Δευτέρα, 27 Ιουνίου 2016

Η Μαρφίν και το Δημοψήφισμα. Δύο τραυματικές εμπειρίες

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες web only
To ψηφοδέλτιο του ελληνικού δημοψηφίσματος του 2015 που αποδείχθηκε παρωδία, ενώ η χώρα σύρθηκε στα όρια της απόλυτης κατάρρευσης. To ψηφοδέλτιο του ελληνικού δημοψηφίσματος του 2015 που αποδείχθηκε παρωδία, ενώ η χώρα σύρθηκε στα όρια της απόλυτης κατάρρευσης. Αρχείο The Books' Journal

Υπάρχουν συμβάντα τα οποία σπάνε το χρονικό συνεχές. Ρηγματώνουν τη βεβαιότητα. Είναι εκεί όπου ο κόσμος παγώνει και η αμηχανία κυριαρχεί. Λαμβάνουν χώρα σπάνια, όμως καθοριστικά. Διαμορφώνουν συνειδήσεις και στάσεις ζωής. Υπενθυμίζουν τη μεταβλητότητα των περιστάσεων, το εύθραυστο των συνθηκών, το ανεκτίμητο της ομαλής συμβίωσης.

Στην Ελλάδα της κρίσης εγγράφονται δύο γεγονότα βαθιά χαραγμένα στη δημοκρατική συνείδηση με τρόπο άσβεστο και ανεξίτηλο.

Το πρώτο ήταν η Μαρφίν, η δολοφονική πράξη per se, το εκφασισμένο πλήθος που κώφευε στις κραυγές, πριμοδοτούσε τη φωτιά, εκδικούνταν τους εργαζομένους επειδή υπηρετούσαν τον τραπεζικό καπιταλισμό. Το σχοινάκι των «Δεκεμβριανών» που βρήκε τη συνέχειά του. Η εδραίωση του όλα επιτρέπονται. Τα αυτάρεσκα χαμόγελα μιας μηδενιστικής βαναυσότητας. Ο ηδονιστικός χαρακτήρας της καταστροφής. Η απουσία του νόμου. Τελικά, η υπέρβαση της συνθήκης ειρήνης, του δικαιώματος της διαμαρτυρίας χωρίς καταστροφές αλλά με σεβασμό.

Το άλλο ξεκινούσε ένα χρόνο πριν και ήταν το δημοψήφισμα. Ποιος λησμονεί τα τηλέφωνα της απόγνωσης, τις ουρές του εξευτελισμού στα ΑΤΜ, την ενθάρρυνση του μίσους, τον θρυμματισμό της ασφάλειας, την υστερόβουλη διάθεση ότι μας χωρίζουν περισσότερα από όσα μας ενώνουν. Αυτή η εβδομάδα, τόσο ζωντανή και πυκνή, με προσβολές ατόμων που δεν είχαν το στοιχειώδες θάρρος να ζητήσουν συγγνώμη όταν ο ηγέτης της καρδιάς τους τους πρόδωσε, με το διχαστικό δηλητήριο στον αέρα, με την αδυναμία διαλόγου, με τα όρια της εκτροπής, με τη γενικευμένη καχυποψία θα μείνει στην μνήμη για πάντα. Ήταν τότε που η διάκριση έγινε ο κανόνας. Ο ήχος της κοινωνίας ήταν σχεδόν πολεμικός. Μια κυβέρνηση σύμφυτη με τον δικαιωματισμό, κατόπιν αποτυχημένης διαπραγμάτευσης, αντί να αναλάβει τις ευθύνες της, οδήγησε την χώρα στο χείλος της καταστροφής. Παραλλάσσοντας δε ανενδοίαστα τη λαϊκή ετυμηγορία, κλόνισε τη δημοκρατική πίστη.

Και στις δύο περιπτώσεις που αναφέρθηκαν θα μπορούσε να υποστηριχθεί το νιτσεϊκό «συγχωρώ, μα δεν ξεχνώ». Όχι στο ψευδεπίγραφο της γενναιοδωρίας ή της συγχώρεσης που απαιτεί χρόνο, αλλά στον έλεγχο των τύψεων. Όμως αυτό δεν αλλάζει τίποτα. Η πραγματικά αποτελεσματική στάση δεν είναι ο εκδικητικός χειριστικός εκβιασμός του άλλου μέσω των ενοχών αλλά η απόλυτη περιφρόνηση.

Εξάλλου δεν υπάρχει μεγαλύτερο αναλγητικό από την πολιτική δικαίωση στην εξέλιξη του δημοψηφίσματος και το αίσθημα πως δεν είσαι ο ίδιος με τους απολογητές της «καλής βίας» στην Μαρφίν. Ακόμα και αν έχασες μαζί τους. 

Σπύρος Πανταζής

Πολιτικός και νομικός επιστήμονας με εξειδίκευση σε ζητήματα ατομικών δικαιωμάτων στο Πανεπιστήμιο του Nottingham. 

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά