Σάββατο, 25 Ιουνίου 2016

«Θ’κή μ’ δεν είναι η τράπ’λα;»: σκέψεις για το εκλογικό μας σύστημα

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες web only
Θ'κή τους δεν είν' η τράπ'λα; Ο πρόεδρος του ριζπσπαστικού αριστερού ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας συναντά τον κυβερνητικό εταίρο του, τον ακροδεξιό υπουργό Εθνικής Αμύνης Πάνο Καμμένο, με τον οποίο συμφωνούν σε όλα για το νέο σχέδιο εκλογικού νόμου που προσπαθεί να προωθήσει ο πρωθυπουργός. Θ'κή τους δεν είν' η τράπ'λα; Ο πρόεδρος του ριζπσπαστικού αριστερού ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας συναντά τον κυβερνητικό εταίρο του, τον ακροδεξιό υπουργό Εθνικής Αμύνης Πάνο Καμμένο, με τον οποίο συμφωνούν σε όλα για το νέο σχέδιο εκλογικού νόμου που προσπαθεί να προωθήσει ο πρωθυπουργός. Φωτογραφία Αρχείου

Ποιον σεβασμό σε κανόνες μπορεί να δείχνει κανείς, όταν τους βασικούς κανόνες λειτουργίας του πολιτεύματος τούς αλλάζει η εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία κατά βούληση;

Τη μικρή ιστορία του μπαμπα-Γιώργη από τον Καραγκιόζη του άρεσε να επαναλαμβάνει ο παραδοξολόγος Σκαρίμπας: Ο μπάρμπα-Γιώργης, λέει, φτάνει στο χάνι, απλώνει την αρίδα του, βγάζει από τον κόρφο του μια λιγδωμένη τράπουλα και καλεί κάποιον άλλο που είχε καταλύσει στο ίδιο χάνι να παίξουν ξερή. Ρίχνει εκείνος εφτάρι, το παίρνει ξερή με εννιάρι ο μπαρμπα-Γιώργης. Ρίχνει πεντάρι, το παίρνει ξερή με οχτάρι. «Έ, τι κάνεις εκεί;», του λέει αγανακτισμένος ο άλλος. «Τι, θ’κή μ’ δεν είναι η τράπ’λα;», του απαντά αγέρωχος ο μπαρμπα-Γιώργης. «Άμα δεν σ’ αρέσ’, μαζεύω όλα τα χαρτιά και δεν σε παίζω»!

Όλοι της γενιάς μου έχουν να διηγηθούν κάποια παρόμοια ιστορία με το ποδόσφαιρο στην αλάνα. Οι δερμάτινες μπάλες ήταν τότε είδος σπάνιο. Όποιος τυχερός πιτσιρικάς είχε μία, κανόνιζε τα πάντα. Κανόνιζε τη σύνθεση και των δύο ομάδων, διαλέγοντας τους καλύτερους για τη δική του. Κανόνιζε τις θέσεις των συμπαικτών του, κρατώντας την καλύτερη –συνήθως του επιθετικού που έβαζε τα γκολ– για τον εαυτό του. Και όλες οι κρίσιμες πάσες έπρεπε να καταλήγουν σ’ αυτόν, που διατηρούσε το αποκλειστικό προνόμιο να σκοράρει. Ακόμη και τους κανόνες του ποδοσφαίρου αυτός τους όριζε. Αν ήταν παχύσαρκος και βαριόταν να τρέξει, καταργούσε το οφσάιντ, άραζε κοντά στο αντίπαλο τέρμα –το οποίο είχε φροντίσει να είναι και μεγαλύτερο από της δικής του ομάδας– και περίμενε να του ρίξουν την υποχρεωτική τελική πάσα. Και, φυσικά, διατηρούσε για τον εαυτό του τον αποφασιστικό λόγο του διαιτητή. Αν, παρ’ όλα αυτά, τα πράγματα δεν εξελίσσονταν όπως τα είχε σχεδιάσει, έπαιρνε την μπάλα παραμάσχαλα, και τους άφηνε όλους σύξυλους στο γήπεδο.

Μιλάμε συχνά απαξιωτικά για την «ποδοσφαιροποίηση» της πολιτικής. Και στο πιο απαξιωμένο όμως πρωτάθλημα, δεν αλλάζουν οι κανονισμοί όπως στις αλάνες των παιδικών μας χρόνων. Συνθέσεις ομάδων, επηρεασμοί ποδοσφαιριστών, ορισμοί διαιτητών, στημένα αποτελέσματα φυσικά και λαβαίνουν χώρα κατά κόρον. Όλα όμως γίνονται έμμεσα, με νομιμοφάνεια και επίκληση των κανονισμών, με κρυφές συναλλαγές εκτός γηπέδων. Κανείς δεν διανοείται να αλλάξει τους κανονισμούς ώστε να ταιριάζουν στα χαρακτηριστικά της ομάδας που «κρατάει την μπάλα».

Στην πολιτική όμως, στην ελληνική πολιτική που υποτίθεται πως αποφεύγει μετά βδελυγμίας την «ποδοσφαιροποίηση», οι βασικοί κανόνες «παιχνιδιού» κανονίζονται όπως στις αλάνες των παιδικών μας χρόνων: η εκάστοτε κυβερνώσα ομάδα τροποποιεί τον εκλογικό νόμο επιλέγοντας το εκλογικό σύστημα που εγγυάται τη διατήρησή της στην εξουσία ή, έστω, τον περιορισμό της μελλοντικής εξουσίας των αντιπάλων της στο ελάχιστο δυνατό. Και ενώ η σημερινή κάργα «λαϊκή κυβέρνηση» ξεκινά πιο ξεδιάντροπα από ποτέ το θλιβερό μαγείρεμα του νέου εκλογικού νόμου, που θα διασφαλίσει το γάντζωμά της στον σβέρκο του «περήφανου λαού», οι συνταγματολόγοι που ασχολούνται με το μελλοντικό σύνταγμα ελάχιστη σημασία δίνουν.

Κι όμως, ο εκλογικός νόμος, καθώς αφορά την εκδήλωση και λειτουργία της βούλησης των πολιτών, θα έπρεπε να είναι σταθερός και συνταγματικά κατοχυρωμένος, ώστε να αποτρέπει τον οποιονδήποτε μπαρμα-Γιώργη της πολιτικής να φαλκιδεύει τη βούληση αυτή την ώρα ακριβώς που εμφανίζεται ως ο πλέον γνήσιος εκφραστής της. Ποιον σεβασμό σε κανόνες μπορεί να δείχνει κανείς, όταν τους βασικούς κανόνες λειτουργίας του πολιτεύματος τούς αλλάζει η εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία κατά βούληση;

Αλλά για ποιο σεβασμό σε κανόνες, συντάγματα και θεσμούς μπορεί να μιλάει κανείς σε μια χώρα, της οποίας τον Πρόεδρο και «αντικειμενικό ρυθμιστή του πολιτεύματος» αποκαλούν όλοι αυθορμήτως Πάκη;

Βαγγέλης Δ. Πανταζής

Διδάκτορας ιστορίας και συγγραφέας των βιβλίων Χάρτες και Ιδεολογίες (1989), Ομηρική Γεωγραφία και Ομηρική Εποχή (1996), Η ομηρική Ζάκυνθος (2002), Όμηρος και Τροία (2006), Βασιλείς από την θάλασσα; (2009).

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά