Τετάρτη, 06 Ιουλίου 2016

Νομικά ασήμαντα στη δίκη για τις άδειες των καναλιών

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες web only
Το κυβερνητική παιχνίδι με τις τηλεοπτικές άδειες είναι παιχνίδι με την ελευθερία της έκφρασης και τη δημοκρατία. Το κυβερνητική παιχνίδι με τις τηλεοπτικές άδειες είναι παιχνίδι με την ελευθερία της έκφρασης και τη δημοκρατία. Γράφημα αρχείου

«Διαφωνίες υπάρχουν πάντα στα νομικά. Όμως στρατόπεδα για όσους θέλουν να εμφανίζονται στον δημόσιο λόγο υπάρχουν μόνο δύο. Της ελευθερίας και της καταπίεσης. Το "και" εδώ με την έννοια της διακρίσεως. Της αυστηρής διακρίσεως». Oι τηλεοπτικές άδειες, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, το Συμβούλιο της Επικρατείας, το Σύνταγμα, ο υπουργός Νίκος Παππάς και ο Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Γιάννης Δρόσος. [ΤΒJ]

Η κρισιμότητα της δίκης: Αυτές τις μέρες ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας διεξάγεται μια κρίσιμη δίκη. Βεβαίως όλες οι δίκες είναι κρίσιμες αφού αποφασίζουν για τις τύχες ανθρώπων, την οικονομική πορεία επιχειρήσεων ή τη διευθέτηση ανθρωπίνων σχέσεων. Ωστόσο, κάποιες δίκες είναι πιο σημαντικές από τις άλλες γιατί καθορίζουν το statusμιας ολόκληρης πολιτείας. Σε κάποια ακροατήρια αιθουσών συναντάται η νομική με την ιστορία. Και πράγματι, το διακύβευμα στην δίκη για της άδειες των καναλιών είναι ιστορικό κατά μια έννοια. Θα αποφασιστεί αν η Ελλάδα θα παραμείνει, έστω και τραυματισμένη, στην τροχιά των δυτικών κρατών, του BBCκαι της Monde, ή αν θα ακολουθήσει την ανατολίτικη αντίληψη δημοκρατίας και ελευθερίας του λόγου, του Ερντογάν και της Χουριέτ.

Αυτή η απόφαση θα ληφθεί αναγκαστικά με νομικά επιχειρήματα. Όχι βεβαίως γιατί όλα στη ζωή είναι νομικά, αλλά γιατί σε μια ανάπηρη Δημοκρατία όπου το πολιτικό σύστημα δυσλειτουργεί κάποιος πρέπει να δίνει λύσεις – και αυτοί συνήθως είναι οι δικαστές. Το πραγματικό σκέλος της υπόθεσης είναι γνωστό. Ο υπουργός Νίκος Παππάς προκήρυξε διαγωνισμό για χορήγηση τεσσάρων τηλεοπτικών αδειών. Οι νομικές αντιρρήσεις των θιγόμενων ιδιοκτητών τηλεοπτικών σταθμών μπορούν να συνοψισθούν σε δύο βασικά  επιχειρήματα.

Α) Έλλειψη αρμοδιότητας του Υπουργού για την διεξαγωγή της διαδικασίας. Κατά το άρθρο 15 παράγραφος 2 του Συντάγματος μετά την αναθεώρηση του 2001 ο έλεγχος και η επιβολή των διοικητικών κυρώσεων ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ). Το συμπλεκτικό «και» εδώ σημαίνει ότι όχι μόνο η επιβολή των διοικητικών κυρώσεων αλλά και ο έλεγχος, υπό μορφή χορήγησης αδειών  υπάγεται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του ΕΣΡ.

Η Κυβέρνηση αναπτύσσει αντίθετη ερμηνεία. Το βαρύ έργο κατάστρωσης της επιχειρηματολογίας της ανέλαβε, σε μεγάλο βαθμό, ο Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Γιάννης Δρόσος. Κατά τη σχετική γνωμοδότηση που συνέταξε και την οποία επικαλέστηκε ο Υπουργός από του βήματος της Βουλής, ένα άλλο «και» είναι κρίσιμο. Είναι το «και» της επόμενης περιόδου, όπου διευκρινίζεται ότι ο έλεγχος αυτός λαμβάνει «και τη μορφή του καθεστώτος προηγούμενης άδειας». Άρα, κατά τον νομικό εκπρόσωπο του Υπουργείου, η διαδικασία αδειοδότησης δεν είναι μια αρμοδιότητα αποκλειστικά και αναγκαστικά του ΕΣΡ, δεν πρόκειται για αρμοδιότητα του στενού πυρήνα αποκλειστικών αρμοδιοτήτων της Ανεξάρτητης Αρχής αλλά για μια αρμοδιότητα από τις πολλές του Κράτους, που μπορεί αν θέλει να την αναθέσει στο ΕΣΡ, μπορεί όμως και όχι. Το ΕΣΡ δεν έχει, κατά τη γνώμη του, όλες τις αρμοδιότητες για θέματα συναφή με τη ραδιοτηλεοπτική δραστηριότητα. Για παράδειγμα, δεν ελέγχει τα κανάλια για την τήρηση της φορολογικής και της ασφαλιστικής νομοθεσίας.

Το επιχείρημα του καθηγητή είναι καταφανώς εσφαλμένο. Όντως το ΕΣΡ δεν ελέγχει τα κανάλια για το σύνολο του βίου τους. Προφανώς και δεν δικάζει ακόμα και τα εγκλήματα που τυχόν γίνονται στα καμαρίνια των καναλιών. Όταν το Σύνταγμα αναθέτει αποκλειστικές αρμοδιότητες τον κάνει κατά τομέα, εννοεί ότι κάποιος είναι αρμόδιος σε ορισμένο θεματικό πεδίο, δηλαδή το ΕΣΡ είναι αποκλειστικά αρμόδιο για τηλεοπτικά θέματα, για θέματα λειτουργίας που άπτονται της ραδιοτηλεοπτικής δραστηριότητας. Τούτο δεν αλλάζει επειδή για άλλες εκφάνσεις της δραστηριότητάς τους, υπάρχει άλλος αρμόδιος. Για παράδειγμα, όταν ορίζει το Σύνταγμα αρμόδιο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για την έκδοση και δημοσίευση των νόμων, δεν αλλοιώνεται η αποκλειστική του αρμοδιότητα από το γεγονός ότι μεσολαβεί η τεχνική βοήθεια του Εθνικού Τυπογραφείου. Ούτε εξ άλλου η γραμματέας του καθίσταται συναρμόδια όταν τον διευκολύνει κατά την υπογραφή των Προεδρικών Διαταγμάτων.

Εν πάση περιπτώσει όμως η αρμοδιότητα αυτή ανήκει στο ΕΣΡ είτε κατά συνταγματική υποχρέωση όπως ισχυρίζονται τα κανάλια είτε κατά συνταγματική προαίρεση, όπως ισχυρίζεται ο κ. Δρόσος διαμέσου του αρμοδίου υπουργού. Και τι γίνεται όμως που το ΕΣΡ δεν έχει συγκρότηση; Η απάντηση που δίδουν οι νομικοί εκπρόσωποι των καναλιών είναι ότι η αρμοδιότητα δεν είναι ήσσονος σημασίας νομικός κανόνας, είναι κανόνας συνταγματικός, και αν δεν τηρείται υπάρχει αναμφίβολη παράβαση. Ο Νίκος Παππάς δεν μπορεί να υποκαταστήσει το ΕΣΡ.

Ο κ. Δρόσος απαντά ότι, αφού δεν λειτουργεί το ΕΣΡ, η Βουλή, στο πλαίσιο της γενικής νομοθετικής της αρμοδιότητας, μπορεί να πάρει την αρμοδιότητα από το ΕΣΡ και να την κάνει πάσα στον κ. Παππά. Αυτή η τράμπα αρμοδιότητας, παρ’ ότι δεν προβλέπεται συνταγματικά, θεωρείται επιτρεπτή κατά τον καθηγητή. Αν επεκτείνουμε το σκεπτικό αυτό, όταν τα πανεπιστήμια δεν χορηγούν πτυχία γιατί τελούν υπό μακροχρόνια κατάληψη, θα μπορούσε η Βουλή στο πλαίσιο της γενικής της αρμοδιότητας να αφαιρέσει την αρμοδιότητα από τον κ. Δρόσο και πτυχία Νομικής να χορηγεί ο Νίκος Παππάς.

Β) Πλουραλισμός και άλλα δημοκρατικά. Σε μια δημοκρατία, όσο περισσότερες φωνές ακούγονται τόσο το καλύτερο για τη Δημοκρατία. Η αγορά των ιδεών θέλει ανταγωνισμό επιχειρημάτων. Το νούμερο 4 είναι αυθαίρετο, αφού η τεχνική δυνατότητα επιτρέπει την χορήγηση περισσοτέρων αδειών. Άρα, παραβιάζεται η ελευθερία του Τύπου και της πληροφόρησης. Παραβιάζεται και η επιχειρηματική ελευθερία των καναλαρχών, γιατί τους στερείται η ελευθερία να ασκήσουν μια οικονομική δραστηριότητα με αυθαίρετη τεκμηρίωση. Δηλαδή, δεν μπορεί μεθαύριο το κράτος να αποφασίσει ότι θα υπάρχουν 10 ιδιωτικά σχολεία, έστω και αν έχει τη συνολική εποπτεία της εκπαίδευσης.

Η κυβέρνηση εδώ απαντά: «θα». Αφού πιάνει στους ψηφοφόρους, μπορεί να πιάσει και στο Δικαστήριο. Θα προκηρυχθούν στο μέλλον περισσότερες άδειες.

Το ουσιώδες: Αυτά είναι λίγο πολύ τα θέματα που θα απασχολήσουν το Δικαστήριο. Εμένα, μετά από αυτά, με απασχολούν τα λόγια του Κωνσταντίνου Φελουτζή, αείμνηστου καθηγητή ποινικού δικαίου στη Νομική Αθήνας. Σε κατάμεστο αμφιθέατρο, απευθυνόμενος στους πρωτοετείς, έλεγε: «κάποιοι από σας θα γίνεται δικηγόροι, κάποιοι δικαστές, κάποιοι συμβολαιογράφοι – λίγοι θα γίνετε νομικοί». Αναρωτιέμαι γιατί ο κ. Δρόσος επέλεξε αυτή την κρίσιμη για τη δημοκρατική πορεία της Ελλάδας δίκη για να ξετυλίξει το δικηγορικό του ταλέντο. Είχαμε συνηθίσει τους Καθηγητές Συνταγματικού Δικαίου, από την εποχή του Αριστόβουλου Μάνεση, να διαλέγουν πάντα το στρατόπεδο της ελευθερίας. Σαν νομικοί και όχι σαν δικηγόροι.

Διαφωνίες υπάρχουν πάντα στα νομικά. Όμως στρατόπεδα για όσους θέλουν να εμφανίζονται στον δημόσιο λόγο υπάρχουν μόνο δύο. Της ελευθερίας και της καταπίεσης. Το «και» εδώ με την έννοια της διακρίσεως. Της αυστηρής διακρίσεως. 

1 σχολιο

  • Οι συνάδελφοι συνταγματολόγοι δεν τα πήγαιναν ποτέ καλά με την τεχνικότητα των νομικών εννοιών, αν όχι και με τον ίδιο τον νομικό συλλογισμό, καθότι στην ουσία πρόκειται για πολιτικούς επιστήμονες, που παρεμπιπτόντως μόνον ασχολούνται με το δίκαιο, το οποίο στην πραγματικότητα απεχθάνονται, θεωρώντας το περιττό τυπικό περιορισμό στην πολιτική τους φαντασία.

    Μια βασική, για παράδειγμα, ενέργεια του νομικού, είναι ο νομικός χαρακτηρισμός. Βλέπω μια δραστηριότητα ή μια κατάσταση και την χαρακτηρίζω επί τω τέλει όπως προσδιορίσω τους εφαρμοστέους στη δεδομένη περίπτωση κανόνες.

    Τί ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΙ, λοιπόν, τη δουλειά του ΕΣΡ; Μήπως η συλλογή των φόρων; Ή μήπως η δίωξη των εγκλημάτων, που σωστά αναφέρει ο συνάδελφος στο άρθρο του ότι μπορεί να διαπραχθούν στα καμαρίνια των τηλεοπτικών σταθμών; (Αν, και εδώ, για ορισμένα αδικήματα που μπορεί να διαπραχθούν on air, έχει το ΕΣΡ την αρμοδιότητα -όχι βέβαια να τα διώξει, αλλά- να επιβάλλει διοικητικής φύσεως κυρώσεις, επειδή ακριβώς το προσβαλλόμενο με τα αδικήματα αυτά αγαθό χαρακτηρίζει τη δουλειά του).

    Τί χαρακτηρίζει λοιπόν, τη δουλειά του ΕΣΡ;

    Αυτό θα μας το πουν οι δικαστές του ΣτΕ.


    ΥΓ: Μια έννοια που θα βοηθούσε στην περίπτωση αυτή είναι η έννοια της χαρακτηριστικής παροχής (prestation characteristique) του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, η οποία χαρακτηρίζει (δίνει δηλαδή το όνομα σε) μια σύμβαση. Ποια παροχή χαρακτηρίζει μια σύμβαση; Η παράδοση του πράγματος κατά κυριότητα στην πώληση, π.χ., ή η καταβολή του τιμήματος; Η παραχώρηση του μισθίου προς χρήση ή η καταβολή του μισθώματος; Και στις δυο περιπτώσεις, οι πρώτες είναι οι χαρακτηριστικές των συμβάσεων αυτών παροχές, οι οποίες χαρακτηρίζουν τις εν λόγω συμβάσεις: τη μεν ως πώληση και την δε ως μίσθωση.

    Συνδεσμος σχολιου
    Γκλαβίνης Γκλαβίνης Πέμπτη, 07 Ιουλίου 2016 05:06

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά