Πέμπτη, 12 Μαρτίου 2015

«Αναγκαία αλλά ανύπαρκτα τα οικογενειακά δικαστήρια».

Κατηγορία Blog
Γράφτηκε από τον 
Ομάδα για τα ανθρώπινα δικαιώματα εν δράσει (από τη φωτογραφία απουσιάζει η Μυρτώ Λεμού) Ομάδα για τα ανθρώπινα δικαιώματα εν δράσει (από τη φωτογραφία απουσιάζει η Μυρτώ Λεμού)

Τι απάντησε η Φώφη Γεννηματά στις ερωτήσεις ΜΚΟ για ένα σημαντικό θέμα που έχει να κάνει με την αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου.

 

Στις 9 Μαρτίου 2015, μια εξαιρετική πρωτοβουλία του Vouliwatch.gr οδήγησε στη δημιουργία ομάδων ΜΚΟ που υπέβαλαν ερωτήσεις σε βουλευτίνες και βουλευτές. Η Ομάδα για τα ανθρώπινα δικαιώματα υπέβαλε μεταξύ άλλων ερώτηση στη βουλευτίνα Φώφη Γεννηματά για την ανάγκη ύπαρξης οικογενειακών δικαστηρίων και στην Ελλάδα. Μια αναλυτική απάντηση ήρθε λιγότερο από τρεις ημέρες αργότερα.[1] Από αυτή προκύπτει η ανάγκη να τοποθετηθεί το Υπουργείο Δικαιοσύνης για το αν θα δώσει συνέχεια στην ειδική νομοπαρασκευαστική επιτροπή που είχε συσταθεί το Δεκέμβριο 2014, με αντικείμενο την αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου και την επεξεργασία μιας σειράς κρίσιμων ζητημάτων, μεταξύ των οποίων και τη δημιουργία οικογενειακού δικαστηρίου. Θα του επισημάνουμε την απάντηση ελπίζοντας στην απάντησή του. Εκτός και αν καταθέσει ανάλογη ερώτηση η Φώφη Γεννηματά.   

 

Η ερώτηση:

 

Αξιότιμη κυρία Γεννηματά,

Πρέπει να υπάρχουν οικογενειακά δικαστήρια και στην Ελλάδα;

Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (Παναγιώτης Δημητράς & Βασίλης Τσαρνάς)

Generation 2.0 (Ανδρομάχη Παπαϊωάννου)

Κέντρο Προάσπισης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Δήμητρα Παπαγεωργίου)

Κέντρο Συμπαράστασης Παιδιών & Οικογένειας (Μυρτώ Λεμού)     

     

Η απάντηση:

Το ΠΑΣΟΚ έχει επανειλημμένως τοποθετηθεί υπέρ της ίδρυσης αυτοτελούς Οικογενειακού Δικαστηρίου στην Ελλάδα. Με όρους πολιτικούς και ιστορικούς, άλλωστε, η σημαντική και αναγκαία αυτή μεταρρύθμιση αποτελεί τη συνέχεια και την ολοκλήρωση των καινοτομιών που εισήγαγε η πρώτη Κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ με τον ν. 1329/1983, που αποτελεί μέχρι σήμερα τη βάση του σύγχρονου ελληνικού Οικογενειακού Δικαίου.

Γνωρίζω ότι στο Υπουργείο Δικαιοσύνης είχε συσταθεί ειδική νομοπαρασκευαστική επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2014, με αντικείμενο την αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου και την επεξεργασία μιας σειράς κρίσιμων ζητημάτων. Η εν λόγω επιτροπή έχει κληθεί να εξετάσει -μεταξύ άλλων- και το ζήτημα της δημιουργίας αυτοτελούς Οικογενειακού Δικαστηρίου στην ελληνική έννομη τάξη. Έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον να μάθουμε αν η Επιτροπή αυτή θα εξακολουθεί να συνεδριάζει μετά την πρόσφατη κυβερνητική αλλαγή, ώστε να καταλήξει στο πόρισμά της.

Είναι δε αναγκαίο να τονισθεί ότι η ίδρυση των νέων Οικογενειακών Δικαστηρίων θα πρέπει να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μεταρρυθμίσεων στο ελληνικό Οικογενειακό Δίκαιο (επέκταση συμφώνου ελεύθερης συμβίωσης σε ομόφυλα ζευγάρια, κοινή επιμέλεια τέκνων, αλλαγές στο δίκαιο της υιοθεσίας κ.α.). Η Πολιτεία καλείται να διαμορφώσει τις αναγκαίες πολιτικές και κοινωνικές συναινέσεις για να επιταχύνει την υλοποίηση τολμηρών και προοδευτικών παρεμβάσεων που θα συμβάλουν στη δημιουργία ενός νέου κοινωνικού πολιτισμού στον ευαίσθητο τομέα της οικογένειας και των οικογενειακών σχέσεων.

Είναι αλήθεια ότι ο τρόπος με τον οποίο τα Δικαστήριά μας προσεγγίζουν τις οικογενειακές διαφορές δεν είναι ο ιδανικός: Πολύπλοκες διαδικασίες, καθυστερήσεις, έλλειψη εξειδίκευσης των δικαστών και απώλεια περιθωρίων για συμβιβασμό των μερών, μετατρέπουν το ελληνικό δικαστικό σύστημα σε «πολλαπλασιαστή τάσης» των οικογενειακών συγκρούσεων. Ένα σύστημα που εκθέτει την οικογένεια σε υπερβολική και συνεχή πίεση και -το κυριότερο- προκαλεί σοβαρά βιωματικά τραύματα στην ψυχική εύθραυστη ψυχοσύνθεση των παιδιών.

Είναι σαφές, λοιπόν, ότι η χώρα μας έχει ανάγκη από ένα αποτελεσματικό, φιλικό προς την οικογένεια, συμφιλιωτικό μοντέλο επίλυσης των οικογενειακών διαφορών και διαχείρισης των σχετικών υποθέσεων (διαζύγιο, διατροφή, επιμέλεια τέκνων αλλά και υιοθεσία). Ένα σύστημα που θα βασίζεται σε μία σύγχρονη, λειτουργική και αυτόνομη μονάδα απονομής της Δικαιοσύνης, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και εγγυήσεις.

Το νέο Οικογενειακό Δικαστήριο θα πρέπει να έχει στέρεη οργανωτική δομή, σημαντικό βαθμό επιστημονικής στελέχωσης, αυτονομία από τα κλασικά δικαστικά μέγαρα, μεγάλο βαθμό εξειδίκευσης και να αξιοποιεί τις εναλλακτικές μεθόδους επίλυσης των οικογενειακών διαφορών. Μόνο εφόσον αποτύχει η υποχρεωτική απόπειρα επίλυσης της διαφοράς με οικογενειακή διαμεσολάβηση και δικαστική μεσολάβηση η υπόθεση θα εισάγεται ενώπιον ενός Μονομελούς Οικογενειακού Δικαστηρίου που θα στελεχώνεται αποκλειστικά από εξειδικευμένους και αποκλειστικής απασχόλησης δικαστές. Αντίστοιχη διαδικασία θα πρέπει να ακολουθείται στο δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας, σε αυτοτελές Οικογενειακό Εφετείο.

Κρίσιμη εξ άλλου για την επιτυχία του Νέου Οικογενειακού Δικαστηρίου θα είναι η συμβολή ειδικού επιστημονικού προσωπικού (ψυχολόγων, παιδοψυχιάτρων, εκπαιδευτικών, οικογενειακών συμβούλων κ.α.) που θα παρέχει υποστηρικτικές υπηρεσίες τόσο στους δικαστές όσο και στους ίδιους τους διαδίκους. Με αυτή τη στελέχωσή τους, τα Οικογενειακά Δικαστήρια σε όλη τη χώρα θα μπορούσαν να ενεργούν όχι μόνο ως δικαστικές δομές αλλά και ως πρότυπα κέντρα ενημέρωσης, γραφεία συμβουλευτικής υποστήριξης για τους γονείς και τις οικογένειες.

Τα οφέλη της μεταρρύθμισης είναι πρόδηλα.

Το Οικογενειακό Δικαστήριο:

– Διασφαλίζει την Οικογενειακή γαλήνη, με την ταχεία διευθέτηση των οικογενειακών διενέξεων, είτε με διαμεσολάβηση είτε με την κρίση του εξειδικευμένου οικογενειακού δικαστή.

– Προασπίζει αποτελεσματικά το συμφέρον των τέκνων, καθώς τα προστατεύει από την υπερβολική έκθεση σε ψυχοφθόρες δικαστικές διαδικασίες, εντός των «κλασικών» ακροατηρίων, και από τραυματικές εμπειρίες που στιγματίζουν την παιδική ψυχή.

Είναι χαρακτηριστικό ότι υπάρχει πλήθος από επιτυχημένες διεθνείς πρακτικές. Στη μεγάλη πλειοψηφία τους οι δυτικές έννομες τάξεις έχουν υιοθετήσει ανάλογους θεσμούς. Σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Γαλλία, το Βέλγιο, αλλά και η Κύπρος, έχουν αναπτυχθεί και λειτουργούν εξαιρετικά επιτυχημένα Οικογενειακά Τμήματα σε απευθείας διασύνδεση με τη Διαμεσολάβηση.  


Παναγιώτης Δημητράς

Εκπρόσωπος του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ), μέλος της Γραμματείας της Ένωσης Ουμανιστών Ελλάδας (ΕΝΩ.ΟΥΜ.Ε.), μέλος του Εκτελεστικού Γραφείου της Ευρωπαϊκής Ουμανιστικής Ομοσπονδίας και μέλος της Συνέλευσης Εκπροσώπων της Παγκόσμιας Οργάνωσης Κατά των Βασανιστηρίων (OMCT). Συγγραφέας του βιβλίου Αναζητώντας τα χαμένα δικαιώματα στην Ελλάδα. Η σκοτεινή πλευρά της ελληνικής δημοκρατίας (2007).

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά