Πρόσφατα εκδόθηκε στην Ελλάδα το τελευταίο μυθιστόρημα του Μισέλ Ουελμπέκ, η Υποταγή.  Η έκδοση ενός βιβλίου του Ουελμπέκ, θεωρείται σημαντικό γεγονός παγκοσμίως. Το τελευταίο του βιβλίο έχει ήδη μέσα σε λίγους μήνες μια τρικυμιώδη ιστορία. Έφθασε στα βιβλιοπωλεία του Παρισιού, λίγες ώρες πριν από τη σφαγή στο περιοδικό  Charlie Hebdo. Κάτω από τις συνθήκες αυτές, ο συγγραφέας ακύρωσε τη συνέντευξη παρουσίασης του βιβλίου και εξαφανίστηκε. Το  βιβλίο θεωρήθηκε από κάποιους πολιτική προβοκάτσια, (προβλέπει την μετατροπή της Γαλλίας, στο κοντινό μέλλον, σε ισλαμικό κράτος), ενώ εξελίχθηκε σε παγκόσμιο best seller. Τι λέει όμως ο γάλλος συγγραφέας για τη λογοτεχνία. Και γιατί η θέση του συναντάται με την παράδοση ενός Χένρυ Τζαίημς ή ενός Ουώλτερ Μπήζεντ;

José Luis Peixoto, Βιβλίο, μετάφραση από τα πορτογαλικά: Αθηνά Ψυλλιά, Κέδρος, Αθήνα 2015, 294 σελ.

 

Ο Ζοζέ Λουίς Πεϊσότο, εκπρόσωπος της νέας γενιάς των Πορτογάλων συγγραφέων, μας μεταφέρει στην Πορτογαλία μετά τη δικτατορία του Σαλαζάρ και αφηγείται τις δυσκολίες μιας αγροτικής κοινωνίας που πασχίζει να βρει τον εαυτό της. Μέσα από τις ιστορίες του Ιλίντιο και της Αντελαΐντε περιγράφει την επώδυνη εμπειρία της μετανάστευσης και την ελπίδα που μπορεί να δώσει ένα καλό βιβλίο, ανεξαρτήτως εποχής. [TBJ]

Michel Houellebecq, Υποταγή. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα γαλλικά: Λίνα Σιπητάνου, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2015, 308 σελ.

Bernard Maris, Ο Ουελμπέκ ως oικονομολόγος, μετάφραση από τα γαλλικά: Γιώργος Καράμπελας, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2014, 141 σελ.

 

Η ποιητική της λογοτεχνικής απόγνωσης του Ουελμπέκ απηχεί κοινοτιστικές αντιλήψεις και ρομαντικές ιδέες του 19ου αιώνα. Ο συγγραφέας, κατ’ ουσίαν, είναι πολιτικά συντηρητικός. Ακριβώς όπως ο συντηρητικοί παραδοσιοκράτες στοχαστές, δυσφορεί για το γεγονός πως ο οικονομικός ατομικισμός καταστρέφει ανεπανόρθωτα κάθε μορφή αυθεντίας και υπονομεύει διαρκώς τους ζωντανούς δεσμούς των συλλογικοτήτων.

«Κάποια εφημερίδα έκανε τελευταία μια έρευνα με το ακόλουθο θέμα: ποιο θα είναι κατά τη γνώμη σας το σημαντικό γεγονός που θα σημαδέψει το έτος 2000; Απάντησα χωρίς δισταγμό: ο θάνατός μου. Και επικαλέστηκα την τεράστια και μεγαλοπρεπή ακολουθία που θα συνοδεύσει τη σορό μου στο Πάνθεον, υπό τους ήχους του Αλεγκρέτο της 7ης Συμφωνίας του Μπετόβεν. Θα μου πει κανείς: γιατί να πεθάνετε το έτος 2000; Γιατί θα είμαι 76 ετών. Ο πατέρας μου πέθανε σ' αυτή την ηλικία, όπως κι ο πατέρας του κ.ο.κ. Είναι μια ωραία ηλικία για να πεθάνεις. Με λίγη τύχη και λογική, αποφεύγεις τα βάσανα και τις ταπεινώσεις των γηρατειών. Κι έπειτα φτάνει, δεν είναι αρκετή μια ζωή μέχρις εκεί;». Τα παραπάνω σημειώνονται στο βιβλίο του Μισέλ Τουρνιέ, Ο Τσαλαπετεινός (μετάφραση: Θανάσης Χατζόπουλος, Εξάντας, Αθήνα 1987). Ο γάλλος συγγραφέας πέθανε 15 χρόνια μετά, στις 18 Ιανουαρίου 2015 – και τον θυμόμαστε αρχικά παραθέτοντας δύο αποσπάσματα από αφηγήματά του.

Το κτήνος

18 Ιαν 2016

 Michel Houellebecq, Υποταγή. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα γαλλικά: Λίνα Σιπητάνου, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 308 σελ.

Δεν είναι μόνο η αποκρουστική του όψη που καλλιεργεί ο ίδιος ad nauseam. Ούτε οι προκλητικές του δηλώσεις για όσα και όσους καλό είναι να μην προκαλεί κανείς στις μέρες μας (τις γυναίκες, το Ισλάμ, τον Διαφωτισμό, τη Γαλλία, τους διανοούμενους, τους αριστερούς, τους κριτικούς...). Είναι ότι στη καρδιά της γραφής του Μισέλ Ουελμπέκ βρίσκεται η πιο ωμή και βάναυση αναζήτηση για έναν νέο ορισμό της ύπαρξης.

Michel Houellebecq, Υποταγή. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα γαλλικά: Λίνα Σιπητάνου, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 308 σελ.

Michel Houellebecq, Μορφολογία της τελευταίας όχθης. Ποιήματα, μετάφραση από τα γαλλικά: Σπύρος Γιανναράς, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 97 σελ.

Δυσοίωνη προφητεία ή ρεαλιστική υπόθεση; Το νέο βιβλίο του Μισέλ Ουελμπέκ περιγράφει μια Γαλλία όπου, υπό τον φόβο της κυριαρχίας της Aκροδεξιάς, η δημοκρατία αναθέτει τη διαχείρισή της σε έναν μετριοπαθή μουσουλμάνο ηγέτη. Τα στερεότυπα, περίσσεψαν και πάλι: ο συγγραφέας κατηγορήθηκε για ισλαμοφοβία, για σεξισμό, για αντι-ανθρωπισμό. Είναι όμως έτσι;

 

Jonathan Franzen, Purity: A Novel, Farrar, Straus and Giroux, 2015, 576 σελ.

Το νέο βιβλίο του Τζόναθαν Φράνζεν κινείται στην εποχή του Ίντερνετ, αλλά με έναν αφηγηματικό τρόπο που παραπέμπει στον Τολστόι. Ένας στιβαρός Αμερικανός γράφει έχοντας την πεποίθηση ότι εκπροσωπεί τους προβληματισμούς μιας αυτοκρατορίας και το μοναδικό εμπόδιο που βρίσκει μπροστά του είναι η ανάγκη να αποδεχθεί ορισμένες συμβάσεις που κάνουν ένα βιβλίο μπεστ σέλλερ. [TBJ]

Philipp Meyer, Αμερικάνικη Σκουριά. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα αγγλικά: Κωνσταντίνος Ματσούκας, Καστανιώτη, Αθήνα 2015, 416 σελ.

Ο Αμερικανός Φίλιπ Μάγιερ, στο πρώτο κιόλας μυθιστόρημά του, προσπάθησε με όχημα θεματικές όπως η φιλία, η ανεργία και η αποβιομηχάνιση να γράψει ένα μυθιστόρημα για τις σύγχρονες ΗΠΑ. Φώτισε ηθελημένη μια πλευρά απούσα από τα πρωτοσέλιδα και την κοινή γνώμη εκτός Αμερικής – και έπεισε τους αναγνώστες ότι ένα λογοτεχνικό αστέρι γεννιέται.

 

Κάλλια Παπαδάκη, Δενδρίτες. Μυθιστόρημα, Πόλις, Αθήνα 2015, 240 σελ.

 

Πού «συναντιούνται» ένα ηφαιστειογενές νησί, ένα ιταλικό χωριό και μια ιρλανδική κοιλάδα; Στο Κάμπντεν του Νιου Τζέρσεϋ, απαντά η Κάλλια Παπαδάκη. Στους Δενδρίτες της, γενεαλογικές ιστορίες μεταναστών πλέκονται περίτεχνα, αναδεικνύοντας τη μάχη για ενσωμάτωση και το αέναο κυνήγι της επιτυχίας. (TBJ)

Άκης Παπαντώνης, Καρυότυπος, Κίχλη, Αθήνα 2014, 120 σελ.

 

Υπήρξε μια τάση, έλληνες συγγραφείς να τοποθετούν τη δράση των βιβλίων τους σε πόλεις του εξωτερικού. Το ίδιο κανει και ο Άκης Παπαντώνης, με το πρώτο βιβλίο του. Ο συγγραφέας δεν ανήκει σε αυτή την τάση, κι ας μη διαδραματίζεται η πλοκή του στην Ελλάδα. Το πρώτο βιβλίο του δεν είναι κοσμοπολίτικο, επειδή δεν είναι στη βάση του ελληνικό. Είναι ευρωπαϊκό. Ο Παπαντώνης γράφει για τη βρετανική εμπειρία του χωρίς να παρεμβάλει το φίλτρο της καταγωγής του, ως κάποιος που έχει απολέσει την ελληνική του ταυτότητα. Ο ήρωάς του δεν συγκρίνει το εκεί με το εδώ, υπάρχει μόνο το εκεί. Αναδημοσίευση από το τεύχος 60 του Books' Journal (Νοέμβριος 2015).