Κυριακή, 29 Μαρτίου 2020

Το χάος και το «Χάος»

Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Ημερολόγιο πανδημίας web only

ΧΙΙ. 29/3/2020. Η θεωρία του χάους, ο πλανητικός πόλεμος κατά του κορωνοϊού και ο κοινός στόχος της ανθρωπότητας. 

Μερικές δεκαετίες πριν, φίλοι διαβάζαμε και συζητούσαμε για την τότε νεόκοπη θεωρία του «χάους», κλισέ της οποίας αποτελούσε η ρήση «μια πεταλούδα πέταξε στο Πεκίνο κι έφερε καταιγίδα στη Νέα Υόρκη». Θα μπορούσε να παραφραστεί «μια νυχτερίδα βρέθηκε στο πιάτο ενός Κινέζου στη Γιουχάν κι έφερε το χάος, όχι μόνο στη Νέα Υόρκη αλλά στον κόσμο ολόκληρο». Η θεωρία αποδείχτηκε συντηρητική στο να φανταστεί τη σημερινή πραγματικότητα που υπήρξε μια τρανή επιβεβαίωση της θεωρίας. Στο σχετικό βιβλίο δεν υπήρχε η πρόβλεψη για το πώς ένας ιός που ενδημούσε μέχρι εκείνη τη στιγμή σ’ ένα ή δύο είδη ζώων θα μπορούσε να μεταλλαχτεί και να καταστεί παράσιτο σ’ ένα άλλο περιβάλλον, και συγκεκριμένα στο ανθρώπινο, υπήρχε όμως μια άλλη θεώρηση για το πώς εξελίσσονται πληθυσμοί έμβιων όντων που θα βρεθούν σε ένα δοσμένο περιβάλλον, π.χ. ο κορωνοϊός. Εδώ το τελικό απόφθεγμα ήταν ότι ο πληθυσμός ενός συγκεκριμένου είδους ξαφνικά εκρήγνυται και μετά εξαφανίζεται παντελώς, όπως εμφανίστηκε, δίχως να ξέρουμε γιατί. Έδινε ως παράδειγμα ένα είδος ψαριών σε μια λίμνη.

Θυμάμαι ότι έτσι εξήγησα την εμφάνιση στις θάλασσές μας, τα μέσα της δεκαετίας του 1970, τεράστιων πληθυσμών από τσούχτρες που καταδυνάστευσαν τα μπάνια μας – και μετά την ως διά μαγείας εξαφάνισή τους για πολλές δεκαετίες. Σκέφτομαι τώρα, αλλά σας προειδοποιώ ότι είμαι αθεράπευτα αισιόδοξος άνθρωπος, λες; Οι κορωνοϊοί να εξαφανιστούν ξαφνικά όπως εμφανίστηκαν!

Όμως αδύνατο να μη σκεφτώ και το άλλο: λες τα ψάρια να πληθύνονται όσο έχουν φαγητό, και εξαφανίζονται όταν το τελειώσουν; Ανατριχιαστικό, το φαγητό του κορωνοϊού είμαστε εμείς, η ανθρωπότητα.

Ας μην απογοητευόμαστε όμως. Υπάρχει η υπέροχη ανοσία της αγέλης και μην ξιφουλκείτε εναντίον της. Είναι επιστημονικά δόκιμος και ακριβής όρος. Σημαίνει ότι για την άμυνα απέναντι σε έναν εχθρό, ενός πληθυσμού όντων του ίδιου είδους, δεν είναι ανάγκη να μολυνθούν όλα τα μέλη του, αλλά ένας μεγάλος αριθμός, ανάλογος με τη δυνατότητα του εχθρού να περνάει από τον ένα στον άλλο. Μ’ αυτόν τον τρόπο δεν μπορεί να βρει διαδρόμους ανοιχτούς στη μετάδοσή του και αποκτάται η ανοσία αγέλης.

Το ίδιο επιδιώκει και η στρατηγική των προληπτικών μέτρων, της προστασίας των ευπαθών, της επιπέδωσης της καμπύλης προσβολής, της καθυστέρησης για να κερδηθεί χρόνος ώστε μέσω φαρμάκων και εμβολίων να φτάσουμε στο ίδιο αποτέλεσμα.

Το ερώτημα που υποβόσκει είναι για πόσο χρόνο θα μείνουν τα μέτρα; Μήπως καταστραφεί παντελώς η οικονομία και ο κοινωνικός ιστός;

Το ερώτημα αυτό μπορεί ν’ απαντηθεί με ένα άλλο ερώτημα; Θα μπορούσε μια οργανωμένη συνεκτική κοινωνία ή η ανθρωπότητα να ρίξει τον ηλικιωμένο πληθυσμό της στον Καιάδα, ν’ αδιαφορήσει για την κατάρρευση του συστήματος υγείας και τις συνακόλουθες αδιανόητες τραγικές συνέπειες στους εργαζόμενούς του και δευτερογενώς σ’ όλο τον πληθυσμό;

Η απάντηση είναι η ενιαία παγκόσμια προσπάθεια, ο πλανητικός πόλεμος (με πρωτοπόρους και βραδυπορούντες). Επιδιώκεται ένας τεράστιος στόχος με καθολικό τρόπο, στον οποίο μετέχει ο παγκόσμιος πληθυσμός που εν πολλοίς εθελοντικά άλλαξε καθημερινότητα, επιδιώξεις, συμπεριφορές, σχέσεις, επιδεικνύοντας τη μέγιστη δυνατή αλληλεγγύη στην προστασία των αδυνάτων, καθώς και των ανθρώπων της πρώτης γραμμής. Πράγμα που έχει σημασία για το πώς θα βγούμε απ’ αυτή την κρίση και σε τι κοινωνία θα ζήσουν τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας.

Όμως μια στρατηγική της διατήρησης της μη αποδιάρθρωσης της παραγωγής και της οικονομίας γενικά είναι απαραίτητη, δεν υπάρχει δίλημμα άνθρωπος ή οικονομία, ο λιμός δεν πρέπει να υποκαταστήσει τον λοιμό. Η εξίσωση είναι δύσκολη αλλά πρέπει να επιδιωχθεί η καλύτερη δυνατή επίλυσή της.

Λάκης Δόλγερας

Συγγραφέας. Βιβλία του: τα διηγήματα Ξεχασμένες Ιστορίες (2006) και τα μυθιστορήματα Μια σκοτεινή υπόθεση (2010), Η δεύτερη συνάντηση της Ελεωνόρας και του Νίκου (2012), Νικητές και νικημένοι (2013), Νεκρός στον ήλιο του Ιουλίου (2015)

 

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά