Σάββατο, 03 Μαΐου 2014

Τι πραγματικά συμβαίνει στην Ουκρανία

Κατηγορία Blog
Γράφτηκε από τον 
Παρασκευή, 2 Μαΐου, Οδησσός. Πυροσβέστες μόλις έχουν απεγκλωβίσει πολίτη ο οποίος βρέθηκε στο κτίριο που πυρπολήθηκε και έχασαν τη ζωή τους περισσότερα από 30 άτομα. Παρασκευή, 2 Μαΐου, Οδησσός. Πυροσβέστες μόλις έχουν απεγκλωβίσει πολίτη ο οποίος βρέθηκε στο κτίριο που πυρπολήθηκε και έχασαν τη ζωή τους περισσότερα από 30 άτομα. Sergei Poliakov/AP

Το ελληνικό ανάδελφο χωριό, διχασμένο ανάμεσα στον Διαφωτισμό και την «Ορθοδοξία», επαναλαμβάνει ό,τι έκανε και με τον Μιλόσεβιτς. Αθωώνει και εξαγνίζει τους πρωτεργάτες της σημερινής ουκρανικής κρίσης, όπως έκανε τότε με τους σέρβους σφαγείς εθνικιστές.

Η κατάσταση στην Ουκρανία φαίνεται να οδηγείται στα άκρα. Πολλοί θεωρούν ότι η χώρα βρίσκεται στα πρόθυρα ενός εμφυλίου πολέμου. Μια ιδεολογίζουσα ανάγνωση του πολύπλευρου παζλ της ουκρανικής κοινωνίας βλέπει μόνο αμυνόμενους ρωσόφιλους από τη μία και ουκρανούς εθνικιστές του Δεξιού Τομέα από την άλλη. Αντί αναλύσεων, χαίρε προπαγάνδα. Εκείνοι όμως που εντελώς διαστρεβλώνουν την κατάσταση και παρουσιάζουν τα πράγματα με το κεφάλι κάτω και τα πόδια ψηλά είναι κάποιοι διαμορφωτές της κοινής γνώμης σε Ελλάδα και Γερμανία.

Σύμφωνα με μια πρόσφατη δημοσκόπηση, πάνω από το 50% των Γερμανών τάσσεται υπέρ των ίσων αποστάσεων μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας. Στη Γερμανία  έχει αναπτυχθεί ένα πνεύμα το οποίο παραβλέπει ότι στην Ουκρανία δεν συγκρούονται κάποιοι εθνικισμοί γενικά, αλλά δὐο εθνικισμοί στους οποίους υπάρχει κυρίαρχος και κυριαρχούμενος. Και κυρίαρχος είναι ο ρωσικός εθνικισμός, ο οποίος υποδαυλίζει τους εσωτερικούς κυριαρχούμενους εθνικισμούς.

Οι ιστορικοί, οικονομικοί και γεωπολιτικοί δεσμοί της Γερμανίας με τη Ρωσία είναι γνωστοί. Είναι αυτοί οι δεσμοί που επέτρεψαν στα δυο κράτη να διαμελίσουν τρεις φορές την Πολωνία, να μοιράζουν τα ιμάτια βαλτικών,  αλλά και σλαβικών, χωρών, όπως η Λευκορωσία και η Ουκρανία. Είναι αυτοί οι δεσμοί που οδήγησαν στο σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ και επέτρεψαν στον κομμουνιστή ηγέτη Στάλιν, στην προσφώνησή του προς τον ναζιστή Γερμανό υπουργό Εξωτερικών, να αναφέρει: «μου είναι γνωστό πόσο ο γερμανικός λαός αγαπάει τον φύρερ του. Γι’ αυτό πίνω στην υγειά του». Δεν είναι τυχαίο που, σήμερα, τρεις πρώην καγκελάριοι, όπου σταθούν και όπου βρεθούν, υποστηρίζουν τις «αλήθειες» του Πούτιν.

Στην Ελλάδα, με τη σειρά της, σε πολλά ΜΜΕ, ούτε καν γίνεται λόγος για ίσες αποστάσεις μεταξύ των δυο εθνικισμών. Εδώ υπάρχει η σύγκρουση των ρωσόφιλων τοπικών μονάδων αυτοάμυνας (κατά Πούτιν) –ναι, αυτοί που εμφανίζονται με κουκούλες και με αυτόματα τελευταίας τεχνολογίας– με τους ουκρανούς εθνικιστές. Βεβαίως, υπάρχουν και εξαιρέσεις, όπως ο Κώστας Ονισένκο που εργαζόταν για λογαριασμό της Καθημερινής, ο οποίος ξυλοκοπήθηκε από τους «άοπλους» ρωσόφιλους, επειδή δεν τους άρεσαν όσα μετέδιδε. Επίσης μερικοί ακόμη δημοσιογράφοι, κυρίως του έντυπου λόγου, αντιστέκονται στους πουτινικούς μύθους και αναδεικνύουν τους πραγματικούς λόγους της σύγκρουσης.

Αυτή η προσέγγιση των ΜΜΕ και της ευρύτερης κοινής γνώμης σε Γερμανία και Ελλάδα με τον ρωσικό εθνικισμό, όπως απόλυτα τον εκφράζει ο Πούτιν, δεν είναι τυχαία. Έχουμε να κάνουμε με δυο ευρωπαϊκές χώρες με διχασμένη συνείδηση και κουλτούρα.

Ο γερμανικός διχασμός εκφράζεται από τον παν-γερμανισμό, ο οποίος στον «μαλθακό» πολιτισμό των υλικών αγαθών της Δυτικής Ευρώπης αντιπαραθέτει το περίφημο Πνεύμα της Ιστορίας ή την Κουλτούρα των Άυλων Αξιών. Αυτό το πνεύμα βλέπει την τελείωση του στο Πρωσικό Κράτος (Χέγκελ) ή σ’ ό,τι υποστήριζε ο Φίχτε : «το πνεύμα που θέλει να ανθήσει πρέπει να συλλαμβάνει την πατρίδα ως επίγεια εκπροσώπηση της αιωνιότητας». Το έθνος γίνεται θεότητα.

Μπορεί να θεωρείται πως το κλασικό έργο της γερμανικής ιδεολογίας, στο οποίο η γερμανική κουλτούρα διαχωρίζεται από τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, είναι το βιβλίο του Όσβαλντ Σπένγκλερ, Η παρακμή της Δύσης. Νομίζω όμως ότι επιτομή της «γερμανικής εξαίρεσης» είναι το κεφαλαιώδες έργο του Φέρντιναρντ Τιούνις, Κοινότητα και κοινωνία. Ο Τιούνις θεωρεί ότι η Γερμανία εκφράζεται από την Κοινότητα, στην οποία «οι άνθρωποι παραμένουν ουσιαστικά ενωμένοι παρά τις διαφορές τους», ενώ στην κοινωνία (Ευρώπη και κυρίως Γαλλία) «είναι ουσιαστικά χωρισμένοι, παρ’ όλους τους ενοποιητικούς παράγοντες». Αυτός ο κοινοτισμός είναι έκφραση και πρόδρομος του παν-γερμανισμού, συγγενής ιδεολογία με το πνεύμα του ρώσικου παν-σλαβισμού, αλλά και της ελληνορθοδοξίας. Πνεύματα που σήμερα, ανεξάρτητα από τις προαναφερθείσες φιλοσοφικές αγωνίες, ενώνονται για να υπηρετήσουν πολύ υλικά συμφέροντα, όπως τους μισθούς πρώην καγκελάριων (Γερμανία), τη διαιώνιση στην εξουσία αυταρχικών ηγετών (Ρωσία) και το χαρακτηρισμό ως διανοούμενων ανθρώπων που οι ιδέες τους στάζουν μίσος για τον διαφορετικά σκεπτόμενο (Ελλάδα).

Στην Ελλάδα βλέπουν μόνο τους Ουκρανούς του νεοναζιστικού Δεξιού Τομέα. Έτσι, ένα παζλ  ουκρανόφωνων που είναι με τη Ρωσία, ρωσόφωνων που είναι με την Ουκρανία, Ουκρανών με ρωσική συνείδηση, Ρώσων με ουκρανική συνείδηση παρουσιάζεται ως μια διχασμένη καρικατούρα ρωσόφιλων και ουκρανών εθνικιστών. Στην Ουκρανία όμως η σύγκρουση εξελίσσεται μεταξύ Ουκρανών, που στην πλειονότητά τους υπερασπίζουν την εδαφική ακεραιότητα της χώρας τους, και μειοψηφιών αναμεμειγμένων με ανθρώπους του καθεστώτος Πούτιν, οι οποίοι και εμπνέονται από τον πουτινικό αυταρχικό εθνικισμό. Γιατί, ανεξάρτητα από την κινδυνολογία του Πούτιν περί απειλούμενης ρωσόφωνης κοινότητας, ο βαθμός ανοχής μεταξύ των εθνοτήτων στην Ουκρανία (Ρώσοι, Πολωνοί και Ουκρανοί) θα έπρεπε να είναι αξιοζήλευτος σε πολλά άλλα μέρη της Ευρώπης. Βεβαίως, η πολιτική ισχύος του Πούτιν έλκει πολλούς «αριστερούς» και «δεξιούς» που η οργανική τους θέση είναι στην ευρωπαϊκή Ακροδεξιά. 

Το ελληνικό ανάδελφο χωριό, διχασμένο ανάμεσα στον Διαφωτισμό και την «Ορθοδοξία», επαναλαμβάνει ό,τι έκανε και με τον Μιλόσεβιτς. Αθωώνει και εξαγνίζει τους πρωτεργάτες της σημερινής ουκρανικής κρίσης, όπως έκανε τότε με τους σέρβους σφαγείς εθνικιστές.

Για τοελληνικό μπλοκ ρωσοφιλίας η ισχυρή και αυταρχική Ρωσία του Πούτιν αποτελεί ένα  πρότυπο το οποίο ως χώρα οφείλουμε να ενστερνιστούμε για να αντιμετωπίσουμε τα μεγάλα κακά που μας φέρνει η Δύση, όπως είναι η  αστική δημοκρατία, ο ορθολογισμός, ο Διαφωτισμός και η ευρωπαϊκή ενοποίηση με το ευρώ της, αλλά και η Σοσιαλδημοκρατία. Πρέπει να του αντισταθούμε ενωμένοι, ανεξάρτητα από το τι πιστεύουμε για τα ζητήματα που αφορούν τη μελλοντική συγκρότηση του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού.

Γιώργος Σιακαντάρης

Διδάκτωρ Κοινωνιολογίας, διετέλεσε επιστημονικός διευθυντής στο ΙΣΤΑΜΕ. Βιβλία του: Οι μεγάλες απουσίες. Η ελληνική δημοκρατία σε άμυνα (2011), Ζαν-Ζακ Ρουσσώ: Ο φιλόσοφος της πεφωτισμένης δημοκρατίας (2012).

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά