Τρίτη, 23 Οκτωβρίου 2018

Το δικαίωμα στην ασφάλεια

Κατηγορία Παρεμβάσεις
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Παρεμβάσεις Τεύχος 90
23 Ιουλίου 2018, Αργυρά Ακτή, Μάτι, Αττική. Κάτοικοι καταφεύγουν στη θάλασσα για να γλιτώσουν από τη φωτιά. Για την καθυστερημένη και ελλιπή αντιμετώπιση της εξάπλωσης της πυρκαγιάς και την αδυναμία των κρατικών υπηρεσιών να προστατέψουν τις ανθρώπινες ζωές υπάρχουν αιτιάσεις που κάνουν λόγο για πλημμελή επιχειρησιακή ετοιμότητα.  23 Ιουλίου 2018, Αργυρά Ακτή, Μάτι, Αττική. Κάτοικοι καταφεύγουν στη θάλασσα για να γλιτώσουν από τη φωτιά. Για την καθυστερημένη και ελλιπή αντιμετώπιση της εξάπλωσης της πυρκαγιάς και την αδυναμία των κρατικών υπηρεσιών να προστατέψουν τις ανθρώπινες ζωές υπάρχουν αιτιάσεις που κάνουν λόγο για πλημμελή επιχειρησιακή ετοιμότητα. Νίκος Καλογερικός / Facebook

Η οργανωμένη δημοκρατική πολιτεία θα είναι πάντα αποτελεσματική και θα αποτελεί ασπίδα για την ανθρώπινη ζωή, υπό τον όρο ότι τα εντεταλμένα όργανά της, που είναι υπεύθυνα για την ασφάλεια, έχουν πλήρη επίγνωση της αποστολής τους, λειτουργούν με αφοσίωση και, κυρίως, καθοδηγούνται από φυσικές υπηρεσιακές και πολιτικές ηγεσίες που εμπνέουν, δημιουργούν εμπιστοσύνη, καθοδηγούν, ενθαρρύνουν... Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ. 90, Σεπτέμβριος 2018.

Η πολιτική ασφαλείας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον άνθρωπο, τον πολίτη, και περιλαμβάνει πρωτίστως την προστασία της ζωής.

Συνδέεται άμεσα με την ατομική ελευθερία ως ύψιστο δικαίωμα στις συντεταγμένες κοινωνίες, με την άσκηση των δημοκρατικών και ανθρώπινων δικαιωμάτων, καθώς και με την προστασία των έννομων αγαθών όπως η ιδιωτική αλλά και η δημόσια περιουσία.

Επιπρόσθετα, η πολιτική ασφαλείας αποτελεί έναν από τους πυλώνες του ευρωπαϊκού μας οικοδομήματος, ως προϋπόθεση για την ελεύθερη διακίνηση των ευρωπαίων πολιτών στο πλαίσιο του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου.

Προς την κατεύθυνση αυτή, κάθε μέρα, όλο και περισσότερο, ενδυναμώνεται η κοινή πολιτική ασφαλείας και δικαιοσύνης – πολυεπίπεδα.

Από την προστασία των εξωτερικών συνόρων και την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος μέχρι το κοινό ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και την ανταλλαγή πληροφοριών.

Από την προσπάθεια δημιουργίας μηχανισμού αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών και διαχείρισης κρίσεων μέχρι την ανθρωπιστική βοήθεια σε δοκιμαζόμενες από ακραία φαινόμενα χώρες.

Τα τελευταία χρόνια, οι μεγάλες γεωπολιτικές, πολιτικές και κοινωνικές μεταβολές έχουν επηρεάσει βαθύτατα την ασφάλεια των οργανωμένων κοινωνιών. Οι ανοικτές κοινωνίες είναι όλο και περισσότερο εκτεθειμένες σε πρωτόγνωρους κινδύνους, με αποτέλεσμα να κυριαρχεί η ανασφάλεια, η εγκληματοφοβία και η ξενοφοβία, αισθήματα που ενίοτε παίρνουν τη μορφή ακραίων εκδηλώσεων υστερίας και ρατσισμού. Αυτές ακριβώς τις ακραίες εκδηλώσεις εκπροσωπούν σε ευρωπαϊκές χώρες διάφορα νεοπαγή πολιτικά σχήματα και κινήματα που αρδεύουν τις κοινωνίες με το δηλητήριο του αυταρχισμού, του φασισμού, του ρατσισμού και της τάσης για απομόνωση.

Η ευθύνη, συνεπώς, της δημοκρατικής πολιτείας για τη χάραξη και την εφαρμογή μιας αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα και αυτονόητο καθήκον απέναντι στους πολίτες.

 

 

Τι έχει αλλάξει

Η δημόσια συζήτηση γύρω από το θέμα της ασφάλειας είναι πάντα φορτισμένη, διότι πολλές φορές υπεισέρχεται το στοιχείο του περιορισμού των δικαιωμάτων και των ελευθεριών, ως αντίβαρο στις πολιτικές ασφαλείας. Στην Ευρώπη ιδιαίτερα, η συζήτηση αυτή είναι ακόμα περισσότερο φορτισμένη, λόγω δημοκρατικών παραδόσεων και της αντίληψής μας περί του κράτους δικαίου.

Η συζήτηση αυτή, στην Ελλάδα, ήταν ακόμα περισσότερο φορτισμένη μετά τη δικτατορία, όταν ο άνεμος της δημοκρατίας έπνεε ούριος και η ελληνική κοινωνία ήταν κατά βάση φιλειρηνική και πολύ κλειστή, με ελάχιστες ή καθόλου απειλές.

Ωστόσο, αν ρίξουμε μια ματιά στη σημερινή ελληνική κοινωνία θα διαπιστώσουμε ότι η σημερινή της σύνθεση είναι ριζικά διαφορετική, σε σχέση με τη δεκαετία του 1970. Διαφορετκο είναι και το περιβάλλον της χώρας που, τότε, ήταν μια περίκλειστη και απομονωμένη γωνιά της Βαλκανικής.

Αλλά σήμερα η Ελλάδα είναι το σταυροδρόμι των ροών εκατομμυρίων ανθρώπων οι οποίοι, είτε είναι ξεριζωμένοι πρόσφυγες πολέμου και αναζητούν ασφάλεια με τις οικογένειες τους είτε δυστυχισμένες ανθρώπινες υπάρξεις και αναζητούν μέσω της μαζικής μετανάστευσης μια θέση στον ήλιο της ευρωπαϊκής ευημερίας.

Ταυτόχρονα, μέσα απ’ αυτές τις ανθρώπινες ροές διακινούνται, εκτός από άνθρωποι, όπλα, ναρκωτικά, τρομοκρατία κ.λπ.

Αυτή η νέα πραγματικότητα γεννά το λεγόμενο διεθνικό έγκλημα, παράγοντας βαριά εγκληματικότητα, που μεταφράζεται σε διαρρήξεις, ληστείες με φόνο, ταχεία και μαζική εξάπλωση ναρκωτικών, χιλιάδες όπλα, οργανωμένο έγκλημα και, τελικά, ευτελισμό της ανθρώπινης ζωής.

Ας μη βιαστεί κανείς να αποδώσει στους «ξένους» όλα αυτά τα φαινόμενα.

Τα εγκληματικά δίκτυα είναι μεικτής σύνθεσης, συνήθως με επικεφαλής γηγενείς κακοποιούς.

Δυστυχώς η δράση των εγκληματικών δικτύων είναι καθημερινη και πολλές φορές έχει κόστος. Κοστίζει ανθρώπινο αίμα.

 

 

Δημοκρατική απάντηση στην παραβατικότητα

Όλοι είμαστε μάρτυρες πολλών άγριων εγκλημάτων και δολοφονιών, που έγιναν τελευταία στη πατρίδα μας, από κακοποιούς με κίνητρο τη ληστεία, την εκβίαση κ.λπ.

Η δημοκρατική πολιτεία έχει υποχρέωση να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά, με σχέδιο, με επιχειρησιακές και νομοθετικές δράσεις τη δραστηριότητα των εγκληματικών δικτύων.

Η απάντηση της δημοκρατίας σε όσους παραβιάζουν τους κανόνες της κοινωνικής ειρήνης οφείλει να είναι συντεταγμένη, αυστηρή στο πλαίσιο του νόμου, δίκαιη στο πλαίσιο της απονομής της δικαιοσύνης και πλήρως αποτελεσματική στο επίπεδο της πρόληψης και της αποτροπής των κινδύνων για τη ζωή των μελών της ανοικτής κοινωνίας. Η δημοκρατία και η άσκηση των δικαιωμάτων δεν λειτουργούν όταν κυριαρχούν στην κοινωνία ο φόβος, οι θεωρίες συνωμοσίας και ο παραλογισμός.

Οι αποτελεσματικές δράσεις συνίστανται στον επαγγελματισμό των σωμάτων ασφαλείας, τη διαρκή τους εκπαίδευση και την προσαρμογή στις νέες τεχνολογίες, στην αξιοκρατική αξιολόγηση του προσωπικού, την ενθάρρυνση, τη στήριξη και τη διαρκή επικοινωνία με τους ανθρώπους στις γειτονιές και στις πόλεις.

Οι αποτελεσματικές δράσεις συνίστανται επίσης στη λειτουργία της δικαιοσύνης, στο σωφρονιστικό σύστημα που τόσο δεινοπαθεί στη χώρα μας.

Επιπρόσθετα,αποτελεσματική δράση αποτελεί ο έλεγχος και η διαχείριση των συνόρων της χώρας. Έλεγχος και διαχείριση συνόρων σημαίνει, απλούστατα, πλήρης γνώση και καταγραφή οποιουδηπουε εισέρχεται στη χώρα, νομίμως ή όχι.

Από τον νομίμως εισερχόμενο στα νομοθετημένα σημεία, μέχρι αυτούς που επιχειρούν να εισέλθουν παράνομα ή τους πρόσφυγες που, με τα παιδιά τους, αναζητούν έναν ασφαλή προορισμό. Αν έχουμε αποτελεσματική διαχείριση συνόρων, τότε θα έχουμε λιγότερο έγκλημα και λιγότερες τραγικές ανθρώπινες απώλειες μικρών παιδιών – όπως τα παιδιά που χάθηκαν τόσο άδικα στο Αιγαίο τα τελευταία χρόνια.

Αποτελεσματικές δράσεις για την ασφάλεια απαιτούνται και στον τομέα της αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών και των τεχνολογικών ατυχημάτων, που όλο και συχνότερα προκαλούν μαζικές ανθρώπινες απώλειες.

 

 

Οι υπηρεσίες ασφάλειας και η ηγεσία

Κρίσιμο στοιχείο στη διαχείριση κρίσεων αποτελεί η επιχειρησιακή ετοιμότητα των υπηρεσιών. Η ετοιμότητα προϋποθέτει ένα σύνολο παραμέτρων που σχετίζονται πρωτίστως με τη διαρκή επαγρύπνηση, την επιστημονική μελετη των φαινομένων, τη χρήση των διαρκώς εξελισσόμενων τεχνολογιών, τη διαρκή προσπάθεια για συντονισμό των εμπλεκομένων και της διαρκούς διεξαγωγής ασκήσεων, ώστε όλες οι δράσεις να είναι οικείες σε υπηρεσίες και σε πολίτες. Όλα αυτά απαιτούνται σωρευτικά. Μια αξιόμαχη υπηρεσία δεν θα είναι αποτελεσματική αν δεν συνυπάρχουν όλοι μαζί οι παραπάνω παράγοντες.

Η επιστήμη και η τεχνολογία μάς δίνουν τη δυνατότητα πρόβλεψης ακραίων φαινομένων που απειλούν τη ζωή των πολιτών.

Συνεπώς δεν δικαιολογείται σήμερα το στοιχείο του αιφνιδιασμού στις υπηρεσίες πρώτης γραμμής. Έχουν την ύψιστη υποχρέωση του διαρκούς συναγερμού.

Ωστόσο η οργανωμένη δημοκρατική πολιτεία θα είναι πάντα αποτελεσματική και θα αποτελεί ασπίδα για την ανθρώπινη ζωή, υπό τον όρο ότι τα εντεταλμένα όργανά της, που είναι υπεύθυνα για την ασφάλεια, έχουν πλήρη επίγνωση της αποστολής τους, λειτουργούν με αφοσίωση και, κυρίως, καθοδηγούνται από φυσικές υπηρεσιακές και πολιτικές ηγεσίες που εμπνέουν, δημιουργούν εμπιστοσύνη, καθοδηγούν, ενθαρρύνουν...

Χρειαζόμαστε στις υπηρεσίες διαχείρισης κρίσεων άξιες ηγεσίες οι οποίες, την ώρα της μάχης, μπαίνουν μπροστά ως μαχητές για τη διάσωση της ανθρώπινης ζωής.

 

 

Μιχάλης Χρυσοχοΐδης

Δικηγόρος, πρώην υπουργός.

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά