Παρασκευή, 08 Μαΐου 2015

Δάσκαλε που δίδασκες…

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από  Ειρήνη Αγαπηδάκη Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες
Ο αναπληρωτής υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Γιάννης Πανούσης. Ο αναπληρωτής υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Γιάννης Πανούσης.

Όταν το 2011 ο Μπρέιβικ σκότωσε 77 παιδιά, ο υπουργός Δημόσιας Τάξης της Νορβηγίας, δεν προέβη σε δηλώσεις αντίστοιχες με εκείνες του κ. Πανούση. Μάλιστα, ούτε οι Νορβηγοί πολίτες βγήκαν στους δρόμους για να ζητήσουν την θανατική του καταδίκη. Εμπιστεύτηκαν τους θεσμούς της δικαιοσύνης της χώρας τους. Γιατί εμείς δεν μπορούμε;

 

Ο Γιάννης Πανούσης, Καθηγητής Εγκληματολογίας στο Τμήμα Επικοινωνίας και Μ.Μ.Ε. του Πανεπιστημίου Αθηνών,  πρώην Πρύτανης του Πανεπιστημίου Θράκης και αναπληρωτής υπουργός Προστασίας του Πολίτη, σε άρθρο του στο aixmi.gr στις 02/05/2011 με τίτλο: «Διαφθορά; Αν τη δέχεται η κοινωνία, εντάξει» (http://giannispanousis.gr/politics/talks/i337/), σημειώνει (η υπογράμμιση είναι δική του):

 

Η εξουσία, η πολιτική φαυλότητα και η διαφθορά, οι κλίκες, οι καταχρήσεις, η ευνοιοκρατία, η ρουσφετολογία, ο χρηματισμός κινούνται στο πλαίσιο των «παράνομων σχέσεων», των σχέσεων συνενοχής, δηλαδή, της αποσάθρωσης των πολιτικών και κοινωνικών δομών.

Κύριο είναι χαρακτηριστικό αυτής της αποσάθρωσης είναι το ότι οι δράστες-δημόσια πρόσωπα απορρίπτουν τον ηθικό χαρακτηρισμό και δικαιολογούν (ίσως και να «νομιμοποιούν») τις πράξεις τους αποδίδοντας τες σε «γενική δυσλειτουργία» ή σε «σφάλμα» ή σε «κοινωνική χρησιμότητα». Εντάσσουν, δηλαδή, τη διαφθορά στις νόμιμες κοινωνικές λειτουργίες και σ’ ένα νέο πολιτικό ήθος.

Αυτή είναι ηκουλτούρα της διαφθοράς. Μια στρέβλωση των αξιών: δημόσιοι λειτουργοί και πολίτες που αποκτούν σταδιακά μια ιδιόρρυθμη «συνείδηση δικαίου» όταν διαφθείρουν ή διαφθείρονται.

[…] Το δίλημμα δεν τίθεται «ως προς τι είναι νόμιμο» ή «ηθικό» αλλά «ως προς τι μπορούμε να κάνουμε ατιμωρητί» ή ακόμα και ποια μορφή διαφθοράς είναι αποδεκτή από την πλειοψηφία της κοινωνίας», ώστε ασκώντας την να αισθανόμαστε καλυπτόμενοι ή δικαιωνόμενοι από τη λαϊκή επιδοκιμασία.

 

Στις 06/04/2015, ο κ. Πανούσης δηλώνει για τα γεγονότα στις Σκουριές: «θα έχουμε νεκρούς εκεί, τα πράγματα έχουν αγριέψει» και συμπληρώνει για τα γεγονότα που συνόδευσαν την κατάληψη του κτιρίου της Πρυτανείας του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (βλ. Διονύσης Βυθούλκας, Το Βήμα, 06/04/2015, http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=692603):

 

Ζητάω από το πολιτικό σύστημα και προφανώς από την κυβέρνηση να πουν ακριβώς ποια είναι τα όρια και οι κανόνες του πολιτικού και κοινωνικού παιχνιδιού και η κοινωνία να πει και αυτή τη γνώμη της. Δεν έχω καταλάβει ποια είναι η γνώμη της. Ποια είναι η γνώμη δηλαδή των φοιτητικών παρατάξεων σε σχέση με αυτά που συμβαίνουν; Άκουσα κάποια πράγματα αλλά όχι κάτι επίσημο. Ότι αυτό, για παράδειγμα, είναι άσυλο ή δεν είναι άσυλο. Εδώ θέλει συνευθύνη.

 

Φαίνεται, ότι ο υπουργός αγνοεί τη νομοθεσία που ορίζει τα περί «ασύλου». Αντιμετωπίζει επίσης δυσκολία στο να διακρίνει, ποιες είναι οι αρμοδιότητες, οι ευθύνες και τα όρια που συνοδεύουν τον θεσμικό του ρόλο. Αναρωτιέται και καλεί σε brainstorming σύσσωμη την ελληνική κοινωνία, ώστε να αποφανθεί για αυτά τα ζητήματα και να μοιραστεί και την ευθύνη. Να συγκυβερνήσει δηλαδή.

Ένα μήνα μετά, στις 05/05/2015, εξαιτίας ενός εγκλήματος που είχε ως αποτέλεσμα την αφαίρεση της ζωής ενός μικρού κοριτσιού, ο Γιάννης Πανούσης, δηλώνει (βλ. Καθημερινή, 06/05/2015, http://www.kathimerini.gr/813987/gallery/epikairothta/ellada/epi-treis-hmeres-e3afanize-to-ptwma-ths-4xronhs-korhs-toy):

 

Όταν σκοτώσεις τη μάνα σου ή το παιδί σου [...] και όλα αυτά, με βιασμούς ή τέτοιου είδους δολοφονίες [...] υπάρχει ένας κώδικας τιμής μέσα στις φυλακές, εντός ή εκτός εισαγωγικών. Αρα γι’ αυτό σας είπα ότι εγώ νομίζω ότι σε αυτές τις περιπτώσεις πολύ γρήγορα θα έχουμε τον θάνατο και του δράστη», δήλωσε χαρακτηριστικά και προσέθεσε ότι «μιλάμε για μια ακραία, μη ανθρώπινη συμπεριφορά [...] περνάμε σε μία σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης η οποία δεν έχει αντικείμενο εξέτασης.

 

Οι δηλώσεις Πανούση έχουν αντίκτυπο σε διάφορα επίπεδα. Ας δούμε κάποια από αυτά.

Λαμβάνοντας υπόψη όσα υποστήριζε ο Υπουργός το 2011 στο άρθρο του, συνάγεται ότι, μιλά μετά λόγου γνώσης, υποκύπτοντας σε αυτό, που ο ίδιος διαπίστωνε τέσσερα χρόνια πριν:

 

Το δίλημμα δεν τίθεται «ως προς τι είναι νόμιμο» ή «ηθικό» αλλά «ως προς τι μπορούμε να κάνουμε ατιμωρητί» ή ακόμα και ποια μορφή διαφθοράς είναι αποδεκτή από την πλειοψηφία της κοινωνίας», ώστε ασκώντας την να αισθανόμαστε καλυπτόμενοι ή δικαιωνόμενοι από τη λαϊκή επιδοκιμασία.

 

Επιπλέον, όπως καλούσε την ελληνική κοινωνία να αποφανθεί για τα γεγονότα της Πρυτανείας, τώρα την καλεί να αποφασίσει για την ποινή του δράστη.

Το  πράγμα είναι ξεκάθαρο: ο κ. Πανούσης κρίνει ότι μπορεί να ομιλεί «ατιμωρητί», συμβάλλοντας στην ενίσχυση της «ιδιόρρυθμης συνείδησης δικαίου» όπως έλεγε ο ίδιος το 2011 (αποποιούμενος την ευθύνη που συνοδεύει τον θεσμικό του ρόλο) θεωρώντας ότι η λαϊκή επιδοκιμασία επικυρώνει τα λεγόμενά του. Αν υποθέσουμε ότι είναι ένας άνθρωπος συνεπής στις αρχές και τις πεποιθήσεις του, θα ήταν λογικό να συμπεράνουμε πως, θεώρησε ότι εκφράζει το κοινό περί δικαίου αίσθημα. Ο κ. Πανούσης δηλαδή, εξέφρασε απόψεις που θεώρησε ότι εκφράζουν την πλειοψηφία των πολιτών. Είναι τουλάχιστον περίεργο πως υπέθεσε κάτι τέτοιο, τη στιγμή που η μόνη ένδειξη που έχει ότι αποτελεί ο ίδιος εκφραστή της πλειοψηφίας, είναι οι πρόσφατες εκλογές του Ιανουαρίου. Θεωρεί ο κ. Πανούσης ότι οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ είναι «τυφλοί ακόλουθοι» των κυβερνητικών στελεχών και υποστηρίζουν άνευ όρων ότι εκπορεύεται από την κυβέρνηση; Τους υποτιμά τόσο κατάφωρα; Ή μήπως έχει κάποια ειδική, μεταφυσική επαφή με τους έλληνες πολίτες και είναι σε θέση να γνωρίζει πως σκέφτονται ανά πάσα στιγμή; Προφανώς και όχι. Ούτε το ένα ισχύει, ούτε το άλλο Στις 25/01 οι πολίτες ψήφισαν για να εκλέξουν κυβέρνηση. Όχι ιερείς. Βέβαια, υπάρχουν και τα ΜΜΕ τα οποία «έπαιζαν» από το πρωί ως το βράδυ το συγκεκριμένο θέμα, προβάλλοντας σε πολλές περιπτώσεις και την άποψη των πολιτών. Μήπως λοιπόν πληροφορήθηκε από εκεί την άποψη της κοινής γνώμη; Ως Καθηγητής στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ, ο κ. Πανούσης, γνωρίζει πολύ καλά ότι το κατά πόσο τα ΜΜΕ αποτελούν διαμορφωτή ή εκφραστή της κοινής γνώμης, ισοδυναμεί με το δίλημμα αν η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα. Επομένως, ούτε αυτός ο ισχυρισμός μπορεί να σταθεί.

Στη συνέχεια, μετά την αναταραχή που ξέσπασε, σημάδι ότι, ο υπουργός δεν εξέφρασε εν τέλει την πλειοψηφία) ο κ. Πανούσης προέβη στην ακόλουθη «διορθωτική» δήλωση:

 

Το βρίσκω τουλάχιστον παράλογο, υποκριτικό ή προσχηματικό το να ερμηνεύει κανείς τόσο εύκολα την επιστημονική, εμπειρική και ερευνητική διαπίστωση ενός επιστήμονα ως δήθεν υποκίνηση ή προτροπή για τέλεση εγκλήματος, που υποτίθεται ότι υπονοεί ένας υπουργός. Η αφόρητη ελαφρότητα των πολιτικών αντιπαραθέσεων δεν μπορεί να ξεπερνά ούτε την ηθική ούτε τη λογική ούτε την επιστήμη (βλ. Καθημερινή, 06/05/2015, ηλεκτρονική έκδοση http://www.kathimerini.gr/813987/gallery/epikairothta/ellada/epi-treis-hmeres-e3afanize-to-ptwma-ths-4xronhs-korhs-toy).

 

Ο υπουργός, είχε στη διάθεσή του αρκετό χρόνο, ώστε να σκεφτεί και να προετοιμάσει τη δεύτερη δήλωση για το ίδιο θέμα. Και μόνο η προσθήκη της πρότασης «τόσο τα θεσμικά όργανα της Πολιτείας, όσο και εγώ προσωπικά, θα κάνουμε τα απαραίτητα προκειμένου να αποφευχθεί αυτή η  πιθανότητα» στην πρώτη του δήλωση, θα αρκούσε. Θα μπορούσε μάλιστα να επικαλεστεί, πως ήταν αυτονόητη. Δεν το έκανε όμως. Δε μπήκε όμως καν στον κόπο να βρει μια λογικοφανή εξήγηση για αυτό που είπε. Αντίθετα, επιχείρησε  να αντλήσει από την ιδιότητα του πανεπιστημιακού δασκάλου, για να ενισχύσει την πολιτική του θέση. Χρησιμοποίησε δηλαδή την επιστημονική του ιδιότητα για να στηρίξει την προτροπή της παραβίασης του νόμου. Μάλιστα, θεωρεί προφανώς ότι η πανεπιστημιακή ιδιότητα του προσδίδει  χαρακτηριστικά «αυθεντίας», ώστε να βαφτίζει την σίγουρη κατ’ αυτόν  αυτοδικία ως «επιστημονική, εμπειρική και ερευνητική διαπίστωση ενός επιστήμονα», η οποία δε μπορεί να αμφισβητηθεί, διότι αποτελεί έκφραση της «ηθικής, της λογικής και της επιστήμης». Επιμένει δηλαδή ότι, η προτροπή για αυτοδικία, είναι ηθική, λογική και επιστημονική.

Ο κ. Γιάννης Πανούσης είναι Καθηγητής Εγκληματολογίας στο τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ. Αυτό σημαίνει τουλάχιστον ότι: α) γνωρίζει πάρα πολύ καλά τις μεθόδους και τις τεχνικές επικοινωνίας, καθώς και τον αντίκτυπο των ΜΜΕ και β) διδάσκει νέους φοιτητές. Αλήθεια, τι διδάσκει στους φοιτητές του; Τι συνιστά για εκείνον ερευνητική μέθοδο και επιστημονική διαδικασία; Φαντάζομαι ότι, αν οι ερευνητικές και επιστημονικές διαπιστώσεις προκύπτουν με τον τρόπο που υποδεικνύει ο ίδιος, δε χρειαζόμαστε πανεπιστήμια και πολυετείς σπουδές. Αρκεί το «αφού το λέω εγώ, ισχύει».

Θα ήθελα πολύ να γνώριζα πως αισθάνονται οι συνάδελφοι του κ. Πανούση στο ΕΚΠΑ. Συμφωνούν με αυτού του είδους την επιστημονική προσέγγιση; Θα επιτρέψουν να χρησιμοποιείται ο θεσμός του πανεπιστημιακού δασκάλου κατά το δοκούν; Θα επιτρέψουν τον διασυρμό του πανεπιστημίου;

Ας εξετάσουμε την πιθανότητα να υπερβάλλω, μέσα από το ακόλουθο παράδειγμα. Αν υποθέσουμε ότι οι γιατροί εφαρμόζουν την «ερευνητική, επιστημονική και εμπειρική» μέθοδο του κ. Πανούση, δε θα κάνουν αυτό που θεωρείται (βάσει αυστηρών επιστημονικών κριτηρίων θεσπισμένων σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο, τα οποία έχουν προκύψει ύστερα από πολυετή έρευνα)σωστό, αλλά αυτό που πιστεύουν οι ίδιοι ότι πρέπει να γίνει. Αντίστοιχα οι δικαστικοί, δε θα δικάζουν με βάση το Σύνταγμα και τους νόμους του κράτους, αλλά με βάση την προσωπική τους άποψη. Μέχρι να αποφασίσουμε ότι επιθυμούμε να γίνουμε η ευρωπαϊκή γειτονιά της Τζιχάντ, ισχύει το Σύνταγμα και οι νόμοι που έχουμε. Κανένας δεν είναι πάνω από αυτό. Ούτε ο υπουργός, ούτε ο πολίτης. Ευτυχώς, στην Ιατρική τουλάχιστον, το “expert’s opinion” (η γνώμη της αυθεντίας) μας “έχει αφήσει χρόνους” και στη θέση του υπάρχει πλέον το “evidence based practice” (ερευνητικά τεκμηριωμένη πρακτική). Τουλάχιστον, αυτά μαθαίνουμε στα πανεπιστήμια.

Οι θεσμοί δεν είναι res. Δεν προσφέρονται για χρήση. Η διαφύλαξή τους όμως, έγκειται στους πολίτες. Είναι ζωτικής σημασίας να μην επιτρέπεται σε οιονδήποτε να τους μεταχειρίζεται ως πλαστικό ποτηράκι μιας χρήσης. Δε γνωρίζω αν οι δηλώσεις Πανούση στοιχειοθετούν πειθαρχικό παράπτωμα ως προς την ιδιότητά του ως μέλους ΔΕΠ, όμως, συνιστούν σίγουρα δυσφήμηση της ποιότητας της εκπαίδευσης που παρέχεται από το ΕΚΠΑ. Θα περίμενα τουλάχιστον μια επιστολή διαμαρτυρίας από το σύλλογο των μελών ΔΕΠ, που να βάζει τα πράγματα στη θέση τους.  Εκτός αν συμφωνούν με τη «Μεθοδολογία έρευνας» που προτείνει ο κ. Πανούσης.

Ο δράστης (κατά τον κ. Πανούση) επέδειξε μη «ανθρώπινη συμπεριφορά». Η οποία μάλιστα «δεν έχει αντικείμενο εξέτασης», σαν να λέμε, δε μπορεί κανείς να σκεφτεί για αυτήν. Είναι κενή περιεχομένου και νοήματος. Μόνο που, την ίδια στιγμή, καλεί τους πολίτες να ταυτιστούν με αυτό το κενό νοήματος, «μη ανθρώπινο». Να ταυτιστούν δηλαδή με τις πιο επιθετικές ανθρώπινες πλευρές. Διότι φυσικά, η ανθρώπινη υπόσταση ενέχει όλων των αποχρώσεων τις δυναμικές. Από τις πιο ευγενείς ως τις πιο αιμοβόρες. Κι αυτό ο κ. Πανούσης το γνωρίζει, ή οφείλει να το γνωρίζει. Εγκληματολογία διδάσκει, όχι θρησκευτικά.

Στο άκουσμα τέτοιων συμβάντων, ο μέσος άνθρωπος επειδή αναστατώνεται ψάχνει να βρει καταφυγή στις άμυνες. Μια από τις πιο συνηθισμένες είναι: «εγώ δε θα το έκανα ποτέ αυτό, άρα δεν είμαι σαν τον δράστη, άρα είμαι καλός». Διαχωρίζουμε δηλαδή τον εαυτό μας, από το κακό, με απόλυτο τρόπο. Αφού λοιπόν είμαστε τόσο καλοί και το πιστεύουμε, πως δικαιολογείται ότι ταυτόχρονα πολλοί από μας επιθυμούν να θανατωθεί ο δράστης; Οι νόμοι προβλέπουν συγκεκριμένες ποινές για κάθε έγκλημα. Γιατί δε ζητάμε να εφαρμοστεί ο νόμος αλλά να παραβιαστεί;

Η απάντηση ίσως κρύβεται, στο ότι ο ψυχισμός μας απειλείται από τέτοιου είδους εγκληματικές συμπεριφορές, διότι στιγμιαία, διαπιστώνουμε πως όλοι έχουμε βίαια επιθετικά συναισθήματα. Αυτή η υπόμνηση είναι δυσβάσταχτη. Έτσι, αντί να τη δεχτούμε ως δική μας και να τσαλακωθούμε μπροστά στον καθρέφτη, επιλέγουμε να τον σπάσουμε. Αν θανατωθεί ο δράστης, δεν θα υπάρχει πια για να μας θυμίζει τη δική μας επιθετική πλευρά. Αντίστοιχα παραδείγματα αποτελούν και οι προτροπές για εξαφάνιση, διαφόρων κοινωνικών ομάδων (π.χ., των ομοφυλοφίλων, των μεταναστών, κ.λπ.). Και φυσικά, ο ίδιος ο υπουργός νομιμοποιεί αυτή την πρωτόγονη άμυνα, λέγοντας ότι ο δράστης δε θα ζήσει για πολύ γιατί θα αναλάβει ο «κώδικας της φυλακής», ο οποίος είναι πάνω από τους νόμους και το Σύνταγμα. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, ο κ. Πανούσης, παρέχει κίνητρα στους πολίτες για να μην εμπιστεύονται τους θεσμούς τους κράτους και της κοινωνίας, αλλά την Τζιχάντ που κρύβουν μέσα τους. Αυτή η νομιμοποίηση της επιθετικότητας που προσέφερε ο υπουργός, υποθάλπει μια λαθραία, ύπουλη σχεδόν μορφή εξισωτισμού.  Δεν υπάρχει διαφοροποίηση ανάμεσα στα άτομα. Η κοινωνία είναι ευθεία γραμμή, σαν εκείνη στο καρδιογράφημα του νεκρού. Και ως τέτοια, είναι πολύ εύκολο να αναπαρασταθεί.

Όταν το 2011 ο Μπρέιβικ σκότωσε 77 παιδιά, ο υπουργός Δημόσιας Τάξης της Νορβηγίας, δεν προέβη σε δηλώσεις αντίστοιχες με εκείνες του κ. Πανούση. Μάλιστα, ούτε οι Νορβηγοί πολίτες βγήκαν στους δρόμους για να ζητήσουν την θανατική του καταδίκη. Εμπιστεύτηκαν τους θεσμούς της δικαιοσύνης της χώρας τους. Γιατί εμείς δεν μπορούμε;

Φυσικά και οι πολίτες δεν είναι άμοιροι ευθυνών. Δεν είναι παιδιά που άγονται και φέρονται από τις βουλές του γονιού. Είναι ενήλικες και έχουν ευθύνη. Η ελληνική κοινωνία καταναλώνει τη βία, όπως καταναλώνει το φαγητό. Βία κοινωνική, ψυχολογική, σωματική. Σαν τα βαμπίρ στις ταινίες, έχουμε μάθει να τρεφόμαστε μέσα από τη βία και την επιθετικότητα. Όπως οι στρατιές των ευνοουμένων του Δημοσίου στραγγαλίζουν τη ζωντάνια του ιδιωτικού τομέα για να τραφούν, έτσι  και η κοινωνία, απομυζά τη σκέψη, τον λόγο και τη δράση  των «ζωντανών» μελών της, επιχειρώντας να τα απονεκρώσει. Να επιτύχει επιτέλους τον εξισωτισμό. Ο καλύτερος τρόπος για να το επιτύχεις κάτι τέτοιο, είναι υποβαθμίζοντας, καταστρέφοντας, αποδομώντας τους θεσμούς.

Ίσως αυτός να είναι  ο κοινός τόπος της κρυφής ατζέντας μερίδας πολιτών και ΣΥΡΙΖΑ: να πληρωθεί αυτή η συνθήκη του αδιαφοροποίητου. Να υπάρχει  εξισωτισμός σε κάθε επίπεδο. Ίσως να έχει δίκιο ο κ. Πανούσης και να είμαστε όντως μια τέλεια κοινωνία βαμπίρ.

Αλήθεια, σε αυτήν την κοινωνία, αυτός τι ρόλο έχει;

Ας κάνουμε ένα brainstorming για να αποφασίσουμε.

1 σχολιο

  • Νομιζω οτι αυτη ειναι η κρυφη ατζεντα του Συριζα.Ο Γενικος Βαμπιρισμος...

    Συνδεσμος σχολιου
    Καιτη Χρονοπουλου Καιτη Χρονοπουλου Παρασκευή, 08 Μαΐου 2015 11:06

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά