Πέμπτη, 03 Δεκεμβρίου 2015

Στην έκθεση του Τάσου Βρεττού

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες Κριτική\Φωτογραφία web only
Τάσος Βρεττός: Dahiraa Mouride (Senegalese), τζαμί στην οδό Αγίου Κωνσταντίνου. Τάσος Βρεττός: Dahiraa Mouride (Senegalese), τζαμί στην οδό Αγίου Κωνσταντίνου. Τάσος Βρεττός / Μουσείο Μπενάκη

Την Πέμπτη 26 Νοεμβρίου μου δόθηκε η ευκαιρία να επισκεφθώ την έκθεση φωτογραφίας Τ(ρ)όποι Λατρείας του Τάσου Βρεττού στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς. Συνιστώ σε οποιονδήποτε έχει κοινωνιολογικά, θρησκειολογικά και γενικότερα ενδιαφέροντα στο πεδίο των κοινωνικών επιστημών να την επισκεφθεί. Πήγα να κλάψω από συγκίνηση 4-5 φορές αλλά τελικά συγκρατήθηκα. Πρόκειται για ένα φωτογραφικό πανόραμα των λατρευτικών πρακτικών των προσφυγικών και μεταναστευτικών κοινοτήτων που διαβιούν στην Αθήνα.

Ο Ηλίας Κανέλλης σε κείμενο του στην εφημερίδα Τα Νέα σχετικά με τον γέροντα και πλέον Άγιο Παϊσιο, περιγράφοντας το θόρυβο που έχει δημιουργηθεί γύρω από την  ασυνήθιστη εκείνη προσωπικότητα και θέλοντας να εκφράσει με συντομία τι εξέφραζε εκείνος, είχε χρησιμοποιήσει τον όρο «πνευματικότητα του φτωχού». Η έκφραση αυτή συνοψίζει με τον καλύτερο τρόπο και τη συγκεκριμένη έκθεση. Στην πλειονότητα των φωτογραφιών απεικονίζονται χώροι και άνθρωποι των οποίων το προφανέστερο χαρακτηριστικό της σχέσης τους με το Ιερό είναι η ένδεια. Αυτό δεν ισχύει απόλυτα αλλά αληθεύει σε στατιστικά πολύ μεγάλο βαθμό. Άλλος ο θεός ή οι θεοί των πλουσίων άλλος των φτωχών. Θυμήθηκα τους στίχους του τραγουδιού του Λουκιανού Κηλαηδόνη «Αν ήτανε μαύρος ο Θεός που μας κυβερνούσε» στους οποίους συνιστώ να εντρυφήσουν όσοι το αγνοούν.

Με τα πενιχρά τους μέσα οι άνθρωποι αυτοί προσπαθούν να προσεγγίσουν το υπερβατικό και πιθανώς να βιώσουν την ελπίδα για ένα καλύτερο επέκεινα σε σχέση με το εξαιρετικά δύσκολο τους παρόν. Η ποικιλία των λατρευτικών εκδηλώσεων και δογματικών διαιρέσεων επιβεβαιώνει την έκφραση του Παναγιώτη Κονδύλη για τη «χαοτική ποικιλομορφία του κόσμου» και αποτελεί εφιάλτη για κάθε γραφείο αιρέσεων της συνταγματικά επικρατούσας στη χώρα μας Ορθόδοξης Εκκλησίας. Πράγματι, το τοπίο είναι τόσο σύνθετο που αναρωτιέται κανείς πώς τόσες «αλήθειες» μπορούν να συνυπάρχουν στον ίδιο γεωγραφικό χώρο.

Κάποιες από τις εικόνες είναι ανοίκειες για εμάς τους Έλληνες, κάποιες όχι. Για να σχετιστώ χρησιμοποίησα στοιχεία από τις γενικές μου πολιτισμικές παραστάσεις. Για παράδειγμα, παρατήρησα ότι το κάλυμμα της κεφαλής του αιγύπτιου ορθόδοξου κόπτη ιερέα της Εκκλησίας της Παρθένου Μαρίας και του Ευαγγελιστή Μάρκου στο Μενίδι είναι παρόμοιο με αυτό που φορούσε ο επίσκοπος Θεόφιλος στην Αλεξάνδρεια του  4ου αιώνα, στην κινηματογραφική ταινία Αγορά του Αλεχάντρο Αμεναμπάρ, για τη ζωή και το θάνατο της φιλοσόφου και μαθηματικού Υπατίας. Επίσης, όταν είδα τη φωτογραφία από ένα γλυκό που έμοιαζε με χαλβά στα χέρια των πιστών Σιχ, θυμήθηκα τις περιγραφές των πρακτικών τους στο βιβλίο του Χρήστου Χρυσόπουλου για το ταξίδι του στην Ινδία, Το σώμα του Τιρθανκάρα. Εκεί περιγράφει το μοίρασμα του χαλβά στους άπορους έξω από ένα ναό των Σιχ, καθώς  και ότι ο μυγοδιώχτης από τρίχες ουράς αλόγου που σείεται τελετουργικά πάνω από το κεφάλι του αναγνώστη της Σίρι Γκούρου Γρανθ, του ιερού βιβλίου των Σιχ, λέγεται τσάουρ – αυτή ακριβώς η τελευταία σκηνή υπάρχει και σε φωτογραφία της έκθεσης, συγκεκριμένα από τον ναό των Σιχ στον Ταύρο, όπου μάλιστα οι αναγνώστες είναι τρεις.

Με τέτοιες αυτοσχεδιαστικές πολιτισμικές ακροβασίες και εκλάμψεις επιτεύχθηκε από την πλευρά μου μία μορφή ενσυναίσθησης με τα εικονιζόμενα στις φωτογραφίες. Περιέγραψα στιγμιότυπα από τον καθαρά υποκειμενικό μου δρόμο αλλά φαντάζομαι κάθε συνειδητός επισκέπτης θα μπορέσει να επιτύχει ένα παρόμοιο αίσθημα ενσυναίσθησης με βάσει τα δικά του πολιτισμικά  αποθέματα.

Η έκθεση έχει επενδυθεί από τη μουσική υπόκρουση μελωδιών αντλημένων από τους χώρους λατρείας που έχουν φωτογραφηθεί. Ο συνδυασμός εικόνας και ήχου καθώς και ο τρόπος που έχουν διαταχθεί οι φωτογραφίες, ο οποίος πρέπει να βιωθεί από τον επισκέπτη συγκροτούν μία ισχυρή εμπειρία για κάθε φιλότεχνο. Ωστόσο η έκθεση δεν απευθύνεται μόνο στους φανατικούς της τέχνης της φωτογραφίας. Κάθε ένας που θέλει να αποκτήσει ανθρωπογνωσία και συνάμα γνώση της αθηναϊκής πραγματικότητας ήτοι της δικής μας πραγματικότητας  θα αποκομίσει πολλά από μία αλλά και περισσότερες επισκέψεις.

 

«Τ(ρ)όποι Λατρείας. Τάσος Βρεττός/Wor(th)ship. Tassos Vrettos». Οργάνωση έκθεσης και έκδοση βιβλίου: Μουσείο Μπενάκη . Tο Ίδρυμα Ωνάση είναι ο Χρυσός Χορηγός της διοργάνωσης. Υποστηρικτές της ακόμη είναι: το ίδρυμα ΔΕΣΤΕ, o Οργανισμός Πολιτισμού Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων, το Αεροδρόμιο Αθηνών, ο Πολιτιστικός Οργανισμός ΝΕΟΝ, η εταιρεία Ευρωπαϊκοί Βωξίτες ΑΕ, η Karavias Art Insurance, η Samsung Electronics Hellas, η εφημερίδα «Καθημερινή» και ο σταθμός 9,84. Μουσείο Μπενάκη, κτήριο της οδού Πειραιώς, 20 Νοεμβρίου 2015 - 10 Ιανουαρίου 2016. Εγκαίνια: Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, στις 20.00  

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά