Τρίτη, 14 Ιουλίου 2020

«Δεν κλέψαμε»

Κατηγορία Editorials
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Editorials Τεύχος 110
Ένας λογοκριτής. Λεπτομέρεια από την εικόνα εξωφύλλου του τεύχους 110.. Ένας λογοκριτής. Λεπτομέρεια από την εικόνα εξωφύλλου του τεύχους 110.. Αλέκος Παπαδάτος

Το εκδοτικό σημείωμα του Books' Journal, τχ. 110, Ιούλιος-Αύγουστος 2020, που κυκλοφορεί:

Μερικά καταστατικά αυτονόητα: 

Η λογοκλοπή είναι κακό πράγμα. Πρακτική αρνητική, παρασιτική, απολύτως απορριπτέα, θολώνει το πεδίο της δημιουργίας και διαβρώνει την παραγωγή γνώσης ή αισθητικής απόλαυσης. Στον ακαδημαϊκό χώρο, αλλά και στο χώρο της πολιτικής, κατά καιρούς αποδεδειγμένα λογοκλόποι εκδιώχτηκαν από πανεπιστημιακά ιδρύματα ή εξέπεσαν από δημόσια αξιώματα. Είναι θέμα κύρους ιδρυμάτων ή κομμάτων να μη συγκαταλέγουν στους αξιωματούχους τους αποδεδειγμένα λογοκλόπους. 

Η υποκλοπή, όταν πέφτει στην αντίληψη κάποιου, πρέπει να αποκαλύπτεται. Ορθώς, αποκαλύφθηκε ο συγγραφέας σε δημοσιευμένο δημοσιογραφικό γραπτό του οποίου ανιχνεύτηκαν αποσπάσματα από ξένα κείμενα. Ορθώς, στο πλαίσιο της ανάγκης υπόμνησης πεπραγμένων και συμπεριφορών, ήρθε εκ νέου στην επιφάνεια και μια παλιά ιστορία λογοκλοπής, που σπίλωσε πριν από μια δεκαετία και βάλε, το όνομα πολυγραφότατου ποιητή και μεταφραστή. Η δημοκρατία προϋποθέτει τη διαφάνεια.

Εδώ και μερικές μέρες, κυκλοφόρησε ένα κείμενο που υπογράφεται από περιοδικά και ιστότοπους, με αντικείμενο κυρίως τη λογοτεχνία, το οποίο επικρίνει τη λογοκλοπή και τους λογοκλόπους. Τη σκυτάλη πήραν συγγραφείς και λογοτεχνικές εταιρείες.

Το κείμενο αυτό όμως περιέχει διατυπώσεις που επιδιώκουν η αυτονόητη αντίδραση πνευματικών ανθρώπων να πάρει τη μορφή κινήματος, που θα στηλιτεύσει και, ει δυνατόν, θα εξοβελίσει από τη δημόσια ζωή κάθε λογοκλόπο. Προσέξτε: όχι από την πολιτική, από πανεπιστήμια, από εφημερίδες και περιοδικά, από το διαδίκτυο (όπου το copy+paste είναι η ελεεινή καθημερινότητα της δημοσιογραφίας) αλλά γενικώς από τη δημόσια ζωή. Από τον δημοκρατικό βίο. 

Όμως η λογοτεχνία, και η τέχνη γενικότερα, είναι μια άσκηση δημοκρατίας. Όπως οι πάντες έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε ό,τι γράφεται, έτσι και οι πάντες έχουν το δικαίωμα της γραφής. Καινούργιοι και παλιοί. Κάθε φορά είναι μια νέα φορά. Ο έπαινος και ο ψόγος δεν απονέμεται αναδρομικά στους εργάτες του πνεύματος. Ένας που αντέγραψε στο παρελθόν, δεν στερείται των πιθανών επαίνων για άλλα γραπτά του στο παρελθόν ούτε των πιθανών επαίνων για γραπτά του κατόπιν, στο παρόν και στο μέλλον. Κάποιος που πιθανόν αντέγραψε κάτι κάποτε μπορεί να έχει σπουδαίο έργο. Μερικές φορές, ακόμα και μεγάλοι καλλιτέχνες μπορεί να έχουν εντάξει στο έργο τους και την, πολλή ή λίγη, αντιγραφή: ο Σαββόπουλος, π.χ., στις πρόσφατες παραστάσεις του, τραγουδούσε το «Άγγελος Εξάγγελος» και αναφερόταν στον Μπομπ Ντύλαν κάνοντας με το χέρι του την κίνηση του «δανείου», της κλοπής, της αρπαγής – ήταν πιο «αθώες» και πιο καθημερινές τέτοιες κινήσεις στο παρελθόν, όταν η πληροφορία δεν διαδιδόταν τόσο εύκολα και τόσο γρήγορα; 

Μήπως λοιπόν η επίκληση της ηθικής καθαρότητας απλώς είναι ευκαιρία να εξοντώσουμε αυτούς που απεχθανόμαστε, μισούμε, ζηλεύουμε ή θεωρούμε παραβάτες κοινών κωδίκων.

***

Το κείμενο καταγγελίας της λογοκλοπής που υπογράφουν περιοδικά, αλλά και η δημόσια στάση ορισμένων από εκείνους που το διακίνησαν, οι δημοσιεύσεις τους στα κοινωνικά δίκτυα και η αρθρογραφία τους τείνουν να μετατρέψουν την επισήμανση μιας παραβατικής συμπεριφοράς σε κίνημα δήθεν ηθικής κάθαρσης. Οι διακινητές του κειμένου εμφανίζονται ως «καθαροί» που θα προστατεύσουν την κοινωνία επιβάλλοντας την τάξη στο χώρο των γραμμάτων. Καλούν μάλιστα το κράτος να νομοθετήσει αυτή την καθαρότητα: ψάχνουν έναν διαιτητή της ελευθερίας της έκφρασης, στο όνομα της τιμωρίας της αντιγραφής. Ελπίζω το κράτος να κατανοήσει ότι δεν είναι δουλειά του να ρυθμίζει τις πνευματικές αντιδικίες κι ότι οι σημερινοί νόμοι είναι επαρκείς. 

Δεν είναι η πρώτη φορά που στο όνομα της ηθικής καθαρότητας εξαπολύονται διωγμοί. «Δεν κλέψαμε» κραύγαζαν οι εκπρόσωποι του ριζοσπαστικού λαϊκισμού, ακροδεξιοί κι αριστεροί, τα χρόνια της χρεοκοπίας και των μνημονίων. Είδαμε τι έγινε μετά.

 

The Books' Journal

Το Books' Journal είναι μια απολύτως ανεξάρτητη επιθεώρηση με κείμενα παρεμβάσεων, αναλύσεις, κριτικές και ιστορίες, γραμμένα από τους κατά τεκμήριον ειδικούς. Πανεπιστημιακούς, δημοσιογράφους, συγγραφείς και επιστήμονες με αρμοδιότητα το θέμα με το οποίο καταπιάνονται.

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία:
Η αυταρχική Αριστερά Περήφανοι ως Έλληνες

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά