Εκτύπωση αυτής της σελίδας
Παρασκευή, 27 Μαρτίου 2020

Κλεισμένοι στο σπίτι

Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Ημερολόγιο πανδημίας web only

Χ. 27/3/2020. Κλεισμένος εδώ στο σπίτι ανατρέχω στην παρελθούσα ζωή μου, μεταξύ άλλων σκέφτομαι παρόμοιες καταστάσεις που συνέβησαν στους γονείς μου ή στα σχετικά παιδικά μου διαβάσματα.

war

Βρετανικό χαράκωμα στη Somme, στη διάρκεια του Α' Παγκόσμιου Πολέμου.

 

Σκέφτομαι πόσοι άλλοι στο παρελθόν να έζησαν σε συνθήκες περιορισμού της κίνησης τους; Συνηθισμένη μάλλον η σχετική κατάσταση.

Ούτως ή άλλως ο άνθρωπος για χιλιάδες ή και εκατομμύρια χρόνια ζούσε στα σπήλαια. Κάθε πότε να έβγαινε από εκεί μέσα άραγε; Τα παιδιά, οι γέροι οι ασθενείς έβγαιναν; Ή μόνον οι κυνηγοί και οι τροφοσυλλέκτες; Μπορεί να μην κυκλοφορούσαν κορωνοϊοί, αλλά οι εχθροί ήταν ποικίλοι και πολλοί.

Αλλά και στη σύγχρονη κοινωνία πολλοί είναι σε κατάσταση εγκλεισμού, στις φυλακές, στα νοσοκομεία, στα πλοία, στα υποβρύχια, στους διαστημικούς σταθμούς (ακόμη χειρότερα), στα καταφύγια, σε αποστολές στους πόλους, σε σταθμούς παρατήρησης, σε ραντάρ, σε θρησκευτικά αναχωρητήρια κ.λπ. Όμως όλοι αυτοί αφορούσαν λίγο-πολύ μεμονωμένες περιπτώσεις. Ίσως για πρώτη φορά δισεκατομμύρια άνθρωποι σε πολλές χώρες παραμένουμε περιορισμένοι στα σπίτια μας. Η κατάσταση του εγκλεισμού για πολλούς δεν είναι βαριά, σε αρκετούς δεν συμβαίνει αυτό, μπορεί να συντρέχουν πρόσθετοι κοινωνικοί, ψυχολογικοί, ή ακόμη και γεωγραφικοί λόγοι που κάνουν τον περιορισμό πολύ δύσκολο, δραματικό, έως και αφόρητο. Οι περισσότεροι, όμως, είμαστε στα σπίτια μας που είναι χώροι φιλικοί (έστω κι αν είναι σχετικά μικροί), αφού εμείς οι ίδιοι τους διαμορφώσαμε το προηγούμενο διάστημα. Οι άνθρωποι φαίνεται ότι κάνουν υπομονή ανάλογα με το πόσο αποδέχονται την αναγκαιότητα αυτού του περιορισμού (υπάρχουν κάποιες πληροφορίες ότι στην Ισπανία, στην Ιταλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν έγινε στο ξεκίνημά της αποδεκτή η αναγκαιότητά του από το ευρύ κοινό).

Κλεισμένος εδώ στο σπίτι ανατρέχω στην παρελθούσα ζωή μου, μεταξύ άλλων σκέφτομαι παρόμοιες καταστάσεις που συνέβησαν στους γονείς μου ή στα σχετικά παιδικά μου διαβάσματα. Πολλοί εγκλεισμοί υπάρχουν στα γραπτά του Ιουλίου Βερν. Έχω κολλήσει όμως στη Ζωή εν Τάφω του Στρατή Μυριβήλη. Δώρο από το θείο μου, Γιάννη, στη γιορτή μου, τον Ιούνιο του 1959. Με συγκλόνισε, τη διάβασα ή μάλλον την έζησα εκείνο το καλοκαίρι, μπήκα κι εγώ στα χαρακώματα, στα αμπριά κάτω από τη γη. Τα σημάδια της έντονης χρήσης είναι ακόμη στο αντίτυπο που έχω. Θυμάμαι έντονα την περικοπή στην οποία μιλάει για την προσαρμογή στον ατελείωτο εγκλεισμό στα χαρακώματα και τη μεταφέρω εδώ:

Συνηθίζει κανείς σιγά - σιγά. Έχω προσέξει πως ο άνθρωπος έχει μέσα του ένα άσωστο απόθεμα από προσαρμοστικές δυνάμεις που τονε γλυτώνουν από μεγάλες δυστυχίες και κυρίως από την τρέλα. Έγινε πια μια κατάσταση τούτος ο τρόπος ζωής.

Καμιά φορά συλλογιέμαι πως αν τα μαρτύρια της αιώνιας κόλασης ήταν αλήθεια, οι κολασμένοι θάχαν όλο τον καιρό για να συνηθίσουνε μια μορφιά στα βάσανά τους, ώστε να μπορούν να καπνίζουν το τσιγαράκι τους μες από το καζάνι της πίσσας, ανάβοντάς το από τις φλόγες του μαρτυρίου τους. Τη μέρα κοιμόμαστε ανασκελωμένοι στα σκοτεινά, για κουβεντιάζουμε και χαρτοπαίζουμε με το κερί αναμμένο. Μα ολοένα αυτό γίνεται πιο σπάνια. Κανένας δεν έχει όρεξη για κουβέντα. Λέμε μονάχα τα απαραίτητα για την υπηρεσία, για να αισχρολογήσουμε ή να βριστούμε. Ύστερα σε πιάνει ένας ύπνος σαν αρρώστια. Είναι γεμάτος κούραση, βραχνάδες και λάγνα όνειρα.

Περίπου τα ίδια γράφει και ο ανθυπίατρος πατέρας μου στη μητέρα μου, στις 23/3/1941, κατά τη διάρκεια της πιο φοβερής μάχης του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, της Εαρινής Επίθεσης:

Μένουμε σ’ ένα υπόγειο με τον συνάδελφό μου Κηροπλάστη. Οι μπόμπες των αεροπλάνων, του πυροβολικού και των όλμων αποτελούν μία συναυλία που μας νανουρίζει και κοιμόμαστε σαν αρνάκια. Είναι περίεργο πόσο εύκολα συνηθίζει κανείς σ’ αυτούς τους τρομακτικούς κρότους και κοιμάται σαν στο σπίτι του. Είμαστε μαζί με τον Κηροπλάστη σ’ ένα ευρύχωρο αμπρί στο οποίο χωρούν τα κρεβάτια μας. Το αμπρί μας έχει απάνω σειρές από ξύλα, χώμα και πέτρες, μοιάζει με ένα καλά στεγασμένο σπίτι. Έτσι η διαμονή μας είναι υποφερτή. Μη νομίζεις ότι επειδή γίνεται πόλεμος έχουμε κάθε μέρα και μάχες. Πολλές μέρες περνούν με σχετική ηρεμία. Χθες κόντεψε να έχουμε πεντάωρο ανακωχή για την ταφή των Ιταλών νεκρών. Είδαν όμως ότι οι νεκροί τους είναι τόσο πολλοί που μία εβδομάδα ανακωχή δεν θα τους έφθανε για να τους θάψουν και έτσι παράτησαν την ανακωχή. Αγαπημένη μου, τα βράδια τα περνώ μαζί σου. Σαν πέσει η νύχτα και κοπάσει ο θόρυβος της μάχης ξαπλώνω στο κρεβάτι μου και κλείνω τη σκέψη μου να με φέρει κοντά σου. Χίλιες μικρολεπτομέρειες της ευτυχισμένης ζωής μας μου έρχονται στον νου. Κλείνω τα μάτια μου και φαντάζομαι νοερά το αγαπημένο μου πρόσωπό σου. Ξεχνώ τον πόλεμο που μας χωρίζει και φαντάζομαι ότι συνεχίζω μαζί σου την ευτυχία μας. Τις ώρες αυτές είμαι σχεδόν ευτυχής... Δυστυχώς αυτές οι βραδινές ώρες του γλυκού ονειροπολήματος δεν διαρκούν πολύ. Μια κανονιά των Ιταλών με ξαναφέρνει στην πραγματική ζωή. Η γλυκιά οπτασία της μορφής σου χάνεται από τα μάτια μου. Η προσωρινή κι απατηλή ευτυχία μου διακόπτεται από τα βάρβαρα πυρά των παληοϊταλών. Έτσι περνάει ο καιρός.

Λάκης Δόλγερας

Συγγραφέας. Βιβλία του: τα διηγήματα Ξεχασμένες Ιστορίες (2006) και τα μυθιστορήματα Μια σκοτεινή υπόθεση (2010), Η δεύτερη συνάντηση της Ελεωνόρας και του Νίκου (2012), Νικητές και νικημένοι (2013), Νεκρός στον ήλιο του Ιουλίου (2015)

 

2 σχολια

  • Ολόκληρο το σύνταγμα ήταν στελεχωμένο από Σερραίους. Πρέπει να ήταν αυτός αν ήταν γεννημένος από 1905 -1920. Η μητέρα σου ήταν αγαπημένη της μαμάς μου. Έχω σε αρκετές φωτογραφίες τις δύο Αθηνές, νεαρές κοπέλες. Να είσαι καλά.

    Συνδεσμος σχολιου
    Απόστολος Δόλγερας Απόστολος Δόλγερας Πέμπτη, 09 Απριλίου 2020 13:56
  • Λάκη συγκινήθηκα πολύ, τον θυμάμαι τον πατέρα σου, μου ήταν συμπαθής, ακόμη αγαπούσα και την μαμά σου. Ο Κηροπλάστης μήπως ήταν ένας γιατρός στις Σέρρες που η οικογένειά του είχε και το μοναδικό ιδιωτικό σχολείο?

    Συνδεσμος σχολιου
    Φένια Φλωρά-Ψάρρη Φένια Φλωρά-Ψάρρη Παρασκευή, 27 Μαρτίου 2020 17:10