Πέμπτη, 03 Δεκεμβρίου 2015

Σουλτάνος εναντίον Τσάρου

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες web only
Παλαιότερη συνάντηση Πούτιν - Ερντογάν. Παλαιότερη συνάντηση Πούτιν - Ερντογάν. Αρχείο ΑΡ

Η κατάρριψη του ρωσικού Su-24 στη μεθόριο της Συρίας με την Τουρκία, δεν είναι απλά ένα «δυσανάλογο χτύπημα - απάντηση» της δεύτερης στην «κάθοδο» της πρώτης στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Δηλώνει την ανατροπή ενός ολόκληρου μοντέλου σχέσεων μεταξύ των δύο πρώην αυτοκρατοριών, της Ρωσο-Σοβιετικής και της Οθωμανικής-Κεμαλικής.

Το περιστατικό αυτό, μετά το αρχικό σοκ που προκάλεσε στη ρωσική πολιτική ηγεσία και στη ρωσική κοινή γνώμη, αποτέλεσε αντικείμενο στοχασμού και προβληματισμών. Λίγες ώρες μετά το συγκεκριμένο συμβάν, δύο, διαμετρικά αντίθετες σχολές γεωπολιτικής σκέψης της Ρωσίας, το περιοδικό Russiainglobalaffairsκαι το CarnegieCenterMoscow, δημοσίευσαν τις πρώτες εκτιμήσεις τους για τη νέα περίοδο.

Ο διευθυντής του περιοδικού Russiainglobalaffairsκαι πρόεδρος του Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής και Άμυνας της Ρωσίας, Φιοντόρ Λουκιάνοφ, ο οποίος εκφράζει με τον πλέον έγκυρο τρόπο τις σκέψεις, τους προβληματισμούς και τις διαθέσεις του Κρεμλίνου, με άρθρο του στην ιστοσελίδα του περιοδικού σημείωνε πως «ο τόνος της φωνής του προέδρου της Ρωσίας και η έκφραση του προσώπου του τη στιγμή που σχολίαζε το περιστατικό, μας προϊδεάζουν για την απάντηση. Ως γνωστόν ο Πούτιν δεν ανήκει στους πολιτικούς εκείνους που περιορίζονται στα λόγια όταν πρόκειται για απάντηση σε κάποιες ενέργειες»… Στη συνέχεια ο Φιοντόρ Λουκιάνοφ εξετάζει το είδος της εκδίκησης που θα επιλέξει η Ρωσία, «Είναι κατανοητό ότι δεν πρόκειται να χτυπήσουμε στρατιωτικά την Τουρκία. Γιατί, έτσι θα αναγκαστεί το ΝΑΤΟ να αναμειχθεί. Πιο πιθανό φαντάζει το οικονομικό μποϊκοτάζ. Μπορεί να  μην απαγορεύσουμε πλήρως τις αεροπορικές συγκοινωνίες, οι οδηγίες και εντολές για διακοπή των επαφών είναι αρκετές για να προκαλέσουν ουσιαστικό οικονομικό χτύπημα. Θα πρέπει να ξεχάσουμε και την κατασκευή τόσο του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής όσο και του Turkishstream. Με άλλα λόγια, οι κατασταλτικές ενέργειες θα περιοριστούν στις τουρκικές επιχειρήσεις». Ως προς το στρατιωτικό επιχειρησιακό σχέδιο, ο διευθυντής του περιοδικού σημειώνει πως «θα χτυπηθούν τα τουρκικά συμφέροντα στην ίδια τη Συρία, μια στοχευμένη δράση κατά του λαθρεμπορίου του ISIS, αλλά και συγκεκριμένων φιλοτουρκικών ομάδων. Πιθανή θα πρέπει να θεωρείται και η αλλαγή των σχέσεών μας απέναντι στους Κούρδους. Η Σοβιετική Ένωση υποστήριζε τους μαχητές για την ανεξαρτησία του Κουρδιστάν (Η Ρωσία δεν το έκανε και μάλιστα ήταν εκείνη που βοήθησε στην έκδοση του Αμπντουλάχ Οτσαλάν στους Τούρκους κατά τη δεκαετία του 1990). Βέβαια, πρόκειται για πολύ επικίνδυνο παιχνίδι, στο βαθμό που η Τουρκία μπορεί να αντιδράσει ανάλογα ως προς το ζήτημα του αυτοπροσδιορισμού, πεδίο όπου το πλέον ευάλωτο σημείο μας είναι η Κριμαία»

Από την άλλη πλευρά, ο Αλεξάντρ Χραμτσίχιν, υποδιευθυντής του Ινστιτούτου πολιτικής και στρατιωτικής ανάλυσης του CarnegieCenterMoscow, ενός thinktankπου στέκεται κριτικά απέναντι στον Πούτιν και την ηγεσία του, εκτιμά ότι παρά την τραγωδία της απώλειας του ρώσου πιλότου, η Ρωσία μπορεί να έχει συγκεκριμένα οφέλη από το περιστατικό. Κατά τον ειδικό αυτό αναλυτή, η Ρωσία μπορεί τα εξής:

 

Πρώτον, θέλουμε να ελπίζουμε ότι η πολιτική ηγεσία της Ρωσίας θα απαλλαγεί από όλες τις αυταπάτες σχετικά με τον «εταίρο» στο πρόσωπο της Άγκυρας και θα αρχίσει να συμπεριφέρεται αναλόγως.

Δεύτερον, η Ρωσία αποκτάει cartblanche για δράσεις κατά της «μετριοπαθούς φιλοδυτικής αντιπολίτευσης», εκπρόσωποι της οποίας σκότωσαν τον πιλότο του Su-24 στον αέρα (πρόκειται για έγκλημα πολέμου) και στη συνέχεια τον πεζοναύτη του ελικοπτέρου Mi-8.

Τρίτον, το περιστατικό εξουδετερώνει την παλιά ιδέα της Τουρκίας για τη δημιουργία στις βόρειες περιοχές της Συρίας μιας «ζώνης απαγόρευσης πτήσεων». Είναι απολύτως προφανές ότι η Ρωσία δεν θα αναγνωρίσει αυτή τη ζώνη, επεκτείνοντας σε αυτή τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις (μεταξύ δεν αυτών και εναντίον της πολεμικής αεροπορίας της Τουρκίας, αν τη συναντήσουν). Επιπλέον, τρεις συστοιχίες S-400 θα μας επιτρέψουν να δημιουργήσουμε μια πιο αποτελεσματική ζώνη  απαγόρευσης πτήσεων πάνω από σχεδόν ολόκληρη την επικράτεια της Συρίας, όταν το βεληνεκές αυτών των οπλικών συστημάτων καλύπτει σημαντικό τμήμα και της ίδιας της Τουρκίας. Αυτό θα αλλάζει ριζικά την κατάσταση στη Συρία.

Τέλος, το περιστατικό με το αεροσκάφος για άλλη μια φορά υπογράμμισε την απόλυτη εικονική πραγματικότητα του ΝΑΤΟ. Η εικονική αυτή πραγματικότητα, είχε φανεί στις περιπτώσεις της Γεωργίας και της Ουκρανίας, τυπικά όμως θα μπορούσε να αποδοθεί στο γεγονός ότι οι χώρες αυτές δεν είναι μέλη της συμμαχίας και, κατ’ επέκταση το ΝΑΤΟ δεν έχει συμβατικές υποχρεώσεις απέναντι τους.

 

Εκείνο που καταγράφεται στα κείμενα αναλυτών οι οποίοι απηχούν διαφορετικές σχολές σκέψης, προς το παρόν, είναι ότι η Ρωσία, αναβαθμίζεται γεωπολιτικά στην περιοχή, εξαρτάται όμως από τους χειρισμούς του Κρεμλίνου αν θα μπορέσει να κεφαλαιοποιήσει τα οφέλη της σε μεσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Για την ιστορία και μόνο, πρέπει να αναφέρουμε πως στον ρωσικό Τύπο υπήρξαν εκατοντάδες άρθρα που καλούσαν σε «ιερό πόλεμο» κατά της Τουρκίας, άρθρα όμως που δεν επηρεάζουν τη διαμόρφωση της επίσημης –φανερής και μυστικής– πολιτικής της Μόσχας. Πάντως,  ενισχύουν τους πιο συντηρητικούς πολιτικούς κύκλους της χώρας που αποτελούν το λεγόμενο «πατριωτικό μέτωπο».

 

Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης

Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης. Μεταφραστής και δημοσιογράφος, εκδότης της επιθεώρησης ρωσικού πολιτισμού Στέππα.

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά