτό να θεωρηθεί πως το σκεπτικό θα έχει ανάλογο περιεχόμενο.


Κατά την εισαγγελέα Μαρία Μπερέτη λοιπόν: «Ο ισχυρισμός τους ότι πριν από τη δολοφονία είχε τάχα προηγηθεί διένεξη, δεν πείθει […] Μετά την πράξη τους απομακρύνθηκαν από τον τόπο του εγκλήματος ατάραχοι, χωρίς να είναι ταραγμένοι ή συγκλονισμένοι. Δεν πήγαν προς τα σπίτια τους, αλλά κατευθύνθηκαν στο κέντρο της Αθήνας για να κάνουν τον γύρο του θριάμβου. […] Συναποφάσισαν να αφαιρέσουν τη ζωή ενός αθώου αλλοδαπού άνδρα και δη πακιστανικής καταγωγής, τον οποίο εκτέλεσαν σε ήρεμη ψυχική κατάσταση με επτά μαχαιριές […] Μου έκανε μεγάλη εντύπωση η ηρεμία και η ψυχραιμία που αντιμετώπισαν το συμβάν και αναρωτιέμαι: αυτή η πράξη τους δεν τους άγγιξε καθόλου; Δεν τους δημιούργησε καμία ταραχή; Δεν υπολόγισαν την ανθρώπινη ζωή και την αξία του άλλου ανθρώπου… Ακόμα και σήμερα δεν έδειξαν καμιά μεταμέλεια. […] Κύριοι ένορκοι, σήμερα εδώ λειτουργείτε ως δικαστές και συγχρόνως αντιπροσωπεύετε την κοινωνία μας που πρέπει να είναι καταδικαστική σε τέτοιου είδους εγκλήματα. Θα πρέπει να δείξετε με την απόφασή σας ότι η κοινωνία στην Ελλάδα, με τον πολιτισμό της και με τις αξίες που έχουν γαλουχηθεί τα παιδιά και οι νέοι της, καταδικάζει κάθε έγκλημα που έχει σαν κίνητρο τη διαφορετικότητα.» Παρ’ όλο που περιέγραψε θαυμάσια πως κίνητρο του εγκλήματος ήταν η διαφορετικότητα, δεν ζήτησε από το δικαστήριο να αναγνωρίσει το ρατσιστικό κίνητρο κατά την επιμέτρηση της ποινής, κάτι που δεν έχει δικαίωμα να ζητήσει η πολιτική αγωγή.  Ούτε το δικαστήριο το έκανε από μόνο του όπως μπορούσε. Η πιθανότατη περιγραφή του εγκλήματος με λόγια ανάλογα με της εισαγγελέα δεν αντικαθιστά την επίσημη αναγνώριση του ρατσιστικού κινήτρου, αφού η καταδίκη αυτή θα καταγραφεί τυπικά ως καταδίκη για έγκλημα ειδεχθές και αποτρόπαιο μεν αλλά όχι με ρατσιστικό κίνητρο.

Έτσι παραμένει μόνο μια καταδίκη με ρατσιστικό κίνητρο μέχρι σήμερα. Την αποφάσισε στις 20 Νοεμβρίου 2013 το Β’ Αυτόφωρο Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών που καταδίκασε σε 41 μήνες φυλακή τους Γιώργο Περρή και Νίκο Παπαβασιλείου για εμπρησμό ενός ισόγειου καταστήματος-μπαρ στην οδό Λεμεσού της Πλατείας Αμερικής, ιδιοκτησίας υπηκόου Καμερούν, για παράνομη βία από κοινού και για διακεκριμένη περίπτωση φθοράς από κοινού. Από την ακροαματική διαδικασία είχε προκύψει και σε εκείνο το δικαστήριο πως οι καταδικασθέντες ήταν μέλη ταγμάτων εφόδου της Χρυσής Αυγής. Αντίθετα, άλλα δικαστήρια καταδίκασαν κατά την τελευταία διετία ενόχους για επίθεση σε μειονοτικό στην Ξάνθη, για αποβίβαση Αφρικανών επιβατών από οδηγό λεωφορείου, και για κατά συρροή επιθέσεις βίας σε Πακιστανούς από μέλος ταγμάτων εφόδου, χωρίς όμως πάλι να αναγνωρίσουν ρατσιστικό κίνητρο, το οποίο μεταξύ άλλων δεν επιτρέπει την αναστολή των ποινών.

Για αυτό όλοι/ες όσοι/ες ασχολούνται με την καταπολέμηση των ρατσιστικών εγκλημάτων ζητούν επιτακτικά τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα. Πρώτον, με εισαγωγή ορισμού του ρατσιστικού εγκλήματος ώστε να ποινικοποιηθεί η ρατσιστική συμπεριφορά για όλες τις αξιόποινες πράξεις που έχουν ρατσιστικά χαρακτηριστικά. Δεύτερον, με καθιέρωση ειδικής επιβαρυντικής περίστασης για τη δίωξη και την τιμωρία εγκλημάτων με ρατσιστικά χαρακτηριστικά. Με παρόμοιες διατάξεις οι εισαγγελείς και τα λοιπά ανακριτικά όργανα θα μπορούν ή θα υποχρεώνονται να ερευνούν τα ρατσιστικά χαρακτηριστικά αξιόποινων ρατσιστικών συμπεριφορών κατά την έναρξη της προδικασίας ώστε όταν οι δικογραφίες φτάνουν στα δικαστήρια να είναι τεκμηριωμένες για το ρατσιστικό κίνητρο. Ανάλογη τροπολογία ανήγγειλε ο ΣΥΡΙΖΑ πως θα καταθέσει κατά τη συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής του νέου αντιρατσιστικού νόμου, θεωρητικά αμέσως μετά τις διακοπές του Πάσχα αν δεν προκαλέσει πάλι αναβολή της συζήτησης η κυβέρνηση. Αν δεν γίνουν τέτοιες τροποποιήσεις, η Ελλάδα θα είναι πάλι έκθετη στις κριτικές των διεθνών οργανισμών και ενδεχομένως και σε καταδίκες από τα διεθνή δικαστήρια, αφού η διερεύνηση του ρατσιστικού κινήτρου αποτελεί επιταγή των διεθνών συμβάσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Παναγιώτης Δημητράς

Εκπρόσωπος του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ), μέλος της Γραμματείας της Ένωσης Ουμανιστών Ελλάδας (ΕΝΩ.ΟΥΜ.Ε.), μέλος του Εκτελεστικού Γραφείου της Ευρωπαϊκής Ουμανιστικής Ομοσπονδίας και μέλος της Συνέλευσης Εκπροσώπων της Παγκόσμιας Οργάνωσης Κατά των Βασανιστηρίων (OMCT). Συγγραφέας του βιβλίου Αναζητώντας τα χαμένα δικαιώματα στην Ελλάδα. Η σκοτεινή πλευρά της ελληνικής δημοκρατίας (2007).

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά