Παρασκευή, 15 Μαΐου 2015

Η έκθεση που ομφαλοσκοπεί

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από  Ειρήνη Καραγιαννίδου Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες
Τραπεζάκι με βιβλία για επισκέπτες, στην Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, που παρά τις φιλοδοξίες της παραμένει ένα εσωστρεφές χωρίς εμβέλεια και διεθνή απήχηση πανηγύρι. Τραπεζάκι με βιβλία για επισκέπτες, στην Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, που παρά τις φιλοδοξίες της παραμένει ένα εσωστρεφές χωρίς εμβέλεια και διεθνή απήχηση πανηγύρι.

«Η 12η διοργάνωση της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου, μοναδική στο είδος της, ολοκληρώθηκε επιτυχώς». Αν το «μοναδική» που συνοδεύει τις συστάσεις ισχύει, αναφέρεται σίγουρα στην εκτροφή σπάνιων εδώδιμων και αποικιακών φρούτων. Και τα βιβλία;

Πολύ φοβάμαι ότι για τη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) ισχύει το κάθε πέρυσι και καλύτερα (σε σχέση με τις προηγούμενες και στη μετά ΕΚΕΒΙ εποχή).

Αν κάποιος πίστεψε ότι οι υποσχέσεις που δίνονταν, με τους ουτοπικούς στόχους, ότι η ΔΕΒΘ μέσα από τα χρόνια θα εξελιχθεί σε μείζονος σημασίας γεγονός για το χώρο του βιβλίου (αντίστοιχο κάποιων εκθέσεων του εξωτερικού) είναι προφανές ότι δεν επιβεβαιώθηκαν. Και το γεγονός ότι ενώ η έκθεση, ημέρα Πέμπτη μεσημέρι, άνοιγε, ταυτόχρονα υπήρχαν συνεργεία που ακόμη έστηναν πάγκους και αφισοκολλούσαν (με τη δικαιολογία ότι ελήφθησαν αργά οι αποφάσεις και άργησε η εκταμίευση των απαιτούμενων πόρων), δείχνει ήδη μια ασύγγνωστη προχειρότητα. Η προσθήκη της πληροφορίας ότι στους καταλόγους και στο πρόγραμμα υπήρχαν τα ονόματα ανθρώπων που συμμετείχαν αναγραμματισμένα ή και ξαναβαπτισμένα απλώς επιβεβαιώνει και ενισχύει την εικόνα της προχειρότητας. Μακάρι να ήταν μια οργανωτική προχειρότητα σε έναν θεσμό που βλέπει και στοχεύει μακροπρόθεσμα.

Η Έκθεση ήταν αφόρητα ελληνοκεντρική. Οι 14 ξένοι συγγραφείς που ήταν φέτος προσκεκλημένοι –κυρίως από ξένες πρεσβείες ή ινστιτούτα– δεν αρκούν για να καταστεί η Έκθεση Διεθνής, κι ας επέμεναν τα κορδελάκια κι οι μπουτονιέρες που καρφίτσωναν στο πέτο κάποιες ξένες συμμετοχές. Διεθνής έκθεση σημαίνει να έχεις στόχο τη διεθνή αγορά. Αλλά η αγορά δικαιωμάτων απουσίαζε παντελώς από τη Θεσσαλονίκη – και δεν την υποκαθιστά, προφανώς, ότι οι εκδοτικοί οίκοι πουλάνε τα βιβλία τους στους επισκέπτες.

Και τώρα, μερικές προσωπικές παρατηρήσεις:

*Οι «παρουσιαστές» βιβλίων καλείστε να διαφωτίσετε το κοινό σχετικά με το βιβλίο που παρουσιάζετε. Να ανοίξετε πορτούλες, να μπάσετε τον αναγνώστη σε δωμάτια που τυχόν δεν πρόσεξε κατά την ανάγνωση ή που αδυνατεί να κατανοήσει. Μην αραδιάζετε σωρηδόν κινέζικα ιδεογράμματα –η λογοτεχνία δεν απευθύνεται μόνο σε μια μερίδα κοινού– ούτε ορολογίες συνώνυμες αλαμπουρνέζικων, καθ’ ότι φεύγουμε στην τελική κυνηγημένοι από τον Ντεριντά με τον ορό στο χέρι. Βρίσκεστε εκεί για να αναδείξετε τον συγγραφέα και το βιβλίο του. Δεν είστε εκεί για να περιαυτολογήσετε, ούτε μας ενδιαφέρει η ιστορία της ζωής σας, οι γνώσεις σας, οι έρωτες σας, τα ταξίδια σας και τα ξύδια σας. Κατανοητό πως το πλέξιμο είναι της μοδός τελευταία, αλλά πλέξτε το εγκώμιό σας ιδιωτικά, μεταξύ των φίλων σας, των οικείων σας και όχι στο δημόσιο βήμα που σας δίδεται. Επιπλέον, κάποιοι από τους ομιλητές (συγγραφείς, εικαστικοί, μουσικοί, φιλόλογοι και τα λοιπά) μη δηλώνετε κριτικοί λογοτεχνίας. Εκτός του ότι ο τίτλος δεν σας προσδίδει περισσότερο κύρος, δεν είστε κιόλας. Ο μαϊντανός παραμένει μαϊντανός, ο δυόσμος δυόσμος, η ντομάτα ντομάτα, η πατάτα πατάτα και πάει λέγοντας. (Για τους κάποιους ορισμένους λοιπούς συγγενείς, παλαιότερους [λογοτέχνες] αλλά και νέους, οι οποίοι εντοιχίζονται υφάκι μύτης γαλλικής –και που κατά τ´ άλλα διαλαλούν την αξία του χαμηλού προφίλ– συνιστάται η επανάληψη της γνωστής διαδικασίας, τουλάχιστον πέντε φορές ημερησίως. Γιατί στον τόπο μας ευδοκιμούν καρδερίνες, ουχί καρδινάλιοι, και γιατί η τσίπα συναντά μεγάλη αντίσταση κατά την πορεία της από την επιφάνεια προς την «καρδιά», εξ ου και το πολύμοχθο του εγχειρήματος.)

*Τέλος, σχετικά με την περίπτωση των νέων ποιητών (που μόλις ξεκίνησαν τον δικό τους αγώνα), οι οποίοι προτάθηκαν από τα λογοτεχνικά περιοδικά και των οποίων το έργο θα προβαλλόταν μέσα από ένα βήμα διαλόγου, δεν έχω να πω παρά τούτο μόνο: αν είναι κάτι να διοργανώνεται, ας διοργανώνεται σωστά. Μπερδέψατε πίεση με ποίηση. Το πάστωμα ανθρώπων –σαν να ´ναι σαρδέλες Σαρδηνίας– απλά και μόνο για να καλυφθεί το τετράωρο, μόνο καλή προβολή δεν είναι, και φέρνει αντίθετα αποτελέσματα.

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά