Σάββατο, 23 Ιουλίου 2016

Τι θα αλλάξει στην Τουρκία

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες web only
Αγαλμα του Κεμάλ, ένα από τα πολλά ανάλογα αγάλματα που είναι διασκορπισμένα σε ολόκληρη την Τουρκία. Αγαλμα του Κεμάλ, ένα από τα πολλά ανάλογα αγάλματα που είναι διασκορπισμένα σε ολόκληρη την Τουρκία. Φωτογραφία Αρχείου

Ποια είναι τα αίτια και ποιες οι αφορμές του πραξικοπήματος κατά Ερντογάν στην Τουρκία – που απέτυχε; Επειδή κερδίζουν η παραπληροφόρηση, η τρομολαγνεία, οι αλαλαγμοί, τα κλάματα και οι οδυρμοί, ας προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι πραγματικά συνέβη – και γιατί.

Στην Τουρκία, έχει εγκατασταθεί από τη δεκαετία του 1920 ένα κοσμικό κράτος από τον Κεμάλ και τους Νεότουρκους – και το καθεστώς αυτό έχει ποτίσει μέχρι βαθιά, στις ρίζες, την τουρκική κοινωνία…

Όσοι έχετε επισκεφτεί τη χώρα θα έχετε διαπιστώσει ότι και στο τελευταίο μπακάλικο ή καφενείο, του πιο απομακρυσμένου χωριού, υπάρχει το εικόνισμα του Κεμάλ…

Το κοσμικό κράτος των Νεότουρκων, που αφομοίωσε δυναμικά την ιδεολογία τους και ακολούθησε τη γερμανική δομή στο στήσιμο του στρατού και του κράτους, δηλώνει ότι δεν πρόκειται και δεν μπορεί να μετατραπεί σε χαλιφάτο, δεν μπορεί να αλλάξει, γιατί ο πυρήνας της κυρίαρχης ιδεολογίας είναι η κοσμικότητα…

Το ΑΚΡ, το κόμμα του  Ερντογάν δηλαδή, από την πρώτη στιγμή της ανόδου του στην εξουσία, αυτό το είχε ούτως ή άλλως συνείδηση και πολιτική του, γι’ αυτό προσπαθούσε με κάθε τρόπο, ιδίως την πρώτη περίοδο, να δώσει δείγματα γραφής φιλοδυτικά και φιλοευρωπαϊκά.

Και ο Γκιούλ, πρώτος πρωθυπουργός, και ο Γιασαρ Γιακίς, πρώτος υπουργός Εξωτερικών της χώρας, κυκλοφορούσαν σε όλο τον κόσμο, διατυμπανίζοντας ότι τα πολιτικά και κοινωνικά κριτήρια της Κοπεγχάγης θα έπρεπε να τα θεσμοθετήσει η ίδια η τουρκική κυβέρνηση, πριν καν τεθούν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ως προϋποθέσεις για την έναρξη ενταξιακών συνομιλιών, επειδή ο στόχος του κυβερνώντος κόμματος ήταν η ευρωπαϊκή του προοπτική.

Η φανερή λοιπόν πρόθεση του Σουλτάνου, σήμερα, είναι η μετατροπή αυτού του κράτους, σε κοσμικό μεν, αλλά διαφορετικά προσανατολισμένο, βασισμένο στις παραδόσεις και τα ήθη του ισλαμικού οθωμανικού παρελθόντος.

Ο στρατός,μέχρι το 2006, ήταν ο κύριος υπερασπιστής του κοσμικού κράτους και της δημοκρατίας, με όχι και τόσο ξεκάθαρες περί την τελευταία απόψεις.

Ο Ερντογάν, όμως, έδωσε στον φτωχό να φάει – μπορούμε να το συλλάβουμε αυτό; Μετά την κατάρρευση και την πτώχευση, ακολουθώντας πιστά το πρόγραμμα του Κεμάλ Ντερβίς, όταν ανέβηκε το κόμμα του στην εξουσία, εκμεταλλευόμενος, πολύ πετυχημένα, τη συγκύρια και το πέρασμα του πράσινου δολαρίου (ισλαμικού) από τη χώρα του, για να ξεπλένεται και να φτάνει στο δυτικό τραπεζικό σύστημα, κατάφερε ένα οικονομικό θαύμα, μέσα σε ελάχιστο χρόνο.

Η αστική τάξη στην Τουρκία είχε δημιουργηθεί και δυναμώσει υπερβολικά από το 1934 και μετά, με την περίφημη προσπάθεια του Κεμάλ για τον εκμοντερνισμό. Τη συνέχεια την έδωσε ο Ισμέτ Ινονού, και τις δεκαετίες του 1950 και του 1960 απέκτησαν υπερβολική δύναμη, οικονομική, πολιτική και κοινωνική, τα περίφημα Γκρουπ, τζάκια που τα λέει ο Παμούκ, χωριατών από την Ανατολία, που πούλησαν τα χωράφια και τα ζώα στην περιοχή απ’ όπου κατάγονταν και με το ρευστό που τους προέκυψε ήρθαν στην Πόλη αγοράζοντας τα πάντα.

Ένα απλό παράδειγμα. Έως και τη δεκαετία του 1970, στην Τουρκία, απαγορεύονταν η εισαγωγή άλλων αυτοκίνητων από οπουδήποτε, οπότε η τουρκική ΦΙΑΤ του Κοτς ήταν ο κυρίαρχος του παιχνιδιού.

Αυτή η αστική τάξη, με στόχο την Ευρώπη, και μόνον τη δυτική αγορά, βγήκε από τα σύνορα τα τελευταία 15 χρονιά και εγκαθίσταται σε πολλές χώρες της Ευρώπης και στην Αμερική…

Αντίθετοι φανατικά με το καθεστώς του ΑΚΡ, αλλά και προβληματισμένοι από τη στάση και την πλήρη αποδιοργάνωση της αντιπολίτευσης.

Μια μόνον λεπτομέρεια όμως, που δείχνει τη διαφορετική κουλτούρα αυτής της κοινωνίας: Η Ένωση Βιομηχάνων, κάθε χρόνο, δίνει στη δημοσιότητα τον κατάλογο τιμής, ποιοι εκατό επιχειρηματίες πλήρωσαν τους περισσότερους φόρους – μάλιστα πέρυσι ο Σαμπαντζή, που πλήρωσε λιγότερους απ’ ό,τι πρόπερσι, έβγαλε ανακοίνωση, ζητώντας συγγνώμη από τους τούρκους πολίτες, γιατί κάποιες επενδυτικές τους πρωτοβουλίες δεν τους επέτρεψαν να είναι και πάλι πρώτοι φορολογούμενοι, για το 2015.

Το 2004 στους μεντρεσέδες (ιεροδιδασκαλεία) σπούδαζαν περί τους 10.000 μαθητές. Σήμερα, φοιτούν περισσότεροι από ένα εκατομμύριο. Επίσης, το κίνημα Γκιουλέν έχει διεισδύσει σε όλες τις βαθμίδες της παιδείας και ελέγχει τα πάντα. Το 2013, η κυβέρνηση ξήλωσε σε μια μέρα περίπου 25 χιλιάδες διευθυντές σχολείων στην Τουρκία, μεταθέτοντάς τους – σήμερα, όμως, στελέχη του κυβερνητικού κόμματος λένε ότι θα έπρεπε να τους είχε απολύσει και όχι να τους μετακινήσει.

Λόγω του ότι το δίκτυο γιγαντώθηκε, εξ αρχής η προοπτική ήταν η μετατροπή σε ιεροδιδασκαλεία σχεδόν όλων των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της χώρας. Το αποτέλεσμα ήταν να αντιδράσουν δυναμικά και η αντιπολίτευση και η κοινωνία. Διότι ναι μεν μουσουλμάνος, αλλά το παιδί μου δε θέλω να γίνει ιμάμης ή ιεροκήρυκας…

Με αυτά ως βάση, οι «κεμαλιστές» στρατιωτικοί οργάνωσαν το κίνημά τους, υποστηριζόμενοι και από το ΝΑΤΟ, κυρίως όμως από τους Αμερικανούς.  Και οι ΗΠΑ και ο Πούτιν θέλουν τον Ερντογάν αποδυναμωμένο όσο περισσότερο γίνεται, ή και εξαφανισμένο από προσώπου Γης, τουλάχιστον ο ρώσος πρόεδρος μάλιστα το έχει πει και επισήμως.

Όμως το σχέδιο προδόθηκε. Το αποτυχημένο προαξικόμημά τους, μάλιστα, γέννησε ένα επίσης σημαντικό και δισεπίλυτο ζήτημα.

Βρισκόμαστε σήμερα μπροστά στον απόλυτο διχασμό της κοινωνίας. Από τη μια βρίσκονται ο Ερντογάν, οι ιμάμηδες και η μισή τουρκική κοινωνία (κοινωνικές κατηγορίες που ευεργετήθηκαν από τον σημερινό πρόεδρο αλλά και θρησκόληπτοι που βλέπτουν διέξοδο στη θρησκεία). Από την άλλη είναι οι φιλοδυτικοί, που όμως δεν διαθέτουν ενιαία πολιτική ούτε οποιαδήποτε άλλη θεσμική έκφραση…

Το θέμα είναι σοβαρό. Και αν όλα πάρουν το δρόμο τους, προδικάζει ένα πιο αυστηρό σύστημα εξουσίας Ερντογάν, που θα συνδυάζεται με τη μετάλλαξη της τουρκικής κοινωνίας σε κάτι το ισλαμικότερο.

Εδώ η Ευρώπη θα χρειαστεί να διεκδικήσει το ρόλο της -  λόγω και του γεγονότος ότι το δικό μας τσίρκο είναι αδύνατον να αντιληφθεί το τι συνέβη και πουύ βρεθήκαμε, από τη μια μέρα στην άλλη…

Μιχάλης Τριανταφυλλίδης

Σύμβουλος επιχειρήσεων.

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά